Aşiret destekli adayları listeye koymamak cesur bir deneme

Aşiret destekli adayları listeye koymamak cesur bir deneme
18 Nisan 2011 Pazartesi Saat 14:29 13

AKP'nin Doğu ve Güneydoğu'da 'aşiret' etiketli aday göstermemesini Mardin Artuklu Üniversitesi'nden Doç. Dr. İbrahim Özcoşar yorumladı...

AKP'nin Doğu ve Güneydoğu'da 'aşiret' etiketli aday göstermemesini Mardin Artuklu Üniversitesi'nden Doç. Dr. İbrahim Özcoşar yorumladı: Bu Cumhuriyet tarihinde bölgenin siyasi tercihlerine yapılan en ciddi müdahalelerden biri. Tayip Bey'in sadece kendisine güvenden kaynaklanan bir çıkışı değildir. Ciddi bir altyapı çalışmasına göre davrandığını sanıyorum. Aksi halde bir hezimet gelebilir

AKP'nin aşiret destekli olduğu herkesçe bilinen bazı milletvekili adaylarına Doğu ve Güneydoğu illerinde yer vermemesi bölgede tam bir şaşkınlık yarattı. AKP'ye oy verenler kadar, vermeyenler de bu tercihin nedenini ve sonuçlarını tartışıyor. Konuyu yorumlaması için bölgeyi iyi bilen akademisyenlerden Mardin Artuklu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürü Doç Dr. İbrahim Özcoşar ile bir araya geldik. Özcoşar, artan kentleşme ile dönüşen aşiret ilişkileri ve onun siyaset üzerindeki yansımalarını yorumladı:
- Türkiye'de kaç aşiret var ve toplumsal hayat üzerinde ne kadar etkililer?
Aşiret tanımı çok değişiyor. Dolayısıyla aşiret sayısı söylemek çok da mümkün değil. Aşiretlerin birbirlerine eklemlenme, ayrılma, bazen küçük bir aile yapısının genişleyerek kendisini aşiret olarak tanımlaması gibi durumlar söz konusu. Her aşirette merkez halka var ve bu halkanın kaç kişilik bir kitleyi etkileyebileceğini söylemek zor. Aşiretleri eskisi gibi seçim paketi olarak görmek çok da mümkün değil. Her şeyden önce aşiretlerin önemli kısmında kendi içinde siyasal ayrılıklar mevcut.
- Kentleşme aşiret bağlarını nasıl etkiliyor?
Zayıflatıyor, ama tamamen koparmıyor. Çünkü, aşiret her zaman bir güç. Siyasi düşünceleri aşiret yapısına çok olumlu bakmasa da, insanlar aşireti kendilerini her dönemde destekleyecek bir güç olarak görüyor. En sağda duran ile en solda duran üyeler arasında da bu anlamda pek bir fark yok gibi. Ama bir çözünme de söz konusu. Çünkü aşiret bir kırsal yapılanma ve giderek kent-kırsal arası bir yapılanmaya dönüşüyor.
- Aşiret iktidar yanlı bir yapı mıdır?
Tarihsel süreç kenti iktidar yanlısı, aşiretleri iktidar karşıtı bir yapı olarak tanımlar. Cumhuriyetle entegre olmakta en zorlanan kesim olan aşiretler Demokrat Parti ile çok partili hayatla kendi rollerini alıyorlar siyasette. Osmanlı'da da aşiretlerle devletin uzlaştığı dönemler nadirdir.
- Bu anlattıklarınız bugün için de geçerli mi?Çok partili hayata geçildikten sonra iktidarın önemli bir parçası haline geldiler. Kendilerine iktidar içerisinde yer bulabildiler. İktidar karşıtlığından çok kentliye benzeme hevesi ve kent-kırsal çatışması içinde kendilerini güçlü kılabilmek için iktidara ulaşabilecekleri ve onun rantından faydalanabilecekleri bir kanal açtılar. İktidarın nimetlerinden yararlanan bir yapıya dönüştüler.
- Kürt aşiretlerinin iktidar partisi kadar BDP ile de çok iç içe geçtiğini görüyoruz.
Aslında bölgede BDP'nin aşiretlerle bağı çok daha güçlü. BDP sol görüşten gelen ve klasik aşiret yapısına tümden karşı olması gereken bir parti. Ama politik düşünce belli bir noktadan sonra etkisini kaybediyor ve sol düşünce ile klasik aşiret yapısını belli bir noktada uzlaştırıyor.

MERKEZ ARAP; KIRSAL KÜRT
- Şanlıurfa'da durum nasıl?

Şanlıurfa'da aşiret yapısı Diyarbakır ve Mardin'den daha katı devam ediyor. Aşiretler o katı kalıbı devam ettiriyor gibi görünüyor ve çok ilginç bir direnme de var.
- Aşiret destekli AKP'li milletvekilleriyle yaşanan gerilime rağmen Ahmet Eşref Fakıbaba'nın ŞanlıŞanlıurfa'da bağımsız belediye başkanı seçilmesi siyaset-aşiret ilişkileri bakımından bir kırılma değil mi?
Bölgede merkez şehirler, Diyarbakır, Mardin ve Şanlıurfa'da şehir yapıları çok farklıdır. Diyarbakır'da çok ciddi bir nüfus değişimi oldu kırsaldan gelen göçle. Şanlıurfa ve Mardin'de kent nüfusunun büyük çoğunluğu Arap'tır ve çok farklı bir yapıları var. Her ikisinde de Arap nüfus yıllardır bölgede yaşıyor ve tabiri caizse kendilerine has adalarda yaşıyorlar.
- 'Kendilerine has adalar' diyerek ne kastediyorsunuz?
Mardin'e bakın mesela. Nüfusun çoğunluğu Arap veya Süryani. Çevresinin ise neredeyse tamamı Kürt ve hepsi aşiret. Kentle kurdukları pazar ilişkisi bağlamında kenti kendi denetimleri altına almaya çalışıyorlar. Bu nedenle, kentle kırsal arasında ciddi çatışma yaşanıyor. Ama, Mardin ve Şanlıurfa gibi yerlerde bu çatışmaya bir de etnik ayrılık ekleniyor. Her ikisinde de merkez Arap, çevre Kürt. Dolayısıyla kent ve çevre ayrılığı biraz daha derinleşiyor. Zaman içinde her şeye rağmen kenti koruma refleksi ile hareket eden bir kentli kemik yapı ortaya çıkıyor. Aşiretler göçlerle şehre de girdi. Şanlıurfa'da biraz daha fazla oldu ama Mardin'de çok daha az oldu.
- Şanlıurfa'daki aşiret yapısının ayırtedici olduğu nokta nedir?
Şanlıurfa aşiretlerinde Kürtlük bilinci çok yüksek düzeyde değildir. Mesela Milli Aşireti içinde hem Kürtler hem Araplar var. Şanlıurfa'daki aşiretler Diyarbakır ve Mardin'deki gibi politize olmamış, daha değişik bir yapıları var. Dolayısıyla kentle daha kolay ilişki kurabiliyor. Ama Mardin'de Arap-Kürt ayrımı daha derin. Şanlıurfa'daki Arap nüfus Kürtlere, Kürt nüfus Araplara yanaşabiliyor.

asiretccc.jpg

CHP-aşiret ilişkisi zayıf
CHP'nİn aşiretlerle ilişkisi çok klasik. Mesela 2007 seçimlerine kadar burada CHP'yi destekleyen bir aşiret vardı. CHP ile ideolojik olarak uzaktan yakından alakası yok. Ailenin tüm üyeleri hacı, çok dindar. CHP'den bir aday çıkardılar. Parti içi çekişmelerle adayları elendi ve tamamen döndü aile. Aşiretin parti ile hiçbir bağı kalmadı. Sol kökenden gelmesine rağmen CHP hiçbir fikirsel, altyapısı olmayan ilişkiler kuruyor. Milletvekili çıkarmak adına siyasi çıkar üzerinden çalışıyor. Bu nedenle buradan 2007'de milletvekili çıkaramadı. CHP'nin handikapı, bölgede hiçbir karşılığının olmaması. Politikaları da görülmüyor.

Her zaman ortak hareket etmezler
Bölgede aşiret konfederasyonları var. Biz aşiretlere genellikle bir etnik kökenden gelmiş, aynı aileden gelmiş etnik yapılarmış gibi bakıyoruz ama aslında böyle değil bu. Hemen hiçbir Kürt aşiretinde yönetici olan aile aslında o aşiretten gelmiyor köken olarak. Aşiretler her zaman ortak hareket eden yapılar değil. Mardin'de mesela iki farklı ailenin olduğu, çok farklı siyasi oluşumları destekleyen aynı aşiret var. Bunlar aslında aynı aile ama siyasete farklılar. Fakat, ortak bir düşman karşısında birleşirler.

Hezimet uyarısı
- Size göre bölgeyle bağı olmayan isimlerin tercih edilme sebebi nedir?

AK Parti'nin kendine ciddi güveni var. Bu bir anlamda olumlu bir şey. Çünkü 'Aşiret refleksiyle oy veren insanlar yok gibi' diye düşünülüyor. Ama gerçeği seçim sonrasında göreceğiz. Bölgenin en ideolojik davranan ve en iyi örgütlenmiş yapısı BDP. Çok farklı ve değişmeyecek bir kitlesi var. Ama o bile aşiretleri dikkate alıyor ve onlar üzerinden ciddi planlama yapıyor. AK Parti'nin yaptığı çok ciddi bir iş, cesur bir çıkış. Sonucu ne olur göreceğiz.
- Bölgenin gerçeklerinden uzak, çok delice bir tercih mi bu?
Bu Tayyip Bey'in sadece kendisine güvenden kaynaklanan bir çıkışı değildir. Çok ciddi bir altyapı çalışması yaptığını ve ona göre davrandığını sanıyorum. Yoksa, çok ciddi bir hezimete uğrayabilirler.
- Şayet aşiret destekli adaylar seçilmezse, aşiretlerin çözülmesini hızlandıran önemli bir faktör olur mu?Aşiretler gittikçe siyasal nedenlerle bir araya gelen yapılara dönüşüyor. Bunda bile kırılmışsa, aşirette ciddi bir tükenme gündemdedir demek ki diyeceğiz. Önemli bir süreç, önemli bir test.
- Sizin şahsi beklentiniz nedir?
Ne aşiret yapılarının tümüyle göz ardı edildiği ne de AK Parti'nin gücünün tümüyle küçümsendiği bir sonuç ortaya çıkacaktır.

Bölgenin siyasi tercihlerine yapılan en ciddi müdahale
- Aşiret destekli bazı isimler AKP'nin milletvekili listelerinde yer almadıkları için tepki gösterdi ve bağımsız aday oldu. AKP'nin bu seçimler için daha teknokrat ve aşiret bağı olmayan isimler seçmesini nasıl yorumluyorsunuz?

Seçim sonuçlanmadan bu tercih doğru mu, yanlış mı anlamak çok kolay değil. Herkeste 'Ne olacak?' diye bir şaşkınlık var. Ama buradan bakınca iktidar partisinin bölgede hiçbir bağı olmayan isimleri bölgeden birinci sıraya yerleştirmesi şaşkınlığa ve iktidarın oy kaybedeceği yorumlarına yol açtı. Ama herkeste bir tedirginlik de var. Burada 'Oy anlamında aslında karşılığı olmayan isimler Tayyip Bey'in sürükleyiciliğiyle ipi göğüsleyebilir mi?' diye bir şüphe de var herkeste. Bu aslında, Cumhuriyet tarihi boyunca bölgenin siyasi tercihlerine yapılan en ciddi müdahalelerden biri. Diğer yandan, yerel dinamikleri hiçbir şekilde dikkate almayıp, parti liderinin sadece kendi gücüne güvenmesi olarak okumak da mümkün.

DENEME TAHTASI
- Aşiret ilişkileriyle ünlü olan Şanlıurfa'yı deneme tahtası olarak mı kullanıyor sizce AKP, aşiret bağlarının halen ne kadar belirleyici olduğunu anlamak için?

AK Parti tarafından hem Şanlıurfa'da, hem Mardin'de ilginç bir deneme yapılıyor bu seçimde. Şanlıurfa'da 'Faruk Çelik aday oldu' diye AK Parti'ye oy vereyim diyecek kimse yoktur. Mardin'de öyle şu anda. Mesela Muammer Güler'in Mardin'de karşılığı yoktur. Mardin'de bunun için AK Parti'ye oy verileceğini sanmıyorum.

Şenay YILDIZ/

senay.yildiz@aksam.com.tr


KAYNAK: Akşam Gazetesi


YORUMLAR :::

  1. NESİM PARLAK
    20 Nisan 2011 Çarşamba Saat 19:09 CEVAPLA
    Sosyoloji hepimizin bildiği gibi var olan sosyal olguları ve olayları inceler. toplumun ilerde nasıl olacağı ne şekilde olması gerektiği konusunda inceleme yapma gibi bir durum mevcut değildir. bölgenin yapısı salt aşiretlerden meydan gelmemektedir. bölgede dışarıdan gelen çalışan kamu görevlilerinin değerlendirilmemesi, genç nufusun yoğun olması nedeni ile teknoloji ile iç içe olan, sosyal paylaşım sitelerinden kendini ifade eden gençlerin durumu değerlendirilmesi gerekmektedir. salt bölgenin aşiretlerden müteşekkil bir yapı olduğu ve aşiret reislerinin talimatları ile hareket edilemyeceği açıktır. BDP ve diğer isimlerle kurulan daha önceki partiler bu kalıbı kırmışlardır. ancak sistem partilerinin aşiret bağlarını kullanarak uzun süre aşiret olgusundan faydalandıkları aşikardır. akp nın dışarıdan aday göstermesi olumlu tarafları olmakla birlikte faydasının olamayacığını düşünüyorum
  2. serhat mardinli
    20 Nisan 2011 Çarşamba Saat 13:53 CEVAPLA
    Sayın hocam sanırım siz arapsınız. ve bir yanılgıya düşüyorsunuz. mardin'de bir tek arap ve süryaniler yaşamıyor. yanlış anlamayın, kardeşlik temelinde söylüyorum; bu kent'te hoşgörünün bir diğer parçası kürtlerde yaşıyor. bunu dikkate alırsanız sevinirim.
  3. MURAT CAN sana guluyorum sadece
    20 Nisan 2011 Çarşamba Saat 11:10 CEVAPLA
    muratcan;bence mardine fıransız kalan sensin çunku toplum yapısını daha çozememişsiniz eger toplum yapısı hakında bilgiye sahip olsaydınız bu adaylarla toplumun karşısına çıkmazdınız..utanmadan çık mardinde yaşayanların mardine fıransız kaldıgını soyluyorsun burdan anlaşılıyorki mardin halkı hakında hiç bişi bilmiyorsun bu halkın boş vaatlere karnı toktur bu halk bilinçlidir artık kimseyi kandıramasınız ancak devlet kurumlarına baskı yaparsınız yanlış kararların verilmesini saglarsınız ortalıgı karıştırmak istersiniz sonrada cıkıp toplumun degiştiginden soz edersiniz bırakın artık bu oyunları adam olun halka deger verin kimse başbakanın kolesi degildir başbakan istedi diye olmaz bu işler
  4. KIZILTEPELİ
    20 Nisan 2011 Çarşamba Saat 11:09 CEVAPLA
    BEN BİR KIZILTEPELİ OLARAK, KIZILTEPE BELEDİYESİNİN YILLARCA NASIL AŞİRETLERE PEŞKEŞ ÇEKİLDİĞİ BÜTÜN KIZILTEPELİLER ÇOK İYİ BİLİR. DAHA ÖNCEKİ DÖNEMLERDE BDP 10 YILI BU AİŞRETÇİLİK ANLAYIŞI İLE HEBA ETTİ. ALLAAHTAN YENİ BAŞKAN ELİNDEN GELENİ YAPMAYA ÇALIŞIYOR. BDP DEN ÖNCEKİ ÇUKURCULARI HERKES TANIR. MİLLETİMİZ NE ÇEKTİYSE BU İLKEL AŞİRETÇİLİTEN ÇEKMİŞTİR. BU AŞİRETÇİLİK DUYGULARI İLE SÖMÜRÜLMÜŞTÜR. O GÜNLER BİR DAHA GERİ GELMEYECEK İNŞAALLAH.
  5. AŞİRETÇİLİK
    20 Nisan 2011 Çarşamba Saat 10:52 CEVAPLA
    YILLARCA BİZE SEN ŞU AŞİRETENSİN BU , BU AŞİRETTENDIR DİYE AYIRDILAR, BİZLER HEPİMİZ KARDEŞİZ, KÜRDÜ,ARABİ, TÜRKÜ, LAZI, SÜRYANİSİ .... KARDEŞTİR. MARDİNİ MARDİN YAPAN İŞTE BUDUR. AŞİRETÇİLİ DEĞİL DOSTLAR.
  6. HASAN SARIBAŞ
    20 Nisan 2011 Çarşamba Saat 10:49 CEVAPLA
    ARKADAŞLAR BİZLER 21. YÜZYILI BU AŞİRET KAFASIYLA MI GİRECEĞİZ. ORTAÇAĞDAN KALMA AŞİRET ANLAYIŞI HALKIMIZA ÇOK ÇEKTİRDİ. İNŞAAALLAH ALLAAH IN İZNİYLE BU TABU YIKILACAKTIR. AVRUPA BİRLİĞİNE BU AŞİRETÇİLİK ANLAYIŞI İLE GİRMEYİZ. BU AİŞERTÇİLİK DEĞİL Mİ YIILLARCA GÜNEYDOĞUYA GELEN DEVLET YARDIMLARINI FAKİRE DEĞİL DE KENDİNE ALANDI.
  7. mıhemed
    20 Nisan 2011 Çarşamba Saat 10:32 CEVAPLA
    akp aslında bütün iktidarı süresince aşiretler üzerinden rant kapmaya çalışan kesimlerin beklentilerini karşılamadı. karşılar gibi yaptı ama eskisi gibi ankaradan kadroyu kap, bölgede sat, ihaleyi kap zengin ol süreçleri yaşanmadı. akp'nin partizanlığı, aşiretlerin anladığı klasik dilden olmadı. aşiret üyeleri, liderleri bir rant kapmak için asla arkalarından yürümeyeceleri ve kendilerinden aşağı saydıkları kişilerin peşinden koşmak zorunda kaldılar 8 yıldır. yani son aday tercihleri malumun ilanıdır. akp aşiretlere kontrol edemeyeceği ve istediği zaman fikir değiştirebilecek güçler olarak bakıyor. bunun yerine çekirdek kadrolarıyla yürümeyi daha sağlıklı buluyor. bunda da anlaşılmayacak bir şey yok. Türkiye'de siyaset üzerinden rant sağlama zemini kayboldukça, insanlar siyasi tercihlerini liyakate, beğeniye, hizmete v.s bağlı olarak yapacaklardır. sağlıksız olan, iktidar değiştikçe fikir değiştiren aşiret ve bezeri yapılanmaların tutumudur.
  8. Murat Can
    20 Nisan 2011 Çarşamba Saat 09:37 CEVAPLA
    "Muammer Guler"in Mardin'de karsiligi yoktur demek en hafif tabiriyle afaki bir cumle.. Muammer Guler sadece Mardin'de degil butun Turkiye'de karsilik bulabilecek bir isim oldugu icin sayin basbakan boyle bir tasarrufta bulunmustur. Diger bir husus ise burada bir "deneme" sozkonusu degildir. Toplumun degisen yapisini karsilama, ayni zamanda bu degisimi hizlandirmaya yonelik takviye seklinde algilamak daha dogru olur. Bir onceki genel secimden baslayarak ve yerel secimlerde de devami saglanarak bu degisim tescillenmistir ve geriye donus sozkonusu degildir. Mardin'de yasayip Mardine Fransiz kalmak bu olsa gerek..
  9. HABİP
    19 Nisan 2011 Salı Saat 22:42 CEVAPLA
    2002 SEÇİMLERİNDE mARDİNDE AKPARTİ OYLARI %15, 2007 SEÇİMDE %43 VE 2009 SEÇİMİNDE İSE %27 OY ALDI.%15 TEN %43 ÇIKMANIN EN ÖNEMLİ FAKTÖRÜ AŞİRETLERİN DESTEĞİ, % 43 TEN %27 İNMENİN TEK FAKTÖR AŞİRETLERİN DESTEĞİNİN ALINMAMASINDAN GELMEKTEDİR. BİLİMSEL OLARAK DEĞERLENDİRDİĞİMİZDE 2011 SEÇİMİ AKPARTİ EN KÖTÜ SONUÇLA KARŞI KARŞIYA KALABİLİR. ÇÜNKÜ ADAYLARIN HİÇ BİRİ GENİŞ ANLAMDA AŞİRET DESTEKLERİ GÖRÜNMEMEKTEDİR. BUDA MARDİN İÇİN BÜYÜK KAYIP DEMEKTİR.....
  10. eymen
    19 Nisan 2011 Salı Saat 16:38 CEVAPLA
    bence çok yanlış midyatta mıhallemi mir'i Hasan beg'in torunu gürsel miroğlu adaydı.ona vermedikleri gibi midyata 5.sırayı verdiler resmen alay ettiler.Daha sonra aşiretlere size ihtiyacı yok dedi ve midyat belediyesini akparti ye geçirdiler.bizim glinkaya beldedir ve sadece orada 4850 oy kullanılır.7 tane mıhallemi beldesi ve 60 tan fazla köy.ontane midyat belediyesi oyu eder.aşiretler bişr kültürdür.bizler hala hasan begden,halef begden ve fil isa begden bahsederiz.bunlar bir kültürdür.
  11. mirze
    19 Nisan 2011 Salı Saat 16:38 CEVAPLA
    açıkçası akp ye oy verip vermeme konusunda kararsızdım ama bu adaylardan sonra akp ye oy falan vermem. emine erdoğanının kadrosundan 2. sıra adayı olmus birine oy vermem. saygılarımla...
  12. mkymz
    19 Nisan 2011 Salı Saat 10:14 CEVAPLA
    sayın hocam değerli yorumun için sizi kutluyorum.Çok gezel tespitlerde bulunmuşsun.Saygılar.

Yorum Yaz GİRİŞ YAP

POLİTİKA HABERLERİ :::

YORUMLANANLAR :::

“Ceviz Ağacı” Filmi bu akşam Mardin'de izleyicisi ile buluşuyor

Faysal Soysal’ın yazıp-yönettiği “Ceviz Ağacı” fil [...]

1 gün önce...

Şehrin en işlek caddesinde sigara içmek yasaklandı

Elazığ'da yeni tip koronavirüs ile mücadele kapsam [...]

1 gün önce...

Türkiye ve dünyada yaşanan gıda israfına dikkat çektiler

Dünya genelinde yıllık gıda israfının 1,3 milyar t [...]

1 gün önce...

Çok tartışılacak iddialar! Türkiye'de vaka sayıları açıklanandan 5 kat fazla

Artan koronavirüs vaka sayılarına bağlı olarak gün [...]

1 gün önce...

Ruslar Ermenistan'ı altın yüzünden destekliyormuş

Ermenistan ile girdiği çatışmalarda sahada büyük ü [...]

1 gün önce...

MARDİNLİFE TV CANLI YAYIN