Kitap Künyesi

Yazar: Samuel Beckett

Çevirmen: Uğur Ün

Orijinal Adı: Company

Yayın Evi: Ayrıntı Yayınları

İSBN: 9786053141556

Sayfa Sayısı: 112

Eşlik Ne Anlatıyor? Konusu, Ana Fikri, Özeti

Eşlik, Samuel Beckett’in karanlığı kanırttığı, ışıktan umudu iyice kestiği, uzun hikâyelerden oluşan müthiş bir seçki. “İnsan” adeta son soluğunu vermek üzeredir. Atmosfer puslu ve bulanıktır. Olay örgüsü neredeyse yoktur. Eylem yoktur. Anlam yoktur. Zaman, bükülür ve kırılır bir niteliktedir. Ağız değil, kulak ön plandadır:

Bir ses geliyor karanlıkta sırtüstü uzanmış birine. Sırtındaki basınçtan ve gözlerini kapadığında ve yeniden açtığında karanlığın değişmesinden anlıyor bunu. Sesin söylediklerinin yalnızca küçük bir bölümü doğrulanabiliyor. Karanlıkta sırtüstü uzanmışsın, diye duyduğunda örneğin. Bu durumda söylenenlerin doğruluğuna inanmak zorunda. Ama söylenenlerin büyük bölümü doğrulanamıyor. Şunu duyduğunda örneğin: Şu ya da bugün geldin dünyaya.

Hiçbir şey kesin değildir. Adı konulamayacak olan büyük ve telafisiz bir kayıp vardır sanki. Eşlik’teki hikâyelerin özneleri bu adsız kaybın etrafında dolanarak, sürünerek, düşüp kalkarak ama onsuz da yapamayarak içten içe çürüyüp dağılırlar. Şair-yazarın kelimelerle işi bitmemiştir henüz, her ne kadar kum gibi dağılsalar da ağızda...

Eşlik Alıntıları - Sözleri

  • Bezgin bir yürek hiç yoktan iyidir. Parçalanıncaya kadar.
  • Kimse kendi içine çevirmiyor bakışlarını...
  • Azalış. Ah, ne tatlısın sen tek sözcük! Azalış.
  • Hâlâ bu dünyada olmanın mutsuzluğunu çekiyor sanki.
  • Sevgidir Tanrı. Evet mi, hayır mı? Hayır.
  • Kendisi ile konuşacak bir şeyi kalmadı. Çok fazla konuşmamıştı geçmişinde de. Ama artık hiç konuşmuyor. Hâlâ bu dünyada olmanın mutsuzluğunu çekiyor sanki.
  • Sırtüstü karanlıkta yatıyorsun ve işitme duyun yok olmadıkça sürüp gidecek bu ses.
  • Hep aynı donuk ton. Sen eskiden. Sen hiç. Sen acaba? Sen hiç? Ah hiç! Sen yine. Hep aynı donuk ton.
  • Yuvanı da artık yüreğinde taşıyorsun tüm öteki şeylerle birlikte.
  • "Neden sürünüyorum ki artık?" diyor kendine. Neden her şeyi yüzüstü bırakarak yumulu gözlerle karanlıkta yatmasın? Her şeyi yüzüstü bırakarak.
  • Çok uzun bir sürenin sonunda değer yargısı adına ne kaldıysa kendinde, onunla karanlığın ve sessizliğin hiç de değişmeyeceği yargısında bulundu. Bir gün sesi duyana kadar sürdü bu. O güne kadar!
  • Hayvan olarak koyunlar var yalnızca. Akkoyun bunlar, çok azla yetinebiliyorlar. Bir an nereden çıkıyorlar? Bir giz bu. Bir an nereye kayboluyorlar? Bu da başka bir giz.
  • Başlamadığı bir yürüyüşü sürdürüyor. Gidişsiz bir gidişi.

Eşlik İncelemesi - Şahsi Yorumlar

Ayrıntı Yayınları, Klasikler serisiyle güzel kitaplar yayımlamaya devam ediyor. Son olarak Samuel Beckett’in Eşlik adlı öykü seçkisini yayımladı. Seçkide, Eşlik, Görülemeyen Söylenemeyen ve Yitikler olmak üzere üç öykü var. Samuel Beckett’in üç uzun öyküsünden oluşan  seçkinin ilk öyküsü, kitaba da adını veren Eşlik’tir. Ağırlıklı olarak bu öykü üstünde duracağım.  Bu öykü, karanlığın ta kalbine kadar gömülen, orayı arzuladığı için oraya nakış nakış işlenen, “ses iyileştirilemez mi” sorusuyla bizi anlatıya çeken rüzgarın bir uğultusu gibi. Rüzgarın uğultusuna bizi çeken şey, anlatıcıyı çeken şeyle aynı: Eşlik. İmgeye eşlik etmek. Eşlik’te anlatıcı, “sesi ve işiteni ve kendini tasarlayan”dır. Olay şeklinde değil de kelimelerle kendini gösteren anlatıcı, geçmişi, bugünü ve geleceği düşlerken zihnine yağan imgelerden bahseder. Bunu yaparken sen der. Sen, anlatının silik kahramanı, “adlandırılamayan”ıdır. “En son kişi”dir. “Ben”dir.  Bir öykünün, bir anlatının peşinden giden bir yaratıcının zihnindeki imgeleri, kesik ve kırılgan olarak takip ederiz. O, “son kez kendinden bahsettiğinde yarattığıyla aynı karanlıkta olduğunu” fark eden bir anlatıcı. O, “imgeleyen imgeleyici. Ve  “imgeleyen imgeleyici her şeyi imgeliyor eşlik için.” Eşlik’te bize eşlik eden tek şey anlatıcının sesi değildir; Samuel Beckett’in çok iyi bildiği şeyi her metinde farklı söyleyen, yazan, okuru gezdiren, gezdirdikten sonra “hep aynı donuk ton”da durup indiren hayaletidir de. “Gölgeli ışığın kaynağı”nı arayan hayalet. Bu yüzden Beckett’in metinlerinde amaçsızlığı aramak boşa çaba olacaktır. Onun anlatısı, karanlığın aranan kaynağını bulur mu bulmaz mı sorularının cevabını net bir şekilde vermez. Bize bırakır. Beckett’in diğer hikâyelerindeki kahramanlar da “en silik bir ışığın izini sürüyor.” “Boşuna” bir çabanın içinde gibi de görünseler “otların üzerinde beyaz lekeler” gibi hayata karşı ilgisiz de olsalar, onlar hayatın içinde. Ama cafcaflı bir hayata gözünü alıştıran insanların fark edemeyecekleri bir hayatın içindeler. Onlar, cafcaflı hayata karşı oldukça yabancı. Onlar için “ışıklandırmanın yetersiz olduğu bir gerçek” de mevcut. Bu yüzden gözlerimizi kısıp metne öyle bakmalıyız. Beckett’in Eşlik adlı seçkideki öykülerde anlatıcının sesi, kimi zaman bir kamera olarak, kimi zaman kameraya komut veren bir yönetmen, kimi zaman da dostlarına güzel anılar anlatan bir arkadaş gibi bizi uyarıyor. Örnek olarak 70 ve 71. sayfalardan kesip aldığım şu cümlelere bakıldığında söylediklerim daha iyi somutlaşacaktır. “Sırtüstü yeniden çıkıyor ortaya. Hiç kımıldamıyor(…) Dikkat edin. Yaşlı kadının diz çöküşleri göz önüne alındığında yer yatağı olmalı diyorum(…) Gözlere geçelim hemen. Açıldıkları andan başlayarak(…) Ölmüş olsa kimse şaşırmazdı buna. Yaşlı kadın ölü kuşkusuz. Ama bu arada bunun bir yararı dokunmuyor bize.  Eşlik Samuel Beckett Ayrıntı Yayınları Mart 2017 (Takyedin Çiftsüren)

Varoluşçu #beckett ; eserinde en az, ustası ve 20yy'ın üç modernistinden sayılan #joyce veya üzerine inceleme yazdığı #proust kadar zorluyor zamanı kendi iç sesi eşliğinde. İki Dünya savaşı görmüş ve önsözde belirtildiği gibi; ömrünün 20 yılını bir odada, eserlerine olan ilgi azlığı ile geçirmiş bir yazarın karamsarlığı ve derin anlatımı da buradan geliyor olabilir. Sırt üstü uzanırken duyduğunuz bir sesle başlayan, güçlü yalnızlık özelinde betimlenen boşluk,karanlık ve hiçliğin peşinde, gerçekten klasik bir kurgu, geçiş ve anlam aramayın. Okunası zor ve sürekli tekrara bezeli tümceler. Onu okumak ve hatta anlamak için (devamlı büküp yönelttiği) zamanınız ile sabrınız bol olmalı. #kafka'nın zor olduğunu düşünenlerin de 'kulakları çınlasın' derim. (Hayat Bu)

Spoiler: Okumak üzere olduğunuz kitabın size anlatacağı belirli bir hikaye yoktur. Beckett, kendi iç sesinin ona eşlik ettiği duyguları sözcüklerinde buluşturmaya çalışırken okuyucu her cümle üzerine biraz düşünerek onun ruh durumunu anlamaya çalışmalıdır. Bu sebeple yazara "eşlik" edebilmek adına okuması oldukça zor ve bir o kadar da etkileyici bir kitaptır. (Merve Sunay)

Kitabın Yazarı Samuel Beckett Kimdir?

Samuel Barclay Beckett, (13 Nisan 1906; Foxrock, Dublin - 22 Aralık 1989, Paris), İrlandalı yazar, oyun yazarı, eleştirmen ve şair. 20. yüzyıl deneysel edebiyatının önde gelen yazarlarından biridir. James Joyce'un takipçisi olduğu için "son modernistlerden", daha sonraki pek çok yazarı etkilemiş olduğu için de "ilk postmodernistlerden" biri olarak değerlendirilir. Beckett ayrıca, Martin Esslin'in "Absürd Tiyatro" olarak adlandırdığı akımın en önemli yazarı sayılmaktadır. Eserlerinin çoğunu Fransızca ya da İngilizce yazıp, diğer dile kendisi çevirmiştir. En bilinen eseri Godot'yu Beklerken'dir.

Beckett'in eserleri sade ve temel olarak minimalisttir. Bazı yorumlara göre, çağdaş insanın durumu hakkında oldukça kötümser, hatta hiççi eserler vermiştir. Gittikçe daha kısa ve özlü eserler veren Beckett, bu kötümserliği kara mizah yoluyla anlatır. "Roman ve drama türlerinde yeni formlarda oluşturduğu eserlerini, modern insanın yoksunluğu üzerine kurguladığı" için, 1969'da Nobel Edebiyat Ödülü'ne layık görülen Beckett, ayrıca 1984'te Aosdána'da Saoi seçilmiştir.

Kaynak: https://tr.wikipedia.org/wiki/Samuel_Beckett

Samuel Beckett Kitapları - Eserleri

  • Godot'yu Beklerken
  • Hiç İçin Metinler
  • Murphy
  • Mercier ile Camier
  • Aşksız İlişkiler
  • Molloy

  • Eşlik
  • Dünya ve Pantolon
  • Malone Ölüyor
  • Proust
  • Oyun Sonu
  • Adlandırılamayan
  • Üçleme

  • Acaba Nasıl?
  • Yankının Kemikleri
  • Watt
  • Echo'nun Kemikleri
  • Sıradan Kadınlar Düşü
  • Felaket ve Sair Kısa Oyunlar
  • Bana Benzer Bir Başka Aylaklık

  • Mutlu Günler
  • Tüm Kısa Oyunları
  • Son Band
  • İmge
  • All That Fall
  • Hikaye Sırasında
  • Godot'yu Beklerken - Tüm Düşenler - Oyun Sonu

  • Krapp's Last Tape & Embers
  • Li Benda Godot
  • Toplu Kısa Oyunlar 1956-1962
  • The end
  • Worstward Ho
  • Dante and the Lobster
  • Bütün Hikayeleri

Samuel Beckett Alıntıları - Sözleri

  • Hep denedin. Hep yenildin. Olsun. Yine dene. Yine yenil. Daha iyi yenil..! (Worstward Ho)
  • Eğer bir gün susarsam, söylenecek bir şey kalmamıştır bu durumda; her şey söylenmemiş olsa bile, hiçbir şey söylenmemiş olsa bile. (Malone Ölüyor)
  • [...] Kahretsin eski yerler,eski isimler (Felaket ve Sair Kısa Oyunlar)
  • İnanç duymanın en büyük nedeni daha eğlendirici olmasıdır. İnançsızlık bir boşluktur. Değişeceğimize inanç duyamayız. İnsan boşlukta kalmaya katlanamaz. (Aşksız İlişkiler)
  • "Ah, insanlar, insanlar, her şeyi açıklamak gerekiyor onlara." (Oyun Sonu)
  • düşük yapmak kısır olmaktan daha iyi değil mi dokuz gün asla yüzdüremedi batan aşkı ne de dokuz ay ne de dokuz ömür.. (Yankının Kemikleri)

  • Hamm: "Bu da ötekiler gibi bir gün o zaman." Clov: "Devam ettiği sürece. Ömür boyu hep aynı saçmalıklar!" (Oyun Sonu)
  • Sınıfta aklı hep başka yerlerde olurdu ya da boştu kafasının içi. (Malone Ölüyor)
  • Bir gün sesleneceğim ona. Ne diyeceğim, bilmiyorum, bir şeyler diyeceğim, zamanı gelince söyleyecek bir şeyler bulacağım. (Üçleme)
  • ''Bazen insan kendine soruyor şaşkınlıkla, acaba doğru gezegende miyim diye.'' (Hiç İçin Metinler)
  • “Desen sanatın na­musudur.” (Dünya ve Pantolon)
  • Çok uzun bir sürenin sonunda değer yargısı adına ne kaldıysa kendinde, onunla karanlığın ve sessizliğin hiç de değişmeyeceği yargısında bulundu. Bir gün sesi duyana kadar sürdü bu. O güne kadar! (Eşlik)
  • Bana soru sorulmasına öğle az alışkınım ki, bana bir şey sorulduğunda ne olduğunu anlamam için bir hayli zaman geçer. (Molloy)

  • Güzellik? Bir araya getirilmiş insanoğlu. İyilik? Boğazlayın. Gerçeklik? Büyük yığınların yellenmesi. (Dünya ve Pantolon)
  • Bana tutup da aydan söz etmeyin sakın, gecemde ay yoktur benim, size yıldızlardan söz edersem yanlışlıkladır. (Molloy)
  • Oysa ben para için çalışmıyorum. Peki ya ne için çalışıyorum? Bilmiyorum. İnanın pek bir şey bilmiyorum. (Molloy)
  • Bir yaşam boyunca aynı sorular, aynı cevaplar hep. Artık sona erebilir. (Oyun Sonu)
  • Hep aynı dünyanın üzerinde ışıldıyordu güneş, başka seçeneği yoktu çünkü. (Murphy)
  • ...başka bir şey bulmak varoluşu biraz daha sürdürmek için sorular bulmak kimdi onlar nasıl varlıklardı dünyanın neresindeydiler bu tür şeyler işte bu kuklalar gösterisini kim düzenliyor hiçbir anlamı yok ki git bir şeyler ye... (Acaba Nasıl?)
  • Bilemediğiniz şeyleri söylemek gücüne sahip olmadığınıza da inanmak istiyorum. Herkeste görülen bir yetersizlik bu. (Watt)