Facebook’un veri politikalarını hedef alan karar, teknoloji devlerinin kullanıcı mahremiyeti karşısındaki sorumluluğunu yeniden gündeme taşıdı.

ABD’nin New Mexico eyaletinde görülen davada mahkeme, Facebook’un kullanıcı verilerinin kontrolünün kendilerinde olduğu yönündeki açıklamalarının gerçeği yansıtmadığı sonucuna vardı. Jürinin, Meta’yı tüketiciyi koruma yasalarını 43 milyondan fazla kez ihlal etmekten sorumlu bulmasının ardından verilen 25 milyar dolarlık karar, şirket açısından tarihi bir darbe niteliği taşıyor.

Mahkeme, Facebook’un kullanıcıları yanıltmasının kasıtlı olduğunu ve şirket yöneticilerinin platformun işleyişi konusunda kullanıcıları tekrar tekrar yanlış yönlendirdiğini belirtti. Böylece yıllardır gizlilik ve veri güvenliği vaatleriyle gündeme gelen Meta, kişisel verilerin korunması konusunda ciddi bir hukuki yaptırımla karşı karşıya kaldı.

Cambridge Analytica skandalı yeniden gündemde

Davanın merkezinde, 2016 ABD başkanlık seçimleri döneminde ortaya çıkan Cambridge Analytica skandalı bulunuyor. Üçüncü taraf bir kişilik testi uygulaması üzerinden yaklaşık 87 milyon Facebook profilinin verilerinin toplandığı ve siyasi reklam hedeflemesinde kullanılmak üzere Cambridge Analytica’ya aktarıldığı iddia edilmişti. Şirketin müşterileri arasında Donald Trump’ın 2016 seçim kampanyası da yer alıyordu.

New Mexico yönetimi, Facebook’un kullanıcıların kişisel bilgilerinin nasıl toplandığı ve paylaşıldığı konusunda yanıltıcı açıklamalar yaptığını savundu. Eyalet yetkilileri, teknoloji devlerinin ancak ciddi ekonomik yaptırımlarla karşılaştıklarında politikalarını değiştirmeye zorlanabileceğini vurguladı.

Meta savunmaya geçti: Kararı temyize götürecek

Meta ise karara itiraz ederek temyize başvuracağını açıkladı. Şirketin hukuk yöneticisi C.J. Mahoney, davanın çevrim içi ifade özgürlüğüne yönelik yeni kurallar dayatmayı amaçladığını öne sürdü ve şirketin temyizde başarılı olacağına inandıklarını belirtti.

Ancak şirketin savunması, kullanıcı mahremiyeti ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin temel soruları ortadan kaldırmıyor. Bir yandan kullanıcılarına verileri üzerinde kontrol sahibi olduklarını söyleyen, diğer yandan veri politikaları nedeniyle ağır yaptırımlarla karşılaşan Meta’nın güvenilirliği yeniden tartışmaya açılmış durumda.

Milyarlarca dolarlık şirket için ceza ne kadar caydırıcı olacak?

Geçen yıl 200 milyar doların üzerinde gelir elde eden ve piyasa değeri yaklaşık 1,8 trilyon dolar olarak belirtilen Meta açısından 25 milyar dolarlık ceza son derece yüksek bir tutar olsa da şirketin ekonomik büyüklüğü, yaptırımın ne ölçüde caydırıcı olacağı sorusunu gündeme getiriyor.

Nitekim Meta hisseleri kararın açıklanmasının ardından yaklaşık yüzde 2 yükseldi. Bu durum, piyasanın ağır cezayı şirketin geleceği açısından belirleyici bir tehdit olarak görmediğine işaret edebilir. Bununla birlikte, hisse fiyatındaki hareket tek başına yatırımcıların karar hakkındaki değerlendirmesini kesin olarak ortaya koymuyor.

Karar henüz hukuki sürecin sonu değil. Meta’nın temyiz başvurusu, cezanın miktarını ve uygulanmasını etkileyebilir; eyaletin parayı tahsil etmesi de yıllar sürebilir.

Çocukların güvenliği ve yapay zekâ da tartışmanın parçası

Meta’nın sorumluluğu yalnızca kişisel verilerle sınırlı değil. Şirket, genç kullanıcıların sosyal medya bağımlılığı ve çocukların ruh sağlığı üzerindeki etkiler nedeniyle de hukuki baskıyla karşı karşıya. Ağustos ayında New Mexico ve Florida dışındaki eyaletler ve bölgelerle yapılan 18 milyar dolarlık uzlaşma, Facebook ve Instagram’da çocuk güvenliğine yönelik önlemlerin güçlendirilmesini de kapsıyordu.

Öte yandan şirketin yeni yapay zekâ araçları, kullanıcıların banka ve sağlık bilgileri gibi son derece hassas verilerini bu sistemlerle paylaşması ihtimali nedeniyle yeni gizlilik tartışmalarını beraberinde getiriyor.

New Mexico’daki karar, teknoloji şirketlerinin kullanıcı güvenini yalnızca reklam kampanyaları ve gizlilik vaatleriyle kazanamayacağını gösteren önemli bir gelişme. Asıl mesele, milyarlarca dolarlık cezaların açıklanması değil; kullanıcıların kişisel verilerinin gerçekten korunup korunmadığı ve teknoloji devlerinin ihlaller karşısında ne ölçüde hesap verebildiği.