# Müslüman Kadının Görünürlüğü

> 

- Kaynak: Mardin Life
- URL: https://www.mardinlife.com/kose-yazisi/musluman-kadinin-gorunurlugu
- Dil: tr-TR
- Yayın tarihi: 2012-11-07T23:13:08+02:00
- Güncelleme: 2012-11-07T23:13:08+02:00
- Yazar: İRŞAD VE MÜRŞİD
- Kategori: KÖŞE YAZISI

(modern
kültürün temel aktörü olarak)


Son
yıllardaki gelişmeler, yaşadığımız toplumda derin ve kaygı verici kırılmaların
ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır. Artık toplumumuzun ve insanımızın,
binlerce yıldır taşıdığı güzel ve erdemli değerler yok olmaya doğru hızla
ilerlemektedir. 


            Dünya üzerinde hiçbir toplum artık
kendi tarihi tecrübesinin derinlerinden getirdiği imkânlarla kendi gerçeklik
tanımlarını, yaşamın anlamını ve ortaya konulan davranışların ya da üretim ve
tüketimin hedefini kendileri belirleyememekte, aksine dünya çapında kabul
gördüğü düşünülen küresel değerlerin tayin ve tespitlerinin pasif bir icracısı
olmaktan öteye gidememektedir. Bu durum ise özellikle bir Müslüman için
varoluşsal önem taşıyan yaşantımızla ilgili pek çok kabulün küresel değerler
sistemine göre şekillendirilmesi ve bunun doğal sonucu olarak da kendi özüne
yabancılaşması anlamına gelmektedir.


            Dünyanın son yüzyıllarda geçirdiği
toplumsal değişmelerin önemli bir dinamiği olarak, geleneksel yaşam
formlarından, modernliğe geçişin yarattığı sorunlar ve doğurduğu gerilimler,
günümüz toplumlarının gerçekliğidir. Modernlik bilincinin yükselmesi ve
yaygılaşmasıyla birlikte popüler kültürünün kuşatıcılığı bütün dünyada sürekli
değişen ve yenilenen bir yaşam biçimi ortaya çıkarmaktadır. Popüler kültürünün
metalaştırdığı hayatın içinde din ve geleneksel değerler de dönüştürülerek,
yeni tarz dindarlık doğurmaktadır.


            Müslümanların değişen yeni yaşama
düzenlerinde teknoloji kullanımı ve diğer tüketim eğilimleri, modernliğin
değerleriyle artarak özdeşleşen bir yapı ortaya çıkarmaktadır. Bu ise zamanla
modernlik algısına, din içinde meşruiyet aramaya kadar uzanan bir paranoyayı
üretmektedir.


            Aydınlanma ve modernlikle birlikte
yaşanan deneyimin gündelik hayattaki pratiklerinden biri de giyim kuşamı da
kapsayan yeni bir dil, ifade ve temsil biçimidir. Gövdenin mahremiyetinin
deşifresini amaçlayan ve geleneksel değerler açısından yıkıcı olan bu süreç,
moda kuşatıcılığıyla sınırları zorlamayı ve kaldırmayı amaçlamaktadır.
Kapitalist tüketim kültürünün etkin aktörü olarak kadının, görünürlüğü
arttıracak cinsel kodlarla etkinleştirilen modanın diliyle gündelik hayatını
düzenlemekte, kadın bedeninin saydamlaştırılması, cinsel estetik düzeyi ile
ilişkilendirilen bir anlam kazanabilmektedir. Gövdenin örtülmesi, bu anlamda
modern bilinç düzeyinin kadın bedeni üzerindeki belirleyiciliğini
göstermektedir. Dolayısıyla modanın günümüzdeki konumu, giyinmenin bir ihtiyaç
olmaktan öte bir gösterge, bir ifade, bir kimlik sorunu olduğunu ortaya
koymaktadır. Böylece bedenin cinsel açıdan çekiciliğini arttıran giyinme
biçimiyle, mazbut, sıradan, örfe uygun giyinme biçimi arasında farklılık
gelenekle modernlik arasındaki ayrımı belirlemektedir.[1]


            80’li ve 90’lı yıllarda tesettürlü
üniversite öğrencileri arasında yaygın olan kıyafet, uzun ve geniş pardesü ve
onunla beraber omuzları kapayan ve iğne ile tutturulan büyükçe bir eşarptan
ibaretti. Bu örtünme modeli o zamanlar “başörtüsü” diye adlandırılıyordu. Bu
kıyafeti kullanan öğrencilere ise başörtülü veya tesettürlü öğrenciler
deniyordu. Tesettürlü öğrenciler arasında sade, mütevazı ve vücut hatlarını
dikkat çekmeyecek şekilde giyinme ideali vardı. 


            Bugün ise bu idealler değişmiş gibi
görünüyor. Saç, boyun ve kulak görünmemesi lazım. Bu konuda katı kurallar söz
konusu. Ama kıyafetin geri kalan kısmına gelince alabildiğine fantezi,
gösterişli, bazen de dar kıyafetler olabiliyor. Burada dini kurallar ve
gelenekler açısından giyim tarzı ile çelişkili mesajlar veriliyor. Bir taraftan
saç konusunda bir katılık diğer taraftan ise pahalı elbiseler, lüks ve diğer
insanların dikkatini çekmek için uygulanan giyim tarzları. Böyle bir ortamda,
saç neredeyse negatif anlamda bir fetiş haline gelmiş gibi görünüyor.[2]


            Bugün örtünme tarzlarındaki değişim,
içerikte geleneksel anlam düzeyinden kayarak yeniden sembolleşirken, Müslüman
kadın gelenekten farklı bir tüketim ve bu tüketimin imajlarla yüklü şov
dünyasına adım atmaktadır. Türbanın aslında neyi örttüğü konusunda önemli bir
sorun, saçın kapatılmasındaki hassasiyetin dindarlığın diğer aslî taleplerine
karşı gösterilip gösterilmemesidir. Bedenin teşhir edildiği post modern örtünme
biçiminin de ötesinde asıl sorun, İslam dininin de idealleştirdiği ahlâki tutum
ve davranışlar konusunda gösterilen kayıtsızlıklardır.


            Şüphesiz dindarlığın ifade
edilmesinde de sembolleştirilmiş değer ve imajlar önemli bir yer tutmaktadır.
Ancak dindarlığı, yalnızca bilinen birkaç ibadet ve görünür tutuma hapsetmek,
gündelik hayatın içinde ahlâki bir yükselişi gerçekleştirememek de günümüz
Müslümanlarının en önemli sorunudur. Dolayısıyla piyasa ekonomisinin mantığında
dönüşen dindarlıkların doğal olarak en çok göze batan yönü kadın giyimindeki
değişimle kendisini göstermektedir. Başörtülü manken defileleri, başörtülü
göbeği açık dans eden kız görüntüleri ve çeyrek tesettür tartışmaları bu
nedenle popüler medyanın da dikkatini çekmektedir.


            Türkiye’nin küreselleşme sürecindeki
yeri ve etkilenme biçimleri, Batı ile bütünleşmiş kesimlerin yanında Türk
Müslümanlığını da dönüştürmüştür. Örtünme pratiğindeki yeni tarzlarıyla
alış-veriş merkezlerinde, eğlence ve tatil mekânlarında, televizyon şovlarında,
kafelerde çokça görünür olan yeni nesil İslamcı kadınlar, erkek egemen bir
toplumda kendine tarz giyinme, söylem, davranış ve aktiviteler
geliştirebilmişlerdir.[3]


            Sonuç olarak şunu diyebiliriz ki;
popüler/tüketim kültürün etkisinde kalan Müslüman kadınlar İslami idealleri bir
kenara bırakarak, mazbut, örfe uygun giyinme biçiminin aksine, kadının
görünürlüğünü arttıracak cinsel kodlarla etkinleştirilen modanın diliyle
gündelik hayatını düzenleyen, kadın bedeninin saydamlaştırıldığı, cinsel
estetik düzeyi ile ilişkilendirilen bir anlam kazanabilmiştir. Tüketimi bir
saygınlık ölçütü olarak benimseyen ve küresel yönelişin hiçbir ahlaki ilke
taşımayan tutkulu piyasa ekonomisine uyum sağlamayı bir vecibe olarak gören
çağdaş Müslümanlar, çoğu kere dini bile yeniden üreterek tüketimin hizmetine
sunmanın yöntemlerini aramak gibi bir ikilemi yaşamaktadır.


 Edip
AKYOL

 Mardin Aile İrşad ve Rehberlik Bürosu










[1] Erkan Perşembe, Popüler Dindarlık Çağı, Eskiyeni Dergisi, sayı:7,
Yıl: 2007. s.10.






[2] Bkz. Elizabeth Özdalga ile yapılan bir söyleşi, eskiyeni dergisi,
7. Sayı, 2007, s. 46.






[3] Bkz. Perşembe, a.g.m. s. 12.

---
Kaynak: [Mardin Life](https://www.mardinlife.com/kose-yazisi/musluman-kadinin-gorunurlugu)