Kitap Künyesi
Yazar: Erich Kastner
Çevirmen: Suzan Geridönmez
Yayın Evi: Sel Yayınları
İSBN: 9789755708010
Sayfa Sayısı: 302
Bok Yoluna Gitmek Ne Anlatıyor? Konusu, Ana Fikri, Özeti
"Çöküş ve ahlaki çürümeye karşı, devlet ve ailede namus ve disiplin için; Heinrich Mann, Ernst Glaeser ve Erich Kästner´in yazdıklarını ateşe veriyorum.”
10 Mayıs 1933’de Berlin Opera Meydanı bu sözlerle yankılanırken, Kästner kenarda, kitaplarının genç Naziler tarafından yakılışını izliyordu.
Kästner‘i faşist histerinin hedef tahtasına oturtan eserlerinin arasında Bok Yoluna Gitmek de vardı. Almanya’daki politik ve ahlaki çöküşü eleştiren ve yükselen Nasyonal Sosyalist tehlikeye karşı insanları harekete geçmeye çağıran roman, uyarıcısı olduğu yozlaşmanın hışmına uğramıştı. Üstelik ikinci kez! İlk yayımlandığı sırada, Naziler henüz iktidarda bile değilken ağır bir sansüre uğrayan kitap, bu kez tamamen yasaklanıp ateşe mahkûm edilmişti.
Elinizdeki edisyon, bu önemli eserin, yayınlanışından yıllar sonra, Sven Hanuschek’in yoğun mesaisi ve değerli editörlük notlarıyla titizlikle hazırlanan sansürsüz tam metnidir. 1930’ların Almanyası’ndan 2000’ler Türkiyesi’ne dikkate değer bir pencere açacağını düşündüğümüz Bok Yoluna Gitmek, politik ve ahlaki yozlaşmanın sonuçlarıyla erken bir yüzleşme şansı veriyor...
Bok Yoluna Gitmek Alıntıları - Sözleri
- İnsan alışkanlıkları olan bir hayvandır.
- Ahlak en iyi vücut bakımıydı.
- Hayatta, güzel olanı güzel bulmak neden yeterli gelmiyor?
- Aslında öğretmen olmalıymışım, sadece çocuklar idealler için gereken olgunluğa sahip.
- Başkaları için yaşamak isteyen, kendine yabancı kalmalı.
- Ölen ve yaşayan hep yanlış kişilerdi.
- Eylemek isteyen kişi kendine her zaman ve her yerde bir olay mahalli bulmaz mıydı? Yıllardan beri neyi bekliyordu? Bugün bile hâlâ dünya sahnesine aktör olmak için çıktığını sanırken, aslında seyirci olmak için doğduğunu, tüm belirlenmişliğiyle seyirci olduğunu kavramayı mı?
- Bizim sonumuzu getirecek olan kimi çağdaşlarımızın olağanüstü alçak, kimilerininse olağanüstü salak olması değil. Tıpkı ilk ve ikincilerden bazılarının, dünyayı yönetenlerle özdeş olmasının sonumuzu getirmeyeceği gibi. Biz tüm katılımcıların ruhsal rahatlığı yüzünden mahvolacağız. Değişim istiyoruz ama değişmek istemiyoruz. Diğerleri ne güne duruyor, diye düşünüyor herkes ve sallanan sandalyesinde sallanmaya devam ediyor.
- Halime baktığımda söyleyebileceğim tek şey şu: Gidişat bir bütün olarak hoşuma gitmiyor!
- Darılma ama us ve iktidarın asla evlenmeyeceğine inanıyorum. Söz konusu olan bir paradoks, ne yazık ki. Bana kalırsa, mevcut haliyle insanlığın sadece iki seçeneği var. Ya kaderinden memnun değilsin ve durumu daha iyi hale getirmek için birbirini vurup öldürmeye başlarsın ya da tersine -ki bu teorik bir olasılık yalnızca- kendinden ve dünyadan memnunsun ve can sıkıntısının seni öldürmesini beklersin. Etki aynı. İnsan domuz olduğu sürece tanrısal düzen neye yarar?
- İktisadî başarısızlığın herhangi bir şeyi değiştirmediği bir çağda yaşıyoruz; ekonomi, çöküşü hızlandırabilir ya da geciktirebilir. Yeni bir dünya görüşünün inşa edilmesinin gerektiği ender tarihsel dönüm noktalarından birinde bulunuyoruz, bunun dışında her şey yararsız. Artık, tesirsiz ilaçlarıyla kıtayı ölümüne tedavi eden politik uzmanlar tarafından alaya alınmaya cesaretim kalmadı. Haklı olduğumu biliyorum ama bu, bana bugün itibarıyla yetmiyor. Gülünç bir figüre dönüştüm, aşk ve meslek derslerinden çakmış bir insan adayıyım.
- Sen güç ve iktidar istiyorsun. Küçük burjuvaziyi birleştirmeyi ve yönetmeyi hayal ediyorsun. Sermayeyi kontrol etmek ve proletaryayı vatandaşlık mertebesine çıkarmak istiyorsun. Ardından da şeytani bir şekilde cennete benzeyen bir kültür devletinin kurulmasına destek olmak niyetindesin. Fakat sana şu kadarını söyleyeyim: Daha oradayken millet dalaşmaya, birbirinin suratını dağıtmaya başlayacak! Tabii asla böyle bir devletin kurulmayacağı bir yana konulursa... Benim kabul ettiğim tek bir amaç var ama o da amaçtan sayılmıyor, ne yazık ki. Ben namuslu ve erdemli insanlar yetiştirmeye katkıda bulunmak istiyorum. Fakat şimdilik, insanların buna elverişli olup olmadıklarını anlamak için, onları incelemekle meşgulüm.
- İnsanların başına düşebilecek tuğla sayısı günden güne artıyor. Yaşanılan şeylerin aptallığı, olayların artan temposundan etkilenerek görkemli boyutlara ulaşmış bulunuyor. İdareyi elinde bulunduran rastlantı, yapıdaki tüm direkleri çatırdatarak hükmediyor. Hayat, ilginç ki bu kaşıklama onuruna sahip olduğumuz çorbada ki tek iyi kıl.
- Yaşamamız rastlantı, ölmemiz kesin.
Bok Yoluna Gitmek İncelemesi - Şahsi Yorumlar
Yıkım edebiyatının en önemli temsilcilerinden biri olan Wolfgang Borchert'in etkilendiği yazarlardan biridir Erich Kästner. Bu eseri de Borchert'i ve yıkım edebiyatını daha iyi anlayabilmek adına okumayı tercih ettim ve hem yazarı hem eserini çok sevdim. Erich Kästner, 10 mayıs 1933’te, Berlin’de ki opera meydanında, “dejenerasyon ve ahlaki çürümeye karşı! Aile ve devlette terbiye ve edep için!” bağırtıları eşliğinde nasyonal sosyalistler tarafından kitapları ateşe atılan ve III.Reich tarafından apolitik işler üretmeye mecbur bırakılan yazardır. Yayıncısı tarafından, adının sansüre uğradığı "Bok Yoluna Gitmek" (Der Gong Vor Die Hunde) eserinde Almanya’nın ve onunla birlikte Avrupa’nın onu yutacak dev bir dalgayı görmeksizin suya atlamasını anlatıyor. Hem de yüzme bilmemesine rağmen. Yayınevine önerilen kitap başlığı "Fabian. Bir Ahlakçının Hikâyesi" alaycı ve yergi niteliğindeki duruşun anlaşılmasına pek az hizmet ediyordu. Kästner, baş karakteri Fabian'ın yönsüzlüğünü, toplumda nereye ait olduğunu belirleyemeyişini gösterip eleştirirken, buna herhangi bir çözüm sunmamaktadır. O, neyin değişmesi gerektiğini değil, sadece bir şeylerin değişmesi gerektiğini biliyordu.Sonuçta Kästner kendini birden çok kez ahlakçı, yani karakterin ve toplumunun gözlemcisi olarak nitelemiştir. Yazarın kahramanıyla kendi arasına belli bir mesafe koyduğuna dair, en önemli işaret, romanın irite edici sonu ve son paragrafın başlığı, yani anlatıcı konumu sekteye uğratan ve doğrudan kamuoyuna seslenen şu talimattır: Yüzme öğrenin! Demek istenen şuydu: Fabian yaşama becerisine sahip değil, siz ondan farklı yaşayın! (Özlem Kesim)
Bok Yoluna Gitmek, edebiyat tarihinde eşine az rastlanır bir çalışma. Nasyonal Sosyalist hareketin yükselişte olduğu 1931 Almanya'sında; ismi başta olmak üzere önemli ölçüde yayıncı sansürüne uğrayan bir eser, Fabian. Bir Ahlakçının Hikayesi adıyla yayınlanıyor ilk kez. 2013 yılında ise yazarın aslında yayınlamak istediği isme kavuşuyor: Der Gang bir die Hunde / Bok Yoluna Gitmek. Dönemin siyasi çalkantılarına, insan yaşantılarına, insanların istedikleri ve istemedikleri durumlara maruz kalışlarına, bulmuş olmalarına, yitirmiş olmalarına, sorgulamalarına iki dostun penceresinden açılan bir dünyaya bakıyorsunuz. Ahlâk öğesini dönemin anlayışı ve beklentisi ile keşfedebilmek oldukça keyif verici. Zamanın devinimini, beklenti ve ahlak yaklaşımının dönüşümünü görme fırsatı sunuyor. Nazilerin henüz iktidar bile olmadıkları bir dönemde yazılan ve yayımlanan bu kitap ağır bir sansüre uğramıştır. Ve o dönem yakılan meşhur kitaplar arasında yerini almıştır. (Ebru)
Kitabın Yazarı Erich Kastner Kimdir?
Emil Erich Kästner (d. 23 Şubat 1899, Dresden - ö. 29 Temmuz 1974, Münih) Alman yazar.
I. Dünya Savaşı'na katıldı. Savaştan sonra liseyi bitirdi ve Üniversite de Alman dili, tarih, felsefe ve tiyatro tarihi okudu. Gazetelerde redaktör ve tiyatro eleştirmeni olarak çalıştı. 1933'te iktidardaki nasyonal sosyalistler bütün kitaplarını yaktılar. İki kez Gestapo tarafından tutuklandı ve 1943 yılında yazı yazması yasaklandı. Savaştan sonra tiyatro ve film alanlarında çalıştı. 1966 yılında edebiyat çalışmalarına son verdi. 1974 yılında Münih'te öldü. Yaşamı boyunca yapıtları için pek çok ödül aldı. Çocuklar için yazmış olduğu kitapları bütün dünyada çeşitli dillere çevrildi. Kästner, Alman çocuk edebiyatında yeni bir çığır açmış, çocuk kitaplarını gerçekçi temeller üzerine oturtmuştur.
Erich Kastner Kitapları - Eserleri
- Don Kişot
- Uçan Sınıf
- Hayvanlar Toplantısı
- Çizmeli Kedi
- Küçük Dedektif
- Küçük Hafiyeler
- Bok Yoluna Gitmek
- Palavracı Baron
- Açıkgöz Budalalar
- Kuafördeki Domuz ve Başka Öyküler
- İkizler Neyin Peşinde?
- Soytarının Tuhaf Hikayeleri
- Noktacık ile Anton
- Küçük Adam
- Küçük Hafiyeler
- 35 Mayıs
- Küçük Adam Ve Küçük Hanım
- Ben Küçük Bir Çocukken
- Sevimli İkizler
Erich Kastner Alıntıları - Sözleri
- “ Ağlamak insanca bir duygudur. Erkekler de ağlar.” (Küçük Hafiyeler)
- "Bizim zamanımızda herkes daha saygılıydı," diye devam etti kadın. Bu sözleri Emil her zaman duyardı, onun için kadının söylediklerinin üstünde durmadı bile. Bazı insanların huyu böyleydi herhalde. Sanki suç içinde yaşadıkları zamandaymış gibi, nedense hep eski günlerin daha güzel, daha iyi olduğunu söylerlerdi. Onlara göre hava bile daha temizdi eski günlerde. Onlara tümüyle inanmanız beklenemez tabi ki! Dedikleri tümüyle yalan değildir, ama gerçek payıda çok azdır. Böyle insanlar ellerinde bulunanlarla yetinmeyi, mutlu olmayı öğrenememiş kimselerdir genellikle. (Küçük Hafiyeler)
- Akıllı olduğumuz zamanlarda para kazanmak için yabancı ülkelere gitmek zorunda kalıyorduk. Şimdi budala olduk, para ayağımıza geliyor. (Açıkgöz Budalalar)
- “..yaşamak için ihtiyaç duyulan her şey makineler yardımıyla üretilerek halka bedava verilir. Herkes istediğini alabilir. Çünkü bilindiği üzere toprak da makineler de ihtiyacımızdan fazlasını üretiyorlar.” (35 Mayıs)
- ~ İnsanın günün birinde beşikte yatıp ciyak ciyak ciyaklamasının ve ‘kendi olması’nın hangi rastlantılara bağlı olduğunu düşünsenize! ~ Sahte kahramanlar hayal gücüne sahip olmadıkları için korkmazlar. Hem aptallardır hem de sinirleri yoktur. Gerçek kahramanlar ise korkar ama korkularını aşarlar. ~ Bu kitapta çocuklara, çocukluğumdan bazı kesitler anlatmak istiyorum. Bütün çocukluğumu değil, sadece bazı kesitleri. Yoksa o hiç hoşlanmadığım tuğla gibi ağır kitaplardan biri olurdu bu kitap; oysa çalışma masam tuğla üretim yeri değil. (Ben Küçük Bir Çocukken)
- ...Birden, kendini çok yalniz ve ufak hissetti Emil. Bu koskocaman, kalabalık ve uğultulu kentte minicik bir noktaydı sanki. Kimse onunla ilgilenmiyordu. Neden parasız olduğu, nereye gidiyor olduğunu bile bilmeyişi umurlarında değidi. O anda Berlin'de tam 4 milyon insan yaşıyordu ve içlerinden biri bile Emil Tişbayn'a aldırmıyordu. Büyük kentler böyledir işte. Kimse kimsenin sorunuyla ilgilenmez. Çünkü vakitleri ve sabırları yoktur. Sorunlarınızı anlatsanız bile, incelik olsun diye dinler görünür ve yalnızca çok üzüldüklerini söylerler. Oysa o anda içlerinden "Bana ne senin sıkıntılarından? Benim kendime yetecek kadar derdim var zaten" diyorlardır çoğunlukla. (Küçük Hafiyeler)
- Aslında öğretmen olmalıymışım, sadece çocuklar idealler için gereken olgunluğa sahip. (Bok Yoluna Gitmek)
- Yaşlı kadın bir yandan onu öperken bir yandan da yanağına vuruyordu.. (Küçük Dedektif)
- Hayat zordur. İyi durumda olan insanlar, durumu kötü olan öbür insanlara, fazladan sahip olduklarıyla yardımcı olmak istemezse sonumuz hiç de iyi olmayacak. (Noktacık ile Anton)
- "Bu bir yarım küre," dedi karısına. "Her yerde insanlar çaresizlik ve akılsızlık içindeler. Her hayvan görür bunu. Yalnız bir tanesi bu yoksulluğu ve karışıklığı görmek istemez: Devekuşu! Kafasını kuma gömer! Bak bu da öbür yarım küre. Her yerde yüzyıllardan beri savaş, yokluk, akılsızlık süregelmiştir. Her insan görür bunu. Yalnız bazı insanlar görmek istemezler. Bunlar devletleri yönetenler, konferanslar düzenleyenlerdir ve..." "Biliyorum" dedi karısı, "ve kafalarını kuma gömerler." (Hayvanlar Toplantısı)
- “Herkesin kendine göre birtakım dertleri vardır” dedi Sancho. Ama bu kiminde dirhemledir, kiminde okkayla; bizdeyse kum gibi kaynıyor mübarek. (Don Kişot)
- “İşlenen her suçta, suç sadece o suçu işleyende değildir, suçun işlenmesini engellemeyen de suçludur.” (Uçan Sınıf)
- "Çok korkunçlar!" diye lafa girdi. "Oysa her şey çok güzel olabilir! Balıklar gibi dalıyorlar, bizim gibi yürüyorlar, ördekler gibi süzülüyorlar, dağ keçileri gibi tırmanıyorlar ve kartallar gibi uçuyorlar. Ama bütün bu yeteneklerinin sonucu ne? "Savaşlar!" diye homurdandı Aslan Alois. "Sürekli savaşıyorlar. Devrimler ve grevler yapıyorlar. Her yerde açlık kol geziyor. Yeni hastalıklar da cabası. . (Hayvanlar Toplantısı)
- Son gülen her zaman oydu. (Soytarının Tuhaf Hikayeleri)
- Bir öğretmen kesinlikle değişime açık olmalıdır. Yoksa öğrenciler erkenden yataklarına yatar, derslerini de kasetten dinlerlerdi. (Uçan Sınıf)
- İnsan alışkanlıkları olan bir hayvandır. (Bok Yoluna Gitmek)
- İnsanın kafasını işletebilmesi, bütün erkekçe davranışların, kahramanlıkların temelidir. (Palavracı Baron)
- Boşuna söylememişler. İnsan yedisinde neyse yetmişinde de odur, hatta karakteri büyüdükçe daha da yerleşik bir hal alır. (Soytarının Tuhaf Hikayeleri)
- Yapmacıklık, en büyük kusurdur. (Don Kişot)
- İktisadî başarısızlığın herhangi bir şeyi değiştirmediği bir çağda yaşıyoruz; ekonomi, çöküşü hızlandırabilir ya da geciktirebilir. Yeni bir dünya görüşünün inşa edilmesinin gerektiği ender tarihsel dönüm noktalarından birinde bulunuyoruz, bunun dışında her şey yararsız. Artık, tesirsiz ilaçlarıyla kıtayı ölümüne tedavi eden politik uzmanlar tarafından alaya alınmaya cesaretim kalmadı. Haklı olduğumu biliyorum ama bu, bana bugün itibarıyla yetmiyor. Gülünç bir figüre dönüştüm, aşk ve meslek derslerinden çakmış bir insan adayıyım. (Bok Yoluna Gitmek)
Yorumlar
0 yorumYorum yazmak için tam sürüme geçin