# Bagok’ta Bahar; Turabdin  Gözlemleri

> 

- Kaynak: Mardin Life
- URL: https://www.mardinlife.com/kose-yazisi/bagokta-baharturabdingozlemleri
- Dil: tr-TR
- Yayın tarihi: 2018-03-31T16:15:00+03:00
- Güncelleme: 2018-03-31T16:15:00+03:00
- Yazar: MUSTAFA AYDIN
- Kategori: KÖŞE YAZISI

Bagok  dağlarında
bahar tüm renkleri ve kokularıyla  göz
kamaştırıyor adeta. Sert meşe-palamut ağaçlarının asi ve inatçı karakteri bu
zorlu coğrafyada her şeye rağmen ve yeniden baharı müjdeliyor. Badem ağaçları
çağla ile bezenmiş, summaklar taze fideleriyle tomurcuklanmış. Dört mevsim
yemyeşil yapraklarıyla zeytin ağaçları ayrı bir renk katıyor buraya. Nar
ağaçları mütevazi bodur boylarıyla yeniden sarı-turuncu ve yeşili harmanlıyor. 


Baharın yedi rengi yeşilin tüm tonlarıyla bir doğa harikası
oluşturuyor.  Yer zemini binbir çiçek, ot
ve farklı yemişlerle kilim gibi serilmiş.


Midyat-Nusaybin yolunda Botaş yolu ayırımından
doğu-güney  istikametine doğru yol
aldığınızda yüzyılları geri sararak ve modenizmin sahte-yanıltıcı ve
yalnızlaştırıcı atmosferinden sıyrılıp tarih ve doğa tüneline geçmekte
olduğunuzu hemen farkedersiniz. Ruhunuzun bir diriltici nefesle ve yüreğinizin
sıcacık bir esintiyle başkalaştığını hissedersiniz.


On yıllardır terörün ve güvensizliğin hüküm-ferma olduğu bu
göz kamaştırıcı güzellikteki coğrafyada tabiat baharla beraber yeniden
gülümsüyor insana. Onlarca kez yakılıp kesilmesine rağmen meşe ağaçları daha
güçlü kökleriyle dal-budak kaplıyor kayaları,dereleri ve yamaçları. Birkaç
yıldır ağaçlar kesilmediği gibi onbinlerce meyve ağaçları yeniden ekilerek toprakla
buluşuyor. Toprak sürülüp bahçeler çapalanıyor…


Turabdin, aynı zamanda farklı din, etnisite ve kültürlerin
bir ebru gibi içiçe geçtiği ve her bir rengin kilimi oluşturan desendeki
armoniyi hatırlattığı bir bölge. 


Turabdin; dinin toprağı ya da abidler diyarı, azizler dağı
anlamına da geliyor. Tori kelimesi de bunun kısaltılması olabilir. Nusaybin’in
kuzeyinden İdil sınırına ve yaklaşık Dargeçit’e kadar uzanıp Omeryan’la
birleşen sınıra kadar ulaşan bölgede meskun olanlara Tori’ler denmektedir. Bu
bölgede Süryaniler,Müslümanlar ve kısmen de Yezidiler yaşamaktadır. Ağız ve
şiveleri belirgin bir özgünlük içindedir. 


Turabdin’le ilgili ilk yazılı belgelerin M.Ö. 13. Yüzyıla
kadar uzandığı rivayet edilir. Aşurnasipal’in M.Ö. 879 yılında ‘Matiate’
(Midyat) ve köylerini  buyrğu altına alıp
bol ganimet edinerek onları haraca bağladığını gururla anlatır. (Sebastian
Brock-Eski Süryani-Arami Kültürünün Anavatanı makalesi)


Coğrafyamızın kadim halklarından olup ‘herşeye rağmen’
varlıklarını (kültür, din, dil ve mezhepleriyle) sürdüren Süryaniler için
Turabdin müstesna bir bölge konumundadır. Onlarca manastır ve yüzlerce kilisesi
yanında bu bölgede yetişen azizler ve din adamlarının hatıratı bulunmaktadır.


Süryanilere ait (Ortodoks) kiliselerinin Turabidin
bölgesindeki varlığı M.4. yüzyılın ortalarına kadar uzanır. Avrupalı yazarlar
manastırların çokluğu nedeniyle bu yüksek bölgeyi ‘Doğunun Athos Dağı’ olarak
tanımlar. (Hans Hollerweger- Turabdin Kitabı)


Bölgede güneşe tapan’ Şemsi’ler, ateşe tapaan ‘mecusi’ler,
babilden kaçan Yahudiler , ilk-Roma dönemi 
‘pagan’istler ve İznik Konsülü sonrası 
Bizansın teolojik dayatmalarına boyun eğmediği için anayurtları ve
ilk-dini merkezleri olan Antakyadan can havliyle kaçıp  M. 4. Yüzyılın ortalarında buraya gelip
yerleşen  Ortodoks Süryanilerin ve 639
yılından sonra da arap-islam nüfusunun yurt tuttuğu renkli bir kilim desenidir
Turabdin.


Bagok dağları ise Nusaybin’in kuzeyinden Midyat’a doğru  uzanır 
ve en yüksek noktası Dibek tepesidir. Bir tarafı Midyat'a, diğer tarafı
Nusaybin'e bakar. Dibek tepesinin zirvesinde bir kaya üzerine Mor Yakub
Manastırı inşa edilmiş olup Londra Üniversitesi Teoloji bölümü mezunu bir rahip
burada yaşamakta ve hizmet vermektedir.


Turabdin’de bulunan 13 Manastırdan dokuz tanesi ayakta ve üç
tanesi aktif olarak kullanılmaktadır. 
Ayrıca onlarca kilise bulunmaktadır. Toplam beş rahip, iki rahibe ve
onlarca papaz Ortodoks Süryani metropoliti olan Mor Gabriel’deki Samuel
Aktaş’ın maiyetinde görev yapmaktadır. 


Bagok dağında yedi Süryani köyü ve iki Yezidi köyü
bulunmaktadır. 


Köylerin tümünde belirgin bir temizlik ve ma’mur luk göze
çarpmaktadır.  Özellikle manastırların
mutfağından avlusuna, lavabolarından misafirhanesine kadar çok derli toplu ve
tertemiz olması dikkat çekmektedir.


Süryaniler, Midyat şehir merkezi ve mıhallemi yöresinde
anadillerinin yanında arapça konuşurken, Bagok yöresinde ve diğer kırsalda
kürtçe konuşmaktadır. Sosyal ilişki, dayanışma ve ilişkilerde bu nedenle pek
bir sorun yaşamamaktadırlar. Giyim-kuşam, mutfak ve kültürel açıdan da belirgin
bir ayrışma ve farklılık gözükmemektedir.


Mezopotamyanın kadim halkları, doğunun duygusal insanları ve
semavi dinlerin mensupları olarak kişilik, karakter, fizyonomi, inanç,  kültür, tarih ve inanç açısından ciddi
yakınlıklar ve ortaklıklar bulunmaktadır. Bunda ortak coğrafya ve beşeri yapı
kadar -hatta bundan çok- miladi 640 yılından bugüne kadar  (yaklaşık 1400 yıllık) farklılıkların
birarada yaşamasını modelleyen İslam’ın toplum ve yönetim anlayışını görmek
mümkündür. İstisnai dönemler bunu aşındırmış olsa da ana mihver hep çoğulculuk
olmuştur.





Bu zorlu coğrafyada düzen ve dirlik kurmanın kolay olmadığı,
bu nedenle tarih akışı içinde kısmi -hatta doğal- bir özerk yaşamın sürdüğü
söylenebilir…


Bagok şimdilerde daha yeşil ve cıvıl cıvıl. Ağaçlar ve
bitkiler baharla beraber rengarenk açarken; insanlar güvenlik açısından yapılan
ciddi operasyonlar ve denetimler neticesinde kendisini daha güvenli ve umutlu
görmektedir.


Sadece manastırlar ve kiliseler değil, köylerdeki evler,
kasırlar da yeniden inşa edilerek toplumsal hayat canlanıyor. Batıya göç
edenlerin bir kısmı bu güvenli atmosferi değerlendirerek köylerine geri dönüp
dubleks-tripleks kasırlar ve bağevleri inşa ediyor.


Turabdin bölgesi beşeri ve mistik havasıyla rayihalar
saçıyor.. Bagokta serpilen ölü toprağı savrularak hayat yeniden neşvu nema
buluyor.


Bir sonraki yazıda farklı boyutlarıyla Bagok ve Turabdini
yazmaya devam edeceğim.


30 Mart 2018

---
Kaynak: [Mardin Life](https://www.mardinlife.com/kose-yazisi/bagokta-baharturabdingozlemleri)