# Medea - Euripides Kitap özeti, konusu ve incelemesi

> Medea kimin eseri? Medea kitabının yazarı kimdir? Medea konusu ve anafikri nedir? Medea kitabı ne anlatıyor? Medea PDF indirme linki var mı?  Medea kitabının yazarı Euripides kimdir? İşte Medea kitabı özeti, sözleri, yorumları ve incelemesi...

- Kaynak: Mardin Life
- URL: https://www.mardinlife.com/kitap/medea-euripides-kitap-ozeti-konusu-ve-incelemesi
- Dil: tr-TR
- Yayın tarihi: 2022-07-26T04:00:03+03:00
- Güncelleme: 2022-07-26T04:00:03+03:00
- Yazar: Mardin Life
- Kategori: Kitap
- Görsel: https://cdn.mardinlife.com/2022/07/26/euripides-kimdir-euripides-kitaplari-ve-sozleri-275979.jpg

Kitap Künyesi
 Yazar: Euripides 
 Çevirmen: Ari Çokona 
 Yayın Evi: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları 
 İSBN: 9786053320623 
 Sayfa Sayısı: 79 
--reklam--
Medea Ne Anlatıyor? Konusu, Ana Fikri, Özeti
Euripides (MÖ y.484-406) Atina'nın yetiştirdiği üç büyük tragedya şairi arasında günümüze ulaşan en çok sayıda esere sahip sanatçı olarak özel bir yere sahiptir. Bu durum, şenliklerde Aiskhylos ve Sophokles kadar birincilik ödülü kazanmamış olsa da halk arasında daha çok beğenilen bir şair olmasına bağlanır. Euripides'in oyun kahramanları insana özgü zayıflık ve kusurları taşırlar, yaşadıkları tragedyalar da bu kusurları ile vazgeçemedikleri tutkularından kaynaklanır. İlk kez MÖ 431 yılında sahnelenen ve Dionysos şenliklerinde üçüncülük kazanan bu oyunu en bilinen ve en çok sahnelenen Euripides oyunlarından biri kılan, başkahraman Medea'nın, intikamının şaşırtıcılığı ve nihilist karakteri ile tragedyanın diğer trajik kadın kahramanları arasından görkemli bir şekilde sıyrılmış olmasıdır.
(Tanıtım Bülteninden)
--reklam--
Medea Alıntıları - Sözleri
Öfkeni kuşan, kendini yıkıma hazırla bütün çılgınlığınla. Neler söylendiyse evlendiğinde, söylensin boşandığında da. Nasıl ayrılacaksın kocandan?
Gittiğin gibi arkasından. Kır zincirlerini, durma artık miskin miskin: evini cinayetle elde ettiğine göre, cinayetle terk etmelisin.
Ah Zeus! Altının sahtesini gerçeğinden ayırmak için açık işaretler verirken bize, kalp olanları gerçeklerinden ayırmak üzere bir işaret koymayı neden düşünmedin?
günah diye bir şey yok artık, utancını yolla uzaklara;
Temiz ellerle alınacak intikamın değeri yoktur.
“Eksik olsun acılarla birlikte gelen mutluluk
ve ömür boyu yürek paralayan zenginlik.”
Tamam, bütün bunlar ölümü hak etti:
Ama hangi suçun bedelini ödedi ölümüyle o küçük çocuk
“Zenginlik içinde yaşayan biri, başkalarından şanslı olabilirse de daha mutlu değildir.”
“Keşke bütün insanlar, eşitleriymiş gibi davranabilse birbirlerine.”
"Ölçülü olmayan davranıştan hiç kimseye hayır gelmez."
''Kimse beni çaresiz, korkak ve zayıf sanmasın, tam aksine, düşmanlarıma karşı acımasız, sevdiklerime karşı sadığım.''
Bırak davamı ezecekse ezsin kader, istiyorsa eğer, hiç pişman değilim
Benim tek huzurum,
kendimle birlikte her şeyin enkaz olduğunu görmektir;
her şey benimle birlikte yok olsun.
Mahvolmuşsan eğer, her şeyi beraberinde sürüklemek huzur demektir.
“Haksızlığı güzel sözlerle giydirerek büyük kötülüklere cüret eder. Oysa zeki değildir o kadar.”
Olacak, öyle bir şey olacak ki bugün, bir daha hiç kimse ondan başka şey konuşmayacak.
Tanrılara saldıracağım, ne varsa yerinden oynatacağım.
- Gem vur sözlerine, bırak artık, ah çılgın, şu tehditleri, dindir heyecanını, kabullen artık şu başına gelenleri.
- Talih varımı yoğumu elimden alabilir, cesaretimi asla
İnanamıyorum kendime, inanamıyorum bu başıma gelen felakete.
--reklam--
Medea İncelemesi - Şahsi Yorumlar
ANTİK ÇAĞDA GÜCÜN SİMGESİ ALTIN POST İLE MODERN VE FEMİNİST BİR ÇIĞLIK; MEDEA

MÖ 431 'de  Büyük Dionysia bayramında Euripides'e üçüncülük getiren Medea trajedisi, Antik Yunan tragedyalarının en etkileyicisidir demek abartı sayılmaz. Trajediyi incelerken öncelikle kaynaklar,  ardından olayların gelişimi ve sonlanışı, son olarak da günümüz litaretüründeki örneklerine değinmek gerekiyor.

Medea'ya dair ilk bilgiler, Argo gemisi ve Altın Post'un hediye edildiği Kral Aietes'e değinilen Homeros'un Odysseia eserinde yer alır. Ancak bu bilgiler yüzeysel olup detaylı olarak başvurulacak kaynak, MÖ III. yüzyılda yaşamış olan Rodoslu Apollonios'un Argonautika eseridir. Medea konusunda ilk çağ tragedya yazarlarından yalnız Euripides değinmiştir. Euripides'in Medea konusunu daha trajik hâle getirmek için olay örgüsünü değiştirdiği de düşünülmektedir. Bu değişiklikler daha çok Medea karakterine tüm suçların yüklenmesidir.

Medea ve İason'un Trajedisi Nasıl Başladı?

"Altın Post'u Ele Geçirmek"

Yunan Kralı Athamas karısı Nephele'den sıkılıp  İno ile ikinci bir evlilik yapar. Kralın Nephele'den olan iki çocuğu Helle ile  Phriksos bu evlikle birlikte tehlike altına girer. Üvey anne İno,  Phriksos'un Athamas'tan sonra taht sahibi olmasını istemez, tahta kendi oğlu geçsin ister ve Phriksos'tan kurtulmanın yolunu arar. İno,  o yılın tüm tohumluk mısırlarını ele geçirir ve kurutur, haliyle ülkede kıtlık meydana gelir. Kral Athamas çareler arar ve tapınağa haberci gönderir, bu sırada İno'nun ikinci oyunu devreye girer. Tapınağa gönderilen haberciyi kandıran İno, krala oğlunun kurban edilmesi gerektiğini söyletir, aksi hâlde kıtlık bitmeyecektir. Halkın baskısı üzerine oğlu Phriksos'u kurban etmeye karar veren Athamas onu tapınağa gönderir. Ancak mucizevi bir gelişme yaşanır, gökten altın bir koç iner ve Phriksos ve kız kardeşi Helle'yi kaçırır.

Altın koçun kardeşleri kaçırışı yalnız birine, erkek olana kurtuluş getirir. Zira kız kardeşi Helle Asya ve Avrupa'yı ayıran boğazda denize düşer ve boğulur. Ancak bu denizde ve boğazda yaşar hâlâ 'Hellaspont' adıyla. Phriksos ise şanslıdır, Karadeniz'e kadar sırtında taşınmıştır altın koçun ve ayaklarını sapasağlam Kolkhis topraklarına basmıştır. Pek misafirperver olmayan Kolkhis'liler de onu iyi karşılamışlar hatta kral Aeites ona kızlarından birini bile vermiştir. Bu karşılamaya güzel bir karşılık ise Phriksos'dan gelir, Altın Koçu keser ve  postu hediye eder kral Aeites'e. Kral Altın Post'u Ares konusundaki kutsal bir ağaca asar ve post ağacı sarıp onu koruyan Kolkhis Ejderhası tarafından korunur.

Sahne İason'un

Argonotların önderi İason'un Altın Post'un peşine neden düştüğü meselesine nedense pek değinilmez. İason,  Phriksos'un Yunanistan'da kral olan amcasının oğludur. Kral baba tahtı yeğeni Pelias'a kaptırmış ve İason yıllarca bu tahta ulaşmak için büyütülmüştür. Yeterli olgunluğa eriştiğinde ise kral Pelias'ın karşısına tek ayağında bir sandal, omzunda bir pars postu, hiç kesilmemiş saçlarıyla çıkar. Bu görünüş önemlidir çünkü daha önce biliciler Pelias'a ayağında tek sandal olan bir akrabası tarafından öldürüleceği söylenmiştir. Pelias bilinçli hareket eder tek isteği taht olan genç İason'a tahtı vereceğini ama bilicilerin ondan istediği Phiriksos'un Altın Post'unu geri getirmesini ister çünkü kendisi gidemeyecek kadar yaşlıdır. Bu istek imkansızı istemenin bir diğer karşılığıdır. Çünkü Pelias Altın Post'un geri getirilemeyeceğine emindir.

İason cesur bir gençtir,  tahta ulaşmak için yapamayacağı yoktur. Bu yolculukta en az onun kadar cesur olan yoldaşları Herakles, Orpheus, Kastor  ile  kardeşi  Polluks,  Akhilleus'un  babası  Peleus  onu yalnız bırakmaz ve Argos gemisine binip yola çıkarlar. Antik Yunan'da yol demek deniz demektir, deniz ise tehlikelerle doludur. Günümüz gezginlerinin ilk örneğidir Argonautlar belki de,  ikincisi ise çok iyi tanıdığımız İthake Kralı Odysseus'tur. Akhilleus'un babasının bu yolculukta olduğu düşünülünce, aralarında bir ya da iki kuşak olduğunu düşünmek yanlış olmaz.

Medea ile tanışma

İason ve Argonautlar zorlu yolculuk ve çarpışmalardan galip çıkıp Kolkhis'e vardıklarında asıl mücadele yeni başlamaktadır. Altın Post'a erişmek hiç de kolay değildir. Yunanları hiç sevmeyen Kolkhis kralının İasondan istedikleri yine bir imkansızlık örneğidir. "Önce, ateş  püsküren, tunç ayaklı iki boğayı boyunduruğa koşacaksın. Sürdüğün  tarlayı da bir ejderhanın dişlerini  ekeceksin. Ekilen dişlerin yerinde silahlı  adamlar bitecek. Onlarla çarpışıp hepsini  öldüreceksin. Bunlarıyaparsan Altın Post  senindir. Yoksa bir şey alamazsın  ben den." İason bu kez yılgındır tüm bunları yapması ona dahi imkansız görünürken birden Kıbrıslı tanrıça devreye girer: Afrodit. Kralın kızı Medea son derece özel güçleri olan, büyücülüğü ile ünlü biridir. Ve erosun oku tam vaktinde yerini bulur; İason ile Medea karşılaştıklarında aşık olurlar. Medea ilk görüşte aşık olduğu İason'a yardım etmenin babasına karşı gelmek olduğunu bilir. Bu ihanetin yükünün ağırlığı ve kalbi arasınsa kalan Medea elindeki iksiri İason'a verir ve onun mücadeleleri kazanmasını sağlar. İason bu iyilik karşısında Medea'ya hayranlık duyar ve "Gece  olsun,  gündüz  olsun,  seni  hiçbir  zaman  unutmayacağım  Medea.  Bizimle  birlikte  Yunanistan'a  gelirsen,  seni  seve  seve  evime  alırım.  Ölümden  başka  hiçbir  şey  giremez  aramıza" der. Bu cümleler Medea'nın duymak istediğidir ve Altın Post'a giden yolda son olarak ejderhayı ezgileriyle uyutan Medea, İason'a kazandırdığı post ile Argonaut'larla birlikte Argos gemisine binip Yunanistan'a doğru yol alır. İlk olarak babasına karşı sadakatini yitiren Medea, dönüş yolunda peşlerine takılan kardeşi Apsyrtos'u da öldürür. Ellerine bulaşan kan tüm zerrelerine yayılır Medea'nın zira Yunanistan'a vardığı anda da yitime sebep olur. Yunanistanda Altın Post'un gelmeyeceğine emin olan Kral Pelias İason'un annesinin ölmesine sebep olmuştur. İason'un Pelias'a olan öfkesi de Medea'nın elleriyle sonlanır. Kral'ın kızlarına bir gençlik iksirinden bahseder Medea bunun için babalarını öldürmeli ve iksirli suda kaynatmalıdırlar. Pek tabii sahte bir büyüdür bu ve Pelias ortadan kalkar. Sevdiği için herşeyi yapan Medea! İason ile birlikte Kolkhis'e yerleşir ve iki erkek çocuğu olur. Mutlu mesut yaşarlar mı?

Medea trajedisinin Euripides'ten önceki bölümü bu şekilde özetlenebilir. Oysa trajedinin yeni başladığını söylemenin tam vakti. Euripides Medea'nın İason'u yitirişiyle karşılar seyirciyi. İason Korenth Kralı Kreon'un kızı ile yeni bir birliktelik içindedir. Evet asla bırakmayacağım dediği Medea'dan vazgeçmiş onun ya bu ilişkiyi kabul etmesini, ya da gitmesini ister. Medea'nın kanlı geçmişi ve İason için her şeyden vazgeçmiş olduğunu düşününce tepkisinin hafif olmayacağı bellidir. Önce Kral Kreon'a kafa tutar, ardından Atina Kral'ı Aegeus ile bir antlaşma yapar çünkü yola çıkması gerekecektir ve İason ile yüzleşir. Aldatılan bir kadının yapabilecekleri pek tartılamaz zannımca, kendini daha çok merkezde gören kişi bu ihaneti kendine yapılmış sayıp karşısındakine bir ceza vermek ister. Ama kendinin farkında olanlar ise aldatan kişinin gerçek yüzünü gördüğü için bunu bir kurtuluş bile sayabilir. İason'un gerçek yüzünü gören Medea'dan gitmesi beklenir belki ama o ben merkezcidir. İason'un canını acıtmalıdır bunu da önce yeni karısı ve en derini, çocukları ile gerçekleştirir; yine kan!

Euripides tragedyası bu şekilde ilerliyor ama derinleşmek isterim. Bunun bir aşk yüzünden ya da bir cinsel kıskançlık yüzünden olduğunu düşünüyorum. Baştan başlayalım -yine- . Medea, Kolkhis'te erkek egemen bir dünyada varolmaya çalışan bir kadın. Yapacağı her şey ya da başarıları tek bir anlama dayandırılıyor; büyü. Bunu Cadı kıyımlarıyla yakın yüzyıllarda da görürüz neden hiç erkek cadı yoktur? Medea'nın da büyüsü belki de zekâsıdır ne dersiniz? Babasının yanında hiç söz sahibi olamayan Medea ilk kez aşık olur İason'a. En tehlikeli mücadelede, Antik Yunan için gücün simgesi olan Altın Post'un ele geçirilmesinde kilit rol Medea'nındır. Evet güç bir kadın sayesinde elde edilmiştir,  yetmez gibi Yunanistan'a getirilirken de onun sayesinde korumuştur, kardeşini öldürmek pahasına... Burada bir parantez açalım, Medea'nın bu kardeş- evlat kıyımlarının Euripides'in eserinde trajediyi artırmak için yapıldığı söylenegelmiş, bilinmez ama yapsa da yapmasa da yorumum değişmeyecek.

Altın Post elde edildikten sonra geri dönebileceği bir yuvası kalmamıştır Medea'nın, yurtsuzdur o. Ama onun artık bir "sahibi; kocası" vardır. Artık onun için mücadele eder, sanır ki mutlu olacak. İason için Pelias'ı öldürür. Ve ona iki de erkek evlat verir, muhteşem! Güç İasondadır, ve nesli de devam edecektir. Ama yetmez Kral Kreon daha güçlüdür,  onun kızıyla evlenmek İason'u zirveye taşıyacak ve neslini de daha iyi şartlar altında yaşatacaktır. Trajedinin bu bölümü ataerkil sistem, çocuğun önemi ve gençliğini yitiren insan soyunun sağlam bir kuvvet arayışının sorgusunu taşır. Medea çocuk dünyaya getirmeyi savaşma ile kıyaslar, en zorudur belki de. Ve yine ataerkil sistemde bir babanın oğullarını öldürmek onu yok etmek ile eşittir, Medea bunun farkında oynar oyununu. Zekidir Medea gideceğini bildiği için önceden yerini hazırlar; çocuksuz Kral Aegeus'a kabul ettirir kendini, kıyım sonrası Atina'ya gidecektir nitekim, tanrı makinası ile...

Aristoteles Poetika'sında Medea'yı eleştirir. Aslında daha çok eleştirdiği Euripides'tir. Onun sanatını zayıf bulur,  çünkü Euripides insanları oldukları gibi gösterir, Aristoteles ise sanat eserinde insanların olması gerektiği gibi gösterilmesini doğru bulur. Medea tam bir kötü örnektir. Euripides tragedyalarının finalleri kusurludur çoğunlukla çünkü deus ex machina yani tanrı makinasına gerek kalmadan düğümün çözülebilmesi gerekir. Medea ejderhaların sürdüğü bir arabayla yol alır Aegeus'un yanına o araba tam vaktinde gelmeseydi bu trajedi nasıl biterdi hiç düşündünüz mü? Tam vaktinde gelen kurtarıcıdır deus ex machina.

Medea kendi kimliğini hiçbir şekilde kabul ettirememiş bir dişiyken asırlar boyu unutulmamasının sebebi kendi çocuklarını öldürmesidir.  Zekası hafife alınan ve büyücü olarak tanımlanan bir kadın, Altın Post'u yani gücü yine erkeğe kazandırır. Bu gücün sahibi ettiği adamı korumak aile kurmak için her şeyi yapar, yine gücün bir diğer simgesi olan erkek evlatlar kazandırır kocasına. Son olarak da susması istenendir Medea sus ve kabullen. Ve burada devereye girer kadın, çünkü o olmazsa tüm iktidarlar bir hiçtir. Siler tüm yaptıklarını. Ve uçup gider yine başka bir atanın yanına. Orada da Theseus ile Aegeus'tan olan oğlunun taht yarışında rol alır ama buna değinemiştir Euripides. Medea'nın tüm hayatı bir mücadele ve yenilgidir.

Euripides'in Medea trajedisi her halikularda bir toplumsal cinsiyet eşitsizliği eleştirisidir..Onun kadınları aşağıladığını bilmeyen yoktur ama insanları oldukları gibi göstermesi bu tragedyanın kıymetini çağlar boyu devam ettirir.  Nitekim Aristoteles'in kurallarını çoktan çöpe attığımıza göre, olduğu gibi insandır Medea. Euripides'in Medea'sını ilk kez İş Bankası Kültür Yayınları Ari Çokona çevirisi ile okudum. Ardından yine İBKY. Seneca  Medea'sını Çidem Dürüşken çevirisiyle,  son olarak da Mitos Boyut Yayınlarından yine Euripides'ten A. Metin Balay çevirisiyle okudum. Üç hali de muazzamdı en az birini okumadan ölmeyin ki beni tanıyanlar bilirler en sevdiklerime bu kitabı mutlaka okuturum. Ardından Modern Tiyatro'da İbsen. İbsenin Bir Bebek Evi : Nora'sında  bu konu işlenmese de finali bize Medea'yı hatırlatır. Nora öldürmez çocuklarını ama bırakıp yoluna gider yani payda kadın özgürlüğünde birleşir. En önemlisi dünya ve ülkemiz tiyatrosu için çok önemli olan Güngör Dilmen gerçeği. Güngör Dilmen bu trajedeyi 'modern' çağda kuma konusu üzerinden işlemiş ve bir de bu oyuna 'Kurban' adını vermiştir. Altın Post meselesine bu hakimiyet, oyuna kurban ile başlayıp kuma ile devam etmesi, karakterlerinde isim seçimi dahi salt Euripides değil Apollonios'u da işlemesiyle muazzamdır. Bu bakımdan da ülkemizdeki bitmeyen kuma meselesi ile Medea'dan sonra yüzyıllarca yıl farkı da dikkate değerdir. Ve Dario Fo'nun Medea'sı feminist tiyatronun en önemli eserlerinden olan Kadın Oyunları'nda Fo da Medea'yı bir aşık olarak değil bir insan olarak değerlendirir, harika ve vurucudur Fo,  onunla veda edeceğim: Medea'yı mutlaka okuyun diye ekleyerek!

Dario Fo - Kadın Oyunları

MEDEA
"Siz zavallı bedbahtlardan başka birşey değilsiniz! Şimdi çok daha iyi anlıyorum, kadınlarım! Erkek kendi üstünlüğünü kullanarak, en mükemmel düşünceyle sizleri daha iyi yetiştirmek için bu yasayı yarattı... Sizi kendi doktrinlerine göre eğitti. Sizler onun derslerini yineliyor, bundan mutluluk duyuyorsunuz. Başınız hep eğik duruyor, asla isyan etmiyorsunuz!"

"Ve bizi bu kafeslerin ardına mahkum etmeniz, onursuzluğun en korkuncuydu! Başımız eğik dursun diye çocukları, zincirleri bağladınız boynumuza, tıpkı bir ineği daha iyi sağmak ve çiftleştirmek için bir kazığa bağlayıp sakince tutmak gibi...

Ve son olarak geçen aylarda arkadaşımın haberdar ettiği, Maria Callas'ın Medea'yı canladırdığı ve ülkemizde, Nevşehir Kapadokya'da çekilen filme göz atabilirsiniz.

TEŞEKKÜRLER! (Psyche) 
"Sence yenilir yutulur bir şey midir kadınlar için ihanet?": I.

İlk görüşte aşık olmaya inanır mısınız? Ben inanırım; zira aşkın tabiatı bunu gerektirir. Aşık olmak, tanımaktan geçmez; eğer tanınmaktan geçseydi muhtemelen dünyada şu an bir tane bile insan bulunmazdı. Bu özel durumu insanlar tarih boyu, körlük ile özdeşleştirerek izah etmiştir. Aşkın sembolü kalptir, bu pek manidardır: eğer salt beyin devrede olsaydı yine şu an dünyada tek bir insan bulunmazdı. Aşık insan düşünmez, yapar; maşuk insan düşünmez, bekler. Bunlara bakan ozan ise ya lirini ya da sazını dillendirir; edebi eserlerin pek çoğunun temeli işte buna dayanır.

Aşık olmak insanın önünde engin bir ufuk açar; olanca hızıyla koşmak koşmak ister ama bir türlü sonuna gelemez insan, ama pes etmez ki varamadıkça daha şevke gelir. Aşık olmak başlı başına ilhamdır; kimisi Musalar der kimisi melekler yahut cinler ancak şu bir gerçek ki, insanın zihnindeki pınarları coşturup kalemden kağıda akıtan hep aşk olmuştur.

İnsan hem aşkı sever hem de ondan nefret eder. İlkinin izah ettik sayılır, ikincisinin temelinde ise aklın devre dışı kalması nedeniyle düşülen durumlardan dolayı beynin acil çıkış kapısını açması bulunur; kimisi kullanır bu kapıyı kimisi ise bir kapıya bakar bir de aşık olduğu kişiye, sonra da aşık olduğu kişiye doğru yürümeye devam eder.

İşte, Argonautlar Yunanistan'daki İolkos krallığından altın post için Karadeniz'deki Kolkhis krallığına ayak bastıklarında Kral Aietes'in Güneş Soylu büyücü kızı Medeia da İason'u görüp ilk anda aşık oldu ve ona doğru yürümeye başladı, sonra da ona bir teklifte bulundu: eğer kendisi ile evleneceğine dair söz verirse, babasının altın postu vermek için yerine getirilmesini beklediği görevde ona yardımcı olacağının garantisini verir. İason bu teklifi kabul eder; zira, babasının tekrar tahtına kavuşmasının yolu, altın posttan geçmektedir. Bu noktada, İason'un Medeia'ya karşı hiçbir şey hissetmediği, son derece faydacı ve bencil yaklaşarak bir ilişki kurduğunu düşünebiliriz ki, olayların gidişatı da bunu destekliyor.

Medeia'nın desteği ile ejder görevini başarıyla neticelendiren İason'a altın postu vermemekte kararlı olan kralın planını yine bozan Medeia olur; altın postu alıp şafakta yanında kardeşi Apsyrtos ile Argonautlar'ın gemide soluğu alır. Babasının adamlarıyla peşine düşeceğini bilen Medeia, yakalanmamak için ilk vahşetine imza atarak kardeşini öldürür ve parçalarını farklı farklı noktalara koyar ve babası bu vahşetin izleri ile şok olup, oğlunun parçalarını toplarken Medeia ile İason denizin maviliklerinde kaybolur.

Turhan Yörükan'ın Yunan Mitolojisinde Aşk kitabında Medeia'ya ayrılmış bölümde, Medeia'nın babasına karşı takındığı bu tutumun, yani İason'a yardım etmesi başka bir açıdan ele alınmıştır. Sicilyalı Diodoros'tan kaynaklanan bir efsaneye göre Medeia, babasının ülkelerine gelen misafirlere uyguladığı zulümlerden rahatsız olup buna karşı çıkar ve babası tarafından hapsedilir; lakin buradan büyücü olması nedeniyle kolaylıkla kurtulur. Tam bu sırada ise Argonautlar Kolkhis'e gelirler. Medeia da insanı tutum takındığı için, istenmeyen insan ilan edildiği ülkesine karşı İason'a ittifak kurar ve olaylar az önceki gibi gelişir. Devamında İason ile Medeia bilinenin aksine hemen evlenmezler, epey dolaşırlar ve geldikleri Phaiak’ların kralı Alkinoos’un ülkesinde ağırlanırken, Medeia'nın babasının gönderdiği askerlerin gelmesi ile kendilerini tehlikede bulmuşlardır; üstelik Kral eğer Medeia bakire değilse onu askerlere teslim etmeyi düşünmektedir. Bu noktada Kralın eşi Arete, Medeia'nın durumuna çok üzülür ve ona eşinin düşüncesini uçurur, sonra da İason ile Medeia'nın bir mağarada birlikte olmalarını sağlayarak onu babasının askerlerinin elinden kurtarır. Bu öyküde bariz bir şekilde bekaretin önemli olduğu teması islenmektedir hatta akıllara hemen bizim eski filmleri getirir. Köyde fakir genç, ağanın kızını kaçırır, bir mağarada hemencecik birlikte olurlar ki, ağa kızını geri almaktan vazgeçsin; çünkü kızının artık ıskartaya çıktığını düşünür. Bu, kadını otomobil gibi gören çağdışı bakışı maalesef şu an bile etrafımızda görebiliriz. Neyse ki, nesiller değiştikçe bu saçma anlayış da yavaş da olsa değişmekte.

Sonuç olarak Kolkhis'li Medeia ile İolkos'lu İason'un nikahı kıyılır:

https://www.hizliresim.com/enxwk03

https://www.hizliresim.com/b9266ba

II.

Yunanistan'a döndüklerinde, Aison'un öldüğünü duyarlar. Pelias da tahtı hala vermemektedir. Medeia devreye girerek ikinci vahşetine imza atar: Pelias'ın kızları ile yakınlık kurar, onların gözü önünde kurduğu bir düzenekle hayvanları ve insanları gençleştirdiğini sanmalarını sağlar. Sevinen kizlar babalarını bu düzeneğe getirirler ama babaları aci çekerek hayatını kaybeder.

Pelias'ın oğlu bu suçtan dolayı İason ile Medeia'yı ülkesinden kovar. Onlar da soluğu Korinhtos'ta alırlar. Ancak buranın kralı da Medeia'dan hoşlanmaz ve onu buradan göndermenin planlarını yapar; aynı anda İason da halihazırda kendisinden soğuduğu ve kendisine bela getirildiğini düşündüğü Medeia'dan kurtulmak ister, böylelikle Kralın kızı ile evlilik kararı alır. Üstüne Kral, Medeia'yı sürgün etme kararı alır. Kendisi için yurdunu terk eden, babasına karşı çıkan ve türlü mücadeleler yapan, kendi kardeşini bile vahşice öldüren Medeia, bu ihanetle sarsılır ve nefretle dolar. Zaten nasıl dolmasın? Her ne kadar Euripides'in tragedyasında Medeia'nın kocasının evleneceği yeni kadın karşısında takındığı tavır, ideal kadın tipinin karşıtı olarak resmedilmiş olsa da, Medeia'nın tavırları hatta aldığı intikam anlaşılabilir. Euripidies olayı daha dramatik kılmak için çocuklarını Medeia'ya öldürtmüş olsa da yine sayın Yörükhan'ın kitabında, Pausanias'tan aktardığına göre, "Medeia’nın çocuklarını Korinthoslular öl­dürmüş, annelerinin verdiği elbise ile tacı kraliçeye götür­dükleri için onların taşa tutuldukları söylenmiştir. (Guide to Greece, II, 3, 6; Peter Levi çevirisi, London; Penguin Books, 1979, Vol 1, s.139)."

Medeia'nın sonu da Euripidies'te farklı, diğer söylencelerde farklıdır; intikamını aldıktan sonra atası Helios'tan gelen uçan bir araba ile Atina'ya gelen Medeia burada Aigeus'la evlenir ancak Theuses'u öldürmeye çalıştığı için buradan sürülür, nihayetinde ise yurduna dönüp babası ile barışır. Diğer bir anlatıma göre ise Medeia direkt Kolkhis'e dönmüş, burada tahtı kaybetmiş babasının düşmanlarını yenmiş ve onu yeniden tahta çıkarmıştır. "Hattâ, Apollodoros bize (Epitom e, V, 5), Peleus’un ünlü oğlu AkhiIIeus öldükten ve ke­mikleri Patroklos’unkilerle karıştırılıp Beyaz Ada’da gömüldük­ten sonra, Medeia’mn, Mutlular Adası’nda AkhiIIeus ile evlenmiş olduğunu da söylemektedir."(Yunan Mitolojisinde Aşk, s.159)

Euripidies'in bu tragedyasından ya da Medeia karakterinin serüveninden çıkarılacak dersler mevcut ya da üzerine düşünülüp ortaya koyulacak tezler. Bir kere girizgahta değindiğim üzere aşkın körlüğü ve kalbe bağlı oluşunun zirve noktasını Medeia'da görmekteyiz. Medeia, beynin açtığı acil çıkış kapısından çıkmayı hiç düşünmeden sevdiği erkeğe koşar ve onun için türlü vahşetlere imza atar, bu büyülü halden ise ancak ihanete uğradığı an uyanır, peki gerçekten uyandığını söyleyebilir miyiz? Ona çocuklarını öldürenin biraz da hüsran sonuçlanmış aşkının son küllerinin de bir payı yok mudur? Ya da gururu ayaklar altına alınmış bedeni bir peçete gibi atılmışken, kendi bedeninden çıkmış çocuklarının, kendisine zulmeden bu diyarda yetişecek birer namzet zalim olacaklarını da hesap etmiş midir bu vahşi eylemi yaparken? Yoksa sadece bir intikama mı kurban gitmiştir çocuklar? Ancak tragedyadan gördüğümüz üzere bu eylemi yerine getirme sürecinde Medeia epey gitgeller yaşıyor. Bu noktada "...aileden so­rumlu, onun koruyucusu olan Hera ile, aşk için fedakârlıkta bu­lunmayı isteyen Aphrodite’ye birlikte bağlanmış olmanın içinde yarattığı nevrotik çatışmayı, hem çocuklarından, hem de aşkın­dan vazgeçerek çözmeye çalışmıştır,"
(gonderi/143325518) değerlendirmesi de desteklenmiş oluyor diyebiliriz.

Ayrıca, Medeia üzerinden yola çıkarak, bir insanın vatanına, babasına ihanet etmesinin sonuçlarının kötü sonuçlanacağı mesajının verilmek istendiği yorumları da yapılmıştır. Ama bunları bir kenara koyacak olursak, Medeia özelinde kadınların gücüne de değinilmiş denilebiliriz, yani feminist literatürde belki Medeia da geçiyor olabilir ama bu literatüre hakim olmadığım için bir şey de diyemiyorum. Bununla birlikte Medeia'nın büyücü olması aklıma Ortaçağ'da kadınların büyücü veya cadı olmaları gerekçesiyle,
suçlanmaları, zulme uğramaları ve bu şekilde güçlü kadın imajına zarar verilmeye çalışılması geldi. Erkek zihninde kadın her zaman arzu duyulacak bir cazibe olduğu kadar korku duyulacak bir gizem de olmuştur tarih boyunca şeklinde bir yorum yaparsak, zannederim bu noktada yanlış olmayacaktır.

Son sözü ise çiftimize bırakalım:

İASON
Başkasıyla yatmam yeterli bir neden miydi bu kıyıma?
MEDEA
Sence yenilir yutulur bir şey midir kadınlar için ihanet?
(s.51)

Keyifli okumalar (Kaan) 
Şüphesiz Medea duyduğu öfkede ve intikam arayışında haklıydı. Ancak intikam Medea' ya olduğu gibi insanın kendisine verdiği zarardan başka bir şey değildir çoğu zaman. Medea öfkesinin dinmesini bekleseydi acaba aynı yolla mı alırdı intikamını diye merak ediyorum.
Medea güçlü bir kadın karakter demişlerdi bana kitabı da böyle okumaya başlamıştım ama bana kalırsa hiç de güçlü bir kadın değildir. Bir şekilde intikam almak düşmanlarını yok etmek daha mutlu olmasını sağlamadı çok daha ağır kayıplar verdi. Kitabı çok beğendim ancak Euripides, İason gibi bir kocanın ihanetine uğramış kadını bu kadar hakaretle aşağılamasaydı keşke çünkü İason Medea' dan daha kötü biri. Yine de bir yönüyle Medea benim sevdiğim bir karakter oldu. (Aslı Gözde Yumruk) 
--reklam--
Medea PDF indirme linki var mı?
--reklam--
Euripides - Medea kitabı için internette en çok yapılan aramalardan birisi de Medea PDF linkidir. İnternette ücretli olarak satılan çoğu kitabın PDFleri bulunmaktadır. Ancak bu PDF'leri yasal olmayan yollarla indirmek ve kullanmak hem yasalara hem de ahlaka aykırıdır. Yayın evlerinin sitesinden PDF satılıyorsa indirebilirsiniz.
Kitabın Yazarı Euripides Kimdir?
Euripides (Yunanca: Ευριπίδης) (MÖ 480 - MÖ 406), Eshilos ve Sofokles'ten sonra Atina'nın yetiştirdiği üçüncü büyük trajedi şairidir. Düşünce adamı, Atina’lı oyun yazarlarının en büyüğü olan, insanları bekleyen gerçek ve zorlu sorunları ortaya koyarak insanları düşünmeye zorladı. Bernard Shaw gibi Euripides de insanları tedirgin etmiş ve kızdırmıştır. Kutsal değerlere saygısızlık ve kadın düşmanlığıyla suçlanmıştır. Ama yine de üstün şiirsellikle anlatılan düşünceleri dinlenmiştir. Vatanı olan Atina’yı terkedinceye kadar da bu taşlama ve lanetlemelerin ardı arkası kesilmemiştir. Fakat ölümünden sonra bütün tragedya yazarlarının en ünlüsü, en arananı olmuş ve o çağdan bu yana adı ölmez yazarlar arasında yer almıştır.

Euripides, M.Ö. 480 yılında Salamis’de doğdu. O tarihte Yunanlarla Pers İmparatorluğu arasında amansız savaşlar yaşanıyordu. Euripides’in anne ve babasına birçok kötü yakıştırma yapılmasına rağmen gerçekte, babası Apollon tapınağı ile ilgili bir görevin mirasçısı zengin bir soydan geliyordu. Kaynaklara göre annesi de soylu bir ailenin kızıydı. Evripides gençliğinde resim üzerine çalışmış ve sanatını sürdürme amacında olmasına rağmen yirmi beş yaşında, tragedya ve şiir yazmak için resmi bırakmıştır. İlk oyunu olan ”Pelias’ın Kızları”, MÖ 455 yılında sahneye konmuş ve Atina halkı o an gökyüzünden yeni bir yıldızın inmekte olduğunun farkına varmıştı. Bu yeni şairin tiyatronun tumturaklı ve ağdalı dilinden çok uzak yalın ve güçlü bir deyişi ve yeni fikirleri de beraberinde getirdiğini anlamıştı.

Euripides’in yenilikçi ve korkusuz bir yanı vardı. İlginç olayları anlatırken yeni teknik buluşlar kullanıyordu. En güçlü yönü de gerilim sahnelerindeki başarısı ve her sahnede üstün bir şiirsellik yaratmasıydı. MÖ 438'de Truva Savaşı'nda Akhilleus’un mızrağıyla yaralanan Telephus’un hikâyesini anlattığı oyunda geçen olaylar dizisi ve bunların sahneye uygulanışı Evripides’in gücünü ortaya koyar. Bu oyun, eski Yunan sahne geleneklerine indirdiği darbe nedeniyle de büyük önem taşır. Bir dilenci ilk defa sahici paçavralarla sahneye çıkmıştı. Bu o zamanki izleyici üzerinde şok etkisi yaratmıştı. Oyunun sahneye konmasındaki gerçekçilik, Euripides’in en acımasız eleştirmeni ve Yunan tiyatrosunun en büyük komedi ustası Aristophanes’in saldırı nedenlerinin başında gelir.”Thesmosphoriazusae” adlı komedisinde Aristophanes, Yunan kadınlara, oyunlarında kadın kişilerini sevimsiz gösterdiğinden ötürü Euripides’den intikam almak üzere komplo hazırlatır.

Fakat Euripides’in kadınları, tutkularına kapılsalar da, hiçbir zaman sevimsiz değillerdir. Sadece idealleştirilmelerinin yanında yaşayan birer insan oldukları gerçeğini vurgularlar. Euripides ayrıca geçmişin ulu tanrılarının, nasıl yeri geldiğinde hiç de tanrısal olmayan hilelere başvurduklarını açık seçik sahnede ortaya koydu. Bu, çoğu kimsenin tanrılara hakaret olarak algıladığı bir bakış açısıydı.

Euripides bir demokrattı, fakat demagoglardan ,büyük bürokratlardan, halkına savaş ve felaket getiren kayıtsız ve kaygısız önderlerden nefret ederdi. ”Yakaranlar” ve ”Truvalı Kadınlar” adlı oyunlarında Sparta ile süregelen savaşın iç karartan izleri görülür. Bu ünlü tragedya yazarının hayatı üzerine söylenebilecek çok az şey olmasına rağmen, Salamis’deki topraklarında yaşadı ve şiirlerini denize bakan bir mağarada yazardı. Mümkün olduğu kadar topluma az karışan, ağırbaşlı ve somurtkan bir adamdı. İnsanlardan uzak seçtiği bu yalnız yaşam, onun tanrılardan nefret eden, toplumla ilişkilerini kesmiş, huysuz, hırçın ve kuşkucu bir kişi olarak tanınmasına yol açmıştır.

Euripides bir Atina vatandaşı olarak kendini toplum hayatından büsbütün ayrı tutmamıştır. Orduda görev almış, Magnesia konsüllüğü yapmış ve devlete parasal yardımlarda bulunmuştur. MÖ 408 yılında tanrılara saygısızlık ettiği gerekçesiyle komedi yazarlarının ve halkın saldırılarına maruz kalarak Atina’yı terk etmiş Makedonya kralı Archelaus’a sığınmıştır. Kral tarafından çok iyi karşılanmış ve ölmeden önceki bu on sekiz ayını huzur ve barış içinde yaşamıştır. Ölüm nedeni çelişkilidir , kimi söylentilere göre saraydaki kıskanç kişiler tarafından av köpeklerine parçalatılmıştır. ”Bacchae” adlı oyunu ölümden sonra sahnelenmiş ve ödül almıştır.

Euripides’in kendi izinden giden üç oyun yazarı oğlu ölümünden sonra babalarının oyunlarını sahnelemişlerdir. Euripides’in 80-90 tragedyası olduğu bilinmesine rağmen günümüze yalnız 18 tanesi erişebilmiştir.

Kaynak: https://tr.wikipedia.org/wiki/Euripides
--reklam--
Euripides Kitapları - Eserleri
Medea
Bakkhalar
Yakarıcılar
Resos
Kyklops
Andromakhe
İphigenia Aulis’te
İphigenia Tauris’te
Herakles
Troyalı Kadınlar
Orestes
Elektra
Alkestis - Medeia - Elektra
Alkestis
Hippolütos
Helena
Hekabe
İon
Medea and Other Plays
The Children of Herakles
The Phoenician Women
--reklam--
Euripides Alıntıları - Sözleri
eğer hak, haksızlığın önünde eğilirse,
 tanrılara inanan kalmazdı. (Elektra)
git ve anlat onlara,
kadınları öldürmek marifet değildir. (Hekabe)
KORO
Bir kadınla evlenmek: Şans oyunu! Çünkü bakıyorum,
İnsanların yansına zar iyi geliyorsa, yarısına da kötü geliyor (Elektra)
Yazıklar olsun bana. Nereye "benim yerim" diyorum ki. (Troyalı Kadınlar)
Ama toprağa girdiğinde bir beden,
Neye yarar onu kutsamak?
 -Parıltıyla gömülse de.
Yattığı yer yine toprak. (Andromakhe)
Hiçbir şey hayat kadar kıymetli değildir; senden rica edeceğim şey hayatımın yerini tutamaz. (Alkestis - Medeia - Elektra)
Bazen susmak konuşmaktan iyidir, bazen de konuşmak sessizliğe tercih edilir. (Orestes)
Benim ıstırabıma yeni ıstıraplar ekleme. Çünkü
Zaten yeterinden fazla sıkıntı ve üzüntü içindeyim! (Alkestis)
Derler ki tanrıların başa sardığı
hiçbir kötülük, hiçbir bela ve hiçbir dert
yokmuş insan doğasının katlanamayacağı. (Orestes)
Akıllı davranıp kimseye güvenmeyeceksin,
En faydalısı bu, bugüne bugün! (Helena)
(..) Aşağılık
kazançlar peşinde koşanlar felaketlerle cezalandırılır. (Kyklops)
Hiçbir inanç, hiçbir umut kalmadı ki bizden geriye,
 Bir an için bile yaşama gücü versindi bize. (Hekabe)
“İyiler daima azdır.” (Resos)
Ah ne kadar uzağım
Bana sundukları o güzel hayallerden. (Andromakhe)
ODYSSEUS
Ne diyorsun ? İnsan eti mi yiyorlar ?

SİLENOS
Buraya kimler ayak bastıysa hepsini kesip yediler. (Kyklops)
Yaşamın rengi kısadır. Bunu da kederlerle değil, olabildiğince mutlu sürmek gerekir. (Yakarıcılar)
Kurtuldunuz işte dertlerinizden,
Refah içinde olacak geleceğiniz. (İon)
Orada uzakta mutluydu, ama kendi evinde.. (Elektra)
Kader insanı beklemediği yerlere sürükler. (İphigenia Tauris’te)
Bilgelik açık konuşmadadır, imalarda değil! (Orestes)

---
Kaynak: [Mardin Life](https://www.mardinlife.com/kitap/medea-euripides-kitap-ozeti-konusu-ve-incelemesi)