Sudan'da ordu ile Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) arasındaki çatışmalar, İHA saldırılarının yoğunlaşmasıyla siviller ve temel altyapı üzerindeki baskıyı artırıyor. Güney Darfur eyaletinin merkezi Nyala'da 26 Ekim akşamı bir pazar yerine düzenlenen saldırının ardından can kaybına ilişkin birbirinden farklı açıklamalar yapıldı.

Sağlık kaynakları ve görgü tanıklarına göre pazara düzenlenen İHA saldırısında en az 21 kişi hayatını kaybetti, 40'tan fazla kişi yaralandı. Nyala Hastanesi'nde görevli bir sağlık çalışanı, yaralı sayısının 40'ı aştığını belirtirken hayatını kaybedenler arasında kaç HDK mensubunun bulunduğunu tespit edemediklerini söyledi.

Sınır Tanımayan Doktorlar (MSF) ise destek verdiği Nyala Eğitim Hastanesi'ne saldırıların ardından 36 kişinin cenazesinin getirildiğini, acil serviste 150'den fazla yaralının tedavi edildiğini açıkladı. Kurum, cenazelerden 21'inin sivil kıyafetli kişilere ait olduğunu bildirdi. MSF, pazarın yanı sıra bir yerleşim bölgesinin de saldırıya uğradığını kaydetti.

HDK ile bağlantılı Sudan Kuruluş İttifakı'nın (Tesis) yönetimi ise saldırıda 102 sivilin öldüğünü, 113 kişinin yaralandığını öne sürdü. İttifak, saldırıdan Sudan ordusunu sorumlu tutarak uluslararası topluma sivillerin korunması için adım atma çağrısı yaptı. Bu bilanço bağımsız biçimde doğrulanmış değil, farklı kaynakların açıkladığı rakamlar arasındaki farkın nedeni de henüz netleşmedi.

Nyala'da askeri hedeflere yönelik operasyonlar

Sudan ordusu, yaklaşık bir haftadır HDK'nin kontrolündeki Nyala'da İHA'lar ve savaş uçaklarıyla operasyonlarını yoğunlaştırıyor. Yerel kaynakların aktardığı bilgilere göre saldırılarda HDK'ye ait komuta ve kontrol merkezleri, bazı askeri liderlerin kaldığı binalar, 16. Piyade Tümeni karargâhı ve Nyala Havalimanı çevresindeki hava savunma noktaları hedef alındı.

Orduyla birlikte hareket eden özel operasyon birliklerinin sözcüsü Muhammed Didan da Nyala içinde altı noktanın vurulduğunu öne sürdü. Didan, batı Nyala'daki Dumaya bölgesinde bulunan HDK kampına yönelik saldırıda çok sayıda kişinin öldüğünü veya yaralandığını savundu.

Yerel kaynaklar, pazara yakın bir bölgede askeri eğitim merkezinin bulunduğunu ve saldırının yoğunluğun arttığı akşam saatlerinde gerçekleştiğini aktardı. Ancak pazar yerinde bulunan sivillerin ve silahlı kişilerin sayısı ile hedef alınan noktaların niteliğine ilişkin bağımsız doğrulama sınırlı.

Elektrik altyapısı da saldırıların hedefinde

Nyala'daki saldırıdan saatler önce HDK'ye atfedilen İHA saldırıları, Sudan'ın orta ve doğu kesimlerindeki elektrik altyapısını hedef aldı. Sudanlı yetkililer, Cezire, Beyaz Nil, Sennar ve Gadarif eyaletlerindeki elektrik tesislerine yönelik saldırılar nedeniyle geniş çaplı kesintiler yaşandığını bildirdi.

Elektrik şirketi kaynakları, 27 Ekim'de Hartum'un batısındaki Omdurman'da bulunan Merhiyat trafo merkezinin de İHA saldırısına uğradığını ve kesintilerin geniş bir alana yayıldığını belirtti. Elektrik kesintileri hastaneler, su tesisleri ve diğer temel hizmetlerin işleyişini aksatma riski taşıyor. Sudan hükümeti bazı İHA'ların Etiyopya topraklarından havalandığını öne sürerken bu suçlama bağımsız olarak doğrulanmış değil.

BM'den sivil kayıplar konusunda uyarı

BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, ekim ayının ilk üç haftasında Sudan genelinde İHA saldırılarında en az 306 kişinin öldüğünü ve yüzlerce kişinin yaralandığını bildirdi. Saldırıların Darfur, Kurdufan, Mavi Nil, Hartum ve diğer bölgelerde evler, pazarlar, hastaneler, yerinden edilmiş kişilerin kaldığı alanlar ile elektrik ve su altyapısını etkilediği belirtildi.

Türk, İHA saldırılarındaki artışın siviller üzerindeki yıkıcı sonuçlarına dikkat çekerek taraflara sivilleri ve sivil altyapıyı koruma yükümlülüklerini hatırlattı. Sahadaki gelişmeler, İHA'ların yalnızca cephe hattındaki askeri hedeflere yönelik kullanılmadığını; yerleşim bölgeleri ve temel hizmetlerin de çatışmanın etkisi altında kaldığını gösteriyor.

Sudan ordusu ile HDK arasında Nisan 2023'te başlayan savaş, ülke genelinde büyük bir insani krize yol açtı. Nyala'daki pazar saldırısı ve elektrik tesislerine yönelik karşılıklı operasyonlar, çatışmaların sivillerin yaşamını ve temel hizmetlere erişimini daha da zorlaştırdığına ilişkin endişeleri artırıyor.