# Hatıra Notları 1916 - Mustafa Kemal Atatürk Kitap özeti, konusu ve incelemesi

> Hatıra Notları 1916 kimin eseri? Hatıra Notları 1916 kitabının yazarı kimdir? Hatıra Notları 1916 konusu ve anafikri nedir? Hatıra Notları 1916 kitabı ne anlatıyor? Hatıra Notları 1916 PDF indirme linki var mı?  Hatıra Notları 1916 kitabının yazarı Mustafa Kemal Atatürk kimdir? İşte Hatıra Notları 1916 kitabı özeti, sözleri, yorumları ve incelemesi...

- Kaynak: Mardin Life
- URL: https://www.mardinlife.com/kitap/hatira-notlari-1916-mustafa-kemal-ataturk-kitap-ozeti-konusu-ve-incelemesi
- Dil: tr-TR
- Yayın tarihi: 2022-03-29T06:00:12+03:00
- Güncelleme: 2022-03-29T06:00:12+03:00
- Yazar: Mardin Life
- Kategori: Kitap
- Görsel: https://cdn.mardinlife.com/2022/03/29/mustafa-kemal-ataturk-kimdir-mustafa-kemal-ataturk-kitaplari-ve-sozleri-188054.jpg

Kitap Künyesi
 Yazar: Mustafa Kemal Atatürk 
 Yayın Evi: Kopernik Kitap 
 İSBN: 9789752439627 
 Sayfa Sayısı: 128 
--reklam--
Hatıra Notları 1916 Ne Anlatıyor? Konusu, Ana Fikri, Özeti
“18 Kasım 1916 - Öğleden önce saat 10.00’da eş-Şeyhu’t-Tani el-Hâlidî Muhammed en-Nakşibendî-i Küfrevî”nin Kızılmescit’teki türbesini ziyaret ettim. Küçük bir türbe. Şeyhin kabri ve yanında kardeşinin oğlu olduğunu türbedarın ifade ettiği bir zatın kabri vardır. Şeyhin kabrinin örtüsü sırma işlemeli, elmas, yakut gibi taşlarla süslü (Bu taşların elmas, yakut, zeberced / zümrüt olduğunu türbedar söylemişse de gerçek olmasa gerek). Diğer kabir de sırma işlemeli örtülü. Bu türbeye Ruslar ilişmemiş. Türbelerin kapıları gümüş ve altın kakma. Kıymetli halılar var fakat çoğu çürümüş. Bu türbeyi Sultan Hamid yaptırmış. Daha sonra Bitlis’in daha bir iki harap türbe gibi yerlerini gördükten sonra konutuma dönüş.”

Mustafa Kemal Atatürk’ün Doğu Cephesinde (Diyarbakır, Siirt) görevli iken bizzat kendi el yazısıyla kaydettiği Hatıra Notları hem tarih bilimi açısından hem de Türk milleti açısından son derece değerlidir. Bu çalışma, Atatürk’ün daha sonra genişletmek üzere aldığı notlardan oluşmaktadır. Günlük tarzında olmasına rağmen günlük üslubuyla kaleme alınmamıştır. 7 Kasım 1916’da başlayan notlar 25 Aralık 1916 tarihli yarım bir bölümle bitmektedir. Dolayısıyla yaklaşık iki aylık bir süreyi kapsamaktadır.
--reklam--
Hatıra Notları 1916 Alıntıları - Sözleri
-Batman köprüsünü geçer geçmez açlıktan yol üzerinde ölü gibi yatmış kalmış bir adam... Köprü ile bulunduğumuz yer arasında aynı durumda iki adam daha... Muhacir imişler.

-Batman köprüsü ile Silvan arasında ve köprüden sonra yeni ölmüş iki beygir... (İnsanlar ve hayvanlar açlıktan ölüyorlar).
Saat 12.30'da Bitlis'e ulaşıldı. Refet Paşa ve ekibi bir saat mesafeden karşıladılar. Yolda iki kişiden biri üzüm, biri elma satın almak istiyorlardı. Kağıt para verdikleri için satıcılar ağlayarak şikayet ettiler. Alıcılara hak verdik. Yol boyunca iki yerde insan leşi ve kemikleri görüldü; açlıktan ölüp kalan hayvanlar gibi.
8/9 akşamı saat 9.00'a kadar Kurmay Başkanı ile örtünmenin kaldırılması ve sosyal hayatımızın düzeltilmesi hakkında sohbet:
1) Güçlü ve hayata vâkıf anne yetiştirmek.
2) Kadınlara serbestisini vermek.
3) Kadınlarla genel ortamda bir arada çalışmak; erkeklerin ahlakı, düşüncesi ve hisleri üzerinde etkilidir. Karşı tarafın sevgisini kazanmak fıtri bir eğilimdir.
Sabah saat 8.00'de Ziyaret-i Veyselkarani'den hareket edildi. Eşyalarımız saat 7.00'de [yola çıkmıştı]. Ziyaret önünde Şeyh Hazret gönüllülerinden 150 kişiye rastladık. Bunları gözden geçirdim. İhtiyaçlarının karşılanması ricasında bulundular. Erzak taşıyan bir Kürdün dilekçesi [geldi] (3 hayvanını Kürtler almışlar). Yollarda birçok muhacir gördük. Bitlis'e dönüyorlar. Hepsi aç, sefil, ölüme mahkum bir halde... 4-5 yaşlarında bir çocuğu anne babası yol üzerinde terk etmişler. Bu da bir karı kocanın peşine takılmış. Onları ağlayarak 100 metreden takip ediyor. Onlara çocuğu almadıkları için kızdım. "Bizim evladımız değildir" dediler.
Allah'ı İnkar Mümkün müdür? eserini bitirdim. Bütün filozofların, çeşitli dinlere mensup tabiatçı, akılcı, materyalist, hakim, düşünür ve tasavvufçuların tamamı ruhun varlık ve yokluğunu, ruhun ve bedenin bir veya ayrı olup olmadığını, ruhun sonsuzluk ve ölümlülüğünü inceliyor.

Bu incelemede ilim ve fenne dayananlar makbul. İmam Gazali, İbn-i Sina, İbn-i Rüşd gibi Müslüman imamların beyanatı sıradan anlayışlardan büsbütün başkadır; yalnız ifadelerinde çok rumuz var. Dindar düşünürler, kural, ilim, fen ve felsefeyi dini anlatımları yorumlamak için evirip çevirmeye gayret etmişler.

Arıburnu raporlarını yazmaya başladım.
Bitlis'e gelmekteki maksadım, tümen kumandanlığı değişikliğinde hazır bulunmak... Tümenin genel düzeninde düzeltilmesi gereken hususları bizzat arazi üzerinde görmek.... İdare yönünü incelemek... Van Hareket Birliği'nin hareketini sağlamak... Gerçekten sözü edilen hususlar bakımından pek çok yararlı oldu.
Daha sonra Bitlis'teki hastaneleri teftiş ettim. Temiz buldum. Şeyh Hazret -ki bir kolunu kesmişler-, onunla görüştüm. Tümen başhekiminin ifadesine göre, hastane seçilen binalar temizlenirken 10-15 Müslüman kadın başı bulunmuştur.
Buradan dönüş.
Şerefiye denilen camii gezdim. Hayvan leşleriyle ve atıklarla doluydu. Harap olmuş. Yolda 12 yaşında Ömer adında öksüz bir çocuk gördüm. Onu yanıma aldım. O görülünce böyle anası babası ölmüş üç tane yetim daha getirdiler. Onlara da para vermekle yetindim.
1) Güçlü ve hayata vakıf anne yetiştirmek.
2) Kadınlara serbestisini vermek.
3) Kadınlarla genel ortamda bir arada çalışmak erkeklerin ahlakı, düşüncesi ve hisleri üzerinde etkilidir. Karşı tarafın sevgisini kazanmak fıtri bir eğilimdir.
"Yolda 12 yaşında Ömer adında öksüz bir çocuk gördüm. Onu yanıma aldım. O görülünce böyle anası babası ölmüş üç tane yetim daha getirdiler. Onlara da para vermekle yetindim. 16 Kasım 1916"
Allah’ı inkar mümkün müdür? eserini okumaya devam.
İhsan ve Ömer’e “Yaşamak Kavgası” adındaki Türkçe şiirin bir kısmını ezberlettim.
Şerefiye denen camii gezdim. Hayvan leşleriyle ve atıklarla doluydu. Harap olmuş. Yolda 12 yaşında Ömer adında öksüz bir çocuk gördüm. Onu yanıma aldım. O görülünce böyle anası babası ölmüş üç tane yetim daha getirdiler. Onlara da para vermekle yetindim
Alphonse Daudet'nin Sapho-Moeurs Parisiennes adında, canım sıkıldıkça okuduğum romanı bitti.
Yolda 300 kadar milise rastladım. Bunları körü körüne sol tarafa yöneltmişler. Aç olduklarını söylediler. Bitlis'e iade ettim ve tümen kumandanına, bunların karınlarını doyurup kendilerinden yararlanmanın yolunu bulmasını söyledim.
Yollarda birçok muhacir gördük.
Bitlis’e dönüyorlar.
Hepsi aç, sefil, ölüme mahkum bir halde...
4-5yaşlarında bir çocuğu
Anne babası yol üzerinde terk etmişler.
Buda bir karı kocanın peşine takılmış.
Onları ağlayarak 100 metreden takip ediyor.
Onlara çocuğu almadıkları için kızdım.
“Bizim evladımız değildir “ dediler.
Yolda gelirken zihnimden geçen şeyler: Yalnız baş ile selam vermek... Kumandanlar birliklerin iç durumlarını ve ruh hallerini bizzat ve bilfiil içlerine girmek suretiyle bilmeli; daha emniyetle emir verirler. Üst kademedekiler emri altındakilerle sohbet etmeli. Onları serbest konuşabilmeye alıştırmalı. Emri altındakilerin muhakeme tarzını ve bunu ifade ediş şeklini bilmek faydalı ve gerekli.

Bazı askeri konularda "Ruhi Terbiye ve Askeri Danışma Yöntemleri" hakkında bir eser yazayım. Bunun için Fransızca, bildiğim bir eser var. Onu da önce okuyayım ve konuya dair esaslı soruları subayların geneline görev olarak vereyim. Önemli noktalar hakkında bazı büyük kumandanların görüşlerini talep edeyim.
--reklam--
Hatıra Notları 1916 İncelemesi - Şahsi Yorumlar
Atatürk'ün kendi kaleminden yazdığı notlar. Osmanlı Türkçesi ile yazılan eser, hem orijinal kitabın sayfa sayfa resmi hem de günümüz Türkçesiyle yeniden hazırlanmış.

Atatürk'ün gördüğü olaylar, düşünceleri, okuduğu kitaplar ve yorumlarına yer vermiş. Tarihi açıdan önemli bir eser. 1916 yılının iki aylık bir süreci hatıra olarak kaleme alınmış. Savaş yıllarında insanların perişanlığı, insanlık dramı ve çaresizlik içimi yaktı. Açlıktan ölen insanlar ve hayvanlar, sokağa terk edilen çocuklar...

Atatürk'ün bizzat komutanlarla konuşmalarına, şifreli telgraflara yer vermesi de ayrı bir heyecanlıydı.

Kitap, günümüz Türkçesine sadeleştirilmiş. Bu nedenle her kesimden insanın zorlanmadan okuyabileceğinden eminim. Ayrıca eserde geçen isimlerin kim olduğuna dair bir isim sözlüğü (İsimlik) ve sözlük de yer alıyor. (﹏Mᴀvi⸙﹏) 
Mustafa Kemal Atatürk'ün 7 Kasım-25 Aralık 1916 tarihlerinde, Doğu Cephesi'ndeki (Diyarbakır, Siirt) izlenimleri
Hakan Türkkan tarafından yayına hazırlanarak "Hatıra Notları" adıyla okurla buluşmuş.
Atatürk hatıra notlarında bölge ve bölge insanının genel durumuyla, görüştüğü kişilerle, okuduğu eserlerle ilgili bilgiler veriyor. (Gamze İ.) 
Atatürk’ün 2 aylık süreçte yaşadığı şeyleri kısa ve öz anlatan bir hatıra defteri. Çok sade, anlaşılır ve değerli.. Kaynak sağlam. Atatürk’ün kendisi. (nurmirel) 
--reklam--
Hatıra Notları 1916 PDF indirme linki var mı?
--reklam--
Mustafa Kemal Atatürk - Hatıra Notları 1916 kitabı için internette en çok yapılan aramalardan birisi de Hatıra Notları 1916 PDF linkidir. İnternette ücretli olarak satılan çoğu kitabın PDFleri bulunmaktadır. Ancak bu PDF'leri yasal olmayan yollarla indirmek ve kullanmak hem yasalara hem de ahlaka aykırıdır. Yayın evlerinin sitesinden PDF satılıyorsa indirebilirsiniz.
Kitabın Yazarı Mustafa Kemal Atatürk Kimdir?
Mustafa Kemal Atatürk 1881 yılında Selânik'te Kocakasım Mahallesi, Islâhhâne Caddesi'ndeki üç katlı pembe evde doğdu. Babası Ali Rıza Efendi, annesi Zübeyde Hanım'dır. Baba tarafından dedesi Hafız Ahmet Efendi XIV-XV. yüzyıllarda Konya ve Aydın'dan Makedonya'ya yerleştirilmiş Kocacık Yörüklerindendir. Annesi Zübeyde Hanım ise Selânik yakınlarındaki Langaza kasabasına yerleşmiş eski bir Türk ailesinin kızıdır. Milis subaylığı, evkaf katipliği ve kereste ticareti yapan Ali Rıza Efendi, 1871 yılında Zübeyde Hanım'la evlendi. Atatürk'ün beş kardeşinden dördü küçük yaşlarda öldü, sadece Makbule (Atadan) 1956 yılına değin yaşadı.

Küçük Mustafa öğrenim çağına gelince Hafız Mehmet Efendi'nin mahalle mektebinde öğrenime başladı, sonra babasının isteğiyle Şemsi Efendi Mektebi'ne geçti. Bu sırada babasını kaybetti (1888). Bir süre Rapla Çiftliği'nde dayısının yanında kaldıktan sonra Selânik'e dönüp okulunu bitirdi. Selânik Mülkiye Rüştiyesi'ne kaydoldu. Kısa bir süre sonra 1893 yılında Askeri Rüştiye'ye girdi. Bu okulda Matematik öğretmeni Mustafa Bey adına "Kemal" i ilave etti. 1896-1899 yıllarında Manastır Askeri İdâdi'sini bitirip, İstanbul'da Harp Okulunda öğrenime başladı. 1902 yılında teğmen rütbesiyle mezun oldu., Harp Akademisi'ne devam etti. 11 Ocak 1905'te yüzbaşı rütbesiyle Akademi'yi tamamladı. 1905-1907 yılları arasında Şam'da 5. Ordu emrinde görev yaptı. 1907'de Kolağası (Kıdemli Yüzbaşı) oldu. Manastır'a III. Ordu'ya atandı. 19 Nisan 1909'da İstanbul'a giren Hareket Ordusu'nda Kurmay Başkanı olarak görev aldı. 1910 yılında Fransa'ya gönderildi. Picardie Manevraları'na katıldı. 1911 yılında İstanbul'da Genel Kurmay Başkanlığı emrinde çalışmaya başladı.
1911 yılında İtalyanların Trablusgarp'a hücumu ile başlayan savaşta, Mustafa Kemal bir grup arkadaşıyla birlikte Tobruk ve Derne bölgesinde görev aldı. 22 Aralık 1911'de İtalyanlara karşı Tobruk Savaşını kazandı. 6 Mart 1912'de Derne Komutanlığına getirildi.

Ekim 1912'de Balkan Savaşı başlayınca Mustafa Kemal Gelibolu ve Bolayır'daki birliklerle savaşa katıldı. Dimetoka ve Edirne'nin geri alınışında büyük hizmetleri görüldü. 1913 yılında Sofya Ateşemiliterliğine atandı. Bu görevde iken 1914 yılında yarbaylığa yükseldi. Ateşemiliterlik görevi Ocak 1915'te sona erdi. Bu sırada I. Dünya Savaşı başlamış, Osmanlı İmparatorluğu savaşa girmek zorunda kalmıştı. Mustafa Kemal 19. Tümeni kurmak üzere Tekirdağ'da görevlendirildi.
1914 yılında başlayan I. Dünya Savaşı'nda, Mustafa Kemal Çanakkale'de bir kahramanlık destanı yazıp İtilaf Devletlerine "Çanakkale geçilmez! " dedirtti. 18 Mart 1915'te Çanakkale Boğazını geçmeye kalkan İngiliz ve Fransız donanması ağır kayıplar verince Gelibolu Yarımadası'na asker çıkarmaya karar verdiler. 25 Nisan 1915'te Arıburnu'na çıkan düşman kuvvetlerini, Mustafa Kemal'in komuta ettiği 19. Tümen Conkbayırı'nda durdurdu. Mustafa Kemal, bu başarı üzerine albaylığa yükseldi. İngilizler 6-7 Ağustos 1915'te Arıburnu'nda tekrar taarruza geçti. Anafartalar Grubu Komutanı Mustafa Kemal 9-10 Ağustos'ta Anafartalar Zaferini kazandı. Bu zaferi 17 Ağustos'ta Kireçtepe, 21 Ağustos'ta II. Anafartalar zaferleri takip etti. Çanakkale Savaşlarında yaklaşık 253.000 şehit veren Türk ulusu onurunu İtilaf Devletlerine karşı korumasını bilmiştir. Mustafa Kemal'in askerlerine "Ben size taarruzu emretmiyorum, ölmeyi emrediyorum!" emri cephenin kaderini değiştirmiştir.
Mustafa Kemal Çanakkale Savaşları'dan sonra 1916'da Edirne ve Diyarbakır'da görev aldı. 1 Nisan 1916'da tümgeneralliğe yükseldi. Rus kuvvetleriyle savaşarak Muş ve Bitlis'in geri alınmasını sağladı. Şam ve Halep'teki kısa süreli görevlerinden sonra 1917'de İstanbul'a geldi. Velihat Vahidettin Efendi'yle Almanya'ya giderek cephede incelemelerde bulundu. Bu seyehatten sonra hastalandı. Viyana ve Karisbad'a giderek tedavi oldu. 15 Ağustos 1918'de Halep'e 7. Ordu Komutanı olarak döndü. Bu cephede İngiliz kuvvetlerine karşı başarılı savunma savaşları yaptı. Mondros Mütarekesi'nin imzalanmasından bir gün sonra, 31 Ekim 1918'de Yıldırım Orduları Grubu Komutanlığına getirildi. Bu ordunun kaldırılması üzerine 13 Kasım 1918'de İstanbul'a gelip Harbiye Nezâreti'nde (Bakanlığında) göreve başladı.

Mondros Mütarekesi'nden sonra İtilaf Devletleri'nin Osmanlı ordularını işgale başlamaları üzerine; Mustafa Kemal 9. Ordu Müfettişi olarak 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıktı. 22 Haziran 1919'da Amasya'da yayımladığı genelgeyle "Milletin istiklâlini yine milletin azim ve kararının kurtaracağını " ilan edip Sivas Kongresi'ni toplantıya çağırdı. 23 Temmuz - 7 Ağustos 1919 tarihleri arasında Erzurum, 4 - 11 Eylül 1919 tarihleri arasında da Sivas Kongresi'ni toplayarak vatanın kurtuluşu için izlenecek yolun belirlenmesini sağladı. 27 Aralık 1919'da Ankara'da heyecanla karşılandı. 23 Nisan 1920'de Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin açılmasıyla Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulması yolunda önemli bir adım atılmış oldu. Meclis ve Hükümet Başkanlığına Mustafa Kemal seçildi Türkiye Büyük Millet Meclisi, Kurtuluş Savaşı'nın başarıyla sonuçlanması için gerekli yasaları kabul edip uygulamaya başladı.
Türk Kurtuluş Savaşı 15 Mayıs 1919'da Yunanlıların İzmir'I işgali sırasında düşmana ilk kurşunun atılmasıyla başladı. 10 Ağustos 1920 tarihinde Sevr Antlaşması'nı imzalayarak aralarında Osmanlı İmparatorluğu'nu paylaşan I. Dünya Savaşı'nın galip devletlerine karşı önce Kuvâ-yi Milliye adı verilen milis kuvvetleriyle savaşıldı. Türkiye Büyük Millet Meclisi düzenli orduyu kurdu, Kuvâ-yi Milliye - ordu bütünleşmesini sağlayarak savaşı zaferle sonuçlandırdı.
Mustafa Kemal yönetimindeki Türk Kurtuluş Savaşının önemli aşamaları şunlardır:
Sarıkamış (20 Eylül 1920), Kars (30 Ekim 1920) ve Gümrü'nün (7 Kasım 1920) kurtarılışı.
Çukurova, Gazi Antep, Kahraman Maraş Şanlı Urfa savunmaları (1919- 1921)
I. İnönü Zaferi (6 -10 Ocak 1921)
II. İnönü Zaferi (23 Mart-1 Nisan 1921)
Sakarya Zaferi (23 Ağustos-13 Eylül 1921)
Büyük Taarruz, Başkomutan Meydan Muhaberesi ve Büyük Zafer (26 Ağustos 9 Eylül 1922)
Sakarya Zaferinden sonra 19 Eylül 1921'de Türkiye Büyük Millet Meclisi Mustafa Kemal'e Mareşal rütbesi ve Gazi unvanını verdi. Kurtuluş Savaşı, 24 Temmuz 1923'te imzalanan Lozan Antlaşması'yla sonuçlandı. Böylece Sevr Antlaşması'yla paramparça edilen, Türklere 5-6 il büyüklüğünde vatan bırakılan Türkiye toprakları üzerinde ulusal birliğe dayalı yeni Türk devletinin kurulması için hiçbir engel kalmadı.
23 Nisan 1920'de Ankara'da TBMM'nin açılmasıyla Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşu müjdelenmiştir. Meclisin Türk Kurtuluş Savaşı'nı başarıyla yönetmesi, yeni Türk devletinin kuruluşunu hızlandırdı. 1 Kasım 1922'de hilâfet ve saltanat birbirinden ayrıldı, saltanat kaldırıldı. Böylece Osmanlı İmparatorluğu'yla yönetim bağları koparıldı. 13 Ekim 1923'te Cumhuriyet idaresi kabul edildi, Atatürk oybirliğiyle ilk cumhurbaşkanı seçildi. 30 Ekim 1923 günü İsmet İnönü tarafından Cumhuriyet'in ilk hükümeti kuruldu. Türkiye Cumhuriyeti, "Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir" ve "Yurtta barış cihanda barış" temelleri üzerinde yükselmeye başladı.
Atatürk Türkiye'yi "Çağdaş uygarlık düzeyine çıkarmak" amacıyla bir dizi devrim yaptı. Bu devrimleri beş başlık altında toplayabiliriz:
1. Siyasal Devrimler:
• Saltanatın Kaldırılması (1 Kasım 1922)
• Cumhuriyetin İlanı (29 Ekim 1923)
• Halifeliğin Kaldırılması (3 Mart 1924)

2. Toplumsal Devrimler:
• Kadınlara erkeklerle eşit haklar verilmesi (1926-1934)
• Şapka ve kıyafet devrimi (25 Kasım 1925)
• Tekke zâviye ve türbelerin kapatılması (30 Kasım 1925)
• Soyadı kanunu ( 21 Haziran 1934)
• Lâkap ve unvanların kaldırılması (26 Kasım 1934)
• Uluslararası saat, takvim ve uzunluk ölçülerin kabulü (1925-1931)

3. Hukuk Devrimi:
• Mecellenin kaldırılması (1924-1937)
• Türk Medeni Kanunu ve diğer kanunların çıkarılarak laik hukuk düzenine geçilmesi (1924-1937)

4. Eğitim ve Kültür Alanındaki Devrimler:
• Öğretimin birleştirilmesi (3 Mart 1924)
• Yeni Türk harflerinin kabulü (1 Kasım 1928)
• Türk Dil ve Tarih Kurumlarının kurulması (1931-1932)
• Üniversite öğreniminin düzenlenmesi (31 Mayıs 1933)
• Güzel sanatlarda yenilikler

5. Ekonomi Alanında Devrimler:
• Aşârın kaldırılması
• Çiftçinin özendirilmesi
• Örnek çiftliklerin kurulması
• Sanayiyi Teşvik Kanunu'nun çıkarılarak sanayi kuruluşlarının kurulması
• I. ve II. Kalkınma Planları'nın (1933-1937) uygulamaya konulması, yurdun yeni yollarla donatılması
Soyadı Kanunu gereğince, 24 Kasım 1934'de TBMM'nce Mustafa Kemal'e "Atatürk" soyadı verildi.
Atatürk, 24 Nisan 1920 ve 13 Ağustos 1923 tarihlerinde TBMM Başkanlığına seçildi. Bu başkanlık görevi, Devlet-Hükümet Başkanlığı düzeyindeydi. 29 Ekim 1923 yılında Cumhuriyet ilan edildi ve Atatürk ilk cumhurbaşkanı seçildi. Anayasa gereğince dört yılda bir cumhurbaşkanlığı seçimleri yenilendi. 1927,1931, 1935 yıllarında TBMM Atatürk'ü yeniden cumhurbaşkanlığına seçti.
Atatürk sık sık yurt gezilerine çıkarak devlet çalışmalarını yerinde denetledi. İlgililere aksayan yönlerle ilgili emirler verdi. Cumhurbaşkanı sıfatıyla Türkiye'yi ziyaret eden yabancı ülke devlet başkanlarını, başbakanlarını, bakanlarını komutanlarını ağırladı.
15-20 Ekim 1927 tarihinde Kurtuluş Savaşı'nı ve Cumhuriyet'in kuruluşunu anlatan büyük nutkunu, 29 Ekim 1933 tarihinde de 10. Yıl Nutku'nu okudu.
Atatürk özel yaşamında sadelik içinde yaşadı. 29 Ocak 1923'de Latife Hanımla evlendi. Birçok yurt gezisine birlikte çıktılar. Bu evlilik 5 Ağustos 1925 tarihine dek sürdü. Çocukları çok seven Atatürk Afet (İnan), Sabiha (Gökçen), Fikriye, Ülkü, Nebile, Rukiye, Zehra adlı kızları ve Mustafa adlı çobanı manevi evlat edindi. Abdurrahim ve İhsan adlı çocukları himayesine aldı. Yaşayanlarına iyi bir gelecek hazırladı.
1937 yılında çiftliklerini hazineye, bir kısım taşınmazlarını da Ankara ve Bursa Belediyelerine bağışladı. Mirasından kızkardeşine, manevi evlatlarına, Türk Dil ve Tarih Kurumlarına pay ayırdı. Kitap okumayı, müzik dinlemeyi, dans etmeyi, ata binmeyi ve yüzmeyi çok severdi. Zeybek oyunlarına, güreşe, Rumeli türkülerine aşırı ilgisi vardı. Tavla ve bilardo oynamaktan büyük keyif alırdı. Sakarya adlı atıyla, köpeği Fox'a çok değer verirdi. Zengin bir kitaplık oluşturmuştu. Akşam yemeklerine devlet ve bilim adamlarını, sanatçıları davet eder, ülkenin sorunlarını tartışırdı. Temiz ve düzenli giyinmeye özen gösterirdi. Doğayı çok severdi. Sık sık Atatürk Orman Çiftliği'ne gider, çalışmalara bizzat katılırdı.
Fransızca ve Almanca biliyordu. 10 Kasım 1938 saat 9.05'te yakalandığı siroz hastalığından kurtulamayarak İstanbul'da Dolmabahçe Sarayı'nda hayata gözlerini yumdu. Cenazesi 21 Kasım 1938 günü törenle geçici istirahatgâhı olan Ankara Etnografya Müzesi'nde toprağa verildi. Anıtkabir yapıldıktan sonra nâşı görkemli bir törenle 10 Kasım 1953 günü ebedi istirahatgâhına gömüldü.
Kaynak: http://www.kultur.gov.tr/TR-96300/ataturk39un-hayati.html
--reklam--
Mustafa Kemal Atatürk Kitapları - Eserleri
Nutuk
Zabit ve Kumandan ile Hasbihal
Geometri
Bağımsızlık Benim Karakterimdir
Medeni Bilgiler
Karlsbad'da Geçen Günlerim
Hatıra Notları 1916
Çanakkale
Anafartalar Muharebatı'na Ait Tarihçe
Bursa Nutku
Türk Gençliğinin El Kitabı
Atatürk'ün Söylev ve Demeçleri
Takımın Muharebe Eğitimi
Cumalı Ordugahı
Arıburnu Muharebeleri Raporu
Din ve Laiklik Üzerine
Yarın Cumhuriyeti İlan Edeceğiz
Mustafa Kemal Atatürk Mektuplar
Kürtler - Atatürk’ün Kaleminden 6
Sivas Kongresi
Vasiyetim
Söylev (Nutuk) II
1919 Yılı Mayısı'nın 19'uncu Günü Samsun'a Çıktım
Atatürk'ün Yazdığı Yurttaşlık Bilgileri
Hatırat Sayfaları: Cihan Harbi İttihatçılar ve Abdülhamit
Dumlupınar Nutku ve 30 Ağustos Zaferi
Türkçe Hutbeler
Güneş - Dil Teorisi
10. Yıl Nutku
Eskişehir - İzmit Konuşmaları 1923
Atatürk'ün Bütün Eserleri Cilt: 1
Emperyalizm ve Tam Bağımsızlık-Atatürk’ün Kaleminden 7
Atatürk'ün Bütün Eserleri
Anılar
Erzurum Kongresi
Askeri Talim ve Terbiye Hakkında Görüşler
Korku Üzerine Egemenlik Kurulamaz
Taktik Tatbikat Gezisi 1
Gençlik Üzerine
Atatürk'ün Bütün Eserleri Cilt: 4
Atatürk'ün Bütün Eserleri Cilt: 3
Atatürk'ün Bütün Eserleri Cilt: 2
Atatürk'ün Sözlerinde Asker ve Askerlik Mesleği
Edebiyat
Eğitim
Lozan Konferansı
Devrimcilik Üzerine
Suriye ve Irak
Ankara'ya Geliş
Anadolu ve Rumeli Müdafa-i Hukuk Cemiyeti - Antiemperyalizmin Osmanlıcası
Atatürk'ün Bütün Eserleri Cilt: 21
Atatürk'ün Bütün Eserleri Cilt: 5
Seyahat Notları
Eğitim Politikası Üzerine Konuşmalar
Amasya Genelgesi
Vesikalar
Atatürk'ün Bütün Eserleri Cilt: 23
Atatürk'ün Bütün Eserleri Cilt: 20
Atatürk'ün Bütün Eserleri Cilt: 19
Başkomutan Mustafa Kemal Atatürk'ün Kurtuluş Savaşı Zafer Konuşması
Atatürk'ün Bütün Eserleri Cilt: 30
Atatürk'ün Bütün Eserleri Cilt: 29
Atatürk'ün Bütün Eserleri Cilt: 28
Atatürk'ün Bütün Eserleri Cilt: 27
Atatürk'ün Bütün Eserleri Cilt: 26
Atatürk'ün Bütün Eserleri Cilt: 25
Atatürk'ün Bütün Eserleri Cilt: 24
Atatürk'ün Bütün Eserleri Cilt: 22
Atatürk'ün Bütün Eserleri Cilt: 18
Atatürk'ün Bütün Eserleri Cilt: 17
Atatürk'ün Bütün Eserleri Cilt: 16
Atatürk'ün Bütün Eserleri Cilt: 15
Atatürk'ün Bütün Eserleri Cilt: 14
Atatürk'ün Bütün Eserleri Cilt: 13
Atatürk'ün Bütün Eserleri Cilt: 12
Atatürk'ün Bütün Eserleri Cilt: 11
Atatürk'ün Bütün Eserleri Cilt: 10
Atatürk'ün Bütün Eserleri Cilt: 9
Atatürk'ün Bütün Eserleri Cilt: 8
Atatürk'ün Bütün Eserleri Cilt: 7
Atatürk'ün Bütün Eserleri Cilt: 6
Nutuk
Atatürk'ün Bütün Eserleri Cilt: 9
Sivas Kongresi 3
Saklı Nutuk
İzmir İktisad Kongresi
Atatürkçülüğün Esasları
Türk Tarihi Yazıları
Sivas Kongresi 2
Sivas Kongresi 4
Sivas Kongresi 1
Vecizeler
Atatürk Kitaplığı
Nutuk Söylev Cilt: 3 Vesikalar / Belgeler
Tarihi Nutuklar
Atatürk ve Kafkasya
Nutuk
Nutuk
Öğrenciler İçin Nutuk
Öğrenciler için Nutuk Cilt 2
--reklam--
Mustafa Kemal Atatürk Alıntıları - Sözleri
Bizce kati olarak belli olan bir şey varsa, o da, milli sınır dahilinde Kürt, Türk, Laz, Çerkes vesair bütün bu İslam unsurların menfaatleri ortaktır. Beraber çalışmaya karar vermişlerdir. Yoksa hiçbir vakit başka bir görüş yoktur. Vicdani arzu ile kardeşçe ve dindarane bir birlik vardır. (Kürtler - Atatürk’ün Kaleminden 6)
İngilizlerin Halep civarındaki ordularını beslemek için İskenderun'dan faydalanmak istemeleri haklı değildir. Çünkü İngilizlerin eline geçmiş bulunan Halep vilayetinde ve yalnız Halep şehrinde milyonlarca erzak olduktan başka Mütareke Şartnamesinin 21. maddesine göre hakikaten Halep'teki İngiliz ordusuna iaşe bakımından yardım etmek gerekirse, pek çok erzak bulunan Kilis, Antep havalesinden özel bir tedbir ve tertiplerle erzak satılabilir. Sizi temin ederim ki, maksat Halep'teki İngiliz ordusunun beslemek olmayıp iskenderun'u işgal, Iskenderun - Kırıkhan - Katma yoluyla hareket ederek Antakya - Dircemal - Ahterin hattında bulunan 7. Ordu'nun geri çekilme hattını kesmek ve bu Ordu'yu 6. Ordu'ya Musul'da yaptığı gibi, teslim olmaktan kaçamayacak bir vaziyette sokmaktır. (Suriye ve Irak)
... saat 9 sonraya kadar Kurmay Başkanıyla tesettürün kaldırılması ve sosyal hayatımızın iyileştirilmesi üzerine sohbet; 1) Muktedir ve hayata vakıf anne yetiştirmek, 2) Kadınlara serbestisini vermek, 3) Kadınlarla bir arada bulunmak, erkeklerin ahlakı, fikirleri, duyguları üzerinde etkilidir. Doğuştan karşılıklı sevgi çekme eğilimi. (Atatürk'ün Bütün Eserleri Cilt: 2)
Fakat anladım ki onların içinde bulundukları âlem başka, bizim içine girmek üzere olduğumuz âlem büsbütün başkadır. Eski âlemin kıvılcımlarını, yeni âlemin güneşlerine yaklaştırmak güçtür. Herkes parlamak, parlatmak ve parlaklığını göstermek hevesindedir. (Devrimcilik Üzerine)
İstenilen şeyin olanaksızlığından söz etmek; işin basite indirgenmesinden, düzenli olarak yapılmamasından, yorulmayı göze almaktan başka bir şey değildir. (Zabit ve Kumandan ile Hasbihal)
1) Güçlü ve hayata vakıf anne yetiştirmek.
2) Kadınlara serbestisini vermek.
3) Kadınlarla genel ortamda bir arada çalışmak erkeklerin ahlakı, düşüncesi ve hisleri üzerinde etkilidir. Karşı tarafın sevgisini kazanmak fıtri bir eğilimdir. (Hatıra Notları 1916)
Bir memleketin, bir memleket halkının düşmandan zarar görmesi acıdır. Fakat kendi ırkından büyük tanıdığı insanlardan vefasızlık, felaket görmesi ondan daha acıdır. Bu, kalp ve vicdanlar için onulmaz yaradır. (Vecizeler)
Saraylarının içinde Türk’ten başka unsurlara dayanarak, düşmanlarla ittifak ederek, Anadolu’nun, Türklüğün aleyhine yürüyen çürümüş gölge adamlarının Türk vatanından kovulması, düşmanların denizlere dökülmesinden daha kurtarıcı bir harekettir...

Efendiler, onlar yüzünden Türk vatanının ve Türk milletinin geçirdiği kederleri, elemleri hissetmemiş bir ferdimiz yoktur...

Efendiler asırlardan beri inleyerek feryat eden, fakat müstebitlerin, yalancıların, cahillerin vücuda getirdikleri engellerle canhıraş sadasını milletin kulağına duyuramayan zavallı vatan, bugün diyor ki, bütün can kulağınızı, harap olmuş, sinesinde en derin ıstıraplar duymuş validenizin samimi hitabını daima açık bulundurunuz. Efendiler, Asya’da, Avrupa’da, Afrika’da hükümran olmak kudret ve kabiliyetini göstermiş olan ecdadımız vaktinde bu sadayı işitmekten men edilmemiş olsalardı Türk camiasının, Türk mefkuresinin, Türk menfaatlarının korunmuş ve feyizdar olacağı anavatanı bugünkü harap olmuş şeklinde mi miras alırdık? (Atatürk'ün Bütün Eserleri Cilt: 16)
“İstanbul'u biz hiç unutmadık ve unutamayız! Orası bizim, yani anavatanın başıdır. İrfanımız, sanatımız, her şeyimiz oradadır, oradan yetişmiştir. İstanbul'u iyi tanırız; bilhassa orada gençlik bizimledir; bizi bekler, galeyan halindedir.

Biliyor musunuz Türk neferi nasıl harp eder? Ayağı, sırtı giyinik olmayabilir Bazen gidası bile az olur; fakat o, daima ileri gitmek ister ve o Ayağı aksar, yorgundur; görürsünüz ki yine yürür ve daima ileri gider. Sorarsanız "İzmir'e gidiyoruz!" der. Askerimizin çoğu her halde İzmir'e gitmek istediği için deniz kıyısına varmadıkça kanmamış, durmamıştır. Çünkü ona verilen emir "Akdeniz'e!" idi. Türk askerinin sinesi yalnız azim ve imanla doludur. O, göründüğü gibi perişan değildir. O, kabuğu siyah ve içi bembeyaz olan kestaneye benzer; yani bir cevherdir. Onunla hasbihal ederseniz, onun mayasıni, tabiatını anlar, öğrenirsiniz; fakat biliniz ki o herkese de açılmaz. Derdine aşina çıkabilirseniz görürsünüz ki cahil sandığınız o "Mehmet" neler bilir, kalbinde ne büyük emeller, fikirler besler! Onun için iddia ederim ve son hakikatle ispat ediyorum ki harpte zafer, azim ve imanı kuvvetli olan tarafındır! Ve biz onunla muzaffer olduk. İşte siz gençler, onu takviye ediniz.

Çünkü bize ancak ve her şeyden evvel o "azim ve iman kuvveti" lazımdır. Zaten biz harpten evvel fenni ve maddi vasıtaları ve şartları hesaba dahil etseydik harbi göze aldırabilir miydik?.. Fakat, terazinin bir kefesine imanımızı koyduk, maddi boşluğu doldurduk ve işte o imanımız sayesindedir ki bu büyük davayı halle cesaret ettik, başarılı da olduk; bugün kurtulmuş bulunuyoruz...

Hem biz seleflerimizin yaptığıni yapıyoruz. Denizde salla, karada kağnıyla yürümüyor muyuz? Fakat, bizim bu ilkel vasıtalarımız bizi yolumuzdan alıkoymuyor ki! Düşmanın her şeyi mükemmel değil miydi? Fakat düşününüz, onda "Türk neferindeki azim ve iman" var miydi! Bulunabilir miydi? On binlerce. düşman neferine şapkalarını çıkartarak süngüsü önünde baş eğdirten, Türk'ün azim ve imanı değil de nedir?”

21 Ekim 1922

Bursa'da İstanbul Darülfünunu Gençlerine Nutuk (Gençlik Üzerine)
Teşkilât-ı Esasiye Kanunu öyle ceffelkalem tadil edilemez. (Yarın Cumhuriyeti İlan Edeceğiz)
Başarılarda gururu yenmek, felaketlerde ümitsizliğe karşı gelmek lazımdır. (Türk Gençliğinin El Kitabı)
“İstanbul irfan zümresi! Siz, vatanın gelecek ümidisiniz... Biliniz ki vatanı hakiki olarak kurtaracak sizlersiniz. Biz, bir fırtına gibi gelir, geçer, gideriz. Önümüzde sivrilmiş dikenleri, engelleri yakar yıkarız. Fakat arkamıza bak ğımızda bizim açtığımız o sahada irfanıyla, bedeniyle çalışan sizleri, millet görürsek vazifemizi yaptığımıza ancak o vakit kani olur ve iftihar ederiz. Bizin zaferimiz kanlıdır; fakat, sizin zaferiniz şanlıdır!”

21 Ekim 1922
Bursa'da İstanbul Darülfünunu Gençlerine Nutuktan Alıntı (Devrimcilik Üzerine)
Dünyada en az devam eden, saadettir. (Atatürk'ün Bütün Eserleri Cilt: 1)
Çocuklarımız ve gençlerimiz yetiştirilirken onlara özellikle, varlığı ile, hakkı ile, birliği ile çatışan bütün yabancı öğelerle savaşma gereği ve ulusal değerleri coşku ile her karşıt düşünce önünde yeğinlikle ve özveriyle savunma zorunluluğu iyice öğretilmelidir. (Eğitim)
Ölçüsü 90°den fazla olan açı (Geometri)
Gerçekten dikkat edi­lecek olursa, Türkler'in aşağı yukarı hep aynı ahlak anla­yışına sahip oldukları görülür. Bu yüksek ahlak, başka hiçbir ulusun ahlakına benzemez. Ahlakın ise ulusun olu­şumundaki yeri çok büyüktür ve çok önemlidir. (Atatürk'ün Yazdığı Yurttaşlık Bilgileri)
Alman Kolordu Kumandanı yanıma yaklaştı sordu:
- Siz Vahdettin'in yaveri misiniz?
- Hayır, dedim.
- Ne münasebetle yanında bulunuyorsunuz?
- Böyle bir vazife aldığım için...
- Askerî vaziyetlerden çok iyi anlıyorsunuz, Türkiye'de herhangi bir kuvvete kumanda ettiniz mi?
Müspet cevap verdim:
- Mutlaka alaya kumanda etmiş olmalısınız! dedi.
Alaya evvelce kumanda etmiş olduğumu söyledim.
- Fırkaya da kumanda ettiniz mi? dedi.
Sualine tekrar "evet" cevabını alınca:
- Beni mazur görünüz, ben Kolordu Kumandanıyım. Sizin babanız yaşındayım. Lütfen son kumanda ettiğiniz kuvveti söyler misiniz?
Bu temiz kalpli adamı meraktan kurtarmak istedim.
- Fırka ve Kolorduya kumanda ettikten sonra, çeşitli ordulara kumanda etmiş bir arkadaşınızım.
Bu cevap Alman Kolordu Kumandanını benim hiç tahmin etmediğim bir zemin üzerinde hislendirdi:
- Affedersiniz, biz şimdiye kadar size yanlış hitap ediyormuşuz, demek siz ekselanssınız!
Alman Ordusunda Kolordudan büyük kuvvetlere kumanda edenlere ekselans denildiğini de ilave etti. Bu güzel kalpli askerin misafirlik müddetinin sonuna kadar, yaş davasını unutarak, bize çok hürmetle muamele ettiğini zikretmek isterim. (Saklı Nutuk)
"Baylar ilkelere göre kurulan bir hükümetin niteliği kolaylıkla anlaşılabilir. Böyle bir hükümet, ulusal egemenlik temeline dayanan halk hükümetidir. Cumhuriyet'tir.
Böyle bir hükümetin kuruluşunda ilke, Kuvvetler Birliği kuramıdır." (Söylev (Nutuk) II)
8/9 akşamı saat 9.00'a kadar Kurmay Başkanı ile örtünmenin kaldırılması ve sosyal hayatımızın düzeltilmesi hakkında sohbet:
1) Güçlü ve hayata vâkıf anne yetiştirmek.
2) Kadınlara serbestisini vermek.
3) Kadınlarla genel ortamda bir arada çalışmak; erkeklerin ahlakı, düşüncesi ve hisleri üzerinde etkilidir. Karşı tarafın sevgisini kazanmak fıtri bir eğilimdir. (Hatıra Notları 1916)
Gerçi halk, yayını yansıtıp iletir ve düşüncelere yandaş toplar, fakat düşünceleri ortaya koyan, ortaya atan ve yayın alanının odak noktasını oluşturan halk değildir. (Atatürk'ün Yazdığı Yurttaşlık Bilgileri)

---
Kaynak: [Mardin Life](https://www.mardinlife.com/kitap/hatira-notlari-1916-mustafa-kemal-ataturk-kitap-ozeti-konusu-ve-incelemesi)