Mardin’de artan yaşam maliyetleri vatandaşın gündemindeki yerini koruyor. Kent merkezinde ve ilçelerde vatandaşların en çok şikâyet ettiği konuların başında gıda fiyatları, kira, faturalar, ulaşım ve eğitim masrafları geliyor. Peki Mardinliler geçim sıkıntısını nasıl yaşıyor? En büyük harcama kalemleri neler? Vatandaşa sorduk.

 

Mardin’de günlük yaşamın en önemli gündemlerinden biri geçim mücadelesi olmaya devam ediyor. Sabah işe giderken yapılan bir kahvaltıdan akşam eve götürülen market poşetine, aylık kira ödemesinden elektrik ve su faturalarına kadar birçok harcama kalemi vatandaşın bütçesinde daha fazla yer kaplıyor.

Özellikle sabit gelirle geçinen vatandaşlar, gelirlerinin önemli bölümünü zorunlu ihtiyaçlara ayırdıklarını belirtirken, ay sonunda ellerinde kalan paranın giderek azaldığını ifade ediyor.

Kent merkezinde vatandaşlarla yapılan görüşmelerde “En büyük geçim sıkıntınız nedir?” sorusuna verilen cevaplarda gıda, kira, faturalar, ulaşım ve eğitim giderleri ön plana çıkıyor.

Vatandaşların önemli bir bölümü, eskiden bütçelerinde yer alan bazı harcamaları artık ertelemek zorunda kaldıklarını dile getiriyor. Sosyal aktiviteler, dışarıda yemek, giyim ve çeşitli kişisel ihtiyaçlar, temel harcamaların ardından gelen kalemler haline geliyor.

“Markete giriyoruz, elimiz boş çıkıyoruz”

Mardin’de vatandaşların en fazla şikâyet ettiği konuların başında market ve pazar fiyatları geliyor.

Temel gıda ürünlerindeki fiyatların aile bütçesini doğrudan etkilediğini belirten vatandaşlar, aynı miktarda alışveriş yapabilmek için daha fazla para ayırmak zorunda kaldıklarını söylüyor.

Özellikle et, tavuk, süt ve süt ürünleri, yumurta, sebze, meyve, bakliyat ve yağ gibi temel ürünlerdeki fiyatlar vatandaşların alışveriş tercihlerini değiştiriyor.

Bazı aileler daha uygun fiyatlı ürünlere yönelirken, bazıları ise alışveriş miktarını azaltıyor. Bir başka dikkat çeken değişiklik ise vatandaşların market alışverişlerinde artık ürünün fiyatına daha fazla dikkat etmesi.

“İhtiyacım var mı?” sorusunun yerini zaman zaman “Bunu bu ay alabilir miyim?” sorusunun aldığı belirtiliyor.

Temmuz ayında Türkiye genelinde bazı sebze gruplarında da dikkat çekici fiyat hareketleri yaşandı. TÜİK verilerine göre taze veya soğutulmuş bazı sebzelerde aylık fiyat artışı yüzde 25,87'ye, yumrulu sebzelerde ise yüzde 21,63'e ulaştı.

Bu tablo, özellikle mutfak harcamalarını kontrol etmekte zorlanan aileler açısından gıda fiyatlarının neden önemli bir gündem maddesi olduğunu ortaya koyuyor.

Pazar alışverişi de hesap işi oldu

Mardin’de semt pazarları, vatandaşların daha uygun fiyatlı ürün bulabilmek için tercih ettiği yerlerin başında geliyor. Ancak vatandaşlar, pazarda da fiyatların eskisi kadar ulaşılabilir olmadığını düşünüyor.

Pazar alışverişine çıkan vatandaşlar önce tezgâhları dolaşıyor, ardından fiyat karşılaştırması yapıyor.

Özellikle dar gelirli aileler için birkaç farklı ürünün aynı anda alınması dahi bütçeyi zorlayabiliyor.

Bazı vatandaşlar alışverişlerini haftalık yapmak yerine daha küçük miktarlarda ve günlük ihtiyaçlarına göre yaptıklarını ifade ediyor.

Kiralar vatandaşın bütçesindeki en büyük kalemlerden biri

Mardin’de geçim sıkıntısı denildiğinde vatandaşların gündeme getirdiği bir diğer konu ise konut kiraları.

Özellikle kirada oturan vatandaşlar, gelirlerinin önemli bir bölümünü kira ödemesine ayırmak zorunda kaldıklarını belirtiyor.

Kiranın yanı sıra elektrik, su, doğalgaz, internet ve aidat gibi düzenli ödemeler de eklendiğinde, maaşın önemli bir bölümü daha ay başında harcanıyor.

Bu nedenle kiracı vatandaşlar açısından ayın geri kalanında mutfak, ulaşım, çocukların ihtiyaçları ve diğer zorunlu giderler için daha sınırlı bir bütçe kalıyor.

Ağustos 2026'da kira sözleşmesini yenileyen kiracılar için uygulanabilecek yasal kira artış tavanı yüzde 31,90 olarak belirlendi.

Kira artışlarının özellikle sabit gelirli vatandaşların bütçesinde önemli bir baskı oluşturduğu belirtilirken, vatandaşların bir kısmı daha düşük kiralı evlere taşınmayı, bazıları ise mevcut evlerinde kalabilmek için diğer harcamalarını kısmayı tercih ediyor.

Faturalar da bütçeyi zorluyor

Geçim hesabında yalnızca market ve kira bulunmuyor.

Elektrik, su, doğalgaz, internet ve telefon faturaları da her ay düzenli olarak ödenmesi gereken giderler arasında yer alıyor.

Özellikle yaz aylarında sıcak hava nedeniyle klima ve vantilatör kullanımının artması elektrik tüketimini yükseltebiliyor.

Bu durum sıcaklığın yüksek seyrettiği Mardin’de yaz aylarında enerji faturalarını da vatandaşların gündemine getiriyor.

Vatandaşlar, faturaları zamanında ödeyebilmek için diğer harcamalarını planlamak zorunda kaldıklarını ifade ediyor.

Emekli için ay sonu hesabı

Mardin’de emekliler de geçim sıkıntısından en fazla söz eden kesimler arasında bulunuyor.

Sabit gelirle yaşayan emekliler, özellikle kira ödeyenlerin daha büyük bir ekonomik baskıyla karşı karşıya kaldığını belirtiyor.

Market alışverişi, ilaç dışındaki kişisel ihtiyaçlar, ulaşım ve faturalar gibi giderlerin ardından sosyal yaşam için ayrılabilecek bütçenin oldukça sınırlı kaldığı ifade ediliyor.

Bazı emekliler, daha önce düzenli olarak yaptıkları dışarıda yemek yeme, kahve içme veya sosyal etkinlik gibi aktiviteleri azaltmak zorunda kaldıklarını söylüyor.

Asgari ücretli vatandaşın hesabı

Asgari ücretle çalışan vatandaşlar açısından da benzer bir tablo ortaya çıkıyor.

Özellikle kirada yaşayan ve çocuk sahibi olan ailelerde kira, mutfak ve eğitim giderleri bütçenin büyük bölümünü oluşturuyor.

Bir ailenin tek maaşla geçinmek zorunda kalması halinde ise harcama planı daha da sıkılaşıyor.

Vatandaşlar, maaş aldıkları gün yaptıkları zorunlu ödemelerin ardından kalan parayla ayın geri kalanını tamamlamaya çalıştıklarını dile getiriyor.

“Eskiden liste yapardık, şimdi bütçeye göre alışveriş yapıyoruz”

Hayat pahalılığının vatandaşların alışveriş alışkanlıklarında da değişikliğe yol açtığı görülüyor.

Daha önce ihtiyaç listesi hazırlanarak alışverişe çıkılırken, bugün birçok vatandaş önce cebindeki parayı hesaplıyor.

Ardından hangi ürünlerin alınabileceğine karar veriliyor.

Bu durum özellikle çocuklu ailelerde daha fazla hissediliyor. Aileler bir yandan temel ihtiyaçları karşılamaya çalışırken diğer yandan çocukların eğitim, giyim ve beslenme giderlerini karşılamak için bütçe oluşturuyor.

Çocuklu ailelerin hesabı daha ağır

Çocuk sahibi aileler için geçim mücadelesine eğitim ve çocuk giderleri de ekleniyor.

Kırtasiye, okul kıyafeti, ayakkabı, çanta, servis, beslenme ve okul ihtiyaçları yeni eğitim dönemiyle birlikte aile bütçesinde önemli bir yer tutuyor.

Özellikle birden fazla çocuğu okula giden ailelerde masrafların katlanması, velilerin alışverişlerini parça parça yapmasına neden olabiliyor.

Bu nedenle okulların açılmasına kısa süre kala Mardin’de ailelerin gündeminde yalnızca okul hazırlığı değil, “Bu yıl eğitim masrafı ne kadar olacak?” sorusu da bulunuyor.

Ulaşım da ayrı bir gider

Günlük yaşamın bir diğer zorunlu harcaması ise ulaşım.

İşe, okula veya hastaneye gitmek için toplu taşıma, servis ya da özel araç kullanan vatandaşlar, ulaşım giderlerinin de aylık bütçede önemli bir yer tuttuğunu belirtiyor.

Özellikle her gün işe gidip gelen vatandaşlar açısından ulaşım masrafı ay sonunda ciddi bir toplam oluşturabiliyor.

Bu nedenle vatandaşlar işe veya okula mümkün olduğunca yakın bölgelerde yaşamayı, toplu taşımayı tercih etmeyi ya da araç kullanımını azaltmayı düşünüyor.

Esnaf da vatandaşın alım gücündeki değişimi hissediyor

Geçim sıkıntısı yalnızca vatandaşın değil, esnafın da gündeminde.

Mardin çarşılarında faaliyet gösteren esnaflar, vatandaşların alışveriş yaparken daha fazla fiyat araştırdığını ve bazı ürünlerde satın alma kararını ertelediğini belirtiyor.

Esnafa göre vatandaşın alım gücündeki değişim, özellikle zorunlu olmayan ürünlerde daha belirgin şekilde hissediliyor.

Giyim, elektronik, ev eşyası ve benzeri ürünlerde vatandaşların “önce ihtiyaçlar” anlayışıyla hareket ettiği ifade ediliyor.

Dışarıda yemek artık daha az tercih ediliyor

Mardin’in tarihi dokusu ve gastronomisi nedeniyle kentte dışarıda yemek kültürü oldukça canlı.

Ancak vatandaşların bir bölümü artan restoran ve kafe fiyatları nedeniyle dışarıda yemek yeme sıklığını azalttığını söylüyor.

Aileyle birlikte dışarıda yemek yemek, birkaç yıl öncesine göre daha yüksek bir bütçe gerektirdiği için bazı vatandaşlar bu harcamayı özel günlerle sınırlıyor.

Kafelerde çay ve kahve gibi daha küçük harcamalarda bile fiyatların toplam aylık bütçe içerisinde hesaba katıldığı belirtiliyor.

Sosyal hayat da bütçeden payını kaybediyor

Geçim sıkıntısının yalnızca mutfak alışverişini değil, sosyal hayatı da etkilediği görülüyor.

Sinema, kafe, restoran, kısa geziler ve çeşitli sosyal etkinliklere ayrılan bütçenin azaldığını belirten vatandaşlar, önceliğin artık zorunlu ihtiyaçlara verildiğini ifade ediyor.

“Önce kira, fatura ve mutfak” diyen vatandaşlar, ekonomik koşulların sosyal yaşam tercihlerini de değiştirdiğini söylüyor.

Mardin’de vatandaşın ortak talebi: Daha rahat nefes almak

Mardin sokaklarında vatandaşların ekonomik gündemi farklı olsa da ortak noktada buluşulan konu, gelir ile gider arasındaki dengenin bozulması.

Vatandaşlar temel ihtiyaçlara daha rahat ulaşabilmek, kira ve gıda başta olmak üzere zorunlu harcamaların bütçeyi daha az zorlamasını istiyor.

Sabit gelirle yaşayanlar ise gelirlerinin yaşam maliyetleri karşısında korunmasını bekliyor.

Esnaf daha güçlü bir alım gücü isterken, aileler çocuklarının ihtiyaçlarını daha rahat karşılayabilecekleri bir ekonomik ortam talep ediyor.

Mardin’in sokaklarında tek soru: “Ay sonu nasıl gelecek?”

Mardin’de vatandaşların ekonomik gündemini tek bir cümleyle özetlemek gerekirse:

“Ay sonunu nasıl getireceğiz?”

Kira, mutfak, faturalar, ulaşım ve eğitim gibi zorunlu giderler vatandaşların bütçesindeki en büyük kalemleri oluştururken, sosyal yaşam ve kişisel ihtiyaçlar çoğu zaman listenin sonuna bırakılıyor.

Mardin’in çarşılarında, pazarlarında ve sokaklarında vatandaşların anlattıkları, hayat pahalılığının yalnızca ekonomik bir veri olmadığını; günlük yaşamın her alanına dokunan bir mesele olduğunu gösteriyor.

Vatandaşın beklentisi ise oldukça net:

Daha ulaşılabilir fiyatlar, daha güçlü alım gücü ve ay sonunu hesaplamak zorunda kalmadan yaşayabilmek.