Kitap Künyesi

Yazar: Melih Cevdet Anday

Derleyen: Sevengül Sönmez

Tasarımcı: Beste Doğan

Yayın Evi: Everest Yayınları

İSBN: 9789752898981

Sayfa Sayısı: 268

--reklam--

Aylaklar Ne Anlatıyor? Konusu, Ana Fikri, Özeti

Meşrutiyet'ten sonraki toplumsal dönüşümlerin her bir devresini ustaca sentezleyen Melih Cevdet Anday, Abdülhamid'in eczacıbaşısı Şükrü Paşa'dan kalma bir konağa yerleştirdiği roman kahramanları üzerinden Cumhuriyet Türkiye'si toplumunun tahlilini yapıyor.

Aylaklar, Türkçe edebiyatın en derli toplu romanlarından biri. Olağanüstü bir başarıyla oluşturulan karakterler ve izlekteki kendinden emin duruş, bu romanı edebiyatımızdaki en iyi kurmaca metinlerden biri kılıyor.

"... Batıyormuşuz da birimizin haberi olmamış. Hadi Nesime ile Şükrü'yü bir yana bırakalım, onlar aileden değil; ya bana, anneanneme, dedeme ne demeli? Ekmeğin nerden geldiğini birimiz bile düşünmemişiz. Dün gece sofrada bunu söyleyecek oldum, Dündar Bey 'Osmanlı İmparatorluğu da böyle battı,' dedi. 'Biz aylıklarımızın köylüden alınan vergi ile ödendiğini bilmezdik, devletin bir köşede bir parası var, ondan veriyor sanırdık. Birinci Dünya Savaşı'na neden girdiğimizi Talat Paşa bilmiyor, Cemal Paşa bilmiyor, Enver Paşa bilmiyor. Peki kim biliyor? Bilen yok..."

--reklam--

Aylaklar Alıntıları - Sözleri

  • Bir ülke nasıl batar? Yalnızca savaşlarda yenilmekle değil, elindeki toprakları başkalarına kaptirmakla da değil... Ruhça çökerek, yaşamaktan koparak batar.
  • Bir ülke nasıl batar? Yalnızca savaşlarda yenilmekle değil, elindeki toprakları başkalarına kaptirmakla da değil... Ruhça çökerek, yaşamaktan koparak batar.
  • asıl ahlak, bütün bu çirkinlikler içinde temiz kalabilmektir.
  • Sartre, 'Cehennem başkalarıdır,' demiş ya, doğru, çok doğru. Başkalarından kurtulunca, cehennemden de kurtulur insan.
  • İçinde yaşadığım dünyayı sevmiyorum. Onu değiştirmek, yaşanılır bir duruma getirmek için hiçbir zahmete girmek istemiyorum. Bu dünyadaki konukluğumu mümkün olduğu kadar az gürültülü geçirip gitmek... En doğrusu budur.
  • Biz feda olmuş bir kuşağız. Bizden öncekilerin ihmallerinin cezasını çekiyoruz.
  • "Kadınla erkek arasındaki o sahte nezaket kırılsa, her şey konuşulur artık"
  • Yaşamaktan soğumamak için tek çare, daha güzel bir dünya düşünmektir. O dünyayı özlemek ve o dünya için savaşmaktır.
  • "Sen kendini kurtarmaya çalışma, ben seni kurtarayım." "Nasıl?" "Severek..." "Sevgi hiçbir şeyi kurtarmaz."
  • Bir yanımla övünebilirim: Yalancılıktan inanıyor, yalancılıktan seviyor gibi yapmam ben.
  • Bu dünyada intihar etmek için bile rahat köşe yok. Allah belasını versin! Her yan insan dolu, insansız bir yer bulmak ne güçmüş!
  • İnsanüstü dertlerin, kaygıların var senin. Basit değilsin benim gibi.
  • Ne kötü bir dünya bu!
  • çünkü ihanet sadece karşı yana geçmekle olmaz. davayı yüzüstü bırakıp gitmek de bir ihanettir.
  • "Anlamsız bir dünyada yaşıyoruz..."

--reklam--

Aylaklar İncelemesi - Şahsi Yorumlar

AYLAKLAR (M. C. ANDAY): (Anday, Melih Cevdet, Aylaklar, Everest Yayınları, 1. Basım Temmuz 2011, s. 251.) Anday (1915-2002) şairliğiyle öne çıksa da epey roman yazmış bir sanatçımız. Çok sayıda tiyatro oyunu ve denemesi de var. Aylaklar onun en yetkin romanı. İlk olarak 2014’ün sonlarında okumuştum, yaklaşık altı yıl sonra bir kez daha okudum. Neden? Biraz neşeleneyim, güleyim istedim; çok gülmüştüm bu romanı okurken. İlginçtir bu kez o kadar güldürmedi beni. Doğrusu şaşırdım bu duruma, yaşlanıyor muyum, yaşama sevincim enikonu azalmış da haberim mi yok diye kaygılanmadım değil. Görüyorsunuz ya bir eseri ikinci kez okumanın hayat yolundaki seyrimizi gözden geçirten yanları oluyor. Okur, ilk okuyuşunda başka sonrakinde başka biri olduğu için eser de aynı eser olmaktan çıkıyor. 1k’de en çok alıntı paylaştığım kitaplardan biri oldu Aylaklar. Yine severek, bazen gülümseyerek, bazen içim burkularak okudum. En sevdiğim romanlar arasındaki yerini yine korudu. Neden seviyorum Aylaklar’ı, ne var bu romanda? Aylaklar bir konağın hikâyesi (de) olduğu için isterseniz size önce o konağı tanıtmaya çalışayım: 3. Kat: * Muammer (Torun. Galip ve Pakize’nin oğlu.) * Ayla (Muammer’in eşi.) 2. Kat: * Galip (Damat. Kızları Pakize’nin kocası.) * Pakize (Küçük kız. Muammer’in doğumunda ölmüştür.) * Mürşide (Ruh sağlığı bozuk, büyük kız.) * Nesime (Galip’in kuzeni.) 1. Kat: * Leman Hanım [Şükrü Paşa’nın üçüncü ve son eşinden olan kızı. Konağı çekip çeviren baskın anne(anne).] * Davut Bey (Leman Hanım’ın kocası. Uçuk hayaller peşinde koşan, yaşlandıkça bunayan başka bir mirasyedi paşazade.) * Dündar Bey (Davut Bey’in arkadaşı. Gençliğinde ihtilalci fikirler peşinde koşmuş bir idealistken yaşlandıkça Meşrutiyet anılarında yaşayan pasif birine dönüşmüştür.) * Şükrü (Muammer’in arkadaşı. Konağın ukala ve arsız asalağı.) Zemin: Hizmetçi Melahat. Eklentide de aşçı oturuyor. *** Roman iki bölümden oluşuyor. Birinci Bölüm (s. 1-150), Abdülhamit’in eczacıbaşısı Şükrü Paşa’dan kalma bir konağı, konağın her biri diğerinden tuhaf ahalisini konu edinir. Konağın borçlar sebebiyle elden çıkışı ve yıkılışıyla sona erer. Leman Hanım üzüntüsünden felç geçirir. Ahali, Galip’in Muammer’e bıraktığı yeni apartmana taşınırlar. İkinci Bölüm Muammer’in Günlüğü’dür (s. 151-251). Muammer’in varoluş sancılarını, beraber yaşadığı insanlar hakkındaki yorumlarını ve baştaki “kadrodan” geriye kalanların da birer ikişer ortadan kayboluşunu içerir. Konak yıkılmış, apartman dağılmıştır. Muammer cebindeki bir lirasıyla bir otel odasında kalakalmıştır. *** Roman kişileri, konuşma sahneleri öyle teatral bir nitelik taşır ki kahramanları sanki karşımızda capcanlı görürüz. Bence romanın başta gelen başarılı yanlarından biri bu. Bir diğeri ironik dili. Anday’ın ironisi özellikle Leman Hanım’ın cümlelerinde daha belirgin ve kaliteli, fakat neredeyse bütün kahramanlarda benzer bir üslup var. Anday kendini tutamamış ve hepsinin ağzından bol bol espriler patlatmış. Bu durum romanın gerçekliğine zarar veriyor bence. Aynı şekilde Hizmetçi Melahat veya Muammer’in basit bir kadın olarak gördüğü Nesime de dâhil yine bütün kahramanlar zaman zaman birer filozof oluveriyorlar. Belki sıradan insanlar da kimileyin filozofça sözler ederler, ne var bunda, diye bir itiraz dile getirilebilir. Fakat Aylaklar’ın kahramanlarındaki durum pek böyle değil, çünkü bu iş doğallıkla kotarılamamış, laflar kahramanların ağzından çıkmış gösterilseler de biz asıl konuşanın yine kendisini tutamayan bilgiç yazar olduğunu fark ediveriyoruz. Söz gelimi şu cümleler: “Nesime, ‘Seni sevdim Muammer,’ diye devam etti. ‘Ama benim sevgim büyük bir sevgi değildir. Yaşamaya yetecek kadar severim ben. Daha çoğuna kabiliyetim yoktur. Seni sürüklerdim, götürürdüm belki, ama sonra başa çıkamazdım seninle. İnsanüstü dertlerin, kaygıların var senin. Basit değilsin benim gibi.’ [s. 245]” Başka örnekler de bulunabilir. *** Romanda “konak”ın Osmanlı İmparatorluğu’nu, “apartman”ın da Türkiye Cumhuriyeti’ni temsil ettiği söylenebilir. İlginçtir ki kahramanlar bu iki dönem için net bir görüşe sahip değiller, ne eskiyi yüceltirler ne de yeni karşısında coşku duyarlar. (Leman Hanım’ın eskiye duyduğu özlemin siyasi bir yanı yoktur.) Ayrıca, kahramanların hiçbiri konağın nasıl “döndüğünü” bilmez. Anday, bir laytmotif olarak konağın idaresini -bir bakıma Osmanlı Devleti’nin idaresini- dikkatimize sunar: “Batıyormuşuz da birimizin haberi olmamış. [...] Ekmeğin nerden geldiğini birimiz bile düşünmemişiz. Dün gece sofrada bunu söyleyecek oldum, Dündar Bey 'Osmanlı İmparatorluğu da böyle battı,' dedi. 'Biz aylıklarımızın köylüden alman vergi ile ödendiğini bilmezdik, devletin bir köşede bir parası var, ondan veriyor sanırdık. Birinci Dünya Savaşı'na neden girdiğimizi Talat Paşa bilmiyor, Cemal Paşa bilmiyor, Enver Paşa bilmiyor. Peki kim biliyor? Bilen yok.' Doğrusu, Dündar Bey'in Meşrutiyet anılarından bıkkınlık geldi, hangi konuyu açsanız lâfı oraya getirir. Ama dün geceki sözleri çok yerindeydi. Elden giden köşkün ne ile döndüğünü hiçbirimiz düşünmüyorduk, anneanneme güvenmişiz, o bilir, deyip keyfimize bakmışız... Oysa o da bilmiyormuş! Bir gün hepimizi kapı dışarı ediverdiler. Buna en çok üzülen anneannem oldu... Bir de Ayla. Anneanneme üzüntüden inme indi. Demek sonumuzun böyle olacağını aklından bile geçirmiyormuş, Şükrü Paşa Konağı'nı kimse elimden alamaz diye düşünüyormuş. [s. 154]” Burada ilginç olan “cin gibi” Leman Hanım’ın da gidişattan habersiz olmasıdır. O ki konağın sakinlerini şu satırların da göstereceği üzere gayet iyi tanımaktadır: “Leman Hanım, "Gençleşmeli konak," diye onların sözünü kesti. "Gelinler, damatlar gelmeli, çocuklar doğmalı, Şükrü Paşa'nın soyu yürümeli. Eski günleri, tatlı günleri, neşeli günleri ihya etmeli efendim. Yeni zamanlar eski insanlarla gitmez." Muammer, "İstek başka, karar vermek başkadır," dedi. "Beni ilgilendiren işlerde..." [s. 90] Fakat yaşlı kadın susturdu onu: "Sen kim oluyorsun?" dedi ona. "Sen kim, karar vermek kim? Bu işi üzerime almasam, sen de teyzen gibi evde kalırsın, anladın mı? Biz öyle değildik, bizim kuşak atılgandı, cesurdu, yaşamayı severdi. Bak bana bir defa da ibret al! Bu yaşımda senden canlıyım. Davut Bey'e bak, yüz bulsa benden, dünyaya delik açmaya kalkar. Dündar Bey'i görmüyor musunuz? Eski tabancasını bulsa, ihtilal çıkaracak. Bir de bizden sonrakilere bakın canım! Şu Galip'in mıymıntılığına bakın! Şu Mürşide'nin sersemliğine bakın! Biri para biriktirmeyi düşünür, öteki rakı içip kapı dinlemeyi... Sizin kuşağa gelince, siz şimdi kuşak diyorsunuz ya, bir filozofluktur gidiyor sizde, hindi gibi düşünüp duruyorsunuz. Sen Muammer, yılgınlığı yakıştırmışsın kendine... Şükrü'yü severim, ama doğrusu o da çokça kurnazdır ha... Çıkarını çok iyi bilir, ona göre kullanır herkesi... Elinizi bir işe sürmeden dünyaya fetva vermek istiyorsunuz siz." [s. 91]” Buna rağmen o da bir önlem alamamış, konağın elden çıkıp yıkılışına seyirci kalmıştır. Dündar Bey’in şu cümleleri ise konunun farklı bir yönüne değinmesi açısından önemli: “Dündar Bey güldü: 'Benim de evim oldu oğlum,' dedi. 'Evim değil, evlerim oldu. Ama hiçbirinin nasıl döndüğünü bilememişimdir. Bu yüzden nasıl battığını da anlayamadım tabii. Geçen gün ne dedim sana? Koskoca devletin nasıl battığını anlayamadık be! Balık baştan kokar derler. Bizim millet, kokmakta olan başın kokusu bur- [s. 172] nuna geldikçe, kendini kurtarmaya bakar. En kötüsü de budur işte. Batan gemi ile birlikte batacağını hiç aklına getirmez. Mal toplamaya başlar, çalar, çırpar, yığar bir yana... Sonunda bakar ki, hiçbiri kalmamış elinde. Onun için ne zaman mal hırsının [ortalığı] sardığını görsem bir korkudur alır içimi.' [s. 173]” Konağın nasıl döndüğü veya çekip çevrildiği ile ilgili bu satırlar Muammer’in Günlüğü’nde karşımıza çıkar. Bu doğaldır, çünkü Muammer günlüklerini öylesine değil bir amaç doğrultusunda tuttuğunu söyler: “Şimdiye kadar farkında olmadan yaşamışım, bundan sonra farkında olarak yaşamanın kendimce en inandırıcı kanıtı ise yeni tutmaya başladığım bu günlük olacak. Sık sık bu defterin üzerine eğileceğim ve kendimi sıygaya çekeceğim. Daha doğrusu, kendime sorular soracağım ve sorulara karşılıklar bulmaya çalışacağım. [s. 153]” Bu arada, Muammer’in bu satırlarının bana Bulantı’nın başkahramanı Antoine Roquentin’in şu sözlerini hatırlattığını da ekleyeyim: “Olayları günü gününe yazmak daha iyi olacak. Açıkça kavramak için bir günce tutmalı. Önemsiz gibi görünseler de, küçük ayrıntıları, olayları kaçırmamalı, özellikle hepsini sınıflamalı. Şu masayı, sokağı, insanları, tütün paketimi nasıl gördüğümü anlatmalıyım, çünkü değişen bu. Bu değişimin alanını ve özünü iyice belirlemeliyim. [s. 13]”* *** Aylaklar, araştırmacılar tarafından farklı biçimlerde okunup değerlendirilmiş, çok yönlü okumalara imkân veren, ironik dili, teatral kahramanları ve diyaloglarıyla da ön plana çıkan sıkı bir roman. Bu ikinci okumamdan sonra eser hakkında birkaç kelam da ben ettim, umarım iyi etmişimdir :). Herkese keyifli okumalar dilerim. * Sartre, Jean-Paul, Bulantı, Çeviri: Selâhattin Hilâv, Can Yayınları, 48. Baskı, Temmuz 2021, İstanbul, s. 256. (presizpost)

"Siz yüz yıllık bir çürümenin sonucusunuz. Bir ülke nasıl batar? Yalnızca savaşlarda yenilmekle değil, elindeki toprakları başkalarına kaptırmakla da değil... Ruhça çökerek, yaşamaktan koparak batar. Enver Paşa bir gün kaçıp gitti. Ne düşünüyordu o sırada biliyor musun? 'Bu sefer yenildim. İnsanın hayatında yenmek de, yenilmek de vardır', diye düşünüyordu. O yenilgiden ne gibi ahlak çöküntüleri çıkacağını hesaplayacak yetenekte değildi. Ama dünyada bunu hesaplayacak kaç devlet adamı vardır dersiniz? Pek azdır. Çoğu futbol maçı gibi görür devlet işini. Sonra vatanlar elden gider, uygarlıklar çöker.." Mayıs ayının yazarı Melih Cevdet Anday oldu benim için. Toplamda yazardan 3 tiyatro kitabı, 6 şiir kitabı ve 1 roman okudum. Garip akımının üç değerli yazarından biridir Melih Cevdet Anday. Tabii Orhan Veli Kanık kadar okunmuş değil lakin çok yönlü bir yazar. Edebiyat birikimi olan her okurun da onu seveceğini düşünüyorum. Şiirlerinde mitoloji ve Yunan esintileri fazlaca hissedilse de tiyatro ve romanlarında dönemsel olaylar, toplumculuk çizgisi de kendini göstermektedir. Şiirlerinin bazılarını daha iyi anlamlandırmak için ya mitoloji bilginiz olmalı ya da şiirde geçen ve bilmediğiniz unsurları araştırıp okumalara devam etmeniz gerekmektedir. Böylece zihinlerde daha da sağlamlaşıyor onun dizeleri.. Aylaklar kitabı da bir panorama. Paşalardan beylere geçiş sürecinin yansıması. Abdülhamit döneminden kalma bir Paşa'nın konağında yaşayan ailenin İstibdat döneminden 1970'li yıllara varan dört kuşağın hikayesini içeriyor bu kitap. Geçiş dönemlerini anlatan yazarlarımız var mesala Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun Kiralık Konak eserini örnek gösterebiliriz ama teknik ve dil kullanımı açısından Melih Cevdet Anday'ı daha başarılı buldum. Özellikle Osmanlı'nın dağılış döneminin esintilerini okurken Paşa ve paşa ailelerinin lüks hayatı, konak hayatını daim ettirbilmek adına verdikleri uğraşların gizli kapaklı yapılması ve şatafatlı bir hayat süren "aylaklar" tayfasının da bu durumun nasıl sağlandığını hiçbir zaman bilmemesi o çıkarcı zihniyet ülke elden giderken bile kendi midelerinden başka bir şeyi düşünmeyen saraylı/burjuva karışımı insanların çürümüş ruh hallerini yansıtmak da çok başarılı bir eser. Son zamanlarda toplumcu gerçekçi çizginin dışında kalan romanları çok az okuyorum. Melih Cevdet Anday'ın romanlarını ise çok merak ediyordum. Elimdeki Aylaklar kitabı Varlık Yayınları Şubat 1974 baskısı daha baskıdan çıkan haliyle elli yıldır sahaflarda dolaşan bir kitaptı. Sayfalar birbirine yapışık hepsini kendim bıçakla ayırdım. Okumuyoruz evet biliyorum. Yalnız elli yıl önce yaşayan insanlar da okumamış bu kitabı Melih Cevdet Anday biz okusak da okumasak da Türk Edebiyatı için önemli bir değer onun yeri değişmez. Sadece "yerli" yazarlar yerine yabancılara sığınan bizlerin kendi içinde öldüreceği bir değer olur o kadar. Yani bu sorun kişisel bir sorun biz onun eserlerini okumuyorsak kendi şiir seslendirmesini dinlemiyorsak bu bizim kültürümüze olan yabancılığımızı gösterir. Bazı yazarlara denk gelince de yazamadan edemiyorum. Melih Cevdet Anday onlardan biridir... Roman iki bölümden oluşuyor. Birinci bölüm Şükrü Paşa'nın kızı Leman Hanım ve ailesinin Paşa konağındaki yaşamlarını ve 18 odalı konağa Aylaklar'ın yerleşim hikayesini içeriyor. Bu bölüm teknik olarak çok beğendiğim bir bölümdü roman şimdiki zamanla başlayıp konular ilerledikçe Abdülhamit zamanına kadar giden geri dönüş tekniği ile zenginleştirilmiş. Her karakterin geçmişini de ara ara veren yazar akış içerisinde hem okuma tutkunuzu diri tutuyor hem de konu derinliğini arttırıyor. Konağın dağılma sürecini de çok iyi işliyor yazar. Paşa kızının konak idaresini eline alması eski devlet geleneğinden gelen o asillik sevdası ile konakta yaşayan Aylak, sömürücü, hazır yiyici tayfadan habersiz o zengin sofraların oluşum kaynaklarını belli etmemesi ve sürekli geçmişe dönük söylemleri ile Osmanlı zamanının özlemini duyan Leman Hanım'ın önde olduğu bir bölümdür. Sürekli olan entrikalar ve bu entrikaların üzerini ustaca örtüp konak yaşamına etki etmesine müsaade etmeyen Leman Hanım konağı ayakta tutan kilit isimdir. İlk bölüm, ikinci bölüme bir hazırlık evresidir. İkinci bölümde de Paşa Konağındaki hayat sona ermiş olacak konak yıkılıp apartman dairesinde bir hayat başlayacak. Bu bölümün kilit ismi Paşa Torunu Muammer. Bu bölüm teknik açıdan diğerinden farklıdır. Çünkü bu bölümde Muammer'in günlüğünü okuyacaksınız ki bu günlükler içsel hesaplaşmaları, Paşa zamanından kalan konağın nasıl ayakta kaldığını Aylaklar'dan kurtulmanın güçlüğünü konu alan bir bölümdür. İlk bölüm daha hareketli, daha akıcı bir bölüm ama ikinci bölümde analiz yapılan bir bölüm olduğu için genelde tek karakter ağzından sürmesi kitabı tamamlayan çok başarılı bir hareket olmuş bana göre. Ben kitabı çok beğendim. Köylülerden, fakirlerden zorla toplanan paralarla kendi "asil" yaşamlarını devam ettiren o eski zaman kalıntılarının "Aylaklar" tarafından sömürülme anları çok başarılıydı. Paşalar devletten ve milletten çarptıkları ev, arsalar, konaklarla lüks içinde yaşıyor. Siyasi görüşü bir veya ayrı farketmeksizin konaklara misafir gibi gelen bazı insanlar da o paşaları ve onların ailelerini sömürüyor. Okuyan arkadaşların da kitabı seveceğini düşünüyorum. İçeriğe pek değinmek istemiyorum. kitaptaki her karakterin ayrı ayrı bir önemi var lakin amacım genel bir çerçeve cizmekti sadece. Yeterli olduğunu düşünüyorum. İyi okumalar dilerim.. "Siyaset yapacak seviyeye gelmemiştir bizim insanlarımız. Çünkü hiç birimizde yeni bir buluş ardında koşmak, yeni bir şey yaratmak gücü ve terbiyesi yok. Siyaset nedir? Topluluk şuurunda bir keşif. Kalabalığı en az yüz yıl sürükliyecek bir hedef icat etmek. Oysa biz icadedilmiş hedefler ve eski keşifler ardında dolaşıp durduğumuz için sonunda gele gele kendi çıkarımızı korumağa geliyoruz. İdealizmi bir türlü anlıyamıyoruz." (Adem Yüce)

Dönem olarak yakın olduğundan mı bilmem Masumiyet Müzesi'ne benzettim okurken kitabı. Fakat bu biraz daha adından da anlaşılacağı üzere aylakların kitabı. Kalabalık olma açısından diyorum yoksa bence Masumiyet Müzesin'de de başkarakterimiz aylaktı ama aşıktı. Burada aşka inanan bile yok derdinde de değiller zaten. Bir yazar bıkkınlığı nasıl bu kadar güzel verebilir ben hayret ediyorum doğrusu, hareketsiz bir şeyin öyküsünü yazmak gibi zor çünkü bence ama yazar altından çok güzel kalkmış. Yani dönem olarak farklı ama nasıl benim şimdiki halime eş değer bir haldeydi o Muzaffer. Devir değişiyor dönen fikirler hep aynı demek. Okusanız eski demezsiniz o yüzden okuyun, dünün ışığında bugün gibi değil bugün zaten dünmüş gibi... (S.S)

--reklam--

Aylaklar PDF indirme linki var mı?

--reklam--

Melih Cevdet Anday - Aylaklar kitabı için internette en çok yapılan aramalardan birisi de Aylaklar PDF linkidir. İnternette ücretli olarak satılan çoğu kitabın PDFleri bulunmaktadır. Ancak bu PDF'leri yasal olmayan yollarla indirmek ve kullanmak hem yasalara hem de ahlaka aykırıdır. Yayın evlerinin sitesinden PDF satılıyorsa indirebilirsiniz.

Kitabın Yazarı Melih Cevdet Anday Kimdir?

Melih Cevdet Anday (13 Mart 1915, İstanbul - 28 Kasım 2002, İstanbul), şair, tiyatro oyunu, roman, deneme, makale yazarı.

Lise arkadaşları Orhan Veli ve Oktay Rifat'la birlikte ortaya çıkardıkları Garip Akımı ile Türk şiirindeki yenilenmeyi başlatmıştır. Kolları Bağlı Odysseus ile kendine özgü felsefi şiir akımını başlatmış, Garip Akımı`ndan ayrılmıştır. UNESCO'nun Courrier dergisi, 1971 yılında onu Cervantes, Dante, Tolstoy, Unamuno, Seferis ve Kawabata düzeyinde bir edebiyat adamı olarak gördüğünü açıklamıştır.

İstanbul'da doğan Melih Cevdet Anday'ın çocukluğu Kadıköy Bahariye'de geçti. Ortaokula kadar İstanbul'da eğitim gördü. Liseyi ise Ankara'da, Gazi Lisesi'nde tamamladı. Lisede okuduğu sırada, Orhan Veli ve Oktay Rifat ile tanıştı.

Liseyi bitirdikten sonra bir süre Hukuk Fakültesi'ne devam etti. Daha sonra Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi'ne kaydoldu. Ancak Devlet Demiryolları'nda memur olarak çalıştığı için öğrenimine devam edemedi. Çalıştığı kuruluş tarafından sosyoloji öğrenimi görmek için Belçika'ya gönderildi.

Ukde isimli şiiri 1936'da Varlık Dergisi'nde yayımlandı. Bunun ardından şiirleri Ses, Yaprak, Yeditepe, Papirüs, Yeni Ufuklar, Yeni Dergi, Soyut, Ataç, Dönem, Yön gibi dergilerde yayınlandı. Orhan Veli ve Oktay Rifat ile birlikte 1941 yılında Garip isimli şiir kitabını çıkardı.

Hasan Âli Yücel'in tavsiyesi ile Milli Eğitim Bakanlığı Neşriyat Müdürlüğü'ne memur olarak atandı. 1946 seçimleriyle birlikte bakanlığın el değiştirmesi sonrasında önce yeniden askere alındı, sonra Konya'ya atandı. Ancak bu atama daha sonra geri alındı. Anday, bir süre sonra bu görevinden ayrılarak İstanbul'a döndü.

1953-1954 yılları arasında Akşam Gazetesi'nin edebiyat ve sanat sayfasını hazırladı. Fikirleri sebebiyle işten çıkarıldı. Doğan Kardeş Yayınları'na geçti ve çeviriler yaptı. Buradaki görevinden de aynı sebeple ayrılmak zorunda kaldı.

1958'den itibaren Tercüman, Büyük Gazete, Yeni Tanin ve İkdam'da kendi adıyla ve çeşitli takma adlarla denemeler ve makaleler yazdı, tefrika romanlar yayınladı. 1960'ta Nadir Nadi'nin desteğiyle Cumhuriyet'te köşe yazıları yazmaya başladı. Bu gazetedeki yazılarını 1997'ye kadar sürdürdü.

1956'da yayınladığı Yanyana isimli şiir kitabı, 142. maddeye aykırı olduğu gerekçesiyle 1964'te yasaklandı. Anday gerek şiir kitaplarıyla, gerekse daha sonraları yöneldiği roman ve tiyatro alanlarındaki yapıtlarıyla birçok ödül aldı.

Anday, İstanbul Belediye Konservatuarı Tiyatro Bölümü'nde diksiyon, özel bir tiyatro okulunda mitoloji dersleri verdi. 1964-1969 yılları arasında TRT'de yönetim kurulu üyeliği, 1979-1980 yıllarında da Paris'te eğitim müşavirliği görevlerinde bulundu.

Solunum ve böbrek yetmezliği tanısıyla Marmara Üniversitesi Koşuyolu Hastanesi'ne kaldırılan Melih Cevdet Anday, 28 Kasım 2002'de 87 yaşındayken vefat etti. Büyükada mezarlığında toprağa verildi.

Takma Adları

Anday, eserlerinde kendi adı haricinde şu takma adları da kullanmıştır: Yaşar Tellidede, Niyaz Niyazoğlu, A. Mecdi Velet, M. C. A., H. Mecdi Velet, Yaşar Tellidere, Gani Girgin, Zater, Yaşar Tellioğlu.

--reklam--

Melih Cevdet Anday Kitapları - Eserleri

  • İsa'nın Güncesi
  • Gökyüzü Haritası
  • Balerina'nın Ölümü
  • Bakır Çağı
  • Akan Zaman Duran Zaman
  • Açık Pencere
  • Raziye
  • Aylaklar
  • Gizli Emir
  • Bütün Şiirleri - Sözcükler
  • Yağmurlu Sokak
  • İçerdekiler
  • Toplu Oyunlar I - Ölümsüzler
  • Toplu Oyunlar II - İçerdekiler
  • Tanıdık Dünya
  • Yağmurun Altında
  • Konuşarak
  • Şiir Yaşantısı - Şiir Yazıları
  • Mikado'nun Çöpleri
  • Seçme Şiirler
  • Kalabalığın Şiiri
  • Yanyana
  • Teknenin Ölümü
  • Seçmeler
  • Rahatı Kaçan Ağaç
  • Yasak
  • Bir Gecede Üç Erkek
  • Telgrafhane
  • Güneşte
  • Suçumuz Edebiyat
  • Bir Defterden
  • Ölümsüzlük Ardında Gılgamış
  • Dilimiz Üstüne Konuşmalar
  • Aldanma ki...
  • Sevişmenin Güdüklüğü ve Yüceliği
  • Açıklığa Doğru
  • Birbirimizi Anlayamayız
  • Bütün Yüzyılları Yaşadım
  • Sovyet Rusya Azerbaycan Özbekistan Bulgaristan Macaristan
  • Bir Sis Çanı Gecenin İçinde
  • İçerdekiler
  • Annabell Lee
  • Paris Yazıları
  • Gelişen Komedya
  • Dünyada Geçirdim Çocukluğumu
  • Dakika Atlamadan
  • İmge Ormanları
  • Kolları Bağlı Odysseus
  • Geçmişin Geleceği
  • Ölümsüzlük Ardında Gılgamış
  • Yeni Tanrılar
  • Yeni Tanrılar - Yasak
  • Felsefesiz Yaşamak
  • Zifaftan Önce
  • Çok Sesli Toplum
  • Göçebe Denizin Üstünde
  • Doğu-Batı
  • Anadoluda ve Sosyalist Ülkelerde
  • Meryem Gibi
  • Geleceği Yaşamak

--reklam--

Melih Cevdet Anday Alıntıları - Sözleri

  • Gözlerine bakıyorum Denizden çıkarılmış bir tabaktaki kuş resmi Dağınık köy evleri gibi orda burda Sepetteki sümbül soğanı gibi gölgeli Yüreğimiz öylesine aşmış ki düşüncemizi Yarışı başlatan tabanca sesi gibi geç Duyuyoruz söylediklerimizi (Göçebe Denizin Üstünde)
  • Şiir, bilinen sözcüklerle bilinmeyen sözler yazmaktır. (Şiir Yaşantısı - Şiir Yazıları)
  • Oktay Akbal: Bizde neden bu kadar çok ozan var. ... Melih Cevdet Anday: Geri kalmış ülke olmamızdan geliyor bu. Bizde düzyazı çok geç oluştu. Tanzimatta bile düşüncelerimizi nazımla anlatıyorduk. Ziya Gökalp ki yabacı dil bilir, şiirle anlatıyordu fikirlerini, ona alışıktı, Türk halkı düzyazıyı kolay anlayamıyor. Oktay Akbal: Şiir olunca anlatıyor mu? Melih Cevdet Anday: Ona alışık, düzyazıyı anlamıyor. Düzyazı için Descartes'tan geçmek lazım. Fikret, şiirin düzyazıdan kolay olduğunu söyler. Oktay Akbal: Hâlâ mı öyle? Melih Cevdet Anday: Bizde yüz bin mi ne şair varmış, geriliğimizden, modern çağa giremediğimizden. Tümceyi kuramıyoruz bir türlü. Oktay Akbal: Dünyada şiirin etkisi azalıyor mu? Melih Cevdet Anday: Azalıyor. Mesela Nermin Hanım İngiltere'den geldi, yeni şairler var mı dedim. İki üç kişi var dedi. (Dünyada Geçirdim Çocukluğumu)
  • Bu yolu bulup geçeceğim; Ama ne denli güç olursa olsun Bilerek varmak istiyorum şimdi Sirenlerin ezgilerini dinleyeceğim Dedim ve büyük bir mum peteğini Tunç hançer ucu ile ezdim çabucak Tıkadım kürekçilerin kulaklarını bir bir Orta direğe bağlattım kendimi. (Kolları Bağlı Odysseus)
  • Kadınlara haklarını bağışlayacak olanlar erkekler değildir. Kadının toplumsal durumunda yapılacak düzeltmeleri erkeğin insafına bırakmak hiçbir sonuç vermez. Bütün iş, yaşamı kadın için de erkek için de yaşanılır hale getirmektir. (Konuşarak)
  • Kimlikler saptanırken komiser, toplantıda başka kimsenin bulunup bulunmadığını sormuş. "Ankara'dan gelen bir arkadaş da vardı," demişler. "Adı ne onun?" "Melih Cevdet Anday." "Necidir bu Melih Cevdet Anday?" "Şair." "Ünlü bir şair mi?" "Hayır." Komiser, ifadeleri makinede yazan polise dönmüş: "Yaz oğlum, "demiş," meşhur olmayan şair Melih Cevdet Anday'ın da bulunduğu bu toplantıda her ne kadar Figaro diye bağrıldıysa da bunun General Figaro olmayıp.." İşte benim ünlü bir ozan olmadığım böylece devlet kayıtlarına geçmiş bulundu. (Akan Zaman Duran Zaman)
  • Evlilik bilimle yürümez, anlaşma ister... (İsa'nın Güncesi)
  • Halk biraz da eğlenmek istiyor canım. (Gizli Emir)
  • PAVEL PETROVİÇ: Nihilistler... Eskiden Hegelciler vardı! Demek şimdi bir de Nihilistler türedi. Bakalım boşlukta, kuralsız bir boşlukta nasıl yaşayacaksınız. (Bazarov görünür) işte Bay nihilist geliyor. (İçerdekiler)
  • Hele yarı uygar olan kişi, ilkel insanın yüceliğinden uzağa düşmüştür. Amerika'ya giden ilk beyazlar, orada karşılaştıkları beyazlardan daha mı uyardılar sanki! (Aldanma ki...)
  • "İnsanın başına gelen değildir önemli olan, başına gelenlere karşı ne yaptığıdır." (Mikado'nun Çöpleri)
  • Turgenyev'in şu güzel sözü: "Gençliğinde genç olabilenlere ne mutlu!" (Gökyüzü Haritası)
  • Melih Cevdet ile tanışmam garip olmuştur. 1947'de kendisini dairesinde ziyaret etmiş, Özel El Yazıları Defterime bir şeyler yazmasını rica etmiştim. İlk anda, Melih Cevdet, Defterime yazmak istememiş, istersem bir kağıda yazabileceğini [söylemiş], Defterim'e kendi el yazısı ile yazmak istememişti. Israrım üzerine bir şiir ile -tuhaf olarak- biyografisini yazmıştı. Biyografisi şöyle idi Melih Cevdet Anday'ın: "Peki iki satır daha yazayım. Evliyim, daha çocuğum yok. Ama tabii hep böyle kalınmaz. Elbet bir çocuğum olur. İsterse şair olsun, karşı gelmem. Ama iyi okuturum. Şairliğin en ciddi işler kadar ciddi bir iş olduğunu öğretirim. Konuşmayı severim. Onun için tiyatro eserleri de yazacağım. Bu kadar yetmez mi?" (Dakika Atlamadan)
  • Aklımı dinlendirmek istiyorum. İçimden öyle geliyor ki, bundan sonra hiçbir şeyi dert edinmeyeceğim kendime, her işi oluruna bırakacağım. Bedbahtsam, bedbahtlığımı benimseyeceğim. (Birbirimizi Anlayamayız)
  • “Kız evlat büyütmek zor…” diye düşünüyordu, “hele bizim gibi cahil insanlar için…” (Balerina'nın Ölümü)
  • Ölürken anlarmış insan dünyada mutlu olmanın yolunu. (Mikado'nun Çöpleri)
  • (Kalbim yaralı, paramparça) Sevda çırçıplak bir gölgedir Budaklı, çıplak bir ağaçta. (Annabell Lee)
  • farkında değiliz. taşın sesi insan sesine benziyor. (Göçebe Denizin Üstünde)
  • Yaşamaktan soğumamak için tek çare, daha güzel bir dünya düşünmektir. O dünyayı özlemek ve o dünya için savaşmaktır. (Aylaklar)
  • Masamız çıtırtılar içindeydi Ağacın eski yaşamından... (Dakika Atlamadan)