Kitap Künyesi

Yazar: Sadık Hidayet

Çevirmen: Mehmet Kanar

Yayın Evi: Yapı Kredi Yayınları

İSBN: 9789750810251

Sayfa Sayısı: 196

Hidayetname Ne Anlatıyor? Konusu, Ana Fikri, Özeti

İran gibi hem bize çok yakın hem de çok uzak bir ülkeden çıktığı yetmiyormuş gibi yaşamı ve yapıtlarıyla da çok ötemizde yer alan Sadık Hidayet'ten bir kitap daha.

Sadık Hidâyet'in Türkçe'deki serüveni öykü, deneme, oyun, gezi yazısı, folklor incelemesi gibi değişik alanlarda yazdıklarından ve mektuplarından tipik örnekler içeren Hidâyetname'yle sürüyor.

Hidayetname Alıntıları - Sözleri

  • Suskunlukları çok derin...
  • Ben gönülden yas tutarım.
  • Aslında bu insanların yaptıkları tek iş, canlı cenazelerini o yana bu yana sürüklemektir.
  • “Ne güzel olurdu, araba hiç durmayıp hep gitseydi, saatlerce, günlerce, yıllarca bulutların arasında!”
  • Yaşam kavgasını, kargaşasını ve çığlığını işitmiyorlar.
  • Bütün dinleri doğurup besleyen ve koruyan düşüncelerdir.
  • “Cenneti, cehennemi bırakın bir kenara. Ne yapabilirseniz ,bu gün yapın.”
  • ''Yeryüzünde bulunuşumuz geçici ama ne yazık ki zorunlu.''
  • Hayatta eğlenecek şey o kadar az ki, kendimize yeni bedbahtlıklar yaratmaya gerek yok.
  • Ölüm bütün varlıklara aynı gözle bakıyor, yazgılarını birbirinin aynı yapıyor. Ne zengin tanıyor, ne yoksul. Ne alçak tanıyor ne yüksek. Kara toprakta insanı, bitkiyi ve hayvanı yan yana yatırıyor. Hunharlar ve cellatlar sadece mezarda terk ediyorlar zulmü. işkence görmüyor suçsuz. Ne zalim var, ne mazlum. Büyüğü, küçüğü tatlı bir uykuya dalıyor. Bu ne huzurlu ve tatlı bir uykudur ki uyuyanlar sabahın yüzünü görmüyorlar. Yaşarn kavgasını, kargaşasını ve çığlığını işitmiyorlar. Yaşamla ilgili dertler, garnlar, acılar ve zulümler için en iyi sığınak. Bitmek tükenmek bilmeyen isteklerin kıvılcımları sönüyor. İnsanoğlunun tüm savaşları, kıyımları, yırtıcılıkları, övüngenlikleri mezarın karanlık, soğuk ve dar toprağında diniyor.
  • Bu insan soyu nasıl bir canavar!
  • Gelecek kuşaklar lanet okuyacak size.
  • Gitmeliyim! Bu "gitmek" kelimesi ne zor şey böyle! Büyüklerden biri "Gitmek, adeta ölmek" demiş.
  • "Çünkü yas tutmak ya işsiz güçsüz ya da çok rahat ve mutlu insanların işi. Hayatta eğlenecek şey o kadar az ki, kendimize yeni bedbahtlıklar yaratmaya gerek yok."

Hidayetname İncelemesi - Şahsi Yorumlar

Hidayetname: İran edebiyatının en ünlü yazarı olan Sadık Hidayet'i okumayan varsa eğer, bu dünyadan okumadan göçmesin. Ben birçok kitabı okumuş biri olarak diyorum ki heves edenler yahut başlayacak olanlar için bu kitabıyla başlamak daha doğru olacaktır. Tanışma kitabı bu eser olmalı diyorum, çünkü diğer kitaplarını okuyarak başlarsak, yazarı Sadık Hidayet yapan çoğu şeyi kaçırmış oluruz. Bu eserinde kısa öyküleri özellik İran ile ilgili mitleri hikayelerinde kullanması çok güzeldi. İsfahan'ı tanıttığı gezi yazısı vardı ki okurken çok zevk aldım. Bu ufak eserleri onun kaleminin güzelliğini belirtiyor ancak onun kaleminin bu kadar kaliteli yapan şey ise Kafka'yı tahlil edip yaptığı çıkarımları kendinde kullanmasıdır. Kitap da zaten Kafka hakkında yazdığı bir yazısı bulunmaktadır. Kendisi İran'ın Kafkas'ı olarak geçmektedir. Kafka'nın kendisi üstünde bıraktığı izlenimlerin üzerine bulunduğu coğrafyanın karanlık yanlarıda eklenince, zifiri karanlık artık Sadık Hidayet'in yegane evi olmuştur. O karanlığı kendine alıp geri kalan her yeri aydınlatmak isteyen bir yazar. Yazdığı eserlerde özellikle öykülerinde bunu görmek mümkün. Üç Damla Kan ve Alacakaranlık isimli öykülerinin toplandığı eserleri Hidayetname'den sonra okursanız yazarı daha iyi anlayacaksınız. 48 yaşında intihar edip hayatına son veren kendi karanlığını kendi ile beraber götürüp aydınlığı dünyaya bırakan bu güzide yazarı okumak, gerçek okurların boynunun borcudur... (İsmail Kulaç)

Öykü, tiyatro, deneme gibi çeşitli türde yazıları mevcut olan bu kitap bir derleme gibi diyebiliriz. Bir Eşeğin Ölüm Vakti Hal Diliyle Söyledikleri Hayvanlara yapılan eziyetlerden dem vuruyor. Sâdık Hidâyet ve Ölüm Mehmet Kanar Mehmet Kanar hidayet’in öykülerindeki ölüm düşüncesinin nerelere dayandığını inceliyor. Ölüm Hidayet bu yazıda ölüme karşı fikirlerini anlatıp bir nevi onu arzuladığını söylüyor. Sâsân Kızı Pervin Bir tiyatro eseri olan Sasan Kızı Pervin, çok etkileyici bir konuya sahip. İran’da Araplara karşı direnen insanların hikayelerine değinirken, Zerdüşt bir babanın kızı Pervin’de sevgilisini bu savaşta kaybediyor ve Arap komutanın eline esir düşüyor. Fars medeniyetinin Araplardan çok çok üstün olduğunu anlatan bu hikâyede İran’ın Arap politikalarının karşısında çektiği acılara şahit oluyoruz. Isfahan: Yarım Cihan Camus Yaz kitabında Cezayir’i anlatır. Bunu anımsattı bana ama kesinlikle Hidayet’in anlatımı daha güzel. Isfahan’ı okuduktan sonra o kadar çok gezip görmek istedim ki! Nîrengistân Kitapta en sevdiğim bölümlerden birisi oldu bu. İran gelenek ve göreneklerini anlatıyor Hidayet; nikah, düğün, gelin adetleri, çocuk, loğusa dönemi gibi her konuyu detaylıca anlatmış. O kadar benzer halk inanışlarımız var ki bunların çoğu büyük ihtimalle Şah İsmail’in Türk kültürünü Güney Azerbaycan’a yerleştirmesiyle ve onlardan etkilenmesiyle oluştu. Sampinge Hidayet, saplantılı bir intihar düşüncesine sahip. Zaten kendisi de bir iki kere deneyip son denemesinde vefat ediyor. Bunu arzuluyor resmen. Ölüme karşı hassas duygulara sahip. Yine bu hikayesi de intihar temalı. Sampinge, başına gelen tüm kötü şeylerden sonra huzurlu bir yolu tercih ediyor. Aysar Pek anlam veremediğim bir kadın ve erkek ilişkisi diyebiliriz bu öyküye :D Kafka'nın Mesajı Kafka’yı çok sevdiğini bildiğimiz Hidayet burada Kafka üzerinden suçluluk problemine değiniyor. Eserlerini tek tek inceliyor. Güzel bir yazı olmuş. Sâdık Hidâyet'in Mektupları Mizah duygusu olduğunu gösteren mektuplara sahip Sadık Hidayet. Okumaktan zevk alıyorsunuz. İntihar edip kurtulduktan sonra şöyle demiş: ‘’ Bir delilik ettim; ucuz atlattım.’’ Niye böylesin? :D (Sezgi)

Sadık Hidayet insana, yaşama, var olmaya karşı olan sorgulamaları ve çabaları olan, dünyanın dertleri ile dertlenen insan portresi çizer. Bu kitapta yazara ait çeşitli öykü, deneme vb yazıları bulacaksınız. Ben kitabı keyifle okudum ve bu sayede farklı bir yazarı da tanıma fırsatı buldum. Tavsiye ediyorum. Bundan sonra yazarın en önemli eseri olarak gösterilen "Kör Baykuş" romanını da aldım. Okunması gereken bir yazar ve bence bu kitap yazarı tanımak için güzel bir başlangıç. "Hidayetname "Bir Eşeğin Ölüm Vakti Hal Diliyle Söyledikleri" ile başlayan kısa hikayesinde; ah bir dili olsa da konuşsa denilen, insanoğlu tarafından eziyet edilen zavallı bir eşeği konuşturarak, O'nun dilinden derdini anlatır: "Hayvanlara acımak temel olarak Doğu'da gelişen bir düşünce. Ayrıca, bütün peygamberler hayvanlara karşı zulmü yasaklamıştır. Okumuşlar, bilgeler, manevi değerler üzerine yazan yazarlar ve hatta şairler hayvan hakları konusunda birleşiyor. Örneğin Hakim Firdevsi, Allah ruhuna huzur versin, şöyle diyor: "Sırtında tohum taşıyan karıncaya işkence etme, çünkü o yaratık canlıdır ve hayat onun için tatlıdır." Ama bütün bu sözler, insanların acımasızlığını, sınırsız tamah ve hırsını önleyip sınırlayacak bir yasa olmadığı için, hiçbir sonuç vermedi..." "....Bu iki ayaklı yaratığın köleleştirdiği dilsiz bir hayvanın hayatının berbat sonucu bu..." Yazar, adaletsizliği, zulmü anlatırken bir yandan da ölüm düşüncesine takıntılıdır, bu düşünce Sasan Kızı Pervin, Ölüm, Sampinge ve Aysar öykülerinde kendini gösterir. Diğer yandan sizi 1932 yılının İsfahan şehrine doğru bir gezintiye götürürken, bir başka yazısında İran halk yaşayışında yer alan düğün, dernek ve halk inanışların ritüellerini inceler. Kitabı okurken zaman zaman ara verip, yazıda bahsedilen İsfahan şehrine ait yerleri incelemeye koyuldum, yazarın alıntılarının peşinden gidip Mevlâna'ya ilham olmuş Ömer Hayyam'dan ilham almış Feridüddin Attar'ın Esrarnâme'sine ulaştım. Kitapta Kafka'nın Mesajı, (Peyami Kafka) başlığı ile yer alan inceleme Sadık Hidayet'in ömrünün son yıllarında yazdığı (1948) eserlerinden biri olup Kafkanın eserlerinde var olan ruh halini anlatır. Satır aralarında Hidayet'in insanın yaşamdaki yerine dair sorgulamalarına da tanık olursunuz;" DEVAMI VE DAHA FAZLASINI SAYFAMDA YAZDIM OKUMAK İSTERSENİZ http://kalbimdentemizbiryaprak.blogspot.com.tr/2017/03/kucuk-kara-balik-hidayetname-ve-iran.html (gece kuşağı)

Kitabın Yazarı Sadık Hidayet Kimdir?

Sadık Hidayet (Farsça: صادق هدایت) ‎ (17 Şubat 1903, Tahran - 9 Nisan 1951, Paris), modern İran edebiyatının önde gelen düzyazı ve kısa hikâye yazarı.

17 Şubat 1903 tarihinde Tahran'da dünyaya geldi ve bu kentteki Fransız Lisesi'nde eğitim gördü. 1925 yılında eğitimini sürdürmek amacıyla Avrupa'ya gitti. Bir süre diş hekimliğine ilgi duyduysa da mühendislik okumak için diş hekimliğinden vazgeçti. Fransa ve Belçika'da geçirdiği dört yılın ardından İran'a döndü ve kısa sürelerle çeşitli işlerde çalıştı.

İlk hikâyelerini Paris'teyken yazdı. 1936'da Hindistan'a giderek Sanskritçe öğrendi. Buradayken Budizm'i inceledi ve Buda'nın kimi yazılarını Farsçaya çevirdi.

Sadık Hidayet sonunda tüm hayatını Batı Edebiyatı çalışmalarına ve İran tarihi ile folklorunu araştırmaya adadı. En çok, Guy de Maupassant, Çehov, Rilke, E.A. Poe ve Kafka'nın eserleriyle ilgilendi. Hidayet birçok hikâye, kısa roman, iki tarihi dram, bir oyun, bir seyahatname ile bir dizi yergili komedi ve taslak kaleme aldı. Yazıları arasında ayrıca birçok edebiyat eleştirisi, İran folkloru ile ilgili araştırmalar ve Orta Farsça ile Fransızcadan yapılmış çeviriler yer alır. Sadık Hidayet, İran Dili ve Edebiyatını uluslararası çağdaş edebiyatın bir parçası haline getiren yazar olarak kabul edilir.

Sonraki yıllarda, zamanın sosyo-politik problemlerinin de etkisiyle, İran'ın gerilemesinin sebebi olarak gördüğü monarşiye ve ruhban sınıfına yoğun eleştiriler yöneltmeye başladı. Eserleri aracılığıyla bu iki kurumun su-i istimallerinin İran milletinin sağırlığının ve körlüğünün sebebi olduğunu gösterme çabasına girdi. Çevresine, özellikle de, çağdaşlarına yabancılaşan Hidayet, son eseri Kafka'nın Mesajı'nda ancak ayrımcılık ve baskı sonucunda yaşanabilecek bir melankoli, umutsuzluk ve ölüm halinden bahseder.

Sadık Hidayet'in en tanınmış eseri 1937 yılında Bombay'da yayımlanan Kör Baykuş'tur.

Beethoven ve Çaykovski dinlemeyi seven ve afyon tiryakiliği bilinen Sadık Hidayet, resimle de uğraştı. Günümüze kalabilen resimleri Hassan Qa'emian tarafından bir araya getirildi. Kimileri bu eserlerde sanatsal bir değer bulmazken, kimilerine göre de bunlar geleceğin resimleridir.

Ölümünü yirmi beş yıllık arkadaşı Bozorg Alevi şöyle anlatır: "Paris'te günlerce, havagazlı bir apartman aradı, Championnet caddesinde buldu aradığını. 9 Nisan 1951 günü dairesine kapandı ve bütün delikleri tıkadıktan sonra gaz musluğunu açtı. Ertesi gün ziyaretine gelen bir dostu, onu mutfakta yerde yatar buldu. Tertemiz giyinmiş, güzelce tıraş olmuştu ve cebinde parası vardı. Yakılmış müsveddelerin kalıntıları, yanıbaşında yerde duruyordu."

Yılmaz Güney'in de yattığı Père Lachaise (okunuşu: per laşez) mezarlığında gömülüdür.

Kaynak: https://tr.wikipedia.org/wiki/Sâdık_Hidâyet

Sadık Hidayet Kitapları - Eserleri

  • Kör Baykuş
  • Aylak Köpek
  • Üç Damla Kan
  • Alacakaranlık
  • Vejetaryenliğin Yararları
  • Hacı Aga

  • Diri Gömülen
  • Hidayetname
  • Hayyam'ın Teraneleri
  • Seçme Eserler
  • Guldesteyek Ji Çîrokên
  • Moğol Gölgesi

Sadık Hidayet Alıntıları - Sözleri

  • Pisagor, hayvanları öldürmenin doğal bir şey olduğunu düşünenin, insanları da kolayca öldürebileceği kanısında olacağını biliyormuş. Platon, Devlet adlı diyaloğunda, hayvansal besinin insanlar arasında savaş çıkmasına ve kan dökülmesine neden olduğunu, yırtıcı ve savaşçı olmaları için sadece askerlerin hayvansal besin almalarının uygun olduğunu belirtir. Senek, Plutark ve bütün filozoflar, etoburluğun insan beyninde kötü etki bıraktığı yolunda görüş birliğindedirler. Kant ve Jan Jak Ruso da bu konuda görüş birliğindedirler. Ruso "çok et yiyenler diğer insanlardan daha sert mizaçlı ve vahşi olurlar. Bunun deneyi her yerde ve her zaman yapılmıştır" demiştir. Kendini beğenmişlik daha çok et ve kanla beslenen kişilerin ahlakıdır. Kan dökücü canlılar, parçalamak ve pençe atmak dışında uyanmazlar. Konan Doyl der ki: "Etiyle beslenmesi için bir insanın ahlaksal açıdan bir sığırı kesme ya da bir balığı öldürme izni yoktur. İnsan onlara can vermemiştir. Artık hiçbir çaresinin kalmadığı zaman dışında onları hayattan mahrum bırakmak için Tanrı'dan izin almamıştır." Tolstoy et yemekten kaçınmayı insanın gerçek ilerleyişi yönündeki ilk adım olarak değerlendirmiştir. Nietzsche de vejetaryenliği şu şekilde över: "Sanırım vejetaryenlik, uzak durma ve kendini kısıtlama sayesinde, tüm ahlaksal öğelerden daha çok etkili olmuştur. Bu konuyu abartılı bulmayın. Kuşkusuz gelecekte öğretmenler daha katı kurallar konulmuş bir besin tarzını uygun göreceklerdir." (Vejetaryenliğin Yararları)
  • Jiyan li ber çavên min reş bûye... (Guldesteyek Ji Çîrokên)
  • "Olmaz olsun! O ölmüş, ben sağ kalmışım, neye yarar?" (Kör Baykuş)
  • “Ne güzel olurdu, araba hiç durmayıp hep gitseydi, saatlerce, günlerce, yıllarca bulutların arasında!” (Hidayetname)
  • Tırnaklarımızı aslan pençesiyle karıştırmamalıdır. İnsanın eti kemiksiz olarak yemesi, kemiği ayırdıktan sonra yediği kasların doğal bir yiyecek olmadığını gösterir. :)) (Vejetaryenliğin Yararları)
  • “Hep gözünüzün önünde duran ölümü unutuyorsunuz.” (Aylak Köpek)

  • Şimdi her şeyi biliyorum ama hiçbir şeyim. (Üç Damla Kan)
  • İnsanoğlunun uygarlık tarihi yiyecek üstüne kurulmuştur. Kargaşalar, saldırılar, savaşlar, göçler, sınıflararası kin güdüşler, ülkelerde baş gösteren ayaklanmaların temel nedeninde hep besin sorunu yatar. (Vejetaryenliğin Yararları)
  • Dünyanın sonu gelmeyecek. Sadece insanlık sonra erecek. O da kendi eliyle. (Alacakaranlık)
  • "Lakin tek korkum: Yarın ölebilirim kendimi tanıyamadan." (Kör Baykuş)
  • Hayat baştan başa kıssadır, hikâyedir. (Kör Baykuş)
  • ...cisim yok olduktan sonra gölgesi kalmaz. (Alacakaranlık)
  • Bu insan soyu nasıl bir canavar! (Hidayetname)

  • Sözün kısası halk fakirlik ve mutsuzluk içinde yaşıyordu. (Diri Gömülen)
  • Gece karanlık, dalgalar korkutucu, girdap ürkütüyor Sahilde yaşayanların nasıl haberi olur halimizden? (Seçme Eserler)
  • Karanlıkta kaybolan tüm korkular uyanır ve gerçek hayat o zaman başlar. (Aylak Köpek)
  • Âdem Baba: Buradaki hayat koşuşturmalı, vurdulu kırdılı olsa da, cennetteki tekdüze, tatsız tutsuz hayattan iyidir. Ben cennette boğulur gibi oluyordum. Yemek ye, yat; böyle tembelce bir hayat daha çabuk yoruyor. Bu melekler nasıl oldu da cennette kaldı, bilmiyorum. Havva Ana: Bizi cennetten kovulmaları aslında çok iyi oldu. Hiç olmazsa burada nöbetçi yok; başbaşayız, huzur içindeyiz. Âdem Baba: Yaklaştı dudaklarını; yaratılışın amacı bu. (Seçme Eserler)
  • "Yaşam bir zindandır, türlü türlü zindanlar. Ama kimileri zindan duvarına resim çizer ve bununla oyalanırlar. Kimileri kaçmak ister, boşuna ellerini yara bere içinde bırakırlar. Kimileri de yas tutar. Fakat işin aslı, hep kendimizi aldatmalı, hep kendimizi aldatmalıyız. Ama bir zaman gelir, insan kendini aldatmaktan da bıkar..." (Üç Damla Kan)
  • Ölümümüzden sonra yerde arama türbemizi Bizim mezarımız arif insanların göğüsleri. (Seçme Eserler)
  • Kötü eğitiliyoruz biz. Bütün sakatlıklar, daha çocuk yaşta beyinlerimize doldurulan, herkesi öbür dünyaya yönlendiren hurafelerden kaynaklanıyor. Bu dünyayı bırakıp mevhum bir fikre yapışmışız. Öbür dünyadan dönüp de bize haber getiren var mı acaba? Anamızdan doğduk mu, ölene kadar ahiretimiz için ağlıyoruz. Yaşamak mı denir buna? (Alacakaranlık)