TÜBİTAK-BİDEB 2237 Bilimsel Eğitim Etkinliklerini Destekleme Programı kapsamında hazırlanan proje, Türkiye’de öğrenim gören lisans ve lisansüstü eğitimine devam eden 60 öğrenciye akademik düzeyde Osmanlı Türkçesi eğitimi vermeyi içeriyor.

Projenin ilgili kurullarında yer alan öğretim üyesi kadrosu, başta Mardin Artuklu Üniversitemiz olmak üzere Türkiye’nin farklı üniversitelerinde çalışan öğretim üyelerinden oluşuyor. Projede MAÜ öğretim üyelerinden Doç. Dr. Serdal Kara ile Dr. Öğr. Üy. Özlem Çayıldak görev alıyor.

Proje hakkında Doç. Dr. Adnan Oktay şunları söyledi:

“İlk olarak bizde TÜBİTAK’a proje sunma fikri oluştuğunda bunun pek de kolay olmayacağının farkındaydık. Bu fikrin şüphesiz birçok zorlukları olduğunu biliyorduk. Öncelikle akıllara gelen sorunun TÜBİTAK ile söz konusu projemizin ilişkilendirilmesinin zor olduğunu görüyorduk. Ancak burada önemli olan temel şeyin aklınızdaki proje sorusunun TÜBİTAK’ın son yıllarda geliştirmiş olduğu yaklaşım ve programlarla örtüşüyor olmasıydı."

Projenin Amacı

Çağımızda her geçen gün Osmanlı dönemi ile ilgili yapılan çalışmalar önem kazanmaktadır. Arap harfli Osmanlı Türkçesinin yaklaşık 600 yıl boyunca kullanılmış olması, günümüzde akademik birçok neden ve kaygıdan dolayı sık sık dikkatlerin Osmanlı Türkçesine çevrilmesine sebep olmaktadır. Tarihi metinlerden edebi metinlere, çeviri metinlerden telif eserlere kadar farklı alan ve türde Osmanlı Türkçesi ile yazılmış birçok metnin varlığı; Osmanlı’nın tarihi, edebi ve kültürel varlığının günümüze taşınmasının önemine işaret etmektedir. Bu vesileyle Osmanlı Türkçesi, günümüzde özellikle sosyal bilimlerle ilgili birçok akademik çalışmanın temelinde yer almaktadır.

Bu projenin amacı, lisans ve lisansüstü eğitimlerine devam eden öğrencilere alanlarıyla ilgili Osmanlı Türkçesiyle yazılmış olan metinleri akademik düzeyde okuma ve yazma süreçleri ile ilgili bilgi ve beceri kazandırmaktır.

Şüphesiz Osmanlı Türkçesi ile yazılmış tarihi/edebi metinlerin günümüze aktarılmasında birçok sorunla karşılaşılmaktadır. Öyle ki, bu anlamdaki birçok çalışmanın akademik kaygı, usul ve yöntemlerden uzak hazırlandığı görülmüştür. Bunda bilgi ve tecrübe yetersizliği başta olmak üzere özensizlik, dikkatsizlik gibi birçok faktör de etkili olmaktadır.

Yüksek Öğretim Kurumu’nun Ulusal Tez Merkezinin internet sayfasında (https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi) yaptığımız incelemeye göre son 5 yıl içinde klasik ve tarihi metinleri merkeze alan “metin-inceleme” çalışmaları incelenmiştir. Konuyla ilgili yapılmış 95’i yüksek lisans ve 25’i doktora olmak üzere toplam 120 tez tespit edilmiştir. Bu tezlerin önemli bir kısmında Osmanlı Türkçesinin akademik düzeyde okunup yazımıyla ilgili ciddi problemler görülmüştür.

Bu projeyle birlikte ilgili katılımcı grubunun kendi alanlarıyla ilişkili Osmanlı Türkçesi ile yazılmış olan metinleri akademik düzeyde okuyup yazabilmeleri (transkribe edip çevirebilmeleri) ve bunun neticesinde daha düzeyli bir şekilde metni anlamlandırabilmelerini destekleyip geliştiren bir eğitim amaçlanmaktadır.

Bu eğitimden sonra katılımcılar, Osmanlı Türkçesiyle yazılmış olan başta tarihi ve edebi metinler olmak üzere kültürel, ahlaki ve dini muhtevayla yazılmış birçok metinle ilgili akademik düzeyde çalışma yapabilecektir.

Projeye lisans ve lisansüstü eğitimlerine ilgili alanlarda devam eden öğrenciler başvuru yapabiliyor.