Küresel algıda tarihi değişim: Çin ilk kez ABD'yi geride bıraktı
ABD merkezli Pew Research Center'ın yayımladığı yeni küresel kamuoyu araştırması, Trump yönetiminin izlediği dış politikanın ABD'nin uluslararası itibarını ciddi biçimde zayıflattığını, buna karşılık Çin'in ve Devlet Başkanı Şi Cinping'in dünya genelinde daha olumlu algılanmaya başladığını ortaya koydu.
Yaklaşık 20 yıldır küresel algıyı takip eden Pew'in araştırmasında, ilk kez Çin'e yönelik olumlu görüşlerin ABD'yi geride bıraktığı belirlendi. Araştırmaya katılan 36 ülke ve bölgenin 25'inde halkın Çin'e bakışı ABD'den daha olumlu olurken, yalnızca altı ülkede ABD üstünlüğünü koruyabildi.
Kanada, Meksika ile Fransa, Almanya ve İngiltere gibi Washington'ın geleneksel müttefikleri de artık Çin'i ABD'den daha olumlu değerlendiren ülkeler arasında yer aldı.
Araştırma, Şi Cinping'in kişisel uluslararası algısının da Donald Trump'ın önüne geçtiğini gösterdi. Katılımcıların bulunduğu 36 ülke ve bölgenin 22'sinde Şi'ye duyulan güven Trump'tan daha yüksek çıktı. Kanada, Meksika ve Avrupa'nın önde gelen ülkelerinde de Şi'nin Trump'tan daha olumlu değerlendirildiği kaydedildi.
Pew Research Center Küresel Tutumlar Araştırması Direktör Yardımcısı Laura Silver, bunun araştırmanın yaklaşık 20 yıllık tarihinde bir ilk olduğunu belirterek, Çin'in ilk kez anlamlı biçimde ABD'den daha olumlu algılandığını söyledi.
Silver, bu değişimin temel nedenlerinden birinin Trump yönetiminin izlediği dış politika olduğunu ifade etti. ABD'nin İran'a yönelik askeri operasyonları, Gazze savaşındaki tutumu, Grönland üzerindeki talepleri ve müttefiklerle yaşadığı gerilimlerin Washington'un küresel güvenilirliğini zedelediğini belirten Silver, birçok ülkede ABD'nin artık barış ve istikrara katkı sağlayan bir güç olarak görülmediğini söyledi.
Araştırmaya göre, Çin ise pandemi döneminin olumsuz etkilerinin geride kalmasının yanı sıra, uluslararası arenada daha güvenilir bir ortak olarak öne çıkmaya başladı. Silver, birçok ülkede Çin'in küresel barış ve istikrara daha fazla katkı sağlayacağı yönündeki algının güçlendiğini ifade etti.
Çin'in Washington Büyükelçiliği de araştırmanın ardından yaptığı açıklamada, sonuçların Çin'in yönetişim başarısı ve kalkınma modelinin uluslararası toplum tarafından giderek daha fazla takdir edildiğini gösterdiğini bildirdi.
Araştırma, ABD'nin en yakın müttefiklerinden Kanada'daki dikkat çekici değişimi de ortaya koydu. Kanadalıların ABD'ye olumlu bakışı 2023'te yüzde 57 seviyesindeyken bu yıl yüzde 33'e geriledi. Aynı dönemde Çin'e yönelik olumlu görüşler ise yüzde 14'ten yüzde 44'e yükseldi. Uzmanlar, Trump yönetiminin Kanada'ya uyguladığı ek gümrük vergileri ve Kanada'yı "ABD'nin 51'inci eyaleti" olarak nitelendiren açıklamalarının bu değişimde etkili olduğuna dikkat çekiyor.
Benzer eğilim Avrupa genelinde de görüldü. Fransa, Almanya, İspanya, İtalya, İsveç ve Hollanda'da kamuoyu Çin lehine yön değiştirirken, İngiltere'de ise daha önce ABD lehine olan belirgin fark tamamen ortadan kalktı.
Araştırmaya göre ABD, bireysel özgürlüklere saygı konusunda hâlâ Çin'in önünde görülse de bu alandaki fark da hızla daralıyor. Pew, bunun temel nedeninin Çin'e yönelik algının dramatik biçimde iyileşmesinden ziyade, ABD hükümetinin kendi vatandaşlarının özgürlüklerine saygı gösterdiğine inananların oranındaki düşüş olduğunu vurguladı.
Şubat-Mayıs döneminde 35 ülke ile Batı Şeria ve Doğu Kudüs'te 42 binden fazla kişinin katılımıyla gerçekleştirilen araştırma, Trump yönetiminin dış politika tercihleri sonrasında ABD'nin küresel prestijinde önemli bir gerileme yaşanırken, Çin'in uluslararası sistemde daha güvenilir ve istikrarlı bir aktör olarak öne çıktığı yönündeki algının güçlendiğini ortaya koydu.