Kitap Künyesi

Yazar: Ksenophon

Çevirmen: Ari Çokona

Editör: Alkan İnal

Orijinal Adı: Οικονομικός

Yayın Evi: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları

İSBN: 9786254051449

Sayfa Sayısı: 112

--reklam--

İktisat Üzerine Ne Anlatıyor? Konusu, Ana Fikri, Özeti

Ksenophon (MÖ yaklaşık 432 – MÖ 355): Atinalı yazar, tarihçi, komutan. Peloponnesos Savaşı’nda kentinin yenilgisini demokrasiden kaynaklanan disiplin eksikliğine bağlayarak demokratik yönetime karşı tavır aldı. MÖ 394’teki Koroneia Savaşı’nda Sparta saflarında Atinalılara karşı savaştı. Bunun üzerine ihanetle suçlanarak sürgün edildi ve bütün mal varlığına el kondu. Sokrates’in öğrencisi olan Ksenophon ilk eserini haksız ölümü üzerine hocasını savunmak için yazmıştır. En tanınmış eseri Pers prensi Kyros’un iktidar mücadelesinde yer alan Yunan askerlerin yurda dönüş macerası Anabasis – On Binler’in Dönüşü’dür. Devlet adamlığı konusundaki Kyros’un Eğitimi ve Tiranlık Hakkında, Spartalılara ilişkin Hellenika ve Lakedaimonların Devleti ve tarihin ilk iktisat ve işletmecilik kitabı olarak tanımlanabilecek olan Oikonomikos başlıca eserleri arasında yer alır. Ksenophon bu eserinde çağının sosyal, ekonomik ve hukuki hayatı hakkında değerli bilgiler aktarır, mutluluk ve refah içinde yaşamanın yollarını öğretir.

--reklam--

İktisat Üzerine Alıntıları - Sözleri

  • Fiziksel gücüyle değil, iradesiyle büyük işler başaranlar gerçekten büyüktürler.
  • Güzel ve soylu duygular gençliğe özgü beşerî güzellikle değil, insanların gündelik hayatının erdemleriyle güçlenir.
  • Dolayısıyla bir şey onu kullanmasını bilen için değerliyken, onu kullanmasını bilmeyen için değersizdir.
  • “Acaba soru sormak bir eğitim yöntemi midir İskhomakhos? Çünkü sorduğun bu sorular sayesinde öğrendiğimi fark ettim.”
  • “Fiziksel gücüyle değil, iradesiyle büyük işler başaranlar gerçekten büyüktürler.”
  • “Mesleklerine özen göstermeyenlerin acılar çektiğini, dikkatlerini yoğunlaştırarak mesleklerine özen gösterenlerin ise işlerini daha kolay ve daha çabuk bitirdiğini, daha çok kâr ettiğini gördüm.”
  • Sokrates: “Dolayısıyla bir şey onu kullanmasını bilen için değerliyken, onu kullanmasını bilmeyen için değersizdir.”
  • "Bir şey onu kullanmasını bilen için değerliyken, onu kullanmasını bilmeyen için değersizdir."
  • “… sana yemin ederim ki bütün insanlar doğaları gereği kendilerine kâr getirecek şeyleri severler.”
  • “Fiziksel gücüyle değil, iradesiyle büyük işler başaranlar gerçekten büyüktürler.”
  • "Özgürlüğümüz için en az silah zoruyla bizi köleleştirmeye çalışanlarla savaştığımız kadar tutkularımızla da savaşmalıyız."
  • "Hayvanlar itaat etmeyi iki yolla öğrenirler. İtaat etmediklerinde cezalandırılarak ve hevesle hizmetimize koşduklarında ödüllendirilerek."
  • “…güzel ve soylu duygular gençliğe özgü beşerî güzellikle değil, insanların gündelik hayatının erdemleriyle güçlenir.”
  • Güzel ve soylu duygular gençliğe özgü beşerî güzellikle değil, insanların gündelik hayatının erdemleriyle güçlenir.
  • " İhtiraslılar övgülerle de yönlendirilebilir, çünkü bazı insanlar övgüye başkalarının yemeğe ve içkiye oldukları kadar açtır. "

--reklam--

İktisat Üzerine İncelemesi - Şahsi Yorumlar

Antik Dünyada Ekonomi Kavramının Oluşumu: İktisat Üzerine / Oikonomikos: “Acaba soru sormak bir eğitim yöntemi midir İskhomakhos? Çünkü sorduğun bu sorular sayesinde öğrendiğimi fark ettim.” -Sokrates (sayfa 74) Bugün yine Antik Yunanistan topraklarına bir yolculuk yapıyoruz. M.Ö. yaklaşık 432 yılında doğduğu söylenen Antik dünyanın en garip simalarından birinin hayatına konuk oluyoruz. Bu kişinin ismi kiminizin duyduğu, kiminizinse ilk kez duyacağı yazar/Ksenophon . Kendisi bir tarihçi, bir filozof, bir yazar, bir komutan ve şu an bahsedeceğimiz eserinden de anlayacağımız üzere aynı zamanda bir ekonomist. Hatta belki de dünya üzerindeki ilk resmi ekonomist zira günümüzde “ekonomi” halini alan “oikonomikos” kavramı hakkında ilk defa bu kadar çok şey yazan kişi Ksenophon’dan başkası değil. Fakat o, tüm bu kavramlardan çok daha fazlası çünkü oldukça sıra dışı bir yaşama sahip. Gelin hep birlikte Ksenophon’un curcunalı hayatı ve kaleme aldığı eserlerine bir göz atalım. Yunanistan tarihinin önem arz eden savaşlarından biri olan Peloponnesos Savaşı’nın ilk yıllarında Atina yakınlarında doğan Ksenophon, atlı sınıfına mensup varlıklı bir ailede büyür. Tıpkı yazar/platon gibi, Ksenophon da yazar/sokrates’in öğrencilerinden biriydi. kitap/unlu-filozoflarin-yasamlari-ve-ogretileri--29396 isimli kitabıyla antik dünyanın felsefe alanındaki en önemli kaynak kitabının yazarı yazar/Diogenes-Laertios’un anlattığına göre Sokrates’le şu şekilde tanışmıştır Ksenophon: Ksenophon’la dar bir sokakta karşılaşan Sokrates, bastonuyla yolunu keserek ona iyi ve erdemli insanların nerede yetişebileceğini sorar. Ksenophon bu soruya yanıt veremez. Bunun üzerine Sokrates “öyleyse peşime takıl ve öğren” der. Bu andan sonra Ksenophon, Sokrates’in öğrencilerinden biri olur ve böylece kendisini günümüz dünyasının en önemli Antik Yunan figürlerinden biri haline getirecek olan olaylardan birini yaşamış olur. Diğer önemli olaylar ise şüphesiz ülkesine karşı tavır alarak Sparta saflarına geçip vatanına karşı savaşması ve kitap/anabasis--18319’te anlattığı tarihin en önemli olaylarından biri olan “on binlerin” Atina’ya yürüyüşünde aktif rol oynamasıdır. “…güzel ve soylu duygular gençliğe özgü beşeri güzellikle değil, insanların gündelik hayatının erdemleriyle güçlenir.” (sayfa 36) Ksenophon aslında ülkesini seven bi adamdır. Demokrasiden kaynaklandığını düşündüğü bir disiplin eksikliği sonucunda savaşlardan ağır yara alan ülkesinin yönetimine karşı tavır almıştır çünkü yanlış olan şeylerin inatla düzeltilmiyor oluşu onun ülkesi için umutsuzluğa düşmesine neden olmuş ve Atina’dan ayrılarak Sparta topraklarına geçiş yapmıştır. Vatanına ihanetten dolayı resmi olarak da sürgün yiyen Ksenophon, Koroneia Savaşı’nda Sparta saflarında Atina’ya karşı savaşmıştır. O anlarda Ksenophon’un neler düşündüğünü tahmin etmek zor olsa da, yıllar sonra yeniden Atina sevgisini içinde şiddetli bir şekilde hissettiğini ve hatta oğullarından biri olan Gryllos’un vatanı için bir savaşta canını feda ettiğini de belirtmek gerek. Pers Krallığı’nın prensi Kyros’la tanışması, kendisini Anabasis’te anlattığı bir dizi olayın içinde bulmasını sağlar. Anadolu topraklarında Atina, Sparta ve Pers askerlerinin katıldığı birçok muharebe meydana gelir ve bunların hepsini sebepleri ve sonuçlarıyla birlikte Anabasis isimli eserinde anlatır Ksenophon. Fakat yazar/Herodotos’un kitap/tarih--7895’i ve başka Anabasis kaynaklarıyla çelişkiler barındırdığı ve Ksenophon’un eserinde kendisini olduğundan daha önemli gösterdiği söylenir. Ksenophon’un günümüze dek ulaşan eserlerinin sayısı 16’dır. Çok geniş bir yelpazede eserler veren filozof, tıpkı Platon gibi hocası Sokrates’in haksız yere ölüme mahkum edildiğini düşünür ve hocası hakkında Sokrates’in Savunması isimli ( kitap/solen-ve-sokratesin-savunmasi--230339 ) bir eser kaleme alır. Ve yine Platon’un kitap/solen-dostluk--7893’u gibi kendi kitap/solen--35312’ini yazar. Pers Kralı Kyros üzerinden aile ve eğitim kavramlarını irdelediği kitap/kyrosun-egitimi--112056, Spartalılar hakkındaki kitap/hellenika--296705, Lakedaimonların Devleti, Atinalılar hakkındaki kitap/spartalilarin-devleti-atinalilarin-devleti--302853 (daha sonra yazar/aristoteles de konu hakkında aynı isme sahip bir kitap yazar: kitap/atinalilarin-devleti--128137) eserlerinden bazılarıdır. yazar/thukydides’e hayranlık duyan Ksenophon bir de kitap/yunan-tarihi--95372 isimli bir eser ortaya çıkarır ve Thukydides’in yarım kalan eserini tamamlamaya gayret eder. Tarihin ilk iktisat ve işletmecilik kitabı olarak bilinen “Oikonomikos” isimli bu eseri yazar/ari-cokona’nın Yunanca aslından çevirisiyle İş Bankası Kültür Yayınları’nın Hasan Ali Yücel Klasikler Dizisi içinde yerini almıştır. İktisat Üzerine ismiyle çevrilen yapıt, antik dünyada var olan ekonomiyi masaya yatırır. Çağının ekonomik, sosyal ve hukuki yönlerini irdeleyen yazar ayrıca refah ve mutluluk içinde yaşamanın yollarını da arar. Hocası Sokrates’i konuşturduğu 4 eserinden biri olan İktisat Üzerine, tıpkı Platon’un eserleri gibi diyaloglardan oluşur ve Ksenophon’un çizdiği Sokrates tablosu Platon’un Sokrates’ine oranla daha farklıdır. “…sana yemin ederim ki bütün insanlar doğaları gereği kendilerine kâr getirecek şeyleri severler.” -Sokrates (sayfa 80) Ksenophon’a göre Sokrates, dindar, yasalara saygılı, erdemli ve adil bir yurttaş ve diğer insanlara bir şeyler öğretmeye çabalayan iyi yürekli bir öğretmendir. Oikonomikos’ta hocasını ekonomi hakkında konuşturur Ksenophon. Toplamda 21 bölümden oluşan eser 2 ayrı ana bölüme ayrılır. İlk 6 bölüm Sokrates ve Kritoboulos’un diyaloglarından oluşurken, kalan bölümler Soktates ve İskhomakhos’un diyaloglarından oluşur. İlk 6 bölümün konusu, parayı yönetmek üzerinedir. Krtion’un oğlu Kritoboulos zengin ve örnek bir Atina vatandaşıdır. Sokrates, harcamalarına dikkat etmediğini söylediği Kritoboulos’a parasını nasıl yönetebileceğine dair telkinlerde bulunur ve ikili yöneticilik ve tarımın önemi hakkında da sohbet eder. İkilinin diyaloglarıyla böylece yazılı olarak ilk ekonomik kaynak doğmuş olur. “Ev” anlamına gelen “oikos” ve “yasa, düzen” anlamına gelen “nomos” kavramlarının bir aya gelmesinden oluşan Oikonomikos kavramı Antik Yunan’da ev işlerinin düzenlenmesi olarak kabul edilse de, kavram günümüzdeki devasa bir anlam ifade eden “ekonomi” sözcüğünün atası olarak biliniyor elbette. İkinci bölümde ise örnek bir vatandaş olarak görülen toprak sahibi İskhomakhos’la diyalog halindedir Sokrates. Yazar Ksenophon’un bu diyaloglarda kendisini İskhomakhos olarak resmettiği ise yaygın bir kanıdır. Bu bölümde ağırlıklı olarak evlilik, yönetim ve çiftçilik hakkında konuşulur. Evliliğin değeri, erkekle kadının birbirlerine karşı tutum ve davranışları, çiftçiliğin ne kadar yüce ve soylu bir meslek olduğu, yönetim kavramının ve insanları yönetmenin önemi diyaloglarda sırayla karşımıza çıkar ve Ksenophon’un konulara dair fikirlerini hocası Soktates ve İskhomakhos ekseninde okumuş oluruz. Oikonomikos’ta kadınlar ve erkeklerin farklı yaradılışlarda olduğunu, kadınların daha çok ev işleri için, erkeklerin ise çoğunlukla ev dışındaki işler için uygun olduğunu söylüyor Ksenophon. Bazı konularda erkeklerin ve kadınların birbirlerinden üstün olduğunu fakat iki cinsin saygı ve sevgi çerçevesinde yaşamaları gerektiğinin altını çiziyor. Elbette günümüz dünyasından baktığımızda eleştirilecek kısımlar vardır fakat Ksenophon’un çağdaşlarına göre kadınlar ve erkekler hakkındaki düşüncelerinin çok ileri bir seviyede olduğunu belirtmek gerek. yazar/euripides, Aristoteles ve bazı diğer Yunan yazar ve düşünürlerinin kadını aşağıladığı bir coğrafyada Ksenophon’un yazdıkları kesinlikle birer devrimdir. Kadının ev işleri için uygun tabiatta olduğu çağının düşünceleriyle paraleldir, buna ek olarak diğer görüşleri modern toplumumuzla birebir örtüşmekte ve asla kadınları aşağılayan bir tutum sergilememektedir. Günümüz dünyası için bir hayli önemli eserdir kitap/iktisat-uzerine--251969 . Romalı yazar yazar/vergilius, Georgica ( kitap/ciftcilik-sanati--139893 ) isimli kitabını yazarken Ksenophon’un eserinden esinlenmiştir. Bir diğer büyük Romalı düşünür yazar/Marcus-tullius-cicero ise eseri Latinceye çevirmiştir. Günümüzde ise düşünce dünyasına önem veren her milletin ilgiyle okuduğu ve üzerine düşündüğü önemli Antik Yunan kaynaklarından biri olarak varlığını sürdürmektedir. Özetle, Ksenophon’la tanışmak için ideal bir tercih olabilir Oikonomikos. Sonrasında ise yazarı daha iyi tanımak adına sonraki eserlerine geçiş yapılabilir. Keyifli okumalar dilerim. “Fiziksel gücüyle değil, iradesiyle büyük işler başaranlar gerçekten büyüktürler.” -İskhomakhos (sayfa 81) (Bahri Doğukan Şahin)

MÖ 400’lü yıllara ait bu eseri okuyunca bazı şeylerin günümüzde de aynı olduğunu gördüm. Anne-baba ve çocuk ilişkisi ile çocuğa bakış insanlık tarihinin değişmez bir çizgisi olmuş. Eser, ilk ekonomi kitabı olsa da o zamanların ekonomi uğraşı tarım ile ev yönetimini anlatıyor. Sokrates ve arkadaşının konuşmaları üzerinden konu aktarılıyor.. (Hüsamettin Çalışkan)

Evet uzun süredir inceleme yazmıyordum. Aslında bu kitapta da inceleme olmayışı biraz beni üzdü diyebilirim. Ksenophon ve Sokrates'i (büyük ihtimalle adını duymuştursunuz.) bilmeyen yoktur. Onlar arasında geçen konuşmaları ele alıyor. Tabi sonradan o örnek alınacak kişimiz ile de kısa da olsa tarım üzerine sohbet ediliyor. Eser yunan mitolojisi olsun , yunan tarihi olsun bilmediğim şeyleri öğrenmeme (Mesela bu dönemde kızlar 14 -15 yaşlarında , erkekler ise 30 -35 yaşlarında evleniyormuş. ) vesile oldu. Bazı şeyleri sorguladım ( Bir şeyin değerinin olması önemli midir ? Yoksa o şeyden faydalınır isek mi değerli olur ? gibi sorulara yanıt aradım. ) . Felsefe ve iktisat (ekonomi de diyebiliriz. Zaten iktisat arapça kökenli bir kelimeydi. Ekonomi de Fransızca kökenli bir kelime. Acaba Türkçe de bunların yerini alacak Öz Türkçe bir kelime var mı ?) alanlarında yolculuğa çıktık. Tavsiye edebilirim. Kitapla kalın güzel insanlar... (betul)

--reklam--

İktisat Üzerine PDF indirme linki var mı?

--reklam--

Ksenophon - İktisat Üzerine kitabı için internette en çok yapılan aramalardan birisi de İktisat Üzerine PDF linkidir. İnternette ücretli olarak satılan çoğu kitabın PDFleri bulunmaktadır. Ancak bu PDF'leri yasal olmayan yollarla indirmek ve kullanmak hem yasalara hem de ahlaka aykırıdır. Yayın evlerinin sitesinden PDF satılıyorsa indirebilirsiniz.

Kitabın Yazarı Ksenophon Kimdir?

Ksenofon (Yunanca Ξενοφῶν), MÖ 430 civarında doğdu - MÖ 355'ten sonra öldü, Yunan filozof, yazar, tarihçi ve asker, Sokrates'in öğrencisi.

Ksenofon, uzun yıllar Anadolu'yu işgal eden Pers ordularında bulunmuş çoğunlukla İranlıların askeri eğitim ve öğretim düzenleriyle ilgili görüşlerini yazmıştır.

Bunlarla birlikte Pers ordularının tüm sefer kayıtlarını tutmuştur.

Anabasis adlı eseri ilk aşamalarda alan rehberi olarak Büyük İskender tarafından İran seferlerinde en önemli kaynak olarak kullanılmıştır.

--reklam--

Ksenophon Kitapları - Eserleri

  • Anabasis
  • İktisat Üzerine
  • Kyros’un Eğitimi
  • Şölen
  • Sokrates'ten Anılar
  • Yunan Tarihi
  • Spartalıların Devleti Atinalıların Devleti
  • Şölen ve Sokrates'in Savunması
  • Hellenika
  • Conversations of Socrates
  • Avcılık Sanatı
  • At Biniciliği Üzerine
  • Çağımın Bir Tarihçesi
  • Fragmanlar

--reklam--

Ksenophon Alıntıları - Sözleri

  • "Bir şey onu kullanmasını bilen için değerliyken, onu kullanmasını bilmeyen için değersizdir." (İktisat Üzerine)
  • Gidiş ve dönüşte katedilen bütün mesafe iki yüz on beş günde bin yüz elli fersah ya da otuz dört bin iki yüz elli beş stadiondu. Gidiş ve dönüş bir yıl üç ay sürdü. (Anabasis)
  • “…bir insan, sevgi duyduğu birisi tarafından izlendiğinde kendisini daha iyi yapmak için uğraşır...” (Avcılık Sanatı)
  • "Özgürlüğümüz için en az silah zoruyla bizi köleleştirmeye çalışanlarla savaştığımız kadar tutkularımızla da savaşmalıyız." (İktisat Üzerine)
  • Nasıl ki iyi ahlaklı insanlar arkadaşlarını kendileri gibi olmaya yönlendiriyorsa kötü niyetliler de arkadaşlarını aynı şekilde düşünmeye iter. (Kyros’un Eğitimi)
  • O kişinin, çocuğa zorla saldırmayıp, yapacağını, çocuğu yoldan çıkararak gönül rızasıyla yapmış olması, onu daha da tiksinilecek biri saymayı gerektirir; çünkü, zorba, özündeki kötülüğü açığa vurur, oysa yoldan çıkarıcı, kurbanın iç dünyasını çürütür. (Şölen)
  • “… sana yemin ederim ki bütün insanlar doğaları gereği kendilerine kâr getirecek şeyleri severler.” (İktisat Üzerine)
  • Kritoboulos bir gün yürüyüp Kleinias'a sokuldu ve onu öptü. Ne var ki, öpme, kişinin içine sevda tutkunluğu ateşini en tehlikeli biçimde düşürür, kişide doyum sağlamaz ve her çeşit tatlı umudu yaratıp beklemekten başka hiçbir işe yaramaz. Bu yüzden, dirlik düzeni ve kamu ahlâkını korumak için, genç çocukların öpüşmesini kesinlikle yasaklamak gerektiğini savunuyorum. (Şölen)
  • Bana öyle görünür ki, sevdiğinin yalnız dış güzelliğinden yararlanan kişi, bir tarlanın ürün kiracısı gibidir: Yararlandığını daha değerli duruma getirmeyi umursamaz; tersine, yalnız ondan olabildiğince yarar sağlamaya bakar. Ama, gönülden gönüle sevgi besleyen kişinin durumu başkadır; o tarlanın sahibi gibidir, sevdiğine daha bir değer kazandırmak için elinden geleni yapar. (Şölen)
  • Fiziksel gücüyle değil, iradesiyle büyük işler başaranlar gerçekten büyüktürler. (İktisat Üzerine)
  • Eğer bir gurup yarışmalarda diğer guruplardan daha başarılı olduysa tebrik edilenler o guruba mensup olanlar değil o gurubu eğitenler olur. (Kyros’un Eğitimi)
  • Çocuk yaptığı her şeyi akşamları öğretmenine anlatmak zorundaydı. (Kyros’un Eğitimi)
  • “Acaba soru sormak bir eğitim yöntemi midir İskhomakhos? Çünkü sorduğun bu sorular sayesinde öğrendiğimi fark ettim.” (İktisat Üzerine)
  • Sokrates: - Doğru, bunu kabullenmesi gerekir. Gerçekten, gelecek bilicilerin durumu da böyledir; Gelecekte ne olacağını başka insanlara bildirirler de, kendi başlarına gelecek olanı bilemezler. (Şölen)
  • “Doğruyu söylemek gerekirse, hayatta kalmak için korkaklığa değil, cesarete ihtiyaç vardır.” (Spartalıların Devleti Atinalıların Devleti)
  • Bu yapıtta zaman zaman, hatta pek çok zaman, erkekler arası eşcinsel sevgiye eğilimin dile getirilip söyleşi konusu olarak işlenmesi, yapıtın değerini yahut yapıtta anlatılan insanların (sokrates'le, yakın çevresinin) değerini azaltmaz. Bu insanları kendi ölçülerimiz ve kurallarımızla yargılamaya hakkımız yoktur. Onların ise kendilerinden 2400 yıl sonra yaşayacak olan bizlerin kural ve ölçülerine neler olacağını kestirip, kendi toplumlarına değil bizim toplumumuza uymaları, bizim yadırgamayacağımız biçimde davranmaları, düşünmeleri, konuşmaları zaten beklenemezdi. (Şölen)
  • Antisthenes : - Ne ? sokrates, bu mesleği bana da mı bulaştırdığını söylüyorsun? - Evet, öyle diyorum; Çünkü seni çöp çatanlığa pek yakın bir meslekte adamakıllı usta görüyorum. - Hangi meslekmiş o? - Erkekle erkeği buluşturma mesleği (Şölen)
  • “Sparta erdemli olmayı bir devlet meselesi hâline getirmiştir.” (Spartalıların Devleti Atinalıların Devleti)
  • "Dostlar arasında aldatan aldatılandan daha çok utanmalı..." (Anabasis)
  • "Ben [...] hiçbir servetin ahlaktan, adaletten ve cömertlikten üstün olduğuna inanmıyorum." (Anabasis)