# Kan Davaları

> 

- Kaynak: Mardin Life
- URL: https://www.mardinlife.com/kose-yazisi/kan-davalari
- Dil: tr-TR
- Yayın tarihi: 2015-05-20T12:08:58+03:00
- Güncelleme: 2015-05-20T12:08:58+03:00
- Yazar: MESUT AYDOĞAN
- Kategori: KÖŞE YAZISI

Toplumsal
bir sorun olan kan davaları ile mücadele edilmek istediğinde, öncelikle bu
olguyu ortaya çıkaran ve zayıflamasına rağmen günümüze kadar sürmesine neden
olan toplumsal, siyasal, ekonomik, psikolojik, tarihsel dini ve hukuksal yönlerini
ele almak gerekecektir.
Bir
hukukçu olmam nedeni ile ister istemez olaya ağırlıklı olarak hukuk gözüyle
bakmak kaçınılmaz olmaktadır. Hukuk un en can alıcı sorusu olan “NEDEN” sorusu burada
da karşımıza çıkacaktadır. Lakin  hukuk
tarihten, sosyolojiden ve toplumdan bağımsız olmadığı için tüm yönleri ile ele
almaya çalışacağız.
Gerçekten
de yıllarca süren karşılıklı olarak sıralı ölümler şeklinde devam eden kan
davasının nedenini, böyle bir olguyu ortaya çıkaran sebepleri bulmak önemlidir.
Bunu kan davasını anlamak içselleştirmek için değil, bilakis onunla  mücadele etmek için yapacağız. Zira toplumsal
bir sorunla mücadele etmenin yolu, o sorunu ortaya çıkaran nedenleri ortadan
kaldırmakla mümkündür.
Kan
davasının çok uzun yıllara dayanan bir geçmişi olduğuna göre bu olgunun tarih
ile olan bağlantısınız göz ardı edemeyiz. Eski zamanlarda insan ilişkilerini,
yaşam hakkını, güvenlik hakkını düzenleyen ve bunları fiili olarak teminat altına
alan, koruyan bir yapının olmadığını veya varsa da çok  zayıf olduğunu söyleyebiliriz.  Tüm insanların korunma ihtiyacı vardır.  Eğer bu ihtiyaç güçlü ve mutlak bağımsız bir
otorite tarafından sağlanmıyorsa bu ihtiyaçlarını kendileri karşılama eğilimi
göstereceklerdir. Nitekim böyle de olmuştur.
 
Bu
bağlamda tarihi süreçte insanlar, öldürülmüş akrabasına sahip çıkması, aynı
zamandan kendisinin de başına bir şey gelmesi durumunda akrabasının da
kendisine sahip çıkacağı fikri can ve mal güvenliği olarak görülmüş ve bu
düşünce ve korunma kaygısı akrabaları bir araya getirerek kolektif bir yapı
(aşiret) oluşmasına neden olmuştur. . Bu anlayış kendi içinde risklerde de
barındırmaktadır. Aynı  zamanda
tanımadığı akrabalık ilişkilerinin zayıf olduğu bir akrabasının bile başka
aşiret veya aileden birini öldürmesi kendisin ide potansiyel hedef haline
getirecektir. Aslında bir çelişki gibi görünse de menfaatler dengesi göz önüne
alındığında aşiret olmanın, kalabalık olmanın, karşı gruplar üzerinde caydırıcı
etkisi olduğu tarihi süreçte gözlemlenmiştir.
 
Bu
algı yerleşince bu sefer kendi intikamını almayan birey akrabalar arasında
dışlanmaya, baskıya maruz kalır. Çünkü intikamını almamak korkaklık ve zayıflık
demektir. Üstelik bu  zayıflık  kolektif yapıya mal olan bir zayıflık göstergesi
olarak kabul edilmiştir.
Bu
kolektif yapılarda  zayıf görünmek en
korkunç ve tehlikeli son olarak algılanmaktadır. Bu algının altında intikamımı
almaz isem karşı taraf yarın toprağımı, malımı, karımı dahi elimden alabilir ve
buna cesaret edebilir algısı yatmaktadır. Bu nedenle aşiretten biri öldürülmüş
ise mutlaka intikamını alınmalıdır hal böyle olunca kan davasını sürdürmeyen ve
intikamını almayan bireyin kolektif yapı içerisinde ve taraftarları arasında
kabullenilmesi ve sosyal yaşama dahil edilmesi oldukça zorlaşmaktadır. İntikamını
almayan biri toplumda saygınlığını yitirir akrabalık bağları zayıflar ve akrabaları
tarafından dışlanır. Bu toplumsal baskı şahısları hiç tanımadığı insanları kan
davası adına cinayet işlemeyi adam öldürme sürüklemiştir. Kişi (birey
demiyorum) bu toplumsal baskıdan kurtulmak, tabiri caiz ise adam yerine konmak
için çoğu kez istemediği halde aradan çok uzun yıllar geçmiş olmasına rağmen
karşı taraftan birini öldürmekte, katil olmakta ve zindanlarda çürümektedir.
Demek
ki toplumda insanların ortak kaygıları onları bir araya getirmekte, korunma
duygusuyla mecburi bir kolektif yapı oluşmasına neden olmaktadır. Günümüzde Bu kolektif
yapıların (AŞİRETLER)gittikçe zayıfladığı görülmektedir. Bunun başlıca sebebi
mutlak bir otorite olarak devlet olgusunun güçlenmesidir. İnsanların ve
toplumun güvenliğinin devlet tarafından sağlanması ve hukuk mekanizmalarının
aktif olarak çalışması insanların kendi kendilerini koruma duygu ve kaygısından
uzaklaştırmaktadır. Bu kaygı azaldıkça aşiret ve aile bağları zayıflamakta
bireysellik ortaya çıkmaktadır. Dünyada demokrasinin ve devlet olgusunun
gelişmiş olduğu ülkelerde kan davası vakalarının neredeyse tamamen ortadan
kalktığı gözlemlenmektedir. Bu nedenle kan davalarına sona erdirmek için
öncelikle toplumda insanların kendi kendilerini koruma ihtiyacını ortadan
kaldıracak mekanizmaları güçlendirerek güvenlik duygusunu güçlendirmek
gerekmektedir. Eğer devlet ve hukuk mekanizması insanların toplumdaki
güvenliğini yeterince sağlayacak güce kavuşursa insanlar kendi kendilerini Koruma
duygu ve kaygısından uzaklaşacak ve bunun yaratmış olduğu baskılardan ortadan
kalkacaktır. Sosyal olarak toplumda bu şartlar sağlanmadığı sürece sadece
Cezaların araştırılması kan davası olgusunu ortadan kaldırmak için yeterli
olmayacaktır. Nitekim TCK nun da kan gütmek Saikliyle adam öldürme 82. maddede
adam öldürmenin nitelikli hali olarak düzenlemiş, bu suç  en ağır şekilde cezalar ile ortadan
kaldırılmaya çalışılmıştır. Ancak yukarıda izah edildiği gibi sadece ağır
cezalar kan davalarının ortadan kaldırılması için yeterli olmayıp özellikle kan
davasına ortaya çıkaran sosyolojik olguların ve toplumsal baskının ortadan
kaldırılması gerekmektedir.
Toplumdaki
bu sosyal başkanım ortadan kaldırılması eğitim hukuk sisteminin geliştirilmesi
önleyici tedbirlerin yaygınlaştırılması ve insanların toplumda kendi
kendilerini korumak Duygu ve dürtüsünden uzaklaştırmakla mümkündür.
Kan
davalarını ele almış iken İslam hukukunun bu 
olguya bakış açısını pozitif hukukla ilişkilendirerek kısaca
değerlendirmek yararlı olacaktır. İslam hukukunda da kan davasını yasaklandığı,
bir insanı öldürmenin tüm insanları öldürmek gibi olduğunun vurgulandığını
belirtmek gerekir. Bu bağlamda pozitif hukuk ile İslam hukukunun örtüştüğünü
söylemek  gerekmektedir. İslam hukukunda
kısasa kısas ilkesini bir kere çok iyi anlamak gerekecektir. İslam hukukunda
adam öldürmenin cezası idamdır. Bu hükümden, hiçbir yargımla olmaksızın, herkes
kendi yakınını öldüren kişiyi öldürebilir gibi bir anlam asla ama asla
çıkarılmamalıdır.
İslam hukukuna göre de tıpkı pozitif hukukta
olduğu gibi adil bir yargılama mutlak bir haktır. Bu yargılama sırasında ölüm
olayı her yönüyle ele alınacak ve adam öldürme suçunu işleyen kişiye kendini
savunma hakkı tanınacaktır. Şartları oluşmuş ise sanık belki bu suçtan beraat
bile edebilecek veya idam dışında başka bir cezaya çarptırılabilecektir. Usul
olarak ta çok zor şartlara bağlanan idam cezasına çarptırılan kişi, ancak
mahkemenin (kadı’nın) öngördüğü biçimde ve zamanda bu ceza infaz edilecektir.
Burada
hem İslam hukukunda hem de pozitif hukukta (TCK) insanların kendi elleri ile
adaleti sağlamaya kalkmaları (kendi intikamlarını kendileri almaları) her iki
sistemde de yasaklanmış ve suç olarak kabul edilmiştir. Bu suçta adam öldürme
suçudur ve cinayettir. Yani kan davası nedeni ile akrabası ölen kişi, karşı
taraftan bir kişiyi öldürürse dinende hukukende cinayet işlemiş birini
katletmiş olur. Bu düşünce ile adam öldüren kişi  ilk öldürme eylemini gerçekleştiren kişiden
daha ağır cezalara çarptırılması düzenlenmiştir. TCK’n unda kan gütme saik’iyle
adam öldürme suçu nitelikli hal olarak düzenlenmiştir. 
 
Bir
diğer husus ise cezada şahsilik ilkesidir. Bu ilke hem İslam hukukunda hem de
pozitif hukukta ön önemli ilkelerden biridir.
Kan
davalarında bilindiği üzere taraflar illa ölüm olayını gerçekleştiren kişiyi
değil 4. Veya 5. Dereceden bir akrabasını dahi öldürebiliyorlar. Karşı kolektif
yapıya mensup olması yeterli görülmektedir. Bunun ne kadar barbarca ve çağdışı
olduğunu uzun uzun açıklamayacağım ama hem İslam hukukunda hem de pozitif
hukukta cezada şahsilik ilkesi olduğunu ve herkesin ancak kendi eylemlerinden
sorumlu tutulup yargılanabileceğini büyük bir önem atfederek düzenlediğini
belirtmek gerekmektedir. 
Barışla
sonuçlanmayan hiçbir  savaş hiçbir  kan davası yoktur. Marifet öldürmekte değil
affetmekte yaşatmaktadır.























































 

---
Kaynak: [Mardin Life](https://www.mardinlife.com/kose-yazisi/kan-davalari)