# Çanakkale Destanı

> 

- Kaynak: Mardin Life
- URL: https://www.mardinlife.com/kose-yazisi/canakkale-destani
- Dil: tr-TR
- Yayın tarihi: 2015-05-18T22:07:34+03:00
- Güncelleme: 2015-05-18T22:07:34+03:00
- Yazar: ABDURRAHİM AKDAĞ
- Kategori: KÖŞE YAZISI

Çanakkale Savaşları 3 Kasım 1914 ve 18 Mart 1915 tarihleri
arasında Çanakkale boğazında cereyan eden bir seri deniz savaşları ile 25 Nisan
1915-8/9 Ocak 1916 arasında Gelibolu yarımadasında yapılan kara savaşlarını
kapsamaktadır. İngiliz, Fransız ve onların getirdiği sömürge askerleri ile
Osmanlı arasında gerçekleşmiş tarihin en kanlı savaşlarından biridir. Hedefleri
boğazı geçip İstanbul’u ele geçirmek ve müttefikleri Rusya’ya yardım
götürmekti. 
Osmanlının 1.Dünya savaşında zafer kazandığı tek cephedir.  Osmanlı mayın gemilerinin döşediği mayınlar ve
isabetli topçu atışlarıyla meşhur İngiliz donanması boğazın derin sularına
gömülmüştür. Ardında 250 bin şehit bıraktı. Kaybı daha fazla olan ve
Çanakkale’yi geçemeyeceğini anlayan düşman 1916 sonlarında geri çekildi.
İngiliz Yazar Ellis Ashmead Bartlett şöyle demek zorunda kalmıştır; ”Mutadımız
(âdetimiz )olduğu üzere, düşmanı hakir (küçük) görerek böyle külfetli işe
sarıldık. Neticeyse herkesin kabul ve itiraf edeceği bir hezimete, mağlubiyete uğradık
ki bunun için şikâyet hakkımız yoktur.” 
Cesaret, onur, vefa; Bir kahramanlık öyküsü Çanakkale Savaşını
geziyoruz. Ankara, Eskişehir, Bursa derken 664 Km yol kat ettikten sonra
Çanakkale’deyiz. Merkezin nüfusu 160 bin, onbir ilçesiyle birlikte toplam nüfus
511 bindir. Çanakkale merkezinde gezilebilecek iki yer var; Sahil ve aynalı
çarşı.
Feribotla Boğazın karşı tarafına Çanakkale savaşının cereyan
ettiği alana geçiyoruz. Necmettin Halil Onan’ın dizeleri bizi karşılıyor.

Dur yolcu, bilmeden gelip bastığın
Bu toprak, bir devrin battığı yerdir.
İstiklal uğrunda, namus yolunda
Can veren Mehmed’in yattığı yerdir!
Bu tümsek, koparken büyük zelzele,
Son vatan parçası geçerken ele,
Mehmed’in düşmanı boğduğu sele,
Mübarek kanını kattığı yerdir!...
İlkin Seyit Onbaşının anıtını ziyaret ediyoruz.1889
tarihinde Balıkesir’e bağlı Havran ilçesinin Çamlık köyünde doğmuştur.
Çanakkale’yi geçip ikindi çayını İstanbul’da içeceklerini düşünen haçlı
zihniyeti aylar süren göğüs göğse çarpışmalardan sonuç alamayınca, denizden
Gelibolu sahilindeki topçu bataryalarını yıkarak ilerlemeyi düşünüyordu. Fakat
bu hamleyi yaparken “Bütün kuvvet ve kudret Allah’ındır” duası dilinden
düşmeyen Seyit Onbaşıyı hesaba katmamışlardı. Seyit Onbaşı 275 Kg gülleyi bir
başına kaldırıp, ağzına sürdüğü topla boğazı geçmek üzere olan İngiliz Ocean Elizabeth
zırhlı gemisini boğazın kanlı sularına gömmesi Çanakkale savaşının dönüm
noktasıdır.  Devletin verdiği maaşı kabul
etmeyen Seyit Onbaşı l939 yılında vefat ettiğinde ardında “mertlik ve iyilik”
bıraktı.
Anzak koyuna geçiyoruz. Yeni Zelanda ‘lı Yarbay William
Malone komutasında İngiliz ve sömürgeleri olan Avustralya ile Hint
birliklerinin saldırı gerçekleştirdiği yerdir. Karşılarında 57. Alayımız
bulunuyordu. Burada Şehir bazlı dizayn edilen şehitler abidesi yapılmıştır. Türkiye’nin
muhtelif yerlerinde şehitlerin künyelerinin yanı sıra dikkat çeken bir kaçını
not aldım: Hasan oğlu Musa 57. Alay 2.Tabur. Doğum yeri Kudüs(1876-1915) Aziz
Efendi Mülazimi Sani 57. Alay 2.Tabur 7.Bölük Doğum yeri Mekke (….-1915) 
261 rakımlı denize ve çevresine hakim stratejik Conk
bayırını geziyoruz. Ölen Yeni Zelandalı askerler için bir anıt mezar
yapılmıştır. Buradaki muharebe 6 Ağustos 1915 tarihinde Anzak ve İngiliz
birliklerinin Conk bayırındaki Osmanlı mevzilerine taarruzu ile başlayan ve 10
Ağustos 1915 tarihine kadar süren savaştır. Arıburnundan aldıkları takviyelerle
daha da güçlenmiş olan düşman 6 Ağustos 1915 günü Conk bayırına doğru yeniden
taarruza başlamışlar. Gece gündüz aralıksız davam eden kanlı muharebeler
sonunda iki tarafta ağır kayıplar vermiştir. Osmanlı askerleri 9 Ağustos 1915 akşamı
Conk bayırı tepelerine 25 metre mesafede düşmanı durdurmayı başarmıştır.
Denize nazır yamaçta bulunan siperleri geziyoruz. Uzun süre
içinde yürüyor şehitlerin bastığı yerleri gönül ve zihin dünyamızla birlikte
hissetmeye çalışıyoruz. Ve şu ayeti kerimeyi hatırlıyoruz: “Allah yolunda şehit
olanlara ölüler demeyin. Bilakis onlar diridirler. Fakat siz anlayamazsınız.”(Bakara;154)
Resulullah; ” Şehitler, Allah’tan şunu isteyecekler; Ya Rabbi bizi dünyaya
tekrar gönder ve senin uğrunda bir kere daha şehit olalım.”hadisini
hatırlıyorum.
 Bir kitabede
tarihimizdeki şu ibretli gerçeği okuyoruz.”Şehit Üsteğmen Nazif Çakmak Mareşal
Fevzi Çakmak’ın kardeşidir. Burada bölüğünün önünde süngü hücumu ile düşman
siperlerine atıldığı sırada şehit olmuştur.” 8 Ağustos 1915
 Bizim gibi ziyarete
gelen Siirt Eruh’tan gelen gençlerle karşılaşıyoruz.
“Şüheda fışkıracak toprağı sıksan, şüheda!” nitelemesine
uygun her tarafta şehit kemiklerine rastlanmaktadır. 1985 tarihinde siperler
onarılırken bulunan kemikler topluca bir mezara defnedildiği bir mezar ile
karşılaşıyor ve bu isimsiz kahramanları rahmetle anarken, aklımıza Akif’in şu
dizeleri geliyordu;
Sana dar gelmeyecek makberi kimler kazsın?
“Gömelim gel tarihe!” desem sığmazsın.
Tüllenen mağribi, akşamları sarsam yarana…
Yine bir şey yapabildim diyemem hatırana.
Ey şehit oğlu şehit, isteme benden makber,
Sana ağuşunu açmış duruyor Peygamber.
 Orman ve Su Bakanlığı
tarafından 2012 yılında yapılan Çanakkale Destanı Tanıtım Merkezini geziyoruz.
Tarihe ve tarih yapan kahramanlara yaraşır muhteşem bir eser olarak inşa
edilmiştir.  Müze insanı alıp yüz yıl
önceki savaşın psikolojik atmosferine götürüyor. Şehit Yüzbaşı Eşref Efendinin
al kanlara bulanmış üniforması dikkate şayan idi. Toplar, Makineli tüfekler,
tüfekler, tabancalar, boş kovanlar, sahra telsizi, Osmanlı Sancağı, elbiseler,
ayakkabılar özenle sergilenmiştir. Bahçede o zaman kullanılan bir uçak ve çok
sayıda top görmek mümkündür.
Şehitler abidesi ihtişamıyla insanı büyülüyor. Burada ülke
ve illere göre anıt mezarlar yapılmıştır. Çanakkale Muharebelerinde şahadet
şerbeti içen şühedanın tesbit edilenlerin Ülke, İl ve Mardin’lilerin listesi
aşağıya çıkarılmıştır.(1) Şehitlikler hüznün ve gururun bir arada yaşandığı
manevi mekânlardır. Her biri bizi alıp uzak diyarlara götürdü. Şehrim olması
hasebiyle Mardinli şehitlerin bilgilerini not ettim: Musa oğlu Mehmet 13. Alay
Er Mardin (1892-19.5.1915) Ahmet oğlu Salih Mardin (1879-18.5.1915) Mehmet oğlu
Selim 48.Alay Er Mardin (…..-8.8.1915) Yusuf oğlu Abdullah 52.Alay Derik (1889-6.9.1915)
Sadun oğlu Mehmet 104.Alay Midyat (1888-26.12.1915)
Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi öğrencileri adı
Durmuş olan hocaları ile gelmişlerdi. Hoca, M. Akif Ersoy’un “Çanakkale
Şehitlerine” şiirinden okuyor öğrencileri toplu olarak tekrarlıyorlardı.
Görülmeye değerdi. Bazen izledik, bazen iştirak ettik. Durmuş hocayı tebrik
ettim. Mütevazı haliyle “vazifemiz” dedi. Öğrencilerinde Mardinli Ayşenur’u
bizimle tanıştırdı. Durmuş Hoca ve öğrencileri şöyle haykırıyorlardı;
Şu boğaz harbi nedir? Var mı dünyada eşi?
En kesif orduların yükleniyor dördü beşi,
Tepeden yol bularak geçmek için Marmara’ya
Kaç donanmayla sarılmış ufacık bir karaya.
Öteden saikalar parçalıyor afakı;
Beriden zelzeleler kaldırıyor a’makı
Bomba şimşekleri beyninde inip her siperin 
Sönüyor göğsünün üstünde arslan neferin.
Ertuğrul tabyası diğer tabyalar gibi mimari özelliği ve
iklim koşullarına göre özgün yapılardır. Dönemin silah,  mermi ve askerlerin kullandığı eşyalar sergilenmiştir.
Görevli “bu bot ve bozulmamış içindeki ayak bir şehide aittir” dedi.
26.Alay Yahya Çavuş Şehitliğinden sonra Şehitler anıtını
ziyaret ediyoruz. 3.10.1914 tarihinde İngiliz ve Fransız donanması Saddulbahir
ve Kumkaleyi bombalar. Beş subay ve 81 er şehit olmuştur. Bu saldırı fiilen Osmanlıya
harb ilanı kabul edilmektedir. 
Her taraf orman olduğu için havası temiz idi. Yollar yeni
yapılmış, asfalt kaliteli idi. Şehitlikler, şanlarına ve tarihe yaraşır
düzgünlükte ve bakımlıdırlar. Gelecek tasavvuru olanların geçmişlerini
bilmelerinin kendilerine avantaj sağlayacağı gerçeği ile yüzleştik. Beraber
destansı tarih yapan İslam coğrafyasının en uzak diyarlarından gelip
ölümsüzleşen yiğitlerin bize anlattığı ders” tarihin kalbi” olmalardır.



 Bu gün Yemen, Suriye,
Irak ve diğer İslam beldelerinde bir birini boğazlayanların dedeleri
Çanakkale’de Haçlılara unutamayacakları bir yenilgiyi tattırdıkları
hatırlanmalıdır. Bastığımız yerin sadece toprak olmadığını, tarih bilinci ve
gelecek tasavvuru için herkesin Çanakkale’yi gezip görmesi gerekir. Gövdesini
siper edip hayâsızca saldırıları durduran kahramanların/yiğitlerin/agitlerin
iklimi teneffüs edilmeye değer.

---
Kaynak: [Mardin Life](https://www.mardinlife.com/kose-yazisi/canakkale-destani)