# Nasıl Bir Demokrasi İstiyoruz? - Server Tanilli Kitap özeti, konusu ve incelemesi

> Nasıl Bir Demokrasi İstiyoruz? kimin eseri? Nasıl Bir Demokrasi İstiyoruz? kitabının yazarı kimdir? Nasıl Bir Demokrasi İstiyoruz? konusu ve anafikri nedir? Nasıl Bir Demokrasi İstiyoruz? kitabı ne anlatıyor? Nasıl Bir Demokrasi İstiyoruz? PDF indirme linki var mı?  Nasıl Bir Demokrasi İstiyoruz? kitabının yazarı Server Tanilli kimdir? İşte Nasıl Bir Demokrasi İstiyoruz? kitabı özeti, sözleri, yorumları ve incelemesi...

- Kaynak: Mardin Life
- URL: https://www.mardinlife.com/kitap/nasil-bir-demokrasi-istiyoruz-server-tanilli-kitap-ozeti-konusu-ve-incelemesi
- Dil: tr-TR
- Yayın tarihi: 2022-06-10T20:00:06+03:00
- Güncelleme: 2022-06-10T20:00:06+03:00
- Yazar: Mardin Life
- Kategori: Kitap
- Görsel: https://cdn.mardinlife.com/2022/06/10/server-tanilli-kimdir-server-tanilli-kitaplari-ve-sozleri-243590.jpg

Kitap Künyesi
 Yazar: Server Tanilli 
 Yayın Evi: Cumhuriyet Kitapları 
 İSBN: 9786054183166 
 Sayfa Sayısı: 276 
--reklam--
Nasıl Bir Demokrasi İstiyoruz? Ne Anlatıyor? Konusu, Ana Fikri, Özeti
Bu kitap, çağımızın gerçeklerinin yanı sıra, 200 yıla yaklaşan "Aydınlanma" hareketimizin verilerinden yola çıkarak bu sorulara eğiliyor; Türkiye'de demokrasinin yeniden kurulması kavgasında, temel doğruların altını bir kez daha çizerken, kendimize özgü sorunlarımızı da belirtiyor.
(Arka Kapak)
--reklam--
Nasıl Bir Demokrasi İstiyoruz? Alıntıları - Sözleri
Düşünce düşüncedir ve içeriği ne olursa olsun, insan etkinliğinin en soylusu olarak saygıya değerdir
Gerçeğin şimşeği düşüncelerin çarpışmasından doğar
Diyanet İşleri Başkanlığı kaldırılmalıdır; üniversitelerdeki ilahiyat öğrenimi dışında, devlete bağlı bütün okullar da dinsel eğitime son vermeli, bu cümleden olmak üzere de, devletin mali yönden desteklediği tüm İmam-Hatip Okulları, her türlü dinsel okul ve kurslar devletin görev alanından çıkarılıp ilgilenen kimselere bırakılmalıdır; keza imam, vaiz, hoca ve benzeri her türlü din görevlisinin devlet memurluğuna son verilmelidir; ...
Bunun gibi yine böyle laik bir devletin bulunduğu bir toplumda, bugün ceza kanunu ile yasaklanmış olan(m.175), tanrı tanımaz ve din karşıtı her türlü görüş ve propaganda sérbest olmalıdır.
12 Eylül rejiminin ana çerçevesini veri olarak kabul eden bir muhalefet, bu rejimle uzlaşma içine girmiş demektir.
 Bu rejimle uzlaşmanın ise adı şudur: Demokrasi düşmanlığı!
Sağlıklı bir anayasa, " ulusal bir uzlaşma" -dan çıkacak, çıkmalı.
Biz, çağdaş dünyada "bağımsız, demokratik ve lâik bir toplum" kurmanın kavgasını veriyoruz. Bu kavga, bugün ulaştığı aşamada, başta iki şeye de karşıdır ve çağdaşlaşma adına da karşı olmak zorundadır:
Kapitalizme ve emperyalizme!
“Demokrasi kültürümüz sığdır ve alabildiğine yanlışlarla doludur.”
“Belki de en korkunç olanı da ‘kafaların bağımlılaşması’.”
“Hürriyet kelimesi, Türk aydınlanma hareketi içinde ortaya çıkmıştır ve düpedüz uydurmadır; eski kültürümüzde ne bu kelime vardır, ne de onun gerçekliği.”
“Laiklikte devlet, dinin ne düşmanı, ne de dostudur; kurum olarak dinin dışında, uzağındadır.”
“... İslam dini, öteki dinlerden farklı olarak ‘totaliter’ bir nitelik taşır.”
“Diyanet İşleri Başkanlığı kaldırılmalıdır.”
“12 Eylül, çağdaş tarihimizin en korkunç gericilik hareketlerinden biridir.”
--reklam--
Nasıl Bir Demokrasi İstiyoruz? İncelemesi - Şahsi Yorumlar
Demokrasi üzerine: Demokrasi nedir? 1940’ların ve 1950’lerin Anadolu’sundaki tabirle Demirkırat mıdır? Yoksa Dalton Trumbo’nun efsane filmi Johnny Got His Gun’daki anlatımıyla “Genç adamların birbirlerini öldürmesi ve bir adamın tek oğlunu feda etmesi” midir? Server Tanilli, demokrasinin günümüzde iki yorumu olduğundan bahsederek başlamış kitaba: “Batılı” ve “Marksist”. Sermaye sınıfının kafa yapısının “Marksist demokrasi” tanımını tartışacak düzeyde olmadığından, “Batı demokrasi”sini de iyi tanıyamadığımızı çünkü içi boşaltılmış bir kalıp olduğundan bahsediyor. Gericilik ve faşizmin de bu içi boşaltılmış kavramlardan giderek faydalandığı da ortadadır.

Faşizm, dün olduğu gibi bugün de demokrasinin baş düşmanları arasında. Server Tanilli de, bu konuda şöyle söylüyor: “Faşizm, bir zorba yönetim, bir diktatörlük. Ancak tarihte, geçmiş yüzyıllarda yığınla zorba yönetim görüyoruz, ama faşizme rastlamıyoruz. Faşizm, çağımıza özgü bir olay.” Kısacası günümüzün şartları ile düşündüğümüzde vardığımız sonuç; faşizmden beslenenin, “kapitalizm” ve “emperyalizm” olduğudur. Server Tanilli devamında da şunları belirtiyor: “… burjuvazinin daha fazla ödün veremeyeceği durumlarda başvurduğu son çare; “çaresizliğin çaresi” daha doğrusu.”

Batı bizden çok daha önce aydınlanma ile tanışmıştır. Bize de birkaç yüzyıl gecikmeyle 19. yüzyılda ancak gelir. Fransız Devrimi’nin gerçekleştiği sene tahta çıkan III. Selim, Avrupa’daki aydınlanma hakkında zamanın dışişleri bakanı sayılan Reisülküttap Atıf Efendi’yi, Paris’e yollar. Atıf Efendi, padişaha aydınlanma hareketinin en büyük isimlerini “Zındık” diye aşağılarken, devrimden de “Fitne ve fesat hareketi” olarak niteler. Bu da gösteriyor ki, çağdışı kalmış imparatorluğun yenilenmeye ihtiyacı vardır. Bu yenilik hareketi de, ordu ile beraber eğitim-öğretim kurumlarından başlayacaktır.

Türk demokrasisi adına demokratik bir seçim için, ilk adımı II. Mahmud atmıştır. Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılmasının ardından mahallelerdeki nizamı sağlayabilmek adına muhtarlıklar kurdurmuştur. 1833 yılına kadar atamayla görevlendirilen muhtarlar, ilk defa 1833 yılında Bolu Merkez’de seçimle göreve başlamıştır. Kısacası Türk tarihinde ilk demokratik seçim 1833’te Bolu’da muhtar seçimi ile olmuştur. Cumhuriyet kurulduktan sonraki dönemde, Atatürk’ün sağlığında çok partili demokrasi denemeleri olmuştur. İki kez denenen çok partili dönem denemesi, her ikisinde de, hayal kırıklığı ile son bulmuştur. Türkiye, çok partili dönem için 1946 yılını bekleyecektir. İsmet İnönü’nün CHP’si, Celal Bayar’ın Demokrat Partisi’ne karşı yarışacak ve usulsüzlüklerden dolayı bu şaibeli bir seçim olarak anılan 1946 seçimlerinde, CHP’nin 395 milletvekiline karşılık, 64 milletvekilliği kazanan DP önce muhalefete, ardından da 1950’deki seçimle iktidara geçmiştir. 10 yıllık DP iktidarında Türkiye iktisadi, dış politika ve kültürel alana değin emperyalizme bağımlı hale gelmiştir. Yıllar geçtikçe bu bağımlılık daha da artmıştır. Server Tanilli bu konuda şu cümleyi söylüyor: “Belki en korkunç olanı da, “kafaların bağımlılaşması”dır.”

Demokrasilerde bir diğer önemli unsur; Laikliktir. Çağdaş bir düşünceye sahip toplumlarda; din, inanç, vicdan bireylerin özgür olmasını gerektiren sorunlardır. Kendi görüşünü bir başkasına hele hele devletin mekanizmalarını kullanarak kabul ettirmeye çalışmak çağdaşlıktan uzaktır. Server Tanilli bu noktada laikliği şöyle tanımlamış: “Bizde öteden beri “laiklik dinsizlik demek değildir” diye ortada dolaşan iddia, devletin din ve inanç dünyasına karışmasına karşı çıkma perdesi altında, devletin, bu alana –adını koyalım– İslâm adına el atmasını savunmaktadır aslında; yani düpedüz laikliğe düşman bir düşüncenin ürünüdür. Kavramla oynamanın anlamı yok. Laiklikte devlet, dinin ne düşmanı, ne de dostudur; kurum olarak dinin dışındadır, uzağındadır.”

Kapitalizm, demokrasinin en büyük düşmanlarından biridir. Türkiye Cumhuriyeti’nde kapitalizmin pençelerinin altına giren kurumlardan birisi de Türk Silahlı Kuvvetleri’dir. Server Tanilli de bir subayın yakınmalarını kitapta aynen şöyle aktarıyor: “1960’lı yıllarda büyük bir maddi sıkıntı içindeydik. O dönemde asker olan kime sorarsanız size çektiği sıkıntı ve zorlukları anlatır. Sürekli sahanda yumurta yemekten ve gazoz içmekten neredeyse midemiz delinecekti. Hatta bize o dönemde gazozcular ismini takmışlardı.” 27 Mayıs’tan hemen sonra bu sıkıntıları gidermek adına Ordu Yardımlaşma Kurumu (OYAK) kurulmuştur. Yardımlaşma kurumu sadece ordu ile sınırlı kalmamış; memurlar için MEYAK, işçiler için İYAK, öğretmenler için ÖYAK da kurulmuştur. OYAK dışındakilerin hepsi bir süre sonra batmış; OYAK ise büyük bir gelişme göstermiştir. Büyümenin nasıl gerçekleştiği ise ortadadır. Normal bir kapitalist firma, eline geçen kazancın bir kısmını kâr payı olarak ortaklarına dağıtmak zorundadır. OYAK’ta ise durum tam tersidir. Subay ve astsubayların maaşlarından yapılan kesintiler OYAK’ın sermayesini oluşturmuştur. Subay ve astsubaylar emekli olduktan sonra doğal ortağı sayıldıkları OYAK ile tüm bağlantıları kesilmektedir. Geriye sadece ödedikleri parayı alabilmektedirler. Asıl kazancı da OYAK üyeleri değil, OYAK ile ortak iş yapan firmalar sağlamaktadır. Server Tanilli’ye göre demokrat bir iktidarın yapacağı ilk iş ordu ile kapitalizmin ilişkisini kesmek olmalıdır. Bütün bu söylenilenlere rağmen daha on gün kadar önce OYAK hakkında çıkan haberler, olayların hiç de Server Hoca’nın istediği gibi gitmediğini ortaya koymuştur. (Olayı özetlersek; OYAK, TOTAL ve MOil’i 450 milyon dolara satın almış, kâr payını %20.5 olarak açıklamış ve emeklilerin maaşlarında %30 düşüş yapacağı söylentileri çıkmıştır. Yani yine üyeler değil, ortak iş yapılanlar kazanç sağlamıştır.)

12 Eylül sonrası Türk demokrasisinde neler olmuştur; ordu, siyasi iktidarı sözde sivil yönetime bırakmıştır. 1983 seçimleri ile iktidara 12 Eylül’ü gerçekleştirenlerin sivil uzantısı ANAP gelmiştir. ANAP, seçim öncesinde dört eğilimi birleştirdiğini iddia ediyor, seçim sonrasında da liberalizmi iliklerimize kadar hissettirmeye başlıyordu. Tabii bu liberalizm aslında doğrudan Amerikan emperyalizminin boyunduruğu altına girmek olmuştur. Ve yine Server Tanilli’nin deyimiyle, ANAP bir “çıkar çetesi”dir. 1987’deki referandum sonrasında da (yalnızca 75 bin oy farkla EVET çıkmıştır.) yasaklı siyasetçiler tekrardan siyasi arenaya dönmüşlerdir. Sol bu sırada ne durumdadır? Önce 12 Mart, ardından da 12 Eylül ile iyiden iyiye darbe alan Sol, oy verecek daha iyi bir alternatifi bulunmadığı için burjuva muhalefet partilerine yönelmek zorunda kalmıştır. Yani sol görüşün bu partilere oy vermesi, kerhen gerçekleşmiştir. O zamanın şartlarının, günümüze de ne kadar yakın olduğunu üzülerek fark ediyoruz.

Peki, bu kadar bahsedilen demokrasi nasıl gerçekleşecek? Bir kere sadece Kemalist veya Atatürkçü olmakla bu işi çözemeyeceğimiz kesin. Çünkü Kemalist olmayı, demokrat olmak için yeterli sayanları görüyoruz, okuyoruz, izliyoruz. Kemalizm üzerinden faşizmi besleyenler, tabii ki öyle olmadıklarını ima ederek veya öyle olduklarını bile fark etmeyerek; en Kemalist, en Atatürkçü kendisinin olduğunu iddia edenler, bunu bir yarış haline getirip zararı en çok Mustafa Kemal’in adına ve demokrasiye verdiklerinin farkında değiller. Belki de farkındalar, işlerine gelen budur.

Demokrat olmak için, öyle mangal gibi bir yürek, aslan gibi bir bilek falan sahibi olmaya gerek yok. Kendinden başka görüşlere de saygılı olmak, gerçek yurtsever olmak, içten içe veya alenen şöven milliyetçilik yapmamak yeterli. Günümüzde sosyal medyada görüyoruz ve biliyoruz ki, kendilerini bir yerde demokrasiye inanan, demokrasi aşığı gibi anlatan kimseler, aslında başka bir ortamda yaptıkları yorumlarda faşist duygular besleyebiliyorlar. Ve bizim temiz kalpli insanımız, hiç araştırma, düşünme gereği bile duymadan bu insanları alkış yağmuruna, iltifatlara boğabiliyor. Bu kişiler ister aydın, ister siyasetçi, isterse sade vatandaş olsun; bu kişilerin gerçek davranışlarını iyice ölçüp biçmeden, araştırmadan baş tacı etmek büyük bir yanlıştır. Demokrasiye giden yol önce bu sahte demokratları ayıklamaktan; sonrasında da emperyalizme ve kapitalizme karşı olmaktan ve her fikre ve düşünceye hoşgörüden geçiyor. Bunu başarmayı denemek bile, hiç denememekten iyidir. (Fox Mulder) 
Kapitalizmin zaaflarını, karşı duruşun ne şekillerde olması gerektiğini, küresel şirketlere karşı küresel sendikalaşmayı, savaşın kapitalizmin devinimi için nasıl gerektiğini,demokrasinin günümüzden ve antik yunana kadar devinimini çok güzel anlatmış.daha önce düşünmediğiniz o kadar çok şeyi düşündürüyor ki üstad.bu arada bu teknoloji çağında temsili demokrasiden doprudan demokrasiye geçilinebilinir.bunj isviçre yada singapurda bir süre sonra göreceğiz sanırım (Sedat kara) 
❝Üniversitellerdeki ilahiyat öğrenimi dışında, devlete bağlı bütün okullar da dinsel eğitime son vermeli, bu cümleden olmak üzere de, devletin mali yönden desteklediği tüm İmam-Hatip Okulları, her türlü dinsel okul ve kurslar devletin görev alanından çıkarılıp ilgilenen kimselere bırakılmalıdır; keza imam, vaiz, hoca ve benzeri her türlü din görevlisinin devlet memurluğuna son verilmelidir!❞

* Server Tanilli *
(Nasıl Bir Demokrasi İstiyoruz)
Bu söz yazarın düşüncesi zaten herşeyi açıklıyor kitap ile ilgili ben herkese tasviye ediyorum. Okumaları için (Ahmet Kazan) 
--reklam--
Nasıl Bir Demokrasi İstiyoruz? PDF indirme linki var mı?
--reklam--
Server Tanilli - Nasıl Bir Demokrasi İstiyoruz? kitabı için internette en çok yapılan aramalardan birisi de Nasıl Bir Demokrasi İstiyoruz? PDF linkidir. İnternette ücretli olarak satılan çoğu kitabın PDFleri bulunmaktadır. Ancak bu PDF'leri yasal olmayan yollarla indirmek ve kullanmak hem yasalara hem de ahlaka aykırıdır. Yayın evlerinin sitesinden PDF satılıyorsa indirebilirsiniz.
Kitabın Yazarı Server Tanilli Kimdir?
Server Tanilli (d. 1931 - ö. 29 Kasım 2011) Türk yazar, anayasa hukuku profesörü.

1980'den önce Türkiye'de İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nde ve Devlet tatbiki Güzelsanatlar Yüksekokulu'nda "Uygarlık- tarihi" dersi veriyordu. 7 Nisan 1978 günü terör ortamında silahlı saldırıya uğrayıp, belden aşağısı tutmaz oldu. Fransa'ya gidip uzun yıllar Strazburg Üniversitesi'nde çalıştı. 2000 yılında yurda dönüş yaptı ve Cumhuriyet Gazetesi'nde köşe yazıları yayınlandı.

1980 sonrasında düşün ortamını ve özellikle de gençliği etkilemiş olan "Uygarlık Tarihi (1973)", "Devlet ve Demokrasi: Anayasa Hukukuna Giriş" kitaplarını yazdı. "Uygarlık Tarihi" üniversitelerde ders kitabı olarak okutuldu. 2011 yılında Prof. Dr. Server Tanilli evinde yaşamını yitirdi. Karacaahmet Mezarlığı 'na defnedildi.
--reklam--
Server Tanilli Kitapları - Eserleri
Uygarlık Tarihi
Yüzyılların Gerçeği ve Mirası I
Yaratıcı Aklın Sentezi
Nasıl Bir Eğitim İstiyoruz?
Nasıl Bir Demokrasi İstiyoruz?
İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?
Yüzyılların Gerçeği ve Mirası 2. Cilt
Yüzyılların Gerçeği ve Mirası Cilt III
Değişimin Diyalektiği ve Devrim
Dünyayı Değiştiren 10 Yıl
Yüzyılların Gerçeği ve Mirası Cilt IV
Fransız Devrimi'nden Portreler
Yüzyılların Gerçeği Ve Mirası V
Voltaire ve Aydınlanma
Devlet ve Demokrasi
Yüzyılların Gerçeği ve Mirası VI
Çağdaşımız Victor Hugo
Türkiye'de Aydınlanma Hareketi
İnsanlığı Nasıl Bir Gelecek Bekliyor?
Ne Olursa Olsun Savaşıyorlar
Din ve Politika
Strasbourg Yazıları
Diderot
--reklam--
Server Tanilli Alıntıları - Sözleri
Bizans ve Müslüman sanatçıları, süsleme anlayışları bakı­mındanda birbirlerine yaklaşmaktadırlar. Anıtsal heykel ve süs­leme yüksek-kabartma kaybolmuş, çoğu kez ayrıntılı ve aşırı, kimi zaman renkli kimi zaman oyma bir süsleme geçmiştir yeri­ne. Tekrar olacak söyleyeceğimiz: İslâm, canlı varlıkların betim­lemesini yasaklıyordu. Aslında bağnaz bir yorumdu bu, dahası sonradan ortaya çıkmıştı; kaldı ki, İranlı sanatçılar hiçbir zaman uymadılar böylesi bir yasağa. Kuşkusuz, dinsel yapılarda, Allahı insan ya da bir hayvan biçiminde betimlemek söz konusu değil­di; çünkü Allah, tanımı gereği, somut varlıklara üstün bir cev­herdi. Bunun gibi, yaratıkları oldukları gibi canlandırmak da olmuyordu. Ne var ki, Müslüman sanatçı, örneklerini çokça gör­düğümüz gibi, sivil yapılarda, bitki, hayvan dünyasının, hâttâ günlük yaşamı içinde, avda ya da savaşta insanların ona esinlen­ dirdiği her şeyi süslemede kullandı. Aslında, özellikle Yahudi çevrelerde, sanatçı, varlıkları biçimleme eğilimindeydi; Arap dünyasının pek güzel biçimde kullandığı«arabesk» bundan esin­lenmiştir. Aynı eğilim, Bizans sanatçılarının da yabancısı değil­di. Onlar da, tasvir mücadelesinden sonra, tapmaklarda, kutsal kişileri, hatta Tanrıyı betimlemekte duraksama göstermediler. Ne var ki, Kutsal Kitab’ın öykülerini insanîleştirmeye girişecek. olan Batı sanatçılarının tersine, Bizanslı sanatçılar, dogmatik olarak tanımlanmış ve değişmez, İnsanî olmayan ya da insanüs­tü biçimlerde soyut bir teolojiye gittiler. (Yüzyılların Gerçeği ve Mirası 2. Cilt)
1789'da, burjuvaziye karşı soyluları, onların düzenini - yani feodaliteyi- tutmak çağdışı idi.
Peki, ya bugün, emekçilere karşı burjuvaziyi tutmak? Sosyalizme karşı kapitalizmi, milli bağımsızlığa karşı emperyalizmi, laikliğe karşı ümmetçiliği, demokrasiye karşı diktatörlüğü, giderek faşizmi tutmak? (Uygarlık Tarihi)
Reklamlar, çağın yeni amentüleri.
Markalar, çağın yeni kutsal öğretileri.
Alışveriş merkezleri yeni tapınaklar. (Yaratıcı Aklın Sentezi)
Din ezilmiş insanın iç çekişi, taş yürekli dünyanın ruhu. (İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?)
Milliyetçiliğin göstergeleri pek değişiktir ve başlıcalarından biri de, ırkçılıktır: Aşağı ve istilacı diye görülen insanlara karşı sistemli düşmanlık vardır. (Yüzyılların Gerçeği ve Mirası VI)
Madem ki maşinizm kötü bir şeydir ve felaketlere yol açıyor, öyleyse yalnız “zekânın düşmanı” değil, işsizlik ve sefaletten de sorumlu olan bu “yeni Prometheus’u zincire vurmak” gerekmez mi? (Yüzyılların Gerçeği ve Mirası VI)
Okullarda din derslerinin salt varlığı, çocuk içinde ailesi içinde, inanç ve vicdan özgürlüğüne aykırıdır. (İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?)
Modern tarihin büyük devrimci yüzyılı XVII. yüzyıldır; XVII. yüzyıldadır ki insan soyunun düşüncesinde köklü bir değişim olmuştur: Galilei, nesnelerin düşüşü kanununu, dinamiğin bu ilk kanununu bulup dile getirdiğinde, gerçekliğin ölçülür, hesaplanır olduğunu gözler önüne serdiğinde, insan aklının önüne yeni bir yol açar; modern bilimi kanatlandırır, giderek yeni bir dünya koyar insanoğlunun karşısına.
Evet, gerçekten XVII. yüzyıldır «Büyük Yüzyıl»; Voltaire doğruyu görmüştür.
Ne var ki, bunu söylemek, XVIII. yüzyıl insanlarının yaptıklarını hiç de küçültmez ve o devrin önemini azaltmaz. Gerçekten, XVII. yüzyılın başlarında bir dere olan akış, o yüzyılın sonlarında sel haline gelir ve XVIII. yüzyılda bir ırmak olup çıkar. XVIII. yüzyıl, akılcılığa yürekten bağlanışı, deneysel yöntem kaygısı ile, XIV ve XV. yüzyılın büyük nominalistlerinin, Ockham’lı Guilaume’un, Paris Okulu’nun, Jean Buridan’ın, Saxe’li Albert’in başlattığı eseri tamamlamış; Aristoteles’in büyük yorumlarının, XV ve XVI. yüzyılda Padua Okulu’nun, İbni Rüştçülerin ve Pomponazzi’nin akılcı çabalarını bir sonuca erdirmiştir. XVIII. yüzyıl, beş yüzyıl boyunca açılıp serpilen ve XVIII. yüzyılda yepyeni bir ivme kazanan Avrupa düşüncesinin, o dev uğraşın bir çiçeklenişidir. (Yüzyılların Gerçeği ve Mirası Cilt IV)
İnsanoğlu, oldum olası sayısız boş inanç ve temelsiz fikir üretmiş. Bunlar arasından bazıları -özellikle dini ve ahlaki inançlar- cahil halk yığınları tarafından benimsenmiştir. (Yaratıcı Aklın Sentezi)
Kadın öncüler, erkeklesme, her türlü cekiciliklerini kaybetmek, giderek türün üremesini tehlikeye sokmakla suclanirlar. Bir de, kadınlara, çalışacakları görevlerde, kadinlasmak suçlaması da yapılmıştır. (Ne Olursa Olsun Savaşıyorlar)
"Din, siyasal iktidarı ne denli kötü olursa olsun destekler; ve iktidar da, ne denli ahmak ve boş olursa olsun dinin yardımcısıdır." (Dünyayı Değiştiren 10 Yıl)
Düşünce düşüncedir ve içeriği ne olursa olsun, insan etkinliğinin en soylusu olarak saygıya değerdir (Nasıl Bir Demokrasi İstiyoruz?)
Eğitim akılcı, bilime da­ yanan ve laik içeriğinden soyutlanmış ve yozlaştırılmıştır; yön­temi çağdışıdır ve her kademesi derin sorunlar içindedir. Oku­lu, üniversitesine kadar her yönüyle çağa, yaşama ve topluma açmak, başta bir devlet görevidir. Gençler, bu görevin yerine getirilmesini istiyorlar ve bekliyorlar. (İnsanlığı Nasıl Bir Gelecek Bekliyor?)
“...ne monarşi söz konusudur artık, ne demokrasi, ne de despotizm. Bugün, ticaret her şeydir... Kazanç, bütün devletleri yöneten ilke olup çıkmıştır.” (Dünyayı Değiştiren 10 Yıl)
Cicero, şöyle demişti bir gün: "Ruhsuz hitabet olmaz"; Robespierre, ruhunu alıp olduğu gibi söylevlerine koyar. "Genel kanıyı okşamak için düşünceme ihanet etmeyi bilmiyorum... Halkı, çiçekli yollardan geçirip uçurumun kenarına götürme sanatını da bilmiyorum" der bir gün. (Fransız Devrimi'nden Portreler)
Var olmayı öğrenmek, büyük bir özerklik ve yargılama yeteneğine bağlıdır. (Nasıl Bir Eğitim İstiyoruz?)
Tiberius’un ölüm haberi coşkunlukla karşılandı. Halk, gömülmesini bile istemeyip, Tiber ırmağına atılmasını istiyordu cesedinin. Buna karşılık, Germanicus’un oğlu Caius’un iktidara gelişini büyük coşkunlukla karşılandı. Halk, sağlık ve afiyeti için kurbanlar kesiyordu her gün, «Güneş» diyorlardı ona; askerler ise -asker ayakkabısı (kaliga) dan gelen- Kaligula adını takmışlardı. Seferde doğduğunu, askere yakınlığını belirtmek istiyorlardı böylece. (Yüzyılların Gerçeği ve Mirası I)
Mutlak monarşi, feodal öğelerin yerel özerkliklerine karşı bir ağırlık olmak üzere, krallık iktidarının güçlenişiydi; her üç zümrenin (ordre) temsilî kurumlarının can sıkıcı iddialarından da yakasını sıyırarak oluyordu bu güçleniş. Ulusal zenginliği elinde tutan birbirine zıt iki sınıf, zayıflayan soylularla yükselen burjuvazi arasında gerçekleşen geçici güçler dengesinden yararlanan krallık otoritesi, bir hakem rolüne soyunarak, onların üstüne yükselebildi. Krallık iktidarındaki bu açık sıyrılış, kendi sosyal temeli karşısında kazandığı bu bağımsızlık, burjuvazinin, siyasal iktidara göz koymak, yani soyluların tekeli için bir tehdit olmak için yeterince güçlendiği andan başlayarak, buharlaşıp kaybolur. Bu anda, krallık bu tekelin savunucusu olarak kendini açıkça ve hiçbir kayıt göstermeden ortaya koyar. Ne var ki, mutlakiyet, hakem rolünü oynamaktan çıkar çıkmaz, çökmeye başlar.
Nasıl kapitalist üretim biçiminin doğuşu ve burjuvazinin sınıf olarak ortaya çıkışı, mutlakiyetin gelişinin kaynağında bulunuyorsa, mutlakiyet de -hiç olmazsa başlangıçta- kapitalizmin gelişmesine, olgunlaşmasına -büyük ölçüde- katkıda bulundu. Şaşırtıcı hiçbir yanı da yoktur bunun; çünkü, burjuvazinin devletin kasalarına soktuğu para, feodal monarşinin temel maddi dayanaklarından biri oluyordu. Krallığın, «ulusal» burjuvazi ile ilgili olarak, belli bir süre, koruyucu bir politika izlemesinin nedeni budur. Krallık iktidarı, dışarıdan getirilen sanayi malları ile dışarıya gönderilen ham maddelerin üzerine yüksek vergiler koyarak, ülkede imalâthaneleri destekleyen bir fiyat dengesi yaratır. Dahası, Krallık Hazinesi, çoğu kez yeni imalâthanelerin kurulmasını destekler: Para yardımı ve özençlerde bulunur; ülkede bilinmeyen uzmanlık alanlarında dışardan ustalar getirmeyi iş edinir, ya da onların mesleki sırlarını bulma denemesine kalkar. Yollar ve kanalların yapımı yeni boyutlar kazanır; yolculukların güvenliği sağlamak için önlemler alınır. Dış politikasında da, mutlakıyet, burjuvazinin çıkarlarını desteklemeye yönelir; mutlak monarşi, yeni sömürgeler ele geçirir, tacir gemilerinin yanına savaş gemilerini katar, uluslararası boyutlarda çeşitli ticaret ayrıcalıkları elde eder. (Yüzyılların Gerçeği ve Mirası Cilt III)
Yeryüzündeki insanların temel sağlık ve yiyeceğe harca­maları gereken parayı, Birleşik Devletler'le Avrupa Birli­ği'nde yaşayanlar her yıl parfüme veriyorlar;
Beslen­meye şunu da ekleyelim: Beslenme maddeleri, hiç olmadığı kadar bol dünyamızda. Ama her yıl 30 milyon insan açlıktan ölüyor.
Kaçınılmaz bir sonuç mu bu?
"İklimin, büyük kıtlıklarda rolü sınırlıdır; insanı aç bıra­kan insandır artık," diyenler yanılıyorlar mı? (İnsanlığı Nasıl Bir Gelecek Bekliyor?)
Descartes, düşünen insanlara, skolastiğin, yaygın kanının, otoritenin, tek kelimeyle boşinançların ve barbarlığın boyunduruğundan kurtulmayı gösterme yürekliliğinde bulundu en azından; bugün yemişlerini derlediğimiz bu başkaldırı iledir ki o, kendinden sonra gelen mirasçılarının yaptıklarından - belki- çok daha fazla hizmette bulundu felsefeye. Sonunda her şeyi açıkladığına inanmış da olsa, hiç olmazsa her şeyden kuşkulanmakla başladı işe; bugün ona karşı çevirdiğimiz silahlar onun silahları yine de... (Yüzyılların Gerçeği ve Mirası Cilt IV)

---
Kaynak: [Mardin Life](https://www.mardinlife.com/kitap/nasil-bir-demokrasi-istiyoruz-server-tanilli-kitap-ozeti-konusu-ve-incelemesi)