Kitap Künyesi

Yazar: Aldous Huxley

Çevirmen: Süreyyya Evren

Orijinal Adı: Ape and Essence

Yayın Evi: İthaki Yayınları

İSBN: 9789758607402

Sayfa Sayısı: 173

Maymun ve Öz Ne Anlatıyor? Konusu, Ana Fikri, Özeti

Huxley, yarı bilimkurgu yarı fütürist olarak nitelendirilebilecek Cesur Yeni Dünya romanından sonra, 1948 yılında, yine bilimkurgu ve fütürist unsurlar içeren, Maymun ve Öz adlı kısa romanını yazmıştır. Maymun ve Öz, sahne ayrıntılarını da içinde barındıran kısa bir senaryo metni içinde, din felsefesi ve teoloji konularını irdelemektedir. Huxley, metnin neredeyse monologa dönüşen ritmi içinde, kusursuz bir kurgu yaratmayı başarıyor.

Teolojik ve sosyolojik açıdan bir hiciv olarak da okunabilecek olan Maymun ve Öz, gelecekte kurgulanmıştır. III.Dünya Savaşı, dünyanın hemen her tarafını yıkıma uğratmış ve radyasyona boğmuştur. Yıkımdan etkilenmeyen Yeni Zelanda’lı bir grup bilim adamı, son durumu incelemek üzere California’ya bir ineceleme gezisi düzenlerler. Bu bilim adamlarından biri olan botanikçi Dr. Poole o bölgede yaşayan insanlar tarafından tutsak alınır. Bu insanlar, insanlık tarihinin yıkımlarla ve kötülükle dolu genel seyri doğrultusunda, kötülüğü ve Şeytan’ı yücelten yeni bir inanç sistemi kurmuşlardır.

Huxley’nin, kısa bir senaryo biçimi içinde anlattığı öyküde, Dr. Poole, bu yeni topluluğun bir üyesi olan ve sevgi ile tekeşlilik gibi eski değerleri savunan Loola adlı kadınla kaçtığında, kurgunun yeni bir boyut kazandığı görülür. Huxley bu kısa romanında, genel temaları olan gelişim, teknoloji ve insanlığın genel seyri gibi odak noktalarına kendi penceresinden bir bakış ve değerlendirme sunuyor.

Maymun ve Öz Alıntıları - Sözleri

  • ''Zalimlik ve merhamet kromozomlarla gelir; Tüm insanlar merhametli ve tüm insanlar katildir.''
  • Aşk korkuyu yok eder; ama öte yandan korku da aşkı yok eder. Ve sadece aşk değildir yok ettiği. Korku ayrıca zekayı, iyiliği, tüm güzellik ve doğruluk düşüncelerini yok eder.
  • "Ve sonunda istediğini elde ettiğin zaman da, asla olacağını zannettiğin gibi olmaz."
  • ''Hain!'' ''Vatan haini!'' ''Pis Komünist!'' ''Çürümüş Burjuva-Faşist!'' ''Kızıl Emperyalist!'' ''Kapitalist-Tekelci!'' ''Al sana!'' ''Al sana!''
  • Aşk korkuyu yok eder; ama öte yandan korku da aşkı yok eder. Ve sadece aşk değildir yok ettiği. Korku ayrıca zekayı, iyiliği, tüm güzellik ve doğruluk düşüncelerini yok eder.
  • Tüm insanlar merhametli ve tüm insanlar katildir.
  • “…bizim bilgi dediğimiz şey sadece cehaletin bir başka adından ibarettir…”
  • Aşk korkuyu yok eder; ama öte yandan korku da aşkı yok eder. Ve sadece aşk değildir yok ettiği. Korku ayrıca zekayı, iyiliği, tüm güzellik ve doğruluk düşüncelerini yok eder.
  • “Aşk korkuyu yok eder; ama öte yandan korku da aşkı yok eder. Ve sadece aşk değildir yok ettiği. Korku ayrıca zekâyı, iyiliği, tüm güzellik ve doğruluk düşüncelerini yok eder.”
  • "En kendinden emin gününde ne denli cahil olduğundan bihaber..."
  • "Uygarlığın öncülü ormanlardır, geleceği de çöller."
  • Şeytan'ı, masum insanların ıstırap çekmesinden daha fazla hiçbir şey memnun edemez.
  • “Gökbilimciler ne derse desin, Ptolemaios şüphesiz haklıydı: evrenin merkezi bulunduğumuz yerdedir, başka yerde değil.”
  • ''İnsanlar olarak kendi kendimizi doğayla birlikte öldürüyoruz ve bu konuda bir şey yapamıyoruz.''
  • “Neşe? Ama neşe öldürüleli uzun zaman oldu.”

Maymun ve Öz İncelemesi - Şahsi Yorumlar

Uzun süredir bilimkurgu okumaya ara verdikten sonra bilimkurguya dönüşüm, ünlü İngiliz bilimkurgu yazarı Aldous Huxley'nin "Maymun ve Öz" isimli bu distopik eseriyle gerçekleşti. "Maymun ve Öz" aynı zamanda İthaki Bilimkurgu Klasikleri serisinden okuduğum 59. kitap olma özelliğini de taşımaktadır. Aldous Huxley, "Kara Dörtleme"nin (Kara Dörtleme: Distopya türünde yazılmış en iyi 4 kitaba verilen çatı isim) köşe taşlarından biri olan "Cesur Yeni Dünya" ile tanınmaktadır. "Cesur Yeni Dünya"nın ünü ve etki alanı düşünüldüğünde bu durum gayet doğaldır. Fakat Aldous Huxley, "Cesur Yeni Dünya"dan ibaret bir yazar değildir. İşte "Maymun ve Öz" isimli bu eser de Huxley'nin yazmış olduğu distopik eserlerden biri olup yazılmış "Cesur Yeni Dünya"dan çok daha karanlık ve ürkütücü bir gelecek senaryosu göstermektedir. Aldous Huxley, "Cesur Yeni Dünya" yayımlandıktan sonra eserinde bir takım eksiklikler olduğunu açık yüreklilikle ifade edebilmiş bir yazar. "Maymun ve Öz" isimli bu eser ise "Cesur Yeni dünya"dan 16 yıl sonra yazılmış ve sanırım Huxley için artık eksik kalan yönler tam anlamıyla tamamlanmış. Zira bu kadar korkunç ve karanlık bir gelecek tasviri, okurken birçok yerde beni bir hayli zorladı. Tam anlamıyla bir distopya okudum diyebilirim. Kitabın konusuna değinmeden önce ilk defa karşılaştığım bir yazım tarzıyla bu eserin kaleme alındığını ifade etmek isterim. "Maymun ve Öz" isimli bu eser, senaryo formunda kaleme alınmış. Senaryo formu derken, tiyatro metni olarak düşünmeyin, burada kullanılan form tamamen beyaz perde senaryosu. İlk defa böyle bir yazım tarzı gördüğüm için kitabı okurken bu yönüyle beni çok zorladığını ifade etmek isterim. Eser, Hollywood'da başlıyor ve çöpe atılmak üzere olan bir senaryo tesadüfen iki kişi tarafından ele geçiriliyor. Senaryonun bir kısmı okunduktan sonra çok ilgi çekici olduğu fark ediliyor ve "Maymun ve Öz" başlıklı bu garip senaryo metni okunmaya başlanıyor. Senaryoya göre, Üçüncü Dünya Savaşı gerçekleşmiş ve son model teknolojik ve nükleer silahların kullanımı sonucu neredeyse tüm dünya yok olmuş. "Neredeyse" diyorum, çünkü Yeni Zelanda'nın küçük bir kesiminde savaş gerçekleşmemiş ve orada yaşayan bir grup bilim adamı hayatta kalmış. İşte bu bilim adamlarından biri de Dr. Poole'dir. Bir süre sonra Dr. Poole'nin de içlerinde bulunduğu bir keşif grubu Kaliforniya’ya bir inceleme gezisi düzenler. Dr. Poole bu gezi sırasında tutsak alınır ve tutsak alındığı insanların yaşam biçimlerini görünce adeta şoke olur. Bu noktadan sonrası korkutucu distopya için sürpriz kaçıran bilgiler içerebileceğinden kitabın konusu ile ilgili bu kadar bilgi vermeyi yeterli buluyorum. Aldous Huxley, "Maymun ve Öz" isimli distopyası ile bizlere cevaplamamız gereken çokça soru yöneltiyor. Yönelttiği soruların merkezinde, savaşlar, milliyetçilik, teknoloji, nükleer silahlar, kimyasal silahlar, teknoloji, din ve insanoğlunun belirsiz geleceği gibi konular var. Kitabın hem senaryo formunda yazılmış olması hem de eseri tam anlamıyla anlayabilmek için ciddi bir genel kültüre sahip olmayı gerektiriyor olması, kitabı okurlar için biraz ağırlaştırmış diyebilirim. Aldous Huxley'nin edebiyattan müziğe, resimden biyolojiye kadar engin bilgisi var. Fakat biz okurların onun kadar bu konularda yeterli olmasını beklemek doğru değil. Dünyanın yazılmış en karanlık distopyasını okumak istiyorsanız, son yazdığım paragrafı da mutlaka göz önünde bulundurarak bu esere bir şans verebilirsiniz. Keyifli okumalar dilerim. (Semih Doğan)

Korkunç Bir Distopik Gelecek: Maymun ve Öz: İki Türün Harmanlanışı: Roman & Senaryo yazar/aldous-huxley, kült eseri Cesur Yeni Dünya’nın ardından, bu eserinde de distopyanın sınırlarını zorluyor ve korkunç bir gelecek tasviri çiziyor. Maymun ve Öz, kitap/cesur-yeni-dunya--1057’dan tam on altı yıl sonra kaleme alınmasına rağmen, Huxley bu süre zarfında düşüncelerinden ödün vermiyor ve hayal gücünün ardında yatan karanlık güçleri ustaca kullanmasını biliyor, bunları okurlarına algı açıcı bir şekilde sunuyor. Roman aslında iki bölümden oluşuyor: Roman ve senaryo. Anlatım olarak senaryo dili kullanılmış. Bu farklı yaklaşımı için Huxley’i tebrik etmek gerek. Kitaba özgün bir hava kattığını söyleyebilirim. William Tallis adlı bir çiftçinin yazıp değerlendirmeye gönderdiği “Maymun ve Öz” adlı senaryo, diğer sayısız senaryo ile birlikte henüz okunmadan kamyon kasasında imha edilmeye gönderilirken, şans eseri yere düşüyor ve anlatıcı konumundaki karakterimizin de dikkatini çekmesi sonucu, hikaye bambaşka bir tarafa yöneliyor. Anlatıcı ve Bob Briggis adlı bu iki sinema yapımcısı, senaryoyu yazan çiftçiyi, yani William Tallis’i bulmak için yollara düşerler. Bu andan sonra ise biz Tallis’in bu senaryosunu okumaya başlıyoruz. Kitabın genel seyri bu yönde kısaca. Senaryoyu okumaya başladıktan sonra, ana karakterimiz Dr. Poole çıkıyor ortaya. 3. Dünya Savaşı, dünyanın hemen her yerinde yıkıma yol açmıştır ve bunun sonucunda milyarlarca insan dolaylı ya da doğrudan, bu savaştan etkilenmiştir. Yeni Zelandalı bir grup bilimadamı, bir keşif gezisi düzenler. Dünyanın öteki ucuna, Amerika’ya bir yolculuk gerçekleştirilir. Ekibimizin içinde Dr. Poole de bulunmaktadır. Ekip, karaya ayak bastıktan sonra tam bir enkaz ülke haline gelen ABD topraklarında gezinmeye başlar. Tam bu esnada Dr. Poole, yerliler tarafından kaçırılır. Ekipten uzaklaşan Poole, savaşın çok az uğradığı bir ülke olan Yeni Zelandalı modern insanı temsil etmektedir. Onu kaçıran insanlar ise, savaşın da etkisiyle adeta mutasyona uğramışlardır. Poole, bu vahşi insanlar arasında hayatta kalmaya çalışacak ve bir yandan da onları en ince ayrıntılarına dek tanıyacaktır. Hep Kötü Şeyler Söyleyen Adam: Aldous Huxley Huxley, bu yapıtında yine iyi şeyler söylememiş bize. -Yarattığı gelecekte Şeytan’a tapan insanlar çoğalmakta ve Şeytan Günü’nde “Arınma” adı verilen bir sistem uygulanmakta. Savaşın ve kimyasal bombaların etkisiyle sakat ve sıradışı doğan çocukların yaşamasına izin verilmiyor ve “Arınma” ile yok ediliyorlar. -Cinselliğin yok edildiği bu dünyada, annelerin göğüslerinin üzerinde de, onların yasaklı olduklarını belirtircesine “HAYIR” yazmakta. Ve tabii ki diğer cinselliği simgeleyen şeylerde de bu geçerli. -Kitapların yakıldığı sahneler, Bradbury’nin Fahrenheit 451’ini anımsatmakta. Yanan kitapların ardından ekmeğin çıkması, kitaptaki “başkalaşmış” karakterleri daha çok mutlu ediyor. Çünkü ihtiyaçları olan tek okuma eylemi kıyafetlerine yamalar ile tutturulmuş “HAYIR”lar. -Her ucube çocuğun annesi işaretlenir ve kafaları kazınır. Kamçılamanın ardındansa zamanı geldiğinde Riverside, San Diego ve Los Angeles’daki Arınma Merkezleri’ne gönderilir. Ardından Şeytan’ın izniyle törenler gerçekleştirilir ve ertesi gün, güneş doğmadan tüm ülke “arındırılmış” olur. -Şeytan Günü’nden birkaç gün sonrasına dek cinsellik normal karşılansa da, diğer tüm günlerde yasaklı bir meyve olarak bilinir ve öyle kabul edilir. -Bütün deformasyonları doğuran, kutsal olmayanın seçilmiş çanağı, kısaca insan ırkındaki lanet “Anne” olarak adlandırılır. …gibi, daha birçok korkutucu unsur bir arada bulunuyor. Huxley Yasaları: Düşüncenin Gücü “Çok fazla düşünüyorsun. Düşünmemelisin. Eğer düşünmeye başlarsan eğlenceli olmaktan çıkar. Eğer düşünürsen, bu kötü, çok kötü,” cümlesini sarf eden Loola ile bizleri sorgulamaya iten Huxley’nin asıl amacı, düşünmeyen insanları yönetmenin ne kadar kolay olduğunu vurgulamak. O halde bizim yapmamız gereken şey düşünmek. Çevremizdekilerin de düşünmesini sağlamak. Düşünen insanların artması değiştirecektir mutlaka bazı şeyleri. “Sanırım hayatın ne anlama geldiğini biliyorum,” diyen Dr. Poole gibi bizler de en azından bilmek için gayret göstermeli, yeri geldiğinde sesimizi yükseltmesini bilmeliyiz. Özetle, rahatsız edici derecede gerçekçi bir şekilde kurgulanmış, tıpkı öncekiler gibi, etkileyici bir Aldous Huxley kitabı “Maymun ve Öz”. Huxley, teknolojiye, kapitalizme, dine ve daha birçok şeye kırbacını hiç çekinmeden indirmiş ve ortaya abartıdan uzak, olabilitesi yüksek bir senaryo/roman çıkarmış. Tebrik etmek lazım kendisini. Zira çok az yazar Huxley gibi yazın hayatının büyük bir bölümünde geleceği hayal etmiş ve çeşitli zaman dilimlerini kurgulamıştır. Son olarak, Aldous Huxley’nin “Maymun ve Öz”ü, bence “Cesur Yeni Dünya”sından daha korkunç. Hayır, bu kesinlikle bir korku kitabı değil: Distopya! Dip Not: Kitap ülkemizde 2004 yılında, Süreyyya Evren çevirisi ile İthaki Yayınları’ndan çıktı. Fakat günümüzde kitaba -fiziksel olarak- ulaşmak bir hayli zor. Sahafların tozlu raflarının arasında kalan birkaç nüshayı bulduğunuza sevinebilirsiniz fakat bu sefer de fiyatını duyduğunuzda dudağınız uçuklayacaktır. Yine de, bulmanız ve okumanız gereken güçlü bir eser Maymun ve Öz. Bulmak isteyenlere kolaylıklar, bulanlara ise keyifli okumalar dilerim. “Aşk, korkuyu yok eder; ama öte yandan korku da aşkı yok eder. Ve sade aşk değildir yok ettiği. Korku ayrıca zekayı, iyiliği, tüm güzellik ve doğruluk düşüncelerini yok eder. Nihayetinde, korku bir insanın insanlığını bile yok eder. Ve korku, benim sevgili dostlarım, korku modern hayatın en temel taşlarından biridir. Çokça çığırtkanlığı yapılan ve hayat standartlarını yükseltirken vahşice ölüm ihtimalimizi de yükselten teknolojinin korkusu. Tek eliyle, cömertlikle verdiğinden de fazlasını diğer eliyle alan bilimin korkusu. İntihara varan bağımlılığımızla, uğruna öldürmeye ve ölmeye hazır olduğumuz, ölümcüllüğü kanıtlanmış kurumların korkusu. Kaçınılmaz şekilde bizi öldürmek ve köleleştirmek için kullandıkları iktidarlarla, alkışlayan kalabalıklarla yükselttiğimiz “Büyük Adam”ların korkusu. İstemediğimiz, ama gerçekleşmesi için de elimizden gelen her şeyi yaptığımız “Savaş”ın korkusu.” -Aldous Huxley (Bahri Doğukan Şahin)

Maymun ve Öz, Huxley’nin kıyıda köşede kalmış baş yapıtı bana göre. Huxley’nin kadim filozof duruşu bu kitapta Cesur Yeni Dünya veya Ada’dan farklı olarak, adeta kendini dışardan anlatan bir tutumla karşımıza çıkıyor. Hem mevcut distopyalar gibi hem de değil, zaten bir sınıflandırmaya da gerek yok. Hele ki Huxley gibi bir insanın kaleminden çıkmışsa. Kitabın konusu, tarzı ve olayları anlatması oldukça güç. Sezgisel üslup bütün kitaba hakim, adeta hislerinize yönlendirilmiş kelimelerle karşı karşıyasınız. İnsanlığın yaşayabileceği bir 3. Dünya Savaşı gerçeği ve sonucunda karşılaşılabilecek yıkım potansiyeli inanılmaz ürkütücü. Alışılagelmiş “şeytan” düşüncesi gerçek anlamda yeniden düşünülmeyi gerektiriyor bu kitaptan sonra. Kesinlikle okunulması gereken bir kitap olduğunu düşündüm. (Damla)

Kitabın Yazarı Aldous Huxley Kimdir?

Aldous Huxley; (d. 26 Temmuz 1894, Godalming, Surrey, İngiltere – ö. 22 Kasım 1963, Los Angeles, ABD), İngiliz yazar ve eleştirmen. Zarif ve yergili üslubuyla tanınmış, son dönemlerinde Doğu düşüncesine ve mistisizme yönelmiştir.

Birçok ünlü bilim adamı ve sanatçı yetiştirmiş olan Huxley ailesinden geliyordu. 1908-11 arasında Oxford’daki Eton College’da okudu. Gözlerindeki bir rahatsızlık yüzünden kör olma tehlikesiyle karşılaşınca öğrenimine ara vermek zorunda kaldı. Sonradan Balliol College’ı bitirdi (1915). Daha 17 yaşındayken oldukça uzun bir roman yazmıştı; ama bu yapıtı hiç yayımlanmadı. I. Dünya Savaşı sırasında çeşitli gazete ve dergilerde çalışan Huxley, 1919’da Belçikalı Maria Nys’le evlendi. 1923-30 arasında ailesiyle birlikte İtalya’da yaşadı. Edebi inceliğini ve zekâsını olduğu kadar, insan ilişkilerine duyduğu ilgiyi de ortaya koyan Antic Hay (1923) ve Point Counter Point (1928; Ses Sese Karşı, 1961-62, 2 cilt, 1978) gibi ilk romanlarıyla başarı kazandı. Ses Sese Karşı’ nın kahramanını, İtalya’da dost olduğu D.H. Lawrence’tan esinlenerek yaratmıştı. Brave New World’de ise (1932; Yeni Dünya, 1945/Cesur Yeni Dünya, 1989), hiçbir bireyin bilimsel denetim ve koşullanmadan kaçamadığı gelecekteki bir dünyayı anlattı. Teknolojinin iktidarına karşı bir uyan niteliğindeki yapıt, karşı ütopya türünün de klasiklerinden sayılır.

1937’de ABD’ye yerleşen Huxley, roman ve denemelerinin yanı sıra Hollywood’da senaryo çalışmaları yaptı. Karısının ölümünden sonra 1956’da İtalyan kemancı Laura Aschera’yla evlendi. Bu dönem yapıtlarında, 1960’ların gençlik altkültürlerine de esin sağlayacak bazı temalar ağırlık kazandı; The Doors of Perception’da (1954; Sezgi Kapıları, 1975) halüsinojen ilaçlarla giriştiği denemeleri anlattı, Island’da (1962; Ada, 1983) algı uyarıcı ilaçlarla zenginleştirilmiş Doğu mistisizmi ile Batı bilimine dayanan bir ütopya yarattı. Deneme ve incelemelerini ise Collected Essays (1958; Denemeler, 1976), Literature and Science (1963; Edebiyat ve Bilim), The Politics of Ecology (1963; Ekoloji Politikası) gibi kitaplarda topladı.

Huxley’nin öteki yapıtları arasında The Defeat of Youth (1918; Gençliğin Yenilgisi), Limbo (1920), Crome Yellow (1921; Krom Sarısı), Jesting Pilate (1926; Şakacı Pilate), Eyeless in Gaza (1936; Gazze’deki Kör), After Many a Summer Dies the Swan (1940; Nice Yazlardan Sonra, 1946), Grey Eminence (1941; Gölge Makam), The Perennial Philosophy (1946; Sonsuz Felsefe), Ape and Essence (1949; Maymun ve Öz) yer alır.

Aldous Huxley Kitapları - Eserleri

  • Ada
  • Algı Kapıları
  • Krom Sarısı
  • Cesur Yeni Dünya
  • Ses Sese Karşı
  • Kadim Felsefe

  • Maymun ve Öz
  • Yarın Yarın Yarın
  • Mona Lisa Tebessümü
  • Edebiyat ve Bilim
  • Armut Çiçeği Köyü'nün Kargaları
  • Denemeler
  • Cesur Yeni Dünyayı Ziyaret

  • Nice Yazlardan Sonra
  • Those Barren Leaves
  • Time Must Have a Stop

Aldous Huxley Alıntıları - Sözleri

  • Şeytan'ı, masum insanların ıstırap çekmesinden daha fazla hiçbir şey memnun edemez. (Maymun ve Öz)
  • Kanatlarını kullanmak zorunda kalmadan geçimini iyi şekilde sağlamanın yolunu öğrenmiş her kuş, kısa zamanda uçma ayrıcalığından feragat edecek ve sonsuza dek yerde kalacaktır. (Cesur Yeni Dünyayı Ziyaret)
  • "Gelgelelim iki kişi dünyanın tümü değildir." (Ses Sese Karşı)
  • “Aşk korkuyu yok eder; ama öte yandan korku da aşkı yok eder. Ve sadece aşk değildir yok ettiği. Korku ayrıca zekâyı, iyiliği, tüm güzellik ve doğruluk düşüncelerini yok eder.” (Maymun ve Öz)
  • "Eğer mutluluğunuz, bir başkasının yaptıklarına bağlıysa, çok ciddi bir sorununuz var demektir." (Algı Kapıları)
  • ''Hain!'' ''Vatan haini!'' ''Pis Komünist!'' ''Çürümüş Burjuva-Faşist!'' ''Kızıl Emperyalist!'' ''Kapitalist-Tekelci!'' ''Al sana!'' ''Al sana!'' (Maymun ve Öz)

  • Sen de çocukların gibi hayırsızsın. Yal­nız yan gelip yemekten başka bir şey bilmezsin. Bir şeye yaramazsın. Size söylüyorum. Artık hepinizden bıktım, usan­dım. (Nice Yazlardan Sonra)
  • Aşk, gülmenin ve hazzın ızdırap ve acıya pek belli belirsizce de olsa baskın geldiği, şu ya da bu türlü önemi bulunan tek insan etkinliğidir. (Krom Sarısı)
  • . Amaç, araçları haklı çıkaramaz, çünkü kullanılan araçların üretilen amaçların doğasını belirlemesi gibi basit ve açık bir nedenle. ... (Denemeler)
  • Ne demek istediğini anlatmak için sözcük bulmakta güçlük çekerdi hep. (Ses Sese Karşı)
  • Ne olduklarını sanıyorlardı bu insanlar? (Algı Kapıları)
  • "Evrenin en hoşa giden yanı," dedi Will Farnaby'ye, "olmayacak gibi görünen şeylerin olabilirliği." (Ada)
  • "Eğer algı kapıları temizlenseydi her şey insana olduğu gibi görünürdü; sonsuz." (Algı Kapıları)

  • Ama hayat kısadır, bilgiyse sonsuz: kimsenin her şeye zamanı yok. (Cesur Yeni Dünyayı Ziyaret)
  • En nihayetinde, zorbalar ölümlüdür ve koşullar değişir. (Cesur Yeni Dünyayı Ziyaret)
  • Aklı başında bir dünyada büyük bir adam olurdum herhalde; dünya böyleyken, bu tuhaf düzenlemede hiç ama hiçbir şey değilim; neredeyse her açıdan bir hiçim. (Krom Sarısı)
  • Acaba hangisi daha iyi; akıllılar arasında bir aptal olmak mı, yoksa çılgınlar arasında akıllı olmak mı? (Ada)
  • İlim nedir? İlim çamura olta salmaktır. Ölüme çâre avlamak için veya ne çıkarsa bahtına olmak üzere. (Nice Yazlardan Sonra)
  • Yaşıyorum, ama yaşayan ben değilim. (Kadim Felsefe)
  • . Gerçekler yok sayıldıkları için yok olmazlar. . (Denemeler)