Kitap Künyesi

Yazar: Semih Gümüş

Yayın Evi: Can Yayınları

İSBN: 9789750711398

Sayfa Sayısı: 152

Modernizm ve Postmodernizm Ne Anlatıyor? Konusu, Ana Fikri, Özeti

Modernizm özellikle Türkiye'de, edebiyat alanında nasıl ortaya çıktı, romanda, öyküde, şiirde yansıması nasıl oldu, nasıl bir yol izledi? Postmodernizm nasıl algılandı? Edebiyatımıza postmodernizm nasıl girdi? Postmodern yapıtlar okurla bağ kurabildi mi? Değerli eleştirmen Semih Gümüş bu kitabında, özellikle bu soruları aydınlatmaya çalışan yeni denemelerini bir araya getiriyor.

Modernizm ve Postmodernizm, yalnızca edebiyatımızın değil, ülkemizin de yüz yıllık serüvenine ışık tutuyor. Çünkü edebiyatı anlamak, çevremizde olup bitenlere açık bir zihinle bakmak anlamına geliyor. Okuduğumuz romanlar yaşamımızı nasıl etkiliyor ve dilimize nasıl bir katkı sağlıyor? Özellikle genç okurların çağdaş edebiyata nasıl yaklaşabilecekleri konusunda bir kılavuz, Modernizm ve Postmodernizm.

Modernizm ve Postmodernizm Alıntıları - Sözleri

  • Niçin yeterince okunmaz eleştiri ve deneme? Bir hikâyeden yoksun oluşu asıl neden olmalı. Okur, hikâyesi olan metni daha okumaya başlarken coşkusal bir süreç içindedir; birini bırakıp öbürünü alma isteğini de öncekinin sonunu getirme heyecanından alır. Oysa eleştiri ve deneme doğrudan düşünceyle, düşünce üretimiyle, dolayısıyla soyutlama ediminin önceden adamakıllı hazırlık gerektiren düzeyiyle ilgili bir etkinliktir ki, okurdan da o düzeye yaklaşmasını, en azından meraklıolup araştırmasini bekler. Buraya yanaşmak belli ki herkes için kolay olmuyor.
  • Gene de yoksulluğumuz bitmez. Türkçenin uluslararası bir dil olamayışı yüzünden kapanık bir kültüre sahip oluşumuz ve öteki dünyaları keşfetmeye meraklı olanlarımızın azlığı yüzünden, dünya edebiyatında geçen yüzyılda olup bitenleri kapsamlı biçimde içselleştirememedik. Modernizmin roman ya da şiirdeki verimini ve çeşitliliğini tam anlamıyla kavramak için elimizde yeterli metin bulunmadığı gibi, eleştirinin modernizmin içinden ya da çevresinden yaptığı derin çözümleme ve tartışma metinlerine uzanmak da büsbütün zor oldu.
  • Değil mi ki kent kültürü bir başına yaşamayı bir olanak gibi sunar, yalnızlığın keşfi edebiyatın modernizm içinde birey ve bireylik kavramlarını güçlendiren bir kavrama dönüşür. Bu yalnızlık ve öznelliğin öne çıkışıdır romanda betimlemeyi gözden düşüren. Yerine tükenmez arayışlar geçirerek. Orada birey, öteki insanlarla ilişki kurmak zorunda kalmadan yaşamayı sürdürürken kendiyle baş başa kalmayı bir erdeme dönüştürür. Düşünce dışarıda yaşanan hayatın gerçekliğini tamamıyla kendine göre gözleme, alma hakkı verir. Sonunda yaşanan hayat, gerçekten yaşandığı doğal haliyle, tanımlanabilecek bir özgünlük taşımaz. Onu, yaratıcı düşüncenin süzgecinden geçiren insan özgün kılmaya başlar; dolayısıyla özgünlük doğadan (ya da toplumsal hayattan) verilmiş değil, kazanılmış bir özelliktir ve yazınsal metnin özgünlüğünü yazarın yaratıcılık düzeyi belirler. Demek ki özgünlüğün yaratılma koşulları için en uygun zeminlerden birini modernizm kültürü oluşturur.
  • Edebiyat, kendinden bıktığı yerde yenisini üretir; dünya edebiyatı boşlukları doldurmakta geç kalmadığını her zaman göstermiştir.
  • (...) avrupa'nın yaşadığı büyük yıkım, bireylik duygusunu gerçeklikten koparmış, bu da modernizmin sonunu hazırlamıştı. artık "verili dünyanın anlamlandırılması" durumu yaşanıyordu. çünkü gerçeklik [sahicilik] duygusu, bireyliğin son kerteye çıktığı yerde bile kendine bir dayanak arar. Hugo von Hofmannsthal'ın, "hayatın çözümlenmesi ve hayattan kaçış" biçiminde anlattığı modernlik, anlamını en çok bu dönemde bulur.
  • Bir edebiyat yalnızca anıtsal klasiklerin gölgesinde, Balzac, Tolstoy, Dostoyevski ya da sözgelimi Büyük Umutlar ve Bitmeyen Kavga ile tamamlanmıyor. Elbette onlarsız büyük edebiyattan söz edilemez, ama yalnızca onların oluşturduğu edebiyatın tek boyutlu da sınırlari çizilmiş bir ufuk çizgisine bakacağı da kuşkusuz değil mi? Yakup Kadri, Reşat Nuri Güntekin, Sabahattin Ali, Orhan Kemal ya da onların yanı başına konabilecek pek çok yazarın yarattığı edebiyat, onların da yeniden anlamlandırılmasını sağlayacak yeni bir okuma kültürünün oluşmasının yollarını açan yenilikçi yazarlar olmadıkça, ne denli büyük olursa olsun, kuşaktan kuşağa rengini yitirmeye başlayacaktır. Edebiyat, yalnızca kendi gördüklerimizde oluşmaz. Kişisel seçimlerimiz, beğendiğimiz ya da beğenmediğimiz boyalarla yaptığımız resmin yanına başkalarının yaptıkları da asılmalıdır ki, bir edebiyatı bütün renkleriyle izleyebilelim. Romanları yüz binlerce satılan yazarların aldıkları yerin yanında, bin tane satılması bile kolay olmayan romanlar, okurun yanına yanaşmadığı şiir kitapları da yer alacaktır ki, birini öbüründen değerli ya da değersiz sayma bilisizliğine edebiyatın şans tanımadığı görülebilsin.
  • Yaşadığımız toplum biçiminin kapitalizmin getirdiği yaşam biçimi içinde sağladığı ekonomik ve teknolojik olanaklar, hiç kuşku yok ki bireylerin kendine daha çok dönmesine neden oldu. Belki bu durumu, "neden oldu" sözcükleri yerine, "dönmesini sağladı" biçiminde anlatmak daha doğru olur. Bu gelişmenin ve modernizmin kalitesini gitgide daha çok yükselttiği şehir hayatının bu gelişmenin yarattığı olanakların bireysel özgürlükler için savaşımı yükseltmesi beklenirken, bireylerin sistemi kuran ve yöneten kurumlardan uzaklaşmasına, dolayısıyla siyasal kurumların görece bağımsızlığının güçlenmesine, bunun da kaçınılmaz sonucu olarak yönetenlerin fütursuzluğuna ve otoriter heveslere kapılmasına neden olduğu görüldü.
  • "Dayandığı toplumsal ön koşullar nedeniyle ciddi sanatın gözden kaçırdığı hakikat, hafif sanata nesnel bir hak görüntüsü kazandırır. "
  • Modernizmin olgunluk dönemleri, onun aynı zamanda yorgunluk dönemleridir ki, kendinden sonraki bir kültüre yerini bırakma sürecinde gitgide daha sert biçimde aşındırılmıştır. Bu kültür bölünmesinden en önemli paylardan birini postmodernizm aldı. Bölünme sonrasınin başat duygularından biri, Nerede o eski günler, biçiminde düşünmektir. Nerede o eski yazarlar, eleştirmenler, masaya yumruğunu vuranlar... Oysa modernizmin düşüş dönemlerinde karşımıza çıkan metropol kültürü, sözgelimi ne Baylan Pastanesi çevresini yeniden canlandırmaya, ne yeni bir Nurullah Ataç çıkarmaya el verir. Artık yazarlar da birbirleriyle daha az ilişki ve etkileşim içinde; dolayısıyla önceden köşelenmiş anlayışlar, manifestolar çevresinde oluşan edebiyat dergileri yayımlanmıyor, yayımlananlar iz bırakmadan çarçabuk öte dünyaya göçüyor; edebiyat dünyasını bir arada tutması beklenen etkileşim, kaygan bir zeminde, ancak gelip geçici anlar içinde kurulabiliyor.
  • Çeşitli dönemlerde yükselen modernleşme güdüsünü tanımlamakta bile güçlük çekmiş edebiyatımız, hiç kuşku yok ki asıl yarayı toplumsal ve siyasal hayatın her zaman sıcak ve sert oluşundan aldı. Yazınsal değerler, bireyliklerin yazınsal kişilik kazanması, yazarın öznel yorumlarının bütün nesnel yorumların üstünde tutulması gibi modernist değerler, hemen hiçbir dönemde öne çıkmayı başaramadı. Kendi modernizmini hem bilincinde olmadan yaşadığı, hem de hep toplumsal değerlerin baskısı altında kaldığı için, yazarların özgünlükleri de içinde bulundukları ortamın ideolojik değerlerince sınandı.
  • bugün hâlâ Nâzım Hikmet üstüne düşünüp tartışıyorsak, bunun ayırt edici nedeni, onun Türk şiirini hiç bilinmeyen bir serüvene çıkarması ve orada geleneksel şiir anlayışının tamamıyla dışında, yenilikçi bir şiir yaratmasıdır. ondan sonra Türk şiiri Nâzım Hikmet'e bakmadan kendini tanıyamadı.
  • (...) edebiyat bazen içinde doğduğu zamanla arasında ancak köktenci bir dönüşümle çözülecek bir çelişki taşır ki, bu çelişkiyi çözmeden yaşamak bile onun sürüden koptuğunu gösterir.
  • Eğer işlevsel dil yazınsal dilin yerine geçiriliyor, popüler edebiyat gerçek edebiyat olarak sunuluyorsa, bunun arkasında bir endüstri bulunduğu gerçeğinden kopamayız.

Modernizm ve Postmodernizm İncelemesi - Şahsi Yorumlar

Modernizm ve Postmodernizm: "Eleştiri, iyi-kötü ayrımlarının çok ötesinde, yazınsal metnin bütün öğelerini çözümleyip kendini metnin üstüne atan bir yaratım süreci sonunda çıkar ortaya. (s.10)" Semih Gümüş, Modernizm ve Postmodernizm adlı kitabında eleştiriyi bu şekilde ifade ediyor. Peki, biz bunun ne kadarını yapabiliyoruz? Okurların çoğu sadece okur olarak vardır. Bu şekilde 'üstten bakarak' kitabı yorumlamak; salt metinden hareket ederek bir durum ortaya çıkartmak çoğu zaman, kolay da olmuyor. Bazen yazarın diğer kitaplarına ya da etkilendiklerine bakarak da bir sonuç çıkartmamız gerekebilir. O yüzden eleştiri yazısı yazmak ve eleştirmen sıfatına haiz olmanın da çeşitli sorumlulukları var. Semih Gümüş de bu işin uzmanlarından biri. Eleştiri denildiğinde ilk akla gelen şey, 'olumsuz' bir çağrışımdır. Ama her eleştiri olumsuzluk mu bu da ayrı bir konu. Semih Gümüş, önsöz kısmında önce 'eleştiriyi' açıklayarak bir girizgah yapıyor. Sonra izlenecek yol hakkında kısa bilgi vererek, benim gibi 'düz, vasat' okurlara bazı açıklamalarda bulunur. Örneğin, "Yenilikçilik ile modernizm birbirini sürekli anıştırır elbette, ama birbirleriyle örtüştükleri de söylenemez.(s.11)" diyerek de önemli bir tespitte bulunur. Çoğunluğun aynı bildiği bu kavramlara ufak da olsa bir açıklık kazandırır. Buradan hareketle modernizm ve postmodernizmin de birbirinin devamı ya da bütünün ortadan kesilmiş iki parçası olmadığını ifade eder. Osmanlıdan Cumhuriyete geçerken yaşanan değişimlerin, Osmanlının devamı olan aydınların yazınsal hayatlarına ise hiç etki etmediğini ifade eder. Rejim değiştiği ve köklü reformlar yapıldığı halde, edebi tarzın aynen devam ettiğini, o yüzden modernizm kavramının edebi değil siyasi değişiklik olduğunu belirtir. Önceden sonraya (halef-selef) bir geçiş hali içinde bulunan tarihin ve bunun bir unsuru olan yazarların, var olan olgular doğrultusunda yazılarına devam ettiklerinden bahseder. Bu dönemdeki yazarlar Osmanlıdan Cumhuriyete geçişte karşılaştıkları çeşitli sıkıntıları (devlet, toplum, sosyal, siyasal, aile) bir belge ve kaynak olarak yazılarına işlerler. Ama bu durumun onların edebi anlamda modernist oldukları anlamına gelemeyeceğini ifade eder. Şu an bile o yazarların eserleri okunduğunda o dönemin gerçekleri, yaşamları, hayalleri ya da buna benzer durumlarıyla karşılaşırız. Edebi geçiş süreci siyasi geçiş döneminden farklı bir şekilde gelişir. '1950 Kuşağını modernist edebiyatın olanaklarını keşfettiği yıllardır .(s.31)' diyerek bir sınır hattı çizer. Modernizmi ifade ederken, anlatılan yaşantı ve karakterlerin dilinden çok, 'nasıl anlatıldığıyla' ilgili olduğunu ve bunun içinde dilin kullanımı, kelime oyunları, o kelimelere verilen özel anlamlar olduğunu ama anlatımın ise ön planda olmadığı bir durumdan bahseder. Klasik anlatıdaki 'olayların' yerine modern anlatıda 'nasıl anlatıldığının' ön planda olduğunu belirtir. 1950 Kuşağını Türk edebiyatında yeni bir yapı taşı olarak belirtir. Çeşitli isimler sayar ve Yusuf Atılgan'ın Aylak Adam'ını edebiyatın ilk modernist romanı olarak vurgular. Ayrıca 1950 Kuşağının yazınsal arayışlarının bugün bile hala kapsamlı bir şekilde değerlendirilmediğinden bahseder. Kitabın 45.sayfasında yer alan 'Zor Okunurluk ve Okuma Kültürü' adlı bölümü ise özellikle burada vurguladım. Çünkü, bazı yazarlar ya da kitaplar için söylenen 'bu kitaptan bir şey anlamadım, ne anlatıyor yahu!' cümlesini açıklamaya çalışıyor. Ayrıca, niçin birileri ya da bazı kitaplar ön plana çıkarılıyor. Edebi olduğu için mi yoksa çıkar hesaplarından dolayı mı? Bunu da anlamaya çalışıyoruz. Semih Gümüş, edebiyatın sadece Balzac, Tolstoy, Dostoyevski ya da Yakup Kadri, Reşat Nuri, Sabahattin Ali, Orhan Kemal olmadığını, onların yazım yolunu sürdürenler olduğu gibi tamamen farklı yollardan yazarak önemli eser veren yazarların da olduğunu ifade ederek, çok önemli bir duruma da işaret eder. Tek bir tarzın edebiyatın tümünü temsil edemeyeceğini, farklı düşünceler olduğu gibi farklı tarzların da olacağını söyler. Günümüzde nitelikten çok niceliğin üstün tutulması, özellikle son yıllarda yazılı ve görsel basının bir çeşit dayatması olarak da görülebilir. Sürekli ön plana çıkartılan kişi ve kitaplar okuyucular gözünde 'ben de aldım' , 'bende de var' dan başka bir şey ifade etmez duruma gelmiş. Çoğu zaman günümüz tabiriyle copy/paste olarak ordan burdan alıntılarla döşenmiş kitaplar da ortalığa savrulur. Çoğu zaman nitelik maalesef niceliğe yenik düşebiliyor. Öncelikle bu kitap ders kitabı değil ve o yüzden de giriş-gelişme-sonuç şeklinde bir anlatım beklenmesin. Dünya edebiyatında modern, postmodern gelişmelerin Türk edebiyatına yansımaları hakkında çeşitli yazıların toplandığı bir kitap. Semih Gümüş, 'eleştiri ' açısından kitap ve yazarları bize anlatıyor. Her bölüm birbirinden bağımsız okunabilir. Bazı yerlerde Zweigvari bir anlatım sergiler. Eleştiri ve deneme türlerine uzak olan okurlara seslenir: Meraklı olun, hazır olanla yetinmeyin ve bazı şeyleri kurcalayın ki , olaylara farklı açıdan bakabilesiniz. Edebiyatla biraz haşır neşir olan herkesin mutlaka okuması gereken bir kitap. Sadece Türkçe ve edebiyat öğretmenleri değil; öğrenci ya da edebiyatın herhangi bir dalıyla uğraşanların da yararlanabileceği bir çalışma. Ben epey bilgi sahibi oldum. Benim gibi düz okurların da yeni bir şeyler duyması ve bildiklerini pekiştirmesi anlamında faydalı bir kitap olacağını düşünüyorum. Kitabı okuduğunuzda, ideolojik bağnazlık bulamazsınız. Onu da yapabilirdi ama o, daha zor olanı seçip, ortadan yürümüş. Yürürken de yolda karşılaştığı kişileri ve bulduğu kitaplara dokunmuş, duymuş, görmüş, bakmış, okumuş, yazmış ve edebiyatın dünü ve yarını için güzel bir çalışma çıkartmış. Faydalı bir çalışma; çok şeyler kazanırsınız, tavsiye ederim. (S. Ali)

Modernizm Rüya Postmodernizm Kabus ve Cehalet: Modernizm nedir? Peki ya postmodernizm? Bunun ayrımını bizde edebiyatçılar bile tamı tamına oturup öyle kolayca yapamıyor. Sadece bizde de değil dünyada da durum böyle. İnsan tam manasıyla postmodern olamıyor çünkü içinde postmodernizm'i kemiren bir benlik duygusu modernizmin aradığı öz var. Ancak kapitalist dünyada başköşeye oturmuş postmodernizm ve ona bağlı dinamikler ne insana ne de insanın özüne bir yaşam alanı bırakıyor. Postmodernizm insanları ortalama bir kültüre indirgemeye ya da yükseltgemeye çalışırken kapitalizm ve buna bağlı diğer dinamikler insanlara birtakım fuzuli istekleri ihtiyaç olarak yuttururken kişi sadece maddeleşiyor ve özü o kadar işlevsiz kalıyor ki bu metalar dünyasında ruhta para ile ölçülebilir bir değere düşüyor. Postmodernizm bir yönüyle her şeyi ayaklar altına alıyor sanki. Ancak yaşadığımız çağ, teknoloji ve hazır tüketim ürünü olan artık neredeyse her şey buna insan da dahil çok basit bir şekilde baktığımızda paranın bir insanı da satın alabilecek değere geldiği bu nokta da insanın kendini gerçekleştirmesi, bir değer oluşturması, bir amacı olması, gerçek anlamda insanın insanlık için bir fayda kaynağı olması, en basit tabiriyle her insanın özel olması artık ulaşılamaz bir uç noktadır. İnsan kendi eliyle metalar dünyasının oyuncağı olmuştur. Her gün takip edilen basit magazin haberleri, dikkatli baktığımızda aslında yetenekten ziyade dolgun kalçalara ya da iri göğüslere sahip olan bir takım insanların postmodern ve kapitalist çağın etkisiyle işlevsiz içi boş tek dolu yanı slikonları ve tamponları olan bir rol model olarak ortaya sürülmesi, insanların spor yapmak için bir sürü yemek yemesi ve üzerine gidip tekrar spor yaparak yapay bir kaslı vücuda sahip olmaya çalışması, estetikle birbirine benzeşmeye çalışan insanlar,edebiyatın, sinemanın, müziğin ve daha bir çok sanat dalının ayaklar altına düşmesi ve kaliteli olanı farklı olanı dışlayıp yadsıması ve bunlar gibi daha bir çok örnek gösteriyor ki insan insan olmaktan bir hayli uzaklaşıp tektip bir modele dönüşmüştür. Peki modernizm bize neyi vadediyordu? Modernizm bireyin kendiyle ilgili olmasını, öncelikle kendini tanımasını vadediyor. Modernizm ve postmodernizm görünen o ki birbirleri için tehlikeli iki düşman. Modernizm postmodern olanı yıkmak istiyor çünkü hitap ettiği bir kitlesi var. Bu kitle ise öyle ya da böyle seçkin bir zümre olmak zorunda. Postmodernizm ise ucuz bir tüketim ürününden başka bir şey değil. Çağın gereği olarak bunu kullanan ve tüketen herkes sonunda amaçsız ve çaresiz olarak ya yok olmaya ya da farkına varmaya mahkum olacaktır. Çünkü postmodernizmin asıl tükkettiği ürün insandır. Postmodernizm direkt olarak aslında insani değerleri hedef alıp yok etmek yerine ortak değerler ve kültür oluşturup ucuz olanı süslü göstermek ister. Tüm bu anlatının edebiyatla ilgisi neydi peki? İlgi şurada modernizm farklı eserler ortaya koyar, bireyi ve iç dünyasını tıpkı gerçekte olduğu gibi ayrı ayrı sunar. Ancak postmodernizm sadece olan bir metni değersizleştirmeye daha çok klasik ve modernist olanı ironi, parodi ve pastiş gibi tekniklerle yazarının anlatı yeteneği ölçüsünde yerle bir etmeye dayalıdır. Bizim edebiyatımızda ise postmodernist yazarlar en çok modernisttir aslında. Oğuz Atay Tutunamayanlar ile tüm edebiyat ürünlerinin hatta yazarlarının dahası sadece edebiyat değil ilahi kitapların bile anlatımını yerinden oynatarak bir postmodern eser örneği ortaya koymuştur ancak Oğuz Atay başlı başına bir modernisttir. Çünkü çağın çok ötesinde sezgilere sahip tam eksiksiz bir bireydir en başta. Kendisini aramıştır bulmaktan korkmamıştır. Yusuf Atılgan Aylak Adam ile modernizmin tam bir örneğini vermiştir. Peki Orhan Pamuk gerçekten bir postmodernist midir söylenildiği gib? Edebiyat derslerinde başlıklar altında incelenen ama ne elenip sık dokunan ne de okunan bu yazarlar tam manasıyla sınıflandırılabilir mi? Ahmet Hamdi Tanpınar Saatleri Ayarlama Enstitüsü ile kurduğu ironik anlatımla postmodernist Halit Ayarcı ve Hayri İrdal karakterleri ve iç dünyalarını ortaya koymadaki başarıyla başlı başına bir modernisttir. En başta dediğim gibi bizde postmodernizm ve modernizm birbirinden ayrılması ve sınıflandırılması zor kavramlardır. Çünkü biz geç modernizme ani kapitalizme ve özenti psotmodernizme sahip görünüşte aşırı özde cahil sözde yıkıcı ne modern ne de postmoderniz. Her şey arada o kadar sıkışmış tepeden inmiş ki biz de kavram karmaşaları içinde en fazla modern birer köle postmodern birer tüketici en çok kendini tüketici olmuşuz. (SadeceOkur)

1900'ler itibariyle ulus devletlerin güçlenmesi, beraberinde aydınların toplumdan uzaklaşıp bireye ve bireyin iç dünyasına yönelmelerine yol açtı. Siyasi erklerin baskısı artarken, edebiyat dünyası çekildiği kabuğunda ferdin yalnızlığını ve bilincini, altıyla üstüyle cilalayarak modernizm akımını yarattı. İşte bu eleştiri kitabı modernizm ve onun halefi postmodernizmi derinlemesine ele alarak ortaya koymaktadır. Modernizmin özgün tekniklerinin edebiyata getirdiği yeni soluk ve yaratılan muhteşem yapıtlar ortaya konurken, ardından değişen dünyayla birlikte güçlenen kapitalizmin nasıl postmodernizmi belki de değim yerindeyse, prematüre olarak doğurduğunu ve bu bağlamda modernizmin de tamamlanamamış olduğunu örnekleriyle önümüze seriyor eserimiz. Avangart modernizmin yerine geçen ve edebiyatı metalaştıran ve yayın evlerini birer ticarethaneye evrilten postmodernizmin de zamanı geldiğinde yeni bir geçmodernizm akımına teslim olacağına dair oldukça kuvvetli ve ikna edici tezleri başarıyla işlemiş yazarımız. Değinilen en önemli noktalardan biri de postmodernizm ve popülizmin aynı şeyler olmamakla beraber nasıl girift bir sarmalı oluşturduklarıydı. Bu nokta da yazarımız, edebiyatın daha seçkin olması gerektiğini ve anlatılan kadar, anlatım biçiminin de özgün ve sanatsal estetiğe sahip olması gerektiğini savunuyor. Kitabın büyük bölümü tabii ki de yerli edebiyatımız üzerine yoğunlaşmış. Özellikle 1950 kuşağı ve sonrasında yaratılan eserler baz alınarak modernizmden postmodernizme geçişin izleği dikkatli bir biçimde örnekleriyle sunulmuş. Bu örnekler Vüs'at O. Bener, Oğuz Atay, Yusuf Atılgan, Leyla Erbil, İhsan Oktay Anar, Orhan Pamuk ve daha nice nice isimden oluşuyor. Özellikle dikkatimi çeken nokta, edebiyatımızda modern ile postmodernin ve hatta klasiğin sürekli harmanlanmış bir yapıda olduğuydu. Sonuç olarak yazarın da dediği gibi maalesef ülkemizde en az okunan edebi metinler şiir ve eleştiri kitapları oluyor. Ben de kendi adıma bir ders çıkarıp farklı türlere karşı, kapıyı daha fazla aralamaya çalışacağım.Hepinize iyi okumalar (Bahadır Çavuşoğlu)

Kitabın Yazarı Semih Gümüş Kimdir?

Semih Gümüş Türk yazar. Ankara Fen Lisesi ve Gazi Lisesi'nden sonra, 1981'de Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'ni bitirdi. İlk yazısı aynı yıl Yazko Edebiyat Dergisi'nde yayınlandı. 1981-1985 yıllarında Yarın Dergisi'nin genel yayın yönetmenliğini yaptı. 1995-2005 yıllarında Adam Öykü Dergisi'nin genel yayın yönetmenliğini yürüttü. 2006 Aralık ayında Notosöykü Dergisi'ni çıkardı ve şimdilerde bu derginin genel yayın yönetmenliğini yürütüyor. Kendine özgü bir eleştiri anlayışına sahip olan Semih Gümüş'ün 1991'de Roman Kitabı, 1994'te Kara Anlatı Yazarı, Karşılıksız Yazılar, Yazının ve Tarihin Bilinci, 1996'da Cevdet Kudret Eleştiri Ödülü'nü alan Başkaldırı ve Roman, 1999'da Öykünün Bahçesi, 2002'de Puslu Ada, 2003'te Yazının Sarkacı Roman, 2005'te Yazarın Yanlızlık Burcu adlı kitapları yayınlandı.

Semih Gümüş Kitapları - Eserleri

  • Yazar Olabilir miyim?
  • Yalnızlık Kime Benzer
  • Okumak ve Yazmak
  • Modernizm ve Postmodernizm
  • Yazarın Yalnızlık Burcu
  • Öykünün Kedi Gözü

  • Ay'ı Boyamak
  • Öykünün Bahçesi
  • Dikkat! Kırılacak Eşya
  • Yazının Sarkacı Roman
  • Belki Sonra Başka Şeyler de Konuşuruz
  • Romanın Şimdiki Zamanı
  • Aşk Öyküleri

  • Eleştirinin Sis Çanı
  • Roman Kitabı
  • Orhan Veli Kanık
  • Türk Yazınından Seçilmiş Kısa Öyküler
  • Çözümleyici Eleştiri
  • Yazının ve Tarihin Bilinci
  • Edebiyat ve Yeni Zamanların Kültürü

  • Puslu Ada
  • Öykünün Şimdiki Zamanı Bugünün Ustaları
  • Başkaldırı ve Roman
  • Kara Anlatı Yazarı: Vüs'at O. Bener
  • Beyoğlu Öyküleri
  • İstanbul Öyküleri
  • Futbol ve Biz

  • Karşılıksız Yazılar

Semih Gümüş Alıntıları - Sözleri

  • "Sanki anlatacağım hikayeyi daha önceden biliyorsun," der Hoca'ya; "Belki sonunu da biliyorsun . Senin gibi birine, bildiği şeyi ben nasıl anlatayım?" (Öykünün Bahçesi)
  • Sinekli Bakkal Batı’nın üstünlüklerine karşı Doğu’nun değerlerini ortaya çıkarmayı amaçlayan bir tez romanıydı ve yazınsal değeriyle çağdaş Türk edebiyatının kanonu içindeki yeri tartışmalı sayılabilecek bu roman, içeriği ve taşıdığı güçlü anlamın yanı sıra işleviyle de yeni edebiyatın kurucularından sayılır. (Edebiyat ve Yeni Zamanların Kültürü)
  • En güzel çiçekler neden uçurumların kenarlarında açar, daha iyi anlıyorum. (Aşk Öyküleri)
  • Yaratım süreci boyunca yalnızca yazarına ait olan yazınsal metin, dünya gözüne göründükten sonra yazarın denetiminden çıkmaya başlar. Orada eleştiri vardır artık, tek bir eleştirmen olmasa bile, her okumanın bir eleştiri yerine geçtiği anlamında. (Çözümleyici Eleştiri)
  • Eğer işlevsel dil yazınsal dilin yerine geçiriliyor, popüler edebiyat gerçek edebiyat olarak sunuluyorsa, bunun arkasında bir endüstri bulunduğu gerçeğinden kopamayız. (Modernizm ve Postmodernizm)
  • İnsanın ancak ötekini anlayarak kendini de anlayacağını düşünmeden yazabilir, yaşayabilir mi yazar? (Çözümleyici Eleştiri)

  • Yazmak etkin bir iştir ve hayran olduğum ve başarmayı hep istediğim yazma tarzı, okumayı da etkin hale getirendir - kitap, radarın bilinmeyen bir şeyi okuduğu gibi okuru okuyor. Ve bilinmeyenler, okurlar, bunu hissediyor. JOHN FOWLES (Romanın Şimdiki Zamanı)
  • Yaşamım! Doğrusun yanlış olduğun kadar. Bir diken gibisin içimde (Başkaldırı ve Roman)
  • İnsan kendini arama bilincine vardığında, toplumsal bir kuşatma içinde olduğunu da görür. Ürkütücü gelir bu. Dışındaki değerlerin gitgide güçlenerek kendi değerlerini hastırdığı yerde yüzünü aydınlığa çeviremediğini görmenin tedirginliğini yaşar. (Öykünün Kedi Gözü)
  • Büyülü gerçekçiliğin itici gücü anlatım biçimidir elbette ve Mârquez, baştan sona bütün romanlarında hep o anlatım biçiminin o güne dek bulamadığı özelliklerini arayıp bulduğu için bu denli başardı oldu. (Eleştirinin Sis Çanı)
  • Acıyla da yaşasa yazının nankörlüğünü, En iyisi perdeleri sıkıca çekmek, diye düşünür. Bir yerden yalıtlarken kendimi, başka bir yerde çağalıyorum işte ... (Roman Kitabı)
  • Bireyin içinden geçerek hayatı görme biçimleri, yeniden yaratma biçimlerini ve roman sanatının olanaklarını değiştirince, önceki yüzyılın büyük romanlarına hiç benzemeyen romanlar yazılmasına neden oldu. (Romanın Şimdiki Zamanı)
  • "Bizi belirleyen biraz da geçmiş değil mi?” (Öykünün Şimdiki Zamanı Bugünün Ustaları)

  • Ah, insanların kusursuzluğa karşı bu çılgınca merakı beni nasıl korkutuyor Madam, bilemezsiniz. (Aşk Öyküleri)
  • Yazarken yalnızlığa gereksinim duydukça onurunu koruyabilir yazar. Yoksa kapısını tırmalayan sırtlanlara teslim olmaktan başka yol kalmaz. (Yazarın Yalnızlık Burcu)
  • Somut korku başa gelmeden tedirginlik içinde silkeler insanı ama gene de kaçıp kurtulabileceğini bilir insan. Daha ürkütücü olan, içine düştüğü hayalet şehrin yarattığı ruhsal etki, nereye gitse yanından ayrılmayacak olan kaygıdır. Öylesine yeniktir ki kaygı karşısında insan... (Romanın Şimdiki Zamanı)
  • Her gün bu kadar güzel mi bu deniz? Böyle mi görünür gökyüzü her zaman? Her zaman güzel mi bu kadar, Bu eşya, bu pencere? Değil, Vallahi değil; Bir iş var bu işin içinde. (Orhan Veli Kanık)
  • İnsan hayatı kaçış ve korkuyla başladı. (Yazının Sarkacı Roman)
  • İlk oyuncağı yarattığı gibi, ilk masalı da çocuk anlatmış olsa gerektir. (Öykünün Kedi Gözü)
  • Eski oyuncakların büyüklere çekici gelişinde geçmiş zamanların barışık hayatına duyulan özlem kadar, oyuncaksız geçen çocuklukların da payı olmalı. Belki geçmişte dünyanın bugünkü kadar karmaşık ve ürkütücü değil de, daha kolay kavranabilir ve yaşanabilir oluşu, oyuncağa duyulan gereksinimi de azaltıyordu. Oyuncağın yerine geçen sokak vardı öte yanda, orada, evlerin arasında her zaman bulunan bir alanda çocukların dayanışmasını, yakın arkadaşlıkları anlatan "mahalle” denen yerde de dünyanın çocuksu bir benzeri pekâlâ kurulabiliyordu. (Yazarın Yalnızlık Burcu)