Kitap Künyesi

Yazar: William James

Çevirmen: Ferit Burak Aydar

Orijinal Adı: Pragmatizm –A New Name for Some Old Ways of Thinking-

Yayın Evi: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları

İSBN: 9786052957592

Sayfa Sayısı: 192

--reklam--

Pragmatizm Ne Anlatıyor? Konusu, Ana Fikri, Özeti

William James (1842-1910): Pragmatik felsefe okulunun kurucusu olan William James, aynı zamanda bir psikolog ve eğitimciydi. Öğrenimini Avrupa’da Almanca ve Fransızca olarak yaptı. 1869 yılında Harvard Üniversitesi’nden tıp doktoru olarak mezun oldu, ancak doktorlukla uğraşmadı. Daha sonra aynı üniversitede psikoloji dersleri vermeye başladı. Epistemoloji, eğitim, metafizik, psikoloji ve din konularıyla ilgilendi. Ders kitabı olarak yazmaya başladığı Psikolojinin İlkeleri 1890 yılında yayımlandığında hem psikoloji hem de felsefe alanında anıtsal bir eser olarak karşılandı. Felsefi görüşlerini anlattığı sekiz konferansın metinleri 1907 yılında Pragmatizm adıyla yayımlandı. Yazar “Bazı Eski Düşünme Tarzları İçin Yeni Bir Ad” alt başlığını koyduğu bu kitabını John Stuart Mill’in anısına ithaf etti.

Pragmatizm Alıntıları - Sözleri

  • İstediğiniz kadar mantıktan,gereklilikten,kategorilerden,mutlaklıktan söz edin,bana kalırsa herhangi bir şeyin gelişimini sağlayacak tek gerçek neden bir kimsenin onun öyle olmasını istemesidir. Biri tarafından onun gerçekleşmesi istenmelidir. Dünyanın bütünüyle karşılaştırıldığında ne kadar küçük bir nokta teşkil ederse etsin bir şeyin olmasını istemek onun gerçekleşmesini sağlayabilecek tek gerçek nedendir.
  • Karşımdakinin hisleri benim dünyama herhangi bir şey katmıyorsa, o hislerin benim dünyamdan tamamıyla kopuk olduğunu söyleyebilirim. Bu suretle onun hislerinin ben-merkezci olduğunu ve bir rüya niteliği taşıdığı sonucunu çıkarabilirim. Sizin diş ağrısı hissiniz sanki benim dişim ağrıyormuş gibi hareket etmenizi gerektirmiyorsa ve de benim dişim ağrırken "Nasıl acı çektiğini biliyorum" şeklindeki yaklaşımınız bana hiçbir çözüm sağlamıyorsa,sizin hissinizin benimkine ne kadar benzerse benzesin benimkiyle aynı his olduğunu kabul edemem. Bu birbirinden haberdar olmak yönünde hiçbir kanıt sunmamaktadır ve benim bunu kabul edebilmem için bu türden bir kanıt olmak zorundadır.
  • "Felsefe insanın hem en yüce hem de en en sıradan uğraşısıdır. En küçük yerlerde dolanır,ufkumuzu en geniş manzaralara açar."
  • Gerçekliğin büyük oranda bir kredi sistemi çerçevesinde varlığını sürdüğünü söylememiz yanlış olmayacaktır. Fikirlerimiz ve inançlarımız onlarla çelişen bir şey olamadığı sürece,tıpkı protesto edilmeyen senetlerin geçerliliğini koruması gibi geçerliliğini korurlar. Bununla birlikte bir yerlerde mutlaka doğrudan-yüz yüze sağlama sürecini yaşamış olmaları gerekir. Aksi takdirde zihinlerimizde varlığını koruyan gerçek stoklar,karşılığı olmayan finansal sistemler gibi çökmekten kurtulamaz. Siz benim sağlamasını yaptığım bir gerçeği kabul ederseniz,ben de sizin sağlamasını yaptığınız bir başka gerçeği kabul ederim. Birbirimizin ulaştığı gerçeklerden istifade ederiz. Bu alış verişten hepimiz faydacılı çıkarız.
  • İnsanlık, dinle daha fazla vakit kaybetmemelidir.Buna yirmi yüzyıl kâfi gelimiştir. Din,inandırıcılığını kaybetmiştir. İnsanoğlu inandırıcılığını kaybeden sistemlerle daha fazla oyalanmamalıdır. Jonathan Swift
  • "Söylendiği gibi felsefe 'karın doyurmaz' , ama ruhlarımıza cesaret aşılayabilir ve tavırları,şüpheciliği,karşı çıkışları,müşkülpesentliği ve diyalektiği sıradan halka genellikle itici gelse de dünyanın perspektiflerine yolladığı parlak ışık hüzmeleri olmadan hiçbirimiz yolumuzu bulamayız."
  • Günümüzde matematik,mantık,fizik ya da biyoloji alanında teoriler üretenlerin içinde hâlâ kendisinin Tanrı'nın doğasını ya da fikirlerini derlemekte olduğuna inanan var mıdır bilemiyorum. Temel düşünce biçimlerimiz;benimsediğimiz özne ve yüklem ayrımımız;hipotez niteliği taşıyan negatif ve karşıtsal görüşlerimiz tamamıyla insana özgüdür. Lord Salisbury'nin de dediği gibi gök gözlerimizin üzerinde uzanıp giden boşluğa takmış olduğumuz bir isimden ibarettir;teolojik fikirlerimizin çoğu da onları gerçek kabul edenler tarafından dahi bu ölçüde insancıl olarak ele alınmak durumundadır.
  • Faydacılık,profesyonel filozofların süregelen alışkanlıklarının çoğuna sırt çevirir. Soyutlamalardan,yetersizliklerden,yüzeysel sonuçlardan,mutlaklaştırılmış ilkelerden ve kapalı sistemlerden kendini uzak tutarak;kesinliğe ve kökene ulaşmayı amaç edinir. Kesinliğe, yeterliliğe,olgulara,eyleme ve güce hakettiği önemi verir. Bu anlamda akılcı düşünceyi değil,deneyci düşünceyi esas alır. Dogmalar ve yapaylıkların karşısında bize yeni bir kapı açar.
  • "Dünyamız güneşin yörüngesindeki gezegenlerden yalnızca bir tanesidir. Evrende güneş sistemi gibi birçok sistemin varolduğunu ve dünyamızın bunlardan yalnızca birinin uydusu olduğunu düşündüğümüzde evrenin sonsuzluğunu daha kolay kavrayabiliriz. Tüm bunlarda yaşama dair hiçbir bulgu olmasa bile bunların harikulâdeliği hakkında şüpheye düşmemeliyiz. Kötülükten iyilik doğamayacağına göre,evrenin kötülüklerle dolu olduğunu söyleyebilmemiz mümkün değildir. Dahası her tarafımızın yıldızlarla kaplı olduğunu düşünürsek,bu yıldızların ardında henüz göremediğimiz bir başka boyutun olmadığını kim söyleyebilir? Tüm bu evreni kucaklamakta olan boyut mutluluk ve görkemle dolu olabilir...Dünyayı ve üzerinde yaşayanları,bir de bu açıdan bakarak düşünelim. Dünyamız evrende küçük bir noktadan başka bir şey değildir. Evrenin sonsuzluğu içerisinde yalnızca küçük bir nokta olan dünyamızdaki kötülükler de,evrenin kusursuzluğu karşısında küçük kalır." Leibnitz
  • "İnsan kendini evrenin sonsuz varlığıyla bir hissettiği zaman,yani tüm farklılıklar silindiği zaman,tüm kadınlar,tüm erkekler,tüm melekler,tüm tanrılar,tüm bitkiler,tüm hayvanlar,tüm evren tek olarak düşünüldüğü zaman tüm korkularımız kaybolacaktır. Kimden korkabiliriz ki? Kendime zarar verebilir miyim? Kendimi öldürebilir miyim? Kendimi yaralayabilir miyim? Kendimden korkabilir miyim? İşte o zaman tüm acılar silinip gidecektir. Kendi kendime acı verebilir miyim? O zaman tüm kıskançlıklar ortadan kalkacaktır. Kendimi kendimden kıskanabilir miyim? O zaman kötü hislerin tümü yokolup gidecektir. Kendime karşı kötü hisler besleyebilir miyim? Farklılıkları yok edip ve hurafeleri lâyık oldukları yere gömün. Bu parçalanmış dünyamızda Tek olanı görebilenler,bu duygular deryasında 'Tek Duygu Birliğini' görebilenler,bu gölgeler dünyasında Gerçeği yakalayanlar ölümsüz barışa ulaşacaktır."

Pragmatizm İncelemesi - Şahsi Yorumlar

Kitabı beğenmiş olmama rağmen, kitabın akıcılığı ve fazla terim kullanılması bakımından eleştiriye açık. Hem de aşırı derecede eleştireceğim. Kitabın ilk bölümü gayet anlaşılır ve akıcı ancak orta bölümlerinde gereksiz ve anlamsız bilimsel açıklamaları sadece kitabın ciddiyetini koruması için okuyucu tarafından anlaşılmamasının sağlandığını söyleyebilirim. İsminin adını haketmiyor. Pragmatist biri için pragmatist bir yaklaşımla yazılan bir roman da bile en basit romandan daha anlaşılır şekilde ifadeler bekleyebiliriz. William James kitabı pragmatizm için ise “ciddiye alınması için anlaşılmaması” gerektiği düşüncesinde olmalı. Yazık. Ya da bunları kitabı çevirene söylemeli. (MESUT KAÇAR)

Pragmatizmin kurucusunun dilinden faydaciligi okuyoruz. Konferanslarindan oluşutugu için aktarımı yavaslatsada, bilgi içerikli kitaplarda akıcılık çok beklenmemeli, bence.. Bu sebeple ara ara okumayı tercih ettim. Bir solukta roman gibi okunacak bir kitap değil. Faydaciligi; karşılaştırmalarla, atiflar, örneklerle anlatıyor. (Figenoz)

William James’in bu kitabını sipariş ederken “pragmatizm” felsefesini pek çok yönden kavramayı umuyordum. Fakat kitabı okumaya başladıktan sonra farkettim ki kitap okunabilir 168 sayfasında pragmatizmi yedi farklı başlık altında ele alıyor ve sayfaların çoğu genel olarak başka felsefeler ile karşılaştırmalar, alıntılar ve bitmek tükenmek bilmeyen nihayetinde de dikkat dağıtan metaforlar ile dolu. Bir felsefe kitabından beklentim anlattığı felsefi düşünceyi olabildiğince net bir şekilde akla yatırması ve bu şekilde okuru iknaya çabalamasıdır. Fakat W. James 1907 yılındaki konferanslarında vaktini daha çok karşı olduğu felsefi akımları eleştirmeye harcamış. Okuması kolay olarak başlayan sonra bi anda duvara çarpmış gibi sıkıcılaşan ve ardından tekrardan kolaylaşan bir kitap. Bir başlık bittikten sonra öbürünü okumak için çok fazla heyecan duyamadım. Bölümlerin hemen hepsinde pragmatizmin başlığa olan yaklaşımını son bir iki sayfada bulabiliyorsunuz, bu da önceki sayfaları okumanın bir bakıma “külfet” olmasına neden oluyor. Pragmatizmin çekirdek düşüncelerini öğrenmek için fena bir kitap değil fakat dediğim gibi öğrenilen şeyler pragmatizmin yüzeysel kısmı, pragmatizm adına ancak giriş kitabı olarak okunabilir. Çeviri gayet başarılı, çeviri notları anlaşılır ve bir dilbilgisi hatasına rastlamadım. KİTABIN İÇERİSİNDEKİ BAŞLIKLAR 1-Felsefenin Günümüzdeki İkilemi 2-Pragmatizm Nedir? 3-Pragmatik Açıdan Bazı Metafizik Problemlere Bakış 4-Bir ve Birçok (Okumanın en zor olduğu bölüm bence) 5-Pragmatizm ve Sağduyu 6-Pragmatizmin Hakikat Arayışı 7-Pragmatizm ve Hümanizm 8-Pragmatizm ve Din (Mesut Dursun)

Pragmatizm PDF indirme linki var mı?

--reklam--

William James - Pragmatizm kitabı için internette en çok yapılan aramalardan birisi de Pragmatizm PDF linkidir. İnternette ücretli olarak satılan çoğu kitabın PDFleri bulunmaktadır. Ancak bu PDF'leri yasal olmayan yollarla indirmek ve kullanmak hem yasalara hem de ahlaka aykırıdır. Yayın evlerinin sitesinden PDF satılıyorsa indirebilirsiniz.

Kitabın Yazarı William James Kimdir?

William James, (d. 11 Ocak 1842 – ö. 26 Ağustos 1910) pragmatizmin kurucusu olan ABD'li filozoftur.

İrlanda asıllı zengin bir göçmen ailenin çocuğudur. Çocukluğu Avrupa'da seyahatlerde geçti. Önceleri düzenli bir öğrenim göremedi. Sonradan Harvard Üniversitesi'nde tıp ve tabiat bilimleri tahsili yaptı. 1869'da tıp doktoru, 1885'de Harvard Üniversitesi'nde profesöroldu. Burada fizyoloji, biyoloji, felsefe ve psikoloji dersleri verdi. İlk önemli eseri Psikolojinin Prensipleri'dir (1890). Felsefi sistemin esaslarını Pragmatizm (1907) adlı kitabında ortaya koydu. Felsefi görüşü pratiklik, faydalılık ve verimlilik kavramlarına dayanır. James'e göre bilgi, kişilik, bilinç, gerçek düşünce gibi şeyler faydalılık, verimlilik, pratiklik ölçüsüyle değerlendirilir. Mühim olan teori değil, iş ve uygulamadır; hayatta var olan, uygulanabilen ve bir etki meydana getiren şey gerçektir. Zihnen ve soyut olarak ne kadar doğru olur veya görünürse görünsün pratiği olmayan ve hayatta bir etki meydana getirmeyen şey bir değer ifade etmez ve gerçek de sayılmaz. ABD'deki ilk psikoloji laboratuvarını oluşuturmuş olan James, pragmatizm, "sonuçlar nelerdir?" diye sormakta ve düşüncenin yüzünü, eylem ve geleceğe yöneltmektedir. Nitekim James, yaşamı doğrudan ilgilendiren somut olgulara, eylemlere, insanın yaşamını şimdi ve yakın gelecekte doğrudan etkileyen güç ve eyleme önem vermiştir. O, yararlılıkla, yalnızca bireyin maddi ihtiyaçlarının karşılanmasını değil, aynı zamanda insanın ve toplumun gelişmesine katkıda bulunan her şeyi anlatmak ister. Bu anlamda din, James'e göre, tümüyle doğrudur ve din konusunda, dinin sonuçlarına bakarak yargıda bulunmak gerekir. O, dinin metafizik bir değere sahip olup olmadığını bilmediğini söyler. Fakat din, James'e göre, her durumda yararlı bir varsayımdır.

--reklam--

William James Kitapları - Eserleri

  • Pragmatizm
  • Felsefeye Giriş İçin Bir Başlangıç
  • Dinsel Deneyimin Çeşitleri
  • Hakikatin Anlamı
  • Hayat Yaşamaya Değer mi?
  • Bilinç Akışı
  • Öğretmenlere Öğütler
  • The Principles of Psychology
  • Bilinç
  • The Will to Believe
  • Rasyonalite Duygusu

--reklam--

William James Alıntıları - Sözleri

  • Günümüzde matematik,mantık,fizik ya da biyoloji alanında teoriler üretenlerin içinde hâlâ kendisinin Tanrı'nın doğasını ya da fikirlerini derlemekte olduğuna inanan var mıdır bilemiyorum. Temel düşünce biçimlerimiz;benimsediğimiz özne ve yüklem ayrımımız;hipotez niteliği taşıyan negatif ve karşıtsal görüşlerimiz tamamıyla insana özgüdür. Lord Salisbury'nin de dediği gibi gök gözlerimizin üzerinde uzanıp giden boşluğa takmış olduğumuz bir isimden ibarettir;teolojik fikirlerimizin çoğu da onları gerçek kabul edenler tarafından dahi bu ölçüde insancıl olarak ele alınmak durumundadır. (Pragmatizm)
  • Felsefede birçok tartışma, hatalı tanımlanan kelimelere ve fikirlere dayanır. (Felsefeye Giriş İçin Bir Başlangıç)
  • Hatalarımız kesinlikle o kadar da vahim şeyler değil. Tüm dikkatimize rağmen onlara maruz kalacağımızdan bu kadar emin olduğumuz bir dünyada, belli bir kalp hafifliği, onlar adına bu aşırı sinirlilikten daha sağlıklı görünüyor. (The Will to Believe)
  • Bize "Cevabı biliyorum, ama ne olduğunu söyleyemiyorum," diyen bir çocuğu cevap hakkında hiçbir şey bilmeyen bir çocuk olarak görürüz. Fakat bu büyük bir hatadır. Hatırlayıp kelimelere dökebildiğimiz yaşam deneyimlerimiz aslında gerçek edimlerimizin küçük bir kısmıdır. (Öğretmenlere Öğütler)
  • Herkes en iyi olduğuna inandığı davranışı yapmalıdır; eğer yaptığı davranış kötüyse bundan en çok kendisi zarar görür. Biz bir fırtınanın içinde bir dağ geçidindeyiz ve ara sıra gördüğümüz yol izleri de bizi yanıltabilir. Eğer hareketsiz kalırsak donarak öleceğiz. Eğer yanlış yola girersek paramparça olacağız. Doğru bir yol olup olmadığını bile kesin olarak bilmiyoruz. O hâlde ne yapmalıyız? “Güçlü ve cesur ol!” En iyisi için eylemde bulun, en iyisini umut et ve önüne ne çıkarsa kabul et.... Eğer ölüm her şeyi bitiriyorsa ölümü daha iyi karşılayamayız." (Hayat Yaşamaya Değer mi?)
  • James ise tercihini görünen dünyanın dışında görünmeyen bir düzenin varlığı üzerine yapar. Ona göre ancak böyle bir inançla hayat yaşanmaya değer bir hâle gelebilir. (Hayat Yaşamaya Değer mi?)
  • Gerekli olan somut emeği göstermeyerek, kendimizi küçük gündelik vergiden uzak tutarak, daha yüksek olasılıklarımızın mezarını kazarız. (Öğretmenlere Öğütler)
  • Algısal veya kavramsal bir deneyim, doğru orası için gerçekliğe uygun olmalıdır (Hakikatin Anlamı)
  • Pascal'ın da dediği gibi, "Kalbin sebepleri var ama bunlar bilinmiyor." (Hayat Yaşamaya Değer mi?)
  • Felsefe, insanın saygısını kaybetmemek için, ger­çekliğin fiili teşekkülüne dikkat etmelidir. (Felsefeye Giriş İçin Bir Başlangıç)
  • "Kant üç temel metafizik sorusu olduğunu söylemiştir: Ne bilebilirim? Ne yapmalıyım? Ne umabilirim?" (Felsefeye Giriş İçin Bir Başlangıç)
  • Herhangi bir seçim imkanı olmayan ve tam bir mantıki ayrılık üzerine inşa edilen her ikilem mecburi bir seçenektir. (Hayat Yaşamaya Değer mi?)
  • İnsanlık, dinle daha fazla vakit kaybetmemelidir.Buna yirmi yüzyıl kâfi gelimiştir. Din,inandırıcılığını kaybetmiştir. İnsanoğlu inandırıcılığını kaybeden sistemlerle daha fazla oyalanmamalıdır. Jonathan Swift (Pragmatizm)
  • beden sadece ölümlü bir inançtır; insan ne düşünürse odur. (Dinsel Deneyimin Çeşitleri)
  • En akıllımız ve en iyimiz bile delilerle ve mahkumlarla aynı çamurdan, zaten ölüm sonunda en güçlümüzü bile ezip geçer. (Dinsel Deneyimin Çeşitleri)
  • “ İyi bir dava söz konusu olduğunda birçok kişi iyi dileklerini sunuyor, ama çok az kişi buna yardım etmekle ilgileniyor ve çok daha az kişi bunu destekleme adına tehlikeyi göze alıyor. Yüreksizce ‘Evet, birinin bunun yapması gerek, ama o niye ben olayım? ifadesi yankılanıp duruyor. İçtenlikle insanlığa hizmet eden ve tehlikeli bir göreve gönüllü olarak soyunan kişinin ağzındansa “Birinin bunun yapması gerek, o niye ben olmayayım?” sözü çınlıyor. Bu iki cümle arasında yüzlerce yıllık bir ahlaki evrim yatıyor.” (Dinsel Deneyimin Çeşitleri)
  • Çoğu düşünce patikasının, gerçek olan hiçbir şeyin yerine geçmediği doğrudur (Hakikatin Anlamı)
  • "İnsanın entelektüel hayatı, neredeyse tamamen, deneyiminin aslen geldiği algısal düzenin yerine kavramsal bir düzeni geçir­mesine dayanır." (Felsefeye Giriş İçin Bir Başlangıç)
  • Faydacılık,profesyonel filozofların süregelen alışkanlıklarının çoğuna sırt çevirir. Soyutlamalardan,yetersizliklerden,yüzeysel sonuçlardan,mutlaklaştırılmış ilkelerden ve kapalı sistemlerden kendini uzak tutarak;kesinliğe ve kökene ulaşmayı amaç edinir. Kesinliğe, yeterliliğe,olgulara,eyleme ve güce hakettiği önemi verir. Bu anlamda akılcı düşünceyi değil,deneyci düşünceyi esas alır. Dogmalar ve yapaylıkların karşısında bize yeni bir kapı açar. (Pragmatizm)
  • Bir hakikat yasasının tüm yaptırımları, deneyimin dokusunda yatar. Mutlak olsun ya da olmasın, bizim için somut gerçek her zaman çeşitli deneyimlerimizi en kârlı şekilde birleştiği düşünce biçimi olacaktır. (Hakikatin Anlamı)