# Mardin’in Osmanlı Arşivlerindeki Nüfus Kayıtları Gün Yüzüne Çıktı! Herkes Mardinli Yahudileri soruyor... > - Kaynak: Mardin Life - URL: https://www.mardinlife.com/gundem/mardin-in-osmanli-arsivlerindeki-nufus-kayitlari-gun-yuzune-cikti-herkes-mardinli-yahudileri-soruyor - Dil: tr-TR - Yayın tarihi: 2026-10-20T11:53:08+03:00 - Güncelleme: 2026-10-20T11:08:00+03:00 - Yazar: MEHMET NEZİR GÜNEŞ - Kategori: GÜNDEM - Görsel: https://cdn.mardinlife.com/2026/10/20/mardin-in-osmanli-arsivlerindeki-nufus-kayitlari-gun-yuzune-cikti-herkes-mardinli-yahudileri-soruyor-706699.webp Osmanlı Devleti tarafından Hicrî 1251 (Miladî 1835) yılında gerçekleştirilen nüfus sayımında Mardin kazasının mahallelerinde yaşayan erkek nüfus, haneler hâlinde kayıt altına alındı. 1900'lı yıllarda çekilen tarihi bir Mardin Fotoğrafı T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı’nda bulunan NFS.d.3736 numaralı defter, Mardin’in yaklaşık iki asır önceki aile yapısını, mahallelerini ve nüfus özelliklerini ortaya koyan önemli bir tarihî kaynak olarak dikkat çekiyor. Defterin girişinde şu ifade yer alıyor: “Mardin Kazasında kâ’in olan nüfusun tahrîr ve terkîmi beyânındandır.” Bu kayıtlar 23 Cemaziyelevvel 1251 tarihinde düzenlenmiş olup 108 sayfadan oluşuyor. Tarihi Kaynaklara göre Mardin hakkındaki genel bilgiler.  Müslüman Mahalleleri Nüfus defterinde Mardin merkezine bağlı 13 Müslüman mahallesi bulunuyor: Eminüddin Aliyürrahman, Necmeddin, Latifiye, Meşki, Bâb-ı Cedîd, Şeyh Çabuk, Şeyh Şeydullah, Cami-i Kebir, Tekir, Şehiddiye, Medrese, Gülasiye ve Bâb-ı Savur. Özellikle Bâb-ı Savur, Tekir, Şehiddiye ve Gülasiye mahallelerinin kalabalık yerleşim alanları olduğu görülüyor. İlişkili haber: Mardin'de gezilip görülmesi gereken 8 yer Defterdeki hane kayıtları, aile bağlarını ayrıntılı şekilde ortaya koyuyor. Örneğin: Eminüddin Aliyürrahman Mahallesi Hane 1: 65 yaşındaki İmam Abdülhamid ve ilim tahsil eden oğlu İbrahim. Hane 2: 70 yaşındaki Mehmet Zahir, oğulları Yasin, Abdülkadir, Abdülhadi ve Derviş ile birlikte. Şeyh Şeydullah Mahallesi Hane 1: Eski müftü İsmail Efendi, kardeşleri ve oğullarıyla birlikte kaydedilmiş. Bu örnekler, nüfus defterlerinin yalnızca kişi sayılarını değil, aynı zamanda baba-oğul, kardeşlik ve torunluk ilişkilerini de gösterdiğini ortaya koyuyor. 1900'lı yıllarda çekilen tarihi bir Mardin Fotoğrafı  Gayrimüslim Topluluklar Defterin ikinci bölümünde Yakubi Süryaniler, Süryani Katolikler, Keldaniler, Ermeniler ve Yahudiler ayrı kayıtlar hâlinde yer alıyor. Bu bölümde de hane reisleri, oğulları ve diğer erkek aile fertleri isimleriyle kaydedilmiş. Mardin’de Yahudi nüfusu 19 haneden başlayarak 19. yüzyılda 580 kişiye kadar yükseldi; ancak 20. yüzyıl başında ekonomik ve sosyal sebeplerle göç ederek 1930’lara gelindiğinde şehirde Yahudi cemaati tamamen ortadan kayboldu. Günümüzde Mardin’de Yahudi nüfusu bulunmamakta, sadece çeşme, sinagog yıkıntısı ve mezarlık gibi izler kalmıştır.  1900'lı yıllarda çekilen tarihi bir Mardin Fotoğrafı  Aile Araştırmaları İçin Önemi Defterde kişilerin isimleri yanında baba adları, yaşları, akrabalık ilişkileri, meslekleri ve lakapları bulunuyor. Ancak “Çubukçu, Yemenici, Hamamcı, Culhacı” gibi meslek adlarının doğrudan sülale adı olarak değerlendirilmemesi gerektiği vurgulanıyor. Aile bağlarının ortaya çıkarılması için aynı mahalledeki hanelerin karşılaştırılması ve sonraki dönem nüfus kayıtlarıyla birlikte incelenmesi gerekiyor. 1835 tarihli bu nüfus defteri, Mardin’in tarihî mahallelerinde yaşayan ailelerin geçmişine ulaşmak bakımından önemli bir kaynak niteliği taşıyor. Osmanlı arşivlerinde yer alan bu kayıtlar, şehrin sosyal yapısını ve aile bağlarını anlamak isteyen araştırmacılar için eşsiz bir belge olarak öne çıkıyor. 1900'lı yıllarda çekilen tarihi bir Mardin Fotoğrafı --- Kaynak: [Mardin Life](https://www.mardinlife.com/gundem/mardin-in-osmanli-arsivlerindeki-nufus-kayitlari-gun-yuzune-cikti-herkes-mardinli-yahudileri-soruyor)