# Yabancı İsimlerin Kürtçeye Yanlış Uyarlanması Sorunu

> 

- Kaynak: Mardin Life
- URL: https://www.mardinlife.com/kose-yazisi/yabanci-isimlerin-kurtceye-yanlis-uyarlanmasi-sorunu
- Dil: tr-TR
- Yayın tarihi: 2013-01-05T14:06:15+02:00
- Güncelleme: 2013-01-05T14:06:15+02:00
- Yazar: CîHANê HESûNî
- Kategori: KÖŞE YAZISI

Yazının ekran görüntüsüne buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz
Twitter: Xurcik
Basım-yayım
organlarında en sık yapılan hatalardan birisi de yabancı kelimelerin Kürtçeye
yanlış uyarlanması sorunudur.


Söz
konusu isimler kaynak dilden doğrudan alınmayıp dolaylı olarak Türkçeden
alındığı için ismin geldiği kaynak dilin ses özellikleriyle değil Türkçe’nin
ses özellikleriyle kullanılıyor.


Oysa
olması gereken, ismin geldiği kaynak dilin ses özelliklerinin kullanılmasıdır.


Söz
konusu hata genelde özel isimlerde yapılmaktadır. 


Yöntem
olarak bu sorunu iki yönüyle ele almak mümkündür:


-Kürtçe’nin
eski kaynaklarında geçtiği için her ne şekilde kullanılmışsa aynen kullanmamız
gereken isimler.


-Kürtçe’nin
eski kaynaklarında geçmeyip kurallar ışığında ses yapılarını doğru uyarlamamız
gereken isimler.


 


Kürtçesinin
doğru şekli:                     Pakistan 


Türkçesi:                                            Pakistan


Kürtçesinin
yanlış şekli:                     Pakîstan


 


Kürtçesinin
doğru şekli:                     Gulistan


Türkçesi:                                            Gülistan


Kürtçesinin
yanlış şekli:                     Gulîstan


Pakistan
örneğindeki “pak” kelimesinin sonuna “-istan” eki getirilerek “temiz insanların
yurdu” manası oluşturulmuştur. Zaten Kürt-İran kökenli olan Kürtçe’deki
“-istan” soneki zamanla Türkçe’nin etkisiyle “-îstan” şeklinde kullanılmaya
başlanmıştır.


 


Arapçası:                                           فلسطين                     


Kürtçesinin
doğru şekli:                    Filistîn


Türkçesi:                                           Filistin


Kürtçesinin
yanlış şekli:                    Filistin


 


Arapçası:                                           دبي  


Kürtçesinin
doğru şekli:                    Dûbey


İngilizcesi:                                         Dubai


Türkçesi:                                           Dubai                                                    


Kürtçesinin
yanlış şekli:                    Dubai


 


 


Arapçası:                           حماس       


Kürtçesinin
doğru şekli:    Ħemas[1]  


Türkçesi:                           Hamas


Kürtçesinin
yanlış şekli:    Hamas


 


Arapçası:                              رجب  


Kürtçesinin
doğru şekli:     Receb


Türkçesi:                            Recep                    


Kürtçesinin
yanlış şekli:     Recep


 


Kürtçesinin
doğru şekli:     Rûsya


Türkçesi:                            Rusya                     


Kürtçesinin
yanlış şekli:     Rusya


 


Farsça,
Urduca:                   افغانستان


Kürtçesinin
doğru şekli:   Efẍanistan


Türkçesi:                           Afganistan                                                          


Kürtçesinin
yanlış şekli:    Afganîstan


 


Arapça
şekli:                     مغرب


Kürtçesinin
doğru şekli:    Meẍrîb


Türkçesi:                            Fas                                                         


Kürtçesinin
yanlış şekli:     Fas


Meẍrîb  adı Memê Alan hikayesinde geçmektedir. Fas ve
Tunus’un tamamı ve belki de Cezayir’in bir bölümü için kullanıldığını tahmin
ediyorum.

Arapça şekli:                               مصر
Kürtçesinin doğru şekli:              Misr
Türkçesi:                                     Misir                                                     
Kürtçesinin yanlış şekli:              Misir
ürtçe bir atasözü vardır: Xwedîyê sebrê, milûkê Misrê (Yusuf
Peygamber kastediliyor).

Arapça şekli:                               بغداد
Kürtçesinin doğru şekli:              Beẍda[2]
Türkçesi:                                     Bağdat                                                  
Kürtçesinin yanlış şekli:              Baẍdat
Her ne kadar Arapçasının sonunda “d” sesi varsa bile
klasiklerde ve halk arasında bu sesin kullanılmadığını görüyoruz.

Kürtçe, Arap harfleriyle:               به‌همه‌ن قوبادی                         
Kürtçe, Latin harfleriyle:              Behmen Qubadî
İngilizce yazılış şekli:                    Bahman Ghobadi
Kürtçesinin yanlış şekli:                Bahman Ghobadi
Ünlü Kürt sinemacısının adı sıklıkla yanlış yazılıyor.


 
Kazakça:                                       Қазақстан[3]
Türkçesi:                                       Kazakistan
Kürtçesi:                                        Qazaqistan
Kürtçesinin yanlış şekli:                 Kazakîstan


 
Japonca:                                        日本[4]
Japoncasının okunuşu:                      Niipon[5]
Türkçesi:                                        Japonya[6]
Bu isim Irak Kürtleri tarafından genelde ya Arapça’daki
gibi “yaban” şeklinde ya da İngilizce’dekinden esinlenilerek “Japon” şeklinde,
Türkiye’dekiler tarafından ise Türkçe’deki gibi “Japonya” şeklinde
söylenmektedir. Henüz bir görüş birliği yoktur. Kelimenin sonundaki “-ya” eki
Latince kökenlidir. Ben de Kürtçesini “Japonya” şeklinde kullanıyorum.


 
Yapılan bir diğer yanlış ise vurguların Türkçe’deki gibi
vurgulanmasıdır.
Arapçası:        عراق
Türkçesi:         Irak
Kürtçesi:         Îraq ya da ʕîraq[7]
Kürtçesinde ‘r’ ve ‘q’ sesleri vurguludur.



 
Türkçesi:       İran
Kürtçesi:       Îran
Kürtçesinde î sesi uzatılarak okunur, ‘r’ ve ‘n’ sesleri vurguludur.

Sonuç olarak bir isim eğer eski kaynaklarda geçmiyorsa o isim Kürtçeye
uyarlanırken kelimenin kaynak dili esas alınmalıdır, yoksa Nasreddin Hocaya
atfedilen fıkradaki gibi tavşanın suyunun suyunun suyu şeklinde olur ki bu da
Kürtçenin ses yapısına, şekil özelliklerine ve kulağa hoş gelme şekline zarar
verir.











[1] Ħ harfi IPA (Uluslararası
Fonetik Alfabesine göre yazılmıştır. Arapça’daki ح
sesinin karşılığıdır.






[2] Emir Celadet Bedirhan
gramer kitabında bu sesi ek sesler kısmına almıştır. Bu ve bunun gibi harflerin
kullanılması bence bir gerekliliktir.






[3] http://tr.wikipedia.org/wiki/Kazakistan






[4] http://translate.google.com.tr/?hl=tr&tab=wT#ja/en/%E6%97%A5%E6%9C%AC






[5] http://translate.google.com.tr/?hl=tr&tab=wT#ja/en/%E6%97%A5%E6%9C%AC






[6] http://www.etymonline.com/index.php?allowed_in_frame=0&search=-ia&searchmode=none






[7] Buradaki ʕ sesi
Arapça’daki ع sesinin karşılığı olup ilgili ses IPA standartlarına göre
yazılmıştır.

---
Kaynak: [Mardin Life](https://www.mardinlife.com/kose-yazisi/yabanci-isimlerin-kurtceye-yanlis-uyarlanmasi-sorunu)