# Tanpınar'ın Şiir Dünyası - Mehmet Kaplan Kitap özeti, konusu ve incelemesi

> Tanpınar'ın Şiir Dünyası kimin eseri? Tanpınar'ın Şiir Dünyası kitabının yazarı kimdir? Tanpınar'ın Şiir Dünyası konusu ve anafikri nedir? Tanpınar'ın Şiir Dünyası kitabı ne anlatıyor? Tanpınar'ın Şiir Dünyası PDF indirme linki var mı?  Tanpınar'ın Şiir Dünyası kitabının yazarı Mehmet Kaplan kimdir? İşte Tanpınar'ın Şiir Dünyası kitabı özeti, sözleri, yorumları ve incelemesi...

- Kaynak: Mardin Life
- URL: https://www.mardinlife.com/kitap/tanpinarin-siir-dunyasi-mehmet-kaplan-kitap-ozeti-konusu-ve-incelemesi
- Dil: tr-TR
- Yayın tarihi: 2022-03-22T08:00:06+03:00
- Güncelleme: 2022-03-22T08:00:06+03:00
- Yazar: Mardin Life
- Kategori: Kitap
- Görsel: https://cdn.mardinlife.com/2022/03/22/mehmet-kaplan-kimdir-mehmet-kaplan-kitaplari-ve-sozleri-182589.jpg

Kitap Künyesi
 Yazar: Mehmet Kaplan 
 Yayın Evi: Dergah Yayınları 
 İSBN: 9789759953737 
 Sayfa Sayısı: 350 
--reklam--
Tanpınar'ın Şiir Dünyası Ne Anlatıyor? Konusu, Ana Fikri, Özeti
Tanpınar, şiiri, hayatının başlıca ihtirası ve meşgalesi yapmış bir insandı. Hikaye, roman, deneme, tenkit ve edebiyat tarihi gibi nesir nevilerinde oldukça bol eser vermesine rağmen, şiirleri bunlara nisbetle az sayıdadır. Bu onun şiir sanatına nesirden daha az ehemmiyet vermiş olmasından değil, bilakis, en yüksek sanat telakki ettiği şiir sahasında son derece titiz olmasından ve "mükemelliyet"i en üstün değer tanımasından ileri gelir. O, hayatı boyunca "güzel" ve "mükemmel" şiirler yazmayı düşünmüştür. Mehmet Kaplan, bu kitabında önce Tanpınar'ın gençlik şiirlerini ve estetiğinin teşekkülünü ele alıyor. Daha sonra "Şiirler" kitabı ile onun dışında kalan olgunluk devrine ait şiirleri tem, kompozisyon ve üslup bakımından inceliyor. (Arka Kapak)
--reklam--
Tanpınar'ın Şiir Dünyası Alıntıları - Sözleri
Bu durum onları her gün Anadolu’nun, o hülyalı ve efsanevi İstanbul ufuklarından çok farklı olan çıplak, sert ve ümitsiz ufukları, yarı çöl bozkırları ile karşılaştırıyordu.
"Bir insan kendisini ancak hayatının küçük meselelerinden sıyrıldığı,yahut da onları zihnî bir şekle soktuğu zaman bulabilir.Talihimiz içimizde çok gizli bir yerdedir.Fakat ona erişebilmemiz için birçok şeylerden kurtulmamız lâzımdır."
" Her sanat eserinin başında bir Orfeus hikâyesi vardır: Ölüm diyarından sarışın Euridike'yi geri almak. Orfeus, ölmüş olan karısını ahirette sazının kuvvetiyle bulur. Gerçekte saz ile Euridike birdir. Her çehre, her hatıra, ömrün her vâkıası bize kendi hususi nağmesiyle gelir. Onu yeniden yaşamak için bu sesi bulabilmek lazımdır. Bazen bu nağme kendiliğinden -dıştan gelen her hangi bir sebeple- satıhta yüzmeye başlar. Bu, zaman nehri tersine akmak istiyor, büyük uçurum yuttuğu bir şeyi geri veriyor demektir. "
Sağcılara göre ben angajmanlarım -Huzur ve Beş Şehir- hilâfında sola kayıyorum,solu tutuyorum. Solculara göre ise ezandan, Türk musikisinden,kendi tarihimizden bahsettiğim için ırkçıların değilse bile,sağcıların safındayım.
İradesizliğe çok benzeyen bir iradem, tembelliğe çok benzeyen bir çalışkanlığım,cehaletin ta kendisi olan bir kültürüm var.
Belki en büyük kuvvetim boşluklarımı,zaaflarımı bilmekliğim.
Bir insan kendisini ancak hayatının küçük meselelerinden sıyrıldığı, yahut da onları zihnî bir şekle soktuğu zaman bulabilir.
Tanpınar rüyaya büyük ehemmiyet verir; onu estetiğinin ve hayat görüşünün temeli yapar. Fakat bu kelimenin alelade manası bizş aldatmamalıdır. Tanpınar için rüya, tıpkı akıl gibi, fakat akıldan daha üstün ve daha derin bir bilme vasıtasıydı. Varlık, sırlarını rüyalarla ifşa eder. Rüya ayrıca sanatında kaynağıdır.
Her bakışta çizer bu kederli su,
Ömrümüzün geniş bir tablosunu.
Bir tablo ki, ne renk , ne çizgisi var;
Fakat her hatıra içinde yaşar...
Ve derinliğinden bizlere güler,
Kalbi kalbimizde çarpan ölüler.
Artık şairin dört duvarı bizi alakadar etmiyor. Artık biz şairi odasına çekilmiş, saçlarını parmaklarına dolamış ve her akşam gölgeleri ve lambasıyla ağlaşan bir münzevi, çile dolduran bir derviş görmek istemiyoruz. Artık şair 'dört duvarın içinde kendisi için bir mahluk değil ' cemiyet içinde cemiyet için bir halık olmayı öğrenmelidir.
Ebediyet, yıldızların hiç sönmeden parıldadığı bir bahçedir.
Tanpınar''ın şiirlerinin en mühim özelliği, göz önünde renkli bir tablo veya hayal âlemi vücuda getirmeleridir.
Siyah açar güller ve siyah öter
Ömrun gecesinde öten bülbüller
Sahillerin yasda, ufkun bütün sis;
Deniz, bu akşam bir matemin mi var?
"Arslanın vücudu, yediği hayvanlardan mürekkeptir." Arslanın vücudunu nasıl bu hayvanlarla izah edemezsek, şahsiyet sahibi bir şairi de tesiri altında kaldığı başka şair veya yazarlarla açıklayamayız. Esas mesele alınan gıdayı hazmetmiş olmak, onu kendi bütünlüğü içinde eritebilmektir.
Her şey yerli yerinde; masa, sürahi, bardak,
Serpilen aydınlıkta dalların arasından
Büyülenmiş bir ceylan gibi bakıyor zaman
Sessizlik dokunuyor bir yerde yaprak yaprak…
--reklam--
Tanpınar'ın Şiir Dünyası İncelemesi - Şahsi Yorumlar
Şiir yazma konusunda acemi, okuma konusunda zayıfken bir şiir inceleme kitabına inceleme yazmak hadsizlik olur biliyorum. Ama iki azmettirici Zerdali ve EMNK kitapla ilgilenmiş olduğu için cürmümü aşan bu incelemeye cesaret ettim.

Tanpınar’ın daha önce “Bütün Şiirleri"ni ve Huzur romanını okumuştum. Aslında kütüphaneye gittiğimde amacım Nihat Sami Banarlı aracılığıyla Tanpınar’ın şiir dünyasına ulaşmaktı. O sırada bu kitabı görünce Mehmet Kaplan da Tanpınar’ın öğrencisi diye düşünerek buradan başlamak istedim. İki endişem vardı. Hoca-Çırak ilişkisinden dolayı objektif olma güçlüğü ve akademik dilde biraz ağır gelebileceği düşüncesiydi. Ama hem şiir tekniği, hem de tarafsız değerlendirme açısından çok beğendiğimi söylemek isterim.

Tanpınar şiirlerinin fikri altyapısı, şairin dünya görüşü ve şiirlerini besleyen hayal dünyasının izlerini takip eden doyurucu bir inceleme kitabı olduğunu düşünüyorum. Yirmi yıl boyunca neredeyse her gün Tanpınar’ı gören bir öğrencisi tarafından yazılmış olması kitaba ayrı bir önem katıyor.
Tanpınar’ın kitabına aldığı ve kitabının dışında kalan belli başlı şiirleri, farklı dergilerde üzerinde değişiklik yapılmış halleriyle karşılaştırmalı olarak okurlara sunuluyor. Ayrıca kitap, Tanpınar’ın ölümünden on üç gün önce yazdığı ve yarım kalmış hatıraları, Antalyalı bir genç kıza yazılmış mektubu ve Kerkük Hatıraları ile zenginleştirilmiş.

Kitapta yapılan şiir analizlerinde şairin çocukken kaybettiği annesinin hayalinin önemli bir yer tuttuğunu görüyoruz. Tanpınar’ın şiirlerinde sıkça kullanmış olduğu zaman, ayna, sonsuzluk hissi, rüya gibi sembollere sıkça rastlıyoruz. Fikri anlamda Tanpınar Yahya Kemal’in öğrencisi olsa da şiirlerinde hocasına benzememe yönünde özel bir çaba içinde olduğunu görüyoruz. Nitekim şiirlerinde kullanmış olduğu semboller (imaj) ile cümle ve söz dizimi yapılarında (sentaks) kendine has bir yöntem geliştirmiştir. Şiirlerinde hocasına benzememek için deniz imajına yer vermekten kaçınmış. Şiirleri arasında en çok rağbet gören “Bursa’da Zaman” şiirini hocasının eserlerine benzediği için kitabına almamayı düşünecek kadar taklitçilikten uzak bir şair olma yönünde çaba sarf etmiştir.

Tanpınar’ın Yahya Kemal’in öğrencisi olduğu şiirle ilgi hemen herkes tarafından bilinir. Mehmet Kaplan aracılığıyla Tanpınar üzerindeki Freud, Jung, Proust, Bergson, Fransız şairleri ve özellikle Paul Valery’in etkili olduğunu öğreniyoruz. Şairin hayatı boyunca bağlı kaldığı estetik görüşe yer verilen incelemede, şairin Valery’nin duygu ve düşünceleri sembollerle ifade etmesinden etkilendiğini ve bilhassa kelimelerden daha mühim olan şiir sentaksına yer verildiğini görüyoruz.

Şiir tekniği ve sentaksından bahsetmişken Sartre’in algı, anı ve düşünce imgeleri ile ilgili kitabını (kitap/imgelem--25177) ve (Karabatak-dergisi-sayi-42-, Şiirin Kaynakları- Anı, Algı, Düşünce – Hayrettin Orhanoğlu) yazısını tavsiye ederim.

Özellikle Tanpınar’ın şiir ve romanlarındaki ana unsurlar arasında yer alan “Zaman” kavramı üzerinde Valery oldukça etkili olmuştur. Nitekim şair yayınlanmış olan mektubunda özetle şöyle demektedir;
“Yahya Kemal’in üzerimdeki asıl tesiri şiirlerindeki mükemmeliyet fikri ve dil güzelliğidir… Bende asıl büyük tesir Fransız şiirinden ve bu tesirin Baudelaire- Mallarme- Valery kolundan gelir…Asıl estetiğim Valery’yi tanıdıktan sonra teşekkül etti. Bu estetiği veya şiir anlayışını rüya kelimesi ve şuurlu çalışma fikirleri etrafında toplamak mümkündür. Yahut da musiki ve rüya”.(S.228)

Musikiye ve sanata bu kadar gönül vermiş bir şairin şiirlerinin analiz edildiği bir kitabın incelemesine çok sevdiği Tanburi Cemil Bey’den bir taksimle son vermek istiyorum.

https://www.youtube.com/watch?v=7yH6o7YGG4c

Keyifli okumalar:))) (Resul Bulama) 
Tanpınar, edebiyat tarihçileri tarafından "Saf Şiir" denilen bir akım içinde yer almaktadır. Kendine özgü bir şiir evreni kurmuş ve "sembol"lerle ebediliğe ulaşmaya çalışmış bir şairdir. Sembolistlerden - özellikle Verlaine - oldukça etkilenmiş. Şiirlerinin anlaşılması da haliyle zorlaşmıştır. Soyut bir şiir anlayışı vardır şairin. İşte böyle bir durumda kendi öğrencisi olan Mehmet Kaplan imdadımıza yetişmiş. Anlattıklarıyla Tanpınar'ın kurmaya çalıştığı şiir evrenini bizlere net bir şekilde ifade etmiş. Böylelikle Tanpınar'a ait şiirleri okuduğumuzda en azından sembollere vakıf olarak şiirin hissettirmeye çalıştıklarını daha iyi anlayabileceğiz.
.
Kitap genel anlamda şu durumları incelemiş :
Tanpınar'ın gençlik şiirleri
"Şiirler" adlı eserin "tem" bakımından tahlili
"Şiirler" kitabi dışında kalan şiirler
Şairin serbest tarzda yazdığı şiirler
Şiirlerin resim ve musıki bakımlarından incelenmesi
Şairin üslubu
.
Ve kitabin sonuna eklenmiş olan
Şairin Kerkük Hatıraları
Antalyalı Bir Genç Kıza Mektup
.
Özellikle son iki bölüm şairin hayal dünyasını, dünya görüşünü ve oluşturduğu şiir evrenini açıklayabilmek adına bizlere ipucu vermiş. (Harun Eytemiş) 
Ahmet Hamdi Tanpınar: Tanpınar'ın şiir dünyası bir evrendir. Kaplan bize bunu anlatıyor. Şiir zaten okunup geçilecek bir tür değildir. Hele hele Tanpınar şiirini anlamak ve saf şiirin lezzetine varmak için üzerine muhakkak okumalar yapmak gerekir. (Emel) 
--reklam--
Tanpınar'ın Şiir Dünyası PDF indirme linki var mı?
--reklam--
Mehmet Kaplan - Tanpınar'ın Şiir Dünyası kitabı için internette en çok yapılan aramalardan birisi de Tanpınar'ın Şiir Dünyası PDF linkidir. İnternette ücretli olarak satılan çoğu kitabın PDFleri bulunmaktadır. Ancak bu PDF'leri yasal olmayan yollarla indirmek ve kullanmak hem yasalara hem de ahlaka aykırıdır. Yayın evlerinin sitesinden PDF satılıyorsa indirebilirsiniz.
Kitabın Yazarı Mehmet Kaplan Kimdir?
18 Mart 1915 tarihinde Eskişehir Sivrihisarda doğmuştur. Ortaöğrenimini Eskişehirde tamamladı. İstanbul Yüksek Öğretmen Okulu Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünü bitirdi. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yeni Türk Edebiyatı asistanı, 1939′da lisans, 1942′de doktora, 1943de doçent, 1952de profesör oldu.
1958-1959da Erzurum Atatürk Üniversitesinde dekanlık ve rektör vekilliği görevlerinde bulundu. Kaplanın ilk yazıları 1930ların sonunda Gençlik, İnkılapçı Gençlik dergilerinde göründü. 1943-1946 arasında İstanbul dergisinde yayınlanan inceleme ve eleştiri yazılarıyla tanındı. 1947den sonra Hareket, Şadırvan, İstanbul, çağrı, Hisar, Türk Edebiyatı gibi dergilerde yazdı.
Önceleri incelemelerini metnin anlatım biçimine dayandırırken; daha sonraki yıllarda sanatçının kişiliği, biyografisi, psikolojisi gibi öznel etkenlerle metin arasında bağlantılar kuran bir yaklaşımla edebiyat tarihine yöneldi. Dilin yenileşmesi karşısında tavır aldı. Kaplanın yabancı dilleri: Fransızca, İngilizce, Almancadır. 23-02-1986 tarihinde aramızdan ayrılmıştır.
--reklam--
Mehmet Kaplan Kitapları - Eserleri
Kültür ve Dil
Şiir Tahlilleri 1 Tanzimat’tan Cumhuriyete
Tevfik Fikret
Nesillerin Ruhu
Şiir Tahlilleri 2
Hikaye Tahlilleri
Sevgi ve İlim
Türk Edebiyatı Üzerinde Araştırmalar 1
Büyük Türkiye Rüyası
Tanpınar'ın Şiir Dünyası
Kültür ve Dil
Edebiyatımızın İçinden
Dönmeyi Düşünmediler
Edebiyatımızın Bahçesinde Dolaşırken
Yunus Bir Haber Verir...
Diksiyon
Türk Edebiyatı Üzerinde Araştırmalar 3
Türk Milletinin Kültürel Değerleri
Oğuz Kağan Destanı
Türk Edebiyatı Üzerinde Araştırmalar 2
Âli'ye Mektuplar
Yavaş Yavaş Aydınlanan Tanpınar
Köroğlu Destanı
Dön Gel Geri
Kalburdan Dökülen Masallar
Doğumunun 100. Yılında Atatürk'e Armağan
Atatürk Devri Fikir Hayatı 1,2
Tevfik Fikret
--reklam--
Mehmet Kaplan Alıntıları - Sözleri
Siyah açar güller ve siyah öter
Ömrun gecesinde öten bülbüller (Tanpınar'ın Şiir Dünyası)
milliyetçiliği dışa kapalılık diye anlamak yanlış bir görüştür. (Kültür ve Dil)
Abdülhak Hamid, bir mektubunda "fazla güzellik" in bir kusur olduğunu söyler. (Edebiyatımızın Bahçesinde Dolaşırken)
Gerçeği bütün ayrıntıları ile düşünmeyen hayalperestten korkunuz. O, sizi yarı yolda bırakır. (Sevgi ve İlim)
Antik çağda, aktörler, geniş halk kitlesine uzaktan oynadıkları rolü belirtmek için yüzlerine maske takarlardı ve buna "persona" denirdi. (Edebiyatımızın Bahçesinde Dolaşırken)
"Biz insanlar, şu etrafımızdaki cansız şeyler için ne biliyoruz? Yatak odalarımı­zın bir tarafında yahut baş ucumuzda duran şu komedin, içinde yattığımız şu karyola, üzerinde yemek yediğimiz masalar, duvardaki bir çerçeve, hülasa evimizi teşkil eden bu şeyler hakkında bilgilerimizin derecesi nedir? Galiba koca bir sıfır!.." (Hikaye Tahlilleri)
Bütün medeni milletler, çocuklarının dillerini kendi kültür eserlerini bizzat okuyarak anlayacak bir seviyeye getirmek için çalıştıkları, lügat hazinelerini zenginleştirdikleri halde, bizde tam tersi yapılıyor. (Kültür ve Dil)
En iptidai cemiyetlerden en ileri toplumlara kadar güzel söz söylemesini bilenler, kalabalıklara dünyayı şöyle veya böyle göstermişlerdir. Para babaları ve koltuk sahipleri kendilerini güçlü sanırlar ama tarihte pek çok örnek gösteriyor ki, bir memlekette kuvvetli bir fikir veya edebiyat akımı esmeye başladı mı, sarayları ve kaleleri temelinden sarsar. Sadece "hürriyet" fikrinin Fransız ihtilalinden sonra dünyada vukua getirdiği değişiklikleri hatırlamak kâfidir. (Kültür ve Dil)
Anadolu Türk medeniyeti "Alp" tipi ile "Veli" tipinin ortak çalışması ile kurulmuştur. (Yunus Bir Haber Verir...)
Türk gençlerine heyecan verici bir dava uğruna: "Gel öl!" deseniz ölürler. Fakat ciddi, sürekli ve metotlu çalışmaya gelemezler. (Büyük Türkiye Rüyası)
Unutmayalım!: Motivasyon bulaşıcıdır. (Diksiyon)
Tekerlemelerde mantık aramayınız. Tekerlemeler dilimizi ve beynimizi motorize ve sağlıklı düşünmeye zorlayan ses oyunlarıdır bunu unutmayınız. (Diksiyon)
Büyük aksiyonlar ince duyguları yok eder. Ne Ahmed Cemil, ne Adnan bey hareket adamları değillerdir. (Türk Edebiyatı Üzerinde Araştırmalar 1)
Artık şairin dört duvarı bizi alakadar etmiyor. Artık biz şairi odasına çekilmiş, saçlarını parmaklarına dolamış ve her akşam gölgeleri ve lambasıyla ağlaşan bir münzevi, çile dolduran bir derviş görmek istemiyoruz. Artık şair 'dört duvarın içinde kendisi için bir mahluk değil ' cemiyet içinde cemiyet için bir halık olmayı öğrenmelidir. (Tanpınar'ın Şiir Dünyası)
Milletler de fertler gibi, ancak kendi kabiliyetlerine, inançlarına göre yaşamak ve gelişmek suretiyle şahsiyet haline gelirler. Biz ne kadar kendimize zorlarsak zorlayalım, coğrafyamızın, tarihimizin, kültürümüzün, dilimizin dışına tamamıyla çıkamayız. Eski bir fıkra, öküz olmaya özenen kurbağanın kendini şişirirken çat diye çatladığını anlatır.
İlminde, hikmetinde ilk şartı, ❝kendini bilmek❞tir. Kendi varlığını unutarak başkası olduğunu zannetmek bir ruh hastalığıdır. (Büyük Türkiye Rüyası)
Türkler yeniden doğma sırrına sahip olan nâdir milletlerdendir. (Yunus Bir Haber Verir...)
mecnun çöl gecelerinde yıldızlara baka baka dünyayı, kendisini ve hatta leylâ'yı unutur da karanlığın içinde kaybolup gitmeyi arzular. (Edebiyatımızın İçinden)
Bir milletin dilini bozdunuz mu, onun bütün kültür faaliyetlerini aksatmış, mazi ile olan alakalarını kesmiş, halihazırda cereyan eden fikir hareketlerini tam bir karışıklık içine düşürmüş olursunuz. Dili alt üst edilmiş bir millet, kendisini yaşatan an’anevî kıymetlerden mahrum kaldığı gibi, istikbâlini yaratacak olan içtimai bir fikir nizamı da kuramaz. Böyle bir cemiyette vâzıh, derin ve ince bir ilim ve tefekkür hayatı doğamaz. (Nesillerin Ruhu)
Bugünkü Türk hikâyecilerinin birçoğu hayat görüşlerini idare eden fikirler yüzünden sanatı unutmuşlardır. Onların eserleriyle, okuyucuda, ihtilale götüreceğini umdukları bir nefret ve isyan hissi uyandırmak gayesini güttükleri çok bellidir. Dünyaya geldiğinden beri masal, destan, mabet, saray, heykel, resim ve musiki yaratan mahluku, onlara göre idare eden bir tek şey vardır: Mide! O bir tek gaye güder: Karnınını doyurmak! İnsan hakkındaki bu dar görüş, onları kötü şeyler yazmaya mahkûm etmiştir.
 Sait Faik, insanın her şeyden önce şair mizaçlı olduğuna inanır, ilk hikâye kitabının ilk hikayesinde bu görüş açıkça ortaya konulmuştur: (Edebiyatımızın İçinden)
yıllardan sonra birdenbire eski sefalet ve cehaleti ile karşımıza çıkınca ondan nefret ettik. ona gerici, yobaz, mürteci dedik. (...) bu merhametsizce tepeden bakışın bir ahlaksızlık olduğunu hissetmedik. (Nesillerin Ruhu)

---
Kaynak: [Mardin Life](https://www.mardinlife.com/kitap/tanpinarin-siir-dunyasi-mehmet-kaplan-kitap-ozeti-konusu-ve-incelemesi)