Dünaysır Serencamı

11 Ekim 2018 Perşembe Saat 16:02

Kızıltepe tepesini baz alacak olursak Prehistorya yani tarih üncesine dayanır ki konu tarihçilerin işidir. 

Dünaysır, Telermen, Koçhisar dan sonra Kızıltepe ismi 1931 yılında ilçenin merkezinde bulunan tepenin kızıl renginden esinlenerek konuldu. Koçhisar ile Tılermen, Dünaysırı oluşturan iki ayrı unsurdur, zamanla hangi taraf daha mamur kalmışise daha çok isimi üne çıkarak zikredildi.
 
Koçhisar, tarihe tanıklık etmiş muhteşem devasa camisi, beş gözlü taş köprüsü ve şahkulubey künbeti, rasathane ve "tarassut" gözlem kulesi, medreseleri ile mühim bir islam diyarı ve ilim şehri olduğunu göstermektedir. 

Telermen, adından'da anlaşıldığı üzere ermeni tepesi. Tepenin üstündeki mütevazı erzak kalesinden eser yoktur, lakin yamacında kurulup günümüze kadar ayakta kalmayı başarmış kilisesi ile burada ermeni nufusun yaşamış olduğunu göstermektedir. 

Ortaya çıkan tablo, mahalleleri, dinleri, dilleri, kültür ve ibadethaneleri ayrı olan iki unsurun yaşamş olduğunu göstermektedir. Kürtçe ve Farsçada dü iki demektir, naysır ise  unsurun dilde yumuşatılmış halidır, misal olarak koçhisara koser denilmesi gibi dü unsura da dünaysır denildi.

Tarihi ipekyolu ve Zırgan deresinin münbit topraklara sunduğu abıhayat ile birlaşince Dünaysır medeniyet doğuşunu tetikleyip katkı sunmuş. Şehir altın çağını Artuklu düneminde yaşamış. Dolayısı ile insan gücüyle yapılmış çok amaçlı tepesi (höyüğü) haftanın beş gününde büyük pazar kurulması ve çevre illerden pazara rağbetin olması, tıp ve astronomi başta olmak üzere, fenni ve dini ilimler alanında merkez kabul edilmesi, Ülema-ıd dünaysır "Düneysır alimleri"  adında bir cilt kitabın günümüzde var olması, muhteşem Camisi, Minareleri, Kilisesi,  Köprüsü ve halk arasında yıkılan minare olarak bilinen aslında Rasathanenin gözlem Kulesi olması, Medreseleri, Hanları, hamamları, Künbetleri, Değirmenleri, Bağ Bahçeleri ile bize tarihteki ünemini göstermektedir. 

Bölgeye yerleşip nufuz alanı oluşturan akraba topluluğu kekan (kardeşler) olarak anıldılar, daha sonra zırgan deresini aralarına sınır kabıl ederek Kikan cerikan ve Kikan helecan olarak ikiye ayrıldılar. Misyon ve etki alanı ciddi olarak zayıflamasına rağmen halen Kikan ile Helecan bölgemizin iki çatı aşireti olarak bilinmektedir.
      
Jeopolitik konumu ile tarihi ipek yolunun Musul, Halep, Urfa ve Diyarbakır makası üzerinde olması itibarı ile, bir çok kez muhtelif milletlerin saldırısı sonucunda büyük yıkımlara uğratılarak yer ve el değiştirmiş, son olarak bölgede yaşanan şiddetli deprem ve artçı sarsıntıların bir yıla yakın sürüp şehri yerle bir etmesi, akabinde kıtlığın başlaması, daha sonra veba hastalığının yayılması ile, sağ kalan nufus şehri terkedip tenha yerlere dağılmak zorunda kaldılar. Dolayısıyla şehir doğal afetler sebebi ile yüklenmiş olduğu tarihi misyonunu kaybetti ve tarih sahnesinden silindi. Dunaysır'dan günümüze ulaşan eserler, Kızıltepe ve herzem köprüleri, ulu cami ile şahkulubey kubesidir, lakin kızıltepede kazılan her binanın temelinden dunaysıra ait şehir kalıntılarına rastlanılmaktadır, İşte Dunaysırın serencamı budur.
       
Dünaysır kalıntıları üzerinde inşa edilmiş çarpık  kentleşme ve mimari estetikten yoksun, ruhsuz betonarme ucubesine inat; günümüze ulaşmış ecdad yadıgarı tarihi eserlerin korunması adına;  isim ve tarih detaylarına girmeden genel bir bakış ve yorum oluşturmak istedim taktir okuyucuya ait. Selam ile...
      
NOT: Çocukluğumuzu üzerinde oynamakla geçirdiğimiz tepenin "arkeolojik etüdlere tabi tutularak, altında yatan mahzenler ve tarih üncesi eserlerin keşfedilerek, tarih ve turizme kazandırılması ile, Dunaysır medeniyetinin gerçek ihtişamı daha iyi anlaşılmış olur kanısındayım" tepenin tekrar halka açılması dileği ile.


YORUMLAR :::

Yorum Yaz GİRİŞ YAP

DİĞER YAZILARI :::

Hepsini Gör
# YAZI TARİH
1. İlham Dağısın Mardin! 22 Eylül 2018 Cumartesi Saat 12:34
2. Politik Siyaset Yorumu 09 Mayıs 2018 Çarşamba Saat 15:25
3. Hey Gidi Değirmenci Amca 17 Nisan 2018 Salı Saat 15:16
4. Vadisine Sığmayan Ğurs 21 Mart 2018 Çarşamba Saat 09:32
5. Yola Çıktım Mardin'e 19 Ocak 2018 Cuma Saat 21:04
6. Kanaat Önderi!... 13 Şubat 2017 Pazartesi Saat 12:42

YORUMLANANLAR :::

Arazisini satarak futbol takımı kurdu

Kızıltepeli Fahrettin ile Yusuf Işık kardeşle [...]

14 saat önce...

Büyük tarihi eser operasyonu

İstanbul Polisi, cumhuriyet tarihinin en önemli [...]

1 gün önce...

“LC Waikiki Aileleri Mardin'de Buluşturdu

Hürriyet Kitap ve LC Waikiki işbirliğiyle, yıl [...]

1 gün önce...

Harire Şenliğinin ikincisi düzenlendi

Mardin Büyükşehir Belediyesi’nin ikinci kez d [...]

1 gün önce...

Kaşıkçı'nın cenazesi Mardinli birine teslim edildiği ileri sürüldü

Suudi Arabistan İstanbul Başkonsolosluğu'nda ö [...]

1 gün önce...

YAZARLAR :::

Bütün Yazarlar
Fırat Ensari
1
M. Sait Ekinci
M. Sait Ekinci

Dünaysır Serencamı

3
Şerefxan Ciziri
Şerefxan Ciziri

Dua û Rastîya Kurdan…

4
Gürsel Ekmen Miroğlu
Gürsel Ekmen Miroğlu

IKBY’de Seçime Doğru

5
Veysi Elmasoğlu
Veysi Elmasoğlu

CHP İş’i

6