Telkariye adanan bir ömür

TAM 65 YIL Telkariye adanan bir ömür
05 Ekim 2019 Cumartesi Saat 10:34 0

Mardinli Süryani telkari ustası 75 yaşındaki Suphi Hindiyerli 10 yaşında çırak olarak geçtiği telkari masasının başından bir daha ayrılmadı. Ömrünü 65 yıldır gönül verdiği sanatına adayan Suphi usta teknolojiye karşı direnerek sanatını ayakta tutmak için halen eski Mardin'deki dükkanında gece gündüz telkari işlemeye devam ediyor.

Tarihi M.Ö. 3000’li yıllara dayanan telkari el sanatı Mardin’de ustaların çabalarıyla ayakta duruyor. Telkarinin usta, çırak ilişkisinin gücüyle günümüze kadar geldiğini belirten Hindiyerli, bu mesleği geleceğe taşımaya ve tanıtmaya ömrünü adadığını söyledi.

YENİ USTALAR YOK

Mardin'in geleneksel el sanatlarından telkaride bir elin parmaklarını geçmeyecek kadar ustanın kalmasının üzüntü verici olduğunu belirten Hindiyerli, yeni ustalar yetişmedikçe telkari sanatını yaşatmanın mümkün olmadığını ve bu sanatın kendisi ile birlikte mezara gitmesinden üzüntü duyduğunu söyledi.

HALEN ÇIRAK GÖRÜYOR KENDİSİNİ

Geçmiş dönemlerde Prens Charles başta olmak üzere devlet büyükleri ve katıldığı sergilerin fotoğrafları ile Türk bayrağı ve Beşiktaş takımının bayraklarının asılı olduğu iş yerinde, özenle, hem ustalarından öğrendiği hem de kendi çıkardığı motiflerle telkariyi 65 yıldır icra eden usta Suphi Hindiyerli, sonsuz sanat diye nitelendirdiği mesleğinde kendini hala çırak olarak nitelendiriyor.

HEM TELKARİYİ HEM DE MARDİN'İ TANITIYOR

Kültür ve Turizm Bakanlığı'na kayıtlı el sanatı ustaları arasında olan ve ABD başta olmak üzere dünyanın farklı şehirlerinde sergiler açan Hindiyerli, “Telkari demek gümüşü dantel gibi işlemek demektir. El emeği göz nuru olan bu sanatı ancak bu işe gönül verenler yapabilir. Birçok ülkede hem telkariyi hem de Mardin’i tanıttım. Sadece üç sefer ABD'ye gittim. Devlet beni telkariyi tanıtmak için oralara gönderdi. ABD'liler başta bunun elde yapıldığına inanmadılar. Onlara anlattım. Hazırlıklı gittim, tel, kaynak götürdüm, orada yaptım. Önce çok şaşırdılar sonra takdir ettiler. Telkâri; temel olarak tel çekme, tavlama, kesim, şekil verme, ayrıntıların yapımı, birleştirme, kaynak ve ağartma işlemlerine dayanır.”dedi.

FABRİKASYONLARA TEPKİLİ

Bir kolye yapımının bazen yarım saat bazen de günlerce sürebileceğini anlatan Hindiyerli, yurtdışında açtığı sergilerde ziyaretçilerin telkariyi hayranlıkla incelediğini ve el işçiliği olduğuna inanmakta güçlük çektiklerini ifade etti.

Mardin ve Midyat’ta uzakdoğunun mallarını getirip Mardin telkarisi diye satılmasına tepki gösteren Hindiyerli şunları söyledi:

”Bu sanat zaten yok olmuştu, bir daha yok olacak maalesef. Yetkililer lütfen bunun üzerine titizlikle dursunlar denetlesinler. Mezopotamya'da milattan 3 bin yıl önce yani 5 bin yıllık ürün olan telkari günümüzde Türkiye Cumhuriyeti toprakları içinde sadece Mardin ve Midyat’ta bu sanat icra ediliyor. Ömrümü bu sanatı yaşatmak ve tanıtmaya adadım. Bu alanda birçok usta yetiştirdim. Mezopotamya topraklarında insanoğlunun altın ve gümüşü tanımasından bu yana var olan bu sanat, sabır ve hayal gücü ile çalışan biz ustaların, saç teli inceliğindeki altın ve gümüş telleri bir dantel titizliğinde ince ince işlemesiyle yapılıyor. Sultanların tacından yüzüğüne, günümüzde ise bayanların takılarından kemerlerine kadar uzanan birçok alanda kullanılan bir zarafettir. Tamamen el emeğinin ürünü olan telkâri sanatı, Mardin’de nesiller boyu Süryani sanatkârların ellerinde hayat buldu. Ben de Mardin’deki son Süryani ustasıyım. Bu sanatın benimle birlikte mezara girmesi beni çok üzüyor.”

10 YAŞINDA ÖĞRENDİ

10 yaşında ağabeyinden öğrendiği telkariyi geleneksel yöntemlerle işleyerek yüzük, küpe, kolye, anahtarlık gibi çeşitli aksesuarlara dönüştüren Hindiyerli, ilkokula gitmeden önce, elektrik olmadığı için gaz lambasının üzerinde telkari yapmayı öğrendiğini belirterek, "İskeleti yapmasını bilmiyordum, ağabeyim iskeleti hazırlıyorlardı, ben de ince teli vav olarak keser içini doldururdum. Parça başı, o zaman 10 kuruş para kazanıyordum. Günde 10 tane yaptın mı 1 lira olurdu, bir çocuk için de iyi bir paraydı. Yaptığımız ürünleri Anadolu'ya, her yere gönderiyorduk. Ama şimdi her yer döküm işine girdi.”diyerek fabrikasyon adı altında Mardin telkarisi satışı yapan esnafa yönelik bir yaptırım yapılmasını istedi.

Telkari sanatıyla büyüdüğü şehre vefa borcunu ürettiği bütün ürünlere “Mardin" yazarak gösterdiğini anlatan Hindiyerli, çok sayıda Müslüman çırak ve kalfaya bu sanatı öğrettiğini vurguladı. Bu sanata gönül verecek usta adaylarını seçmek için 15 günlük bir imtihandan geçirdiğini işaret eden Hindiyerli, “Biz bu sanata gönlünü ömrünü verecek kişilerin becerisini ölçmek için önce 15 günlük bir süreçten geçiririz. Eli ağır mı, hafif mi, düzgün mü? Sabır isteyen bir meslek, kolay değil herkes yapamaz. Bir sürü kalfa, çırak yetiştirdim. Hepsi Müslümandı. Çoğu üniversiteyi kazanıp gitti. Kimi mimar oldu, kimi mühendis, kimi veteriner."




YORUMLAR :::

Yorum Yaz GİRİŞ YAP

KÜLTÜR SANAT HABERLERİ :::

YORUMLANANLAR :::

Kilise Caddesinde Yol Çalışması

Kızıltepe ilçesinde yapılan kazılar nedeniyle bozu [...]

1 gün önce...

Tarihi Ulucami'de cuma namazı hazırlığı

Korona virüs önlemleri nedeniyle ibadete kapatılan [...]

1 gün önce...

Kızıltepe’de Cuma Namazı Kılınacak Cami ve Alanlar

Kızıltepe ilçesinde Coronavirus tedbirleri kapsamı [...]

1 gün önce...

Üst üste çıkan yangınlarda ekinler yandı

Nusaybin'e bağlı Girmeli Mahallesinde iki gün üst [...]

1 gün önce...

Sokağa çıkan çocuklar parklara koştu

Mardin'de korona virüs salgını dolayısıyla dışarı [...]

1 gün önce...

MARDİNLİFE TV CANLI YAYIN