Kitap Künyesi
Yazar: Molière
Çevirmen: Ayşe Selen
Çevirmen: Şehsuvar Aktaş
Çevirmen: Çetin Sarıkartal
Orijinal Adı: La Tartuffe
Yayın Evi: Mitos Boyut Yayınları
İSBN: 9786059306386
Sayfa Sayısı: 104
Tartüf Ne Anlatıyor? Konusu, Ana Fikri, Özeti
Büyük komedi ustası Moliere'in Tartüf (Le Tartuffe) adlı bu oyunu, tiyatro komedya sanatında onu doruk noktalarına taşımış en önemli oyunlarından biridir. Din adamı kişiliği altında insanları dolandıran oyunun başkahramam Tartüf, bu sahtekârlığı sezemeyen, kendilerini bu ikiyüzlülüğe kolayca teslim eden insanlara trajik sonlar hazırlar.
Oyun aynı zamanda, bu konudaki toplumsal körlüğü de özellikle vurgulaması açısından evrensel bir sorunu sahneye getirmektedir.
Tartüf Alıntıları - Sözleri
- "Ama aşk kararlılık ister yürekten!"
- Kendi kendime söyleyecek bir şeyim kalmadı ki..
- Ama inanıyor musunuz zorla susturabileceğinize herkesi? Hiçbir sur dayanamaz dedikodular karşısında, Gelin, aldırış etmeyelim bu aptal gıdaklamalara. Biz tüm masumiyetimizle yaşamaya bakalım, Onlar da gevezelik etsinler bırakalım.
- Hasetler ölür ama hasetlik hep sürer.
- İnsan sevdiği tarafından kolayca aldatılır; İzzeti nefis insana kendi kuyusunu kazdırır.
- Hep bir ağızdan lak lak ederler, bir arpa boyu yol giderler.
- Madem ki kaderim ilgilendirmiyor seni, Beni umutsuzluğumla baş başa bırak bari!
- Beni konuşmaktan menetseniz de, düşünmekten menedemezsiniz ya.
- Evi bu halde görmeye yüreğim dayanmıyor, Kimse hatırımı saymaya tenezzül etmiyor. Gidiyorum, zira evinizin şakülü şaşmış, Öğüt vereyim diyorum, herkeste dil bir karış. Saygı maygı yok, herkeste bir anırtı, Ev değil, sanki Dingo'nun ahırı!
- Ama aşk kararlılık ister yürekten.
- İşte sizin gibilerin baş lakırtısı bu. İstiyorsunuz ki herkes kendiniz gibi kör olsun. Açık fikirli olmak sizin nazarında Allah'a karşı isyan.
- "..Size biraz açık konuştum, ama n'apayım huyum bu benim, Yüreğimden geçeni hiç gevelemem, söylerim."
- Ben ne saygıdeğer bir âlimim, enişte, Ne de tüm bilgiler mevcut elimde. Kısacası bir şey varsa bildiğim, Gerçekle sahteyi ayırabilirim. Nasıl ki gerçek dindardan daha fazla övülmeyi hak eden Herhangi bir kahraman tasavvur edemiyorsam, Dünyada hiçbir şeyi gerçek inanışın ilahi şevkinden Daha soylu ve daha güzel bulmuyorsam, Sahte imanın alçıyla kaplı yüzünden, Ayan beyan ortadaki bu şarlatanlardan, Meydan Müminlerinden Daha iğrenç bir şey de tasavvur edemem. Ki bunların aldatıcı sırıtışları ve küfürleri Fanilerin en aziz, en kutsal saydığı şeyleri Rahatça istismar eder Ve onları oyuncak eder.
- Şunu bilmelidir ki, şeref yolunda yürüyen hakiki kahramanlar fazla gösteriş yapanlar olmadığı gibi, arkalarından yürümemiz gereken gerçek dindarlar da böyle her şeye dudak büken yobazlar değildir.
Tartüf İncelemesi - Şahsi Yorumlar
Tartüfe 1640 lı yıllarda yazılmasana rağmen 21. yüzyılda gerçek hayatta "Tartüff " karakterini okuyoruz yada görüyoruz. Moliére in zamanında yazdığı bu eserle kiliseyi karşısına aldığı söylenir ve rahmetli Ferhan Şensoyun'da "Binbir Gece Cinayetleri" diye yazdığı bir tiyatro vardır, o dönemde çıkan bazi siyasi yada diplomatik olaylar nedeniyle oynanmadığı söylenir. Din üzerinden sömürge yapmaya çalışan bir karakter ve bunun inanları nasıl etkilediği göze çarpmaktadır. Orgon ve Madamme Pernelle karakterleri aslında bir karakteri değil bir topluluğu temsil ediyor fikrimce.. Söylenecek çok şey var ama gerçekten söylerken 2 kereden fazla düşünüyor insan.. Hemen hemen, din istismarı yapan insanları anlatan kitaplarda, "Tartüf" ü bir cümle içinde görebilirsiniz. Şahsen ben ilk Soner Yalçının bir kitabında Moliéri anlattığı bir bölümde bu eseri gördüm ve o okumaya itti beni. (Umut Sevim)
Sansür: Oyunu kimseye anlatmak değil niyetim. Karl Marx'ın hani çok ünlü bir sözü var ya ''Din Toplumun Afyonudur. '' diye, işte konusu tam da bu . Neyse şimdi bu afyonun biraz da sansür boyutuna bakmak niyetim . Okuduğumuz bu oyuna tarihte ilk ''sansür'' diyebiliriz galiba . Moliere Tartuffe 'u yazar, kilise oyunu okur (bazı kaynaklar oyun oynandıktan sonra diyor ama) ve sonunu beğenmez . Oyun Kral tarafından kilise sansürü ile yasaklanır . Ardından moliere oyunun sonunu son derece ''yapay'' bir şekilde bitirir . (Okurken hemen hissedeceksiniz zaten.) Oyun sansürlü haliyle sahnelenir ve çok beğenilir . (Burda sonunu biraz anlatmalıyım .) Yeni haliyle oyun, Kralın pat diye olaylara el koymasiyla çözülmüş ve iyiler kazanmıştır . Herkes krala minnetlerini sunar . Tıpkı yunan trdagedyalarinda içinden çıkılmaz bir hal alındığında gökten tanrilardan birinin gelip her şeyi düzelttigi gibi . Moliere üstadım çok zekisin . (Hot-ice)
Moliere'i okurken 25. karesini hiç yakaladın mı?: 25. kare sadece reklam ve sinema sektörüne mi özgüdür? Sanki zeki ve yazı cambazı yazarlar kitaplarında bu yöntemi ekransız becerebiliyorlar. Moliere gibi. İşte bu yüzden dünya klasiklerinde başı çeken yazarlar hayrandır ona. yazar/Stendhal , yazar/mihail-bulgakov gibi. Düşününce tarzları çok farklı diyeceksiniz. Neden bir roman yazarı değil de, komedi türündeki tiyatro yazarını edebiyat hayatlarına önder almışlar? 'Tartuffe, seyrettiğinizde veya okuduğunuzda sizi güldürüp, eğlendirebilecek bir komedi' deyiverecekken kıt'a dur! :) Tartuffe öyle basit keh kehlik bir eser değil, Fransa'da insanları eyleme dökecek kadar, halkın kızgın tepkisini alacak kadar ve Çarlık Rusya'sında yasaklanacak kadar alengirli bir eserdir. Bizim için değil tabi, hıristiyan tebası için öyle. Bunlarla birlikte eseri yorumlamak gerekirse; Orgon ve Tartuffe ana karakterler. Orgon: Gücün sahibi, ailedeki tek yetkili, her dediği kanun niyetine geçen ailenin reisi. Tartuffe: Dini işine göre kullanan, yine dini kullanarak Orgon'un yanına sızıp gücün sahibi haline gelen karakter. Yani Orgon: Kral, Tartuffe: Papa ve ev ahalisi de halk. Fransa'da ve Çarlık Rusya'sında kimlerin bu kitabı yasakladığını, neden yasakladığını bu bilgileri kulak arkanıza alıp okursanız anlarsınız. Neden büyük yazarların ona hayran olduğunu da anladığınızı umuyorum. Çünkü komedi yaparken dini, siyaseti, yönetimi eleştirmek fark ettirmeden... Bu bir ustalık! Zamanın Fransa'sında Tartuffe'ü üç beş uyanık fark edip milleti uyandırana kadar pek çok insan sadece gülerek seyretmiştir. Tabi bu süreçte Moliere de oyunu yasaklanana kadar eleştirdiği adamlarla güzel dalga geçmemiş midir? Moliere, ince ama sesi gür ve dev eserlerin sahibidir. Mutlaka bir iki eserini okumak lâzım. Klasikleri seviyorsanız, bu incecik kitaba zaman ayırmalısınız. Hatta tiyatrosunu netten bulup seyretmenizi tavsiye ederim. Açıklamalarımı düşünüp bir ciddiyete kapılmayın, Moliere gülücükler konduracak yanacıklarınıza :) (Verda)
Kitabın Yazarı Molière Kimdir?
Molière, sarayın döşemelerini yapan bir mobilyacı olan Jean Poquelin ile bir zengin burjuva ailesinin kızı olan Marie Cresse'nin oğluydu. Moliere annesini 10 yaşındayken yitirdi ve babası ile bağlantıları hiç sıkı değildi. Annesinin ölümünden sonra babası ile Paris'de o zaman yukarı burjuva sınıfından kişilerin evlerinin bulunduğu Rue Saint-Honoré'de yaşadılar. İlk okul eğitimini Paris'te yaptı ve sonra Paris'in en iyi okullarından Cizvit'lerin idaresinde olan "Collège de Clermont"'da öğrenim gördü. 1641'de bu okuldan ayrıldı. Babası 1531'de bir imtiyaz satın almıştı ve Moliere babasının işini devam ettirmeye başladı ve bu arada hukukçu olmak için çalışmalara başladığı da bildirilir.
Haziran 1643'te Moliere 23 yaşında iken birden babasının işini bırakmaya ve Paris'ten ayrılmaya karar verdi. Daha önce tanışmış olduğu tiyatrocu güzel aktrist Madelaine Bejart ile birleşip kendisi 630 livre sermaye katarak ile Bejart'la birlikte Illustre Théâtre adlı bir tiyatro topluluğu kurdu. Böylece bağlı oldugu sosyal sınıf ilişkilerini geride bıraktı. Sahne adı olarak Fransa'nin Midi bölgesinde Vigan şehri civarında bir köy olan Molière ismini kullanmaya başladı. Bundan hemen sonra bu topluğa Madelaine'nin erkek ve kız kardeşleri de katıldı. Moliere hem iyi aktörlük gücü hem de eğitimi dolayısıyla bu gezici tiyatro trupunun idarecisi oldu. 1645'te bu gezici tiyatro trupu, çoğu pansiyon masrafları olmak üzere, 2000 livre borçlanmıştı. Moliere bu borçlar dolayısıyla hapse atıldı ama ya babası ya da topluluk mensupları borcu ödeyerek 24 saat sonra hapisten kurtarıldı.
Bundan sonra Moliere ve Madelaine Bejart 12 yıl sürecek bir gezici tiyatro hayatına başladılar. Önceleri "Charle Dufresne"'nin trupuna katıldılar ve sonra kendi truplarını kurdular. Bu topluluk biraz başarı kazanarak Orleans Dükü I. Filip'in koruması ve desteği altında çalışmaya başladı. Bu gezginci tiyatroculuk döneminden Moliere'in ancak iki eseri elimize geçmiştir: "L'Étourdi" ve "Le Docteur amoureux". Bu eserlerde Moliere'in gezginci tiyatroların alışılagelen İtalyan asıllı ve yarı tuluat şeklindeki Comedia del Arte konu ve stilinden ayrılıp kendine has bir oyun uslubu geliştirmeye başladığı gorülmektedir. Bu arada Moliere Languedoc Eyaleti valisi Conti Dükü ile iyi arkadaş olmuş ve onun mali desteğini almıştır. Fakat bu kişi bir zuhrevi hastalığa tutulunca dinsel baskılar dolayısıyla tiyatroculara mali desteğini kesmiş ve şahsi ilişkilerden bile uzaklaşmıştır. 1650 - 1953'te tiyatroyla Lyon'da kaldı ve Lyons'da iken Moliere'in trubuna Markiz sahne adlı Mademoiselle Duparc katıldı. Bu aktrist tanınmış oyun yazarları olan Pierre Corneille, sonra da Jean Racine ile ilişki kurdu ve hatta bir müddet Racine'in metresliğini yaptı. Racine hazırladığı ilk eserini Moliere'in sahnelemesini istemiştir ama Moliere bunu kabul etmemiştir.
Paris'te "Rue de Richelieu" ve "Rue Molière" kavşağındaki Moliere anıtı
1658'de Moliere ve trupu en sonunda Paris'e geldiler. Kral XIV. Louis'nin kardeşinin koruması altında, 1658'de eski Louvre'da Kral'a Corneille'in "Nicomedes" adlı trajedisini ve "Le Docteur amoureux (Aşık doktor)" adlı fars oyunun oynadılar. Moliere'in trupu Kral'ın kardeşi Orleans Dükü I. Filip'in mali desteğini kazanarak "Mösyö'nun Trupu" olarak anılmaya başladılar. Yine Orleans Dükü desteği ile bu trup ve Fiorelli'nin (Scaramouche) rolünü benimsediği İtalyan Commedia dell'Arte trubu birleşip Paris'te tanınan yeni bir tiyatro topluluğu oluşturdular. Bu topluluk Louvre Sarayı yakınlarındaki "Petit Bourbon Tiyatrosu"'nda merkezlendi.
Bu toplulukla 18 Kasım 1659da "Les Précieuses ridicules (Gülünç Kibarlar)" eserini sahnediler. Bu oyunla Moliere çok dikkat çekti ise de Paris'in tiyatro seyircileri bu oyundan özellikle hoşlanmadılar. Bu sefer Moliere toplulukta arkadaşı olan ve Scaramouche karekteri ile ün yapan Italyan Tiberio Fiorelli'den Commedia dell'Arte hakkında epey ders alıp bunları uygulamaya koyuldu. 1660'da temsile koyduğu "Sganarelle, ou Le Cocu imaginaire (Hayalde Aldatılmış Koca)" adlı oyunu cok tutuldu. Bu trup 1660'da Kral huzurunda birkaç kez oyunlar oynadı. 1661'de Kardinal Richelieu'nün bir tiyatro binası olarak yaptırdığı yeni "Theatre du Palais-Royal"de topluluğuyla oyunlar sahnelemeye başladı. Moliere'in bundan sonra bütün "Paris" oyunları burada sahnelendi.
1662'de trupunun kurucularından olan arkadaşı Madeleine Bejart'ın Comte de Modene'den olan kızı Armande Bejart'la evlendi. Üç çocukları oldu; ama bunlardan yalnızca tek biri yaşadı. Kral tarafından 1.000 livre yıllık maaş bağlandı. 1664'te Kral, Moliere'in oğlunun vaftiz babası oldu. Aynı yıl Kral'ın bağladığı yıllık maaş 7.000 livreye çıkartıldı.
Bu dönemde Moliere drama kuramcısı Boileau, La Fontaine ve Racine ile dostluk kurdu. "Kadınlar Okulu" ve "Tartuffe" oyunları yüzünden Cizvit Jansenitlerle arası bozuldu ve onların ve diğer koyu dindarların öfkesi üzerine çekildi. Sağlığı bozuldu. Başrolünü oynadığı "Le malade imaginaire (Hastalık Hastası)" oyununun oynandığı 17 Şubat 1673'teki oyunun dördüncü sahnesinde, Molière sahnede fenalaşıp yere düştü. Verem hastası olan yazar kanlı öksürük krizini atlattıktan sonra, tüm ısrarlara rağmen rolünü tamamladı. Oyundan birkaç saat sonra evinde yeniden fenalaşan yazar, bu ikinci krizi atlatamayarak vefat etti.
Zamanının Katolik kilisesi aktörlerden ve tiyatrodan hoşlanmamaktaydı ve kilisenin israrıyla çıkartılan devlet kanunlarına göre de aktörlerin kilise töreni ile kiliselerin takdis ettiği mezarlıklara gömülmeleri yasaktı. Moliere ölmekte iken Katolikler için geleneksel olan bir rahip tarafından son nefeste takdis edilmesi imkânı olmamıştı ve Katolik kilisesi ona dinsel cenaze töreni yapmaktan ve mezarlıkta bir kabir temin etmekten kaçındı. Fakat Moliere'in karısı Armand Krala'a başvurarak eğer kocasının cenazesi töreninin tamamiyle geleneklere uzak olarak geceleyin yapılması ve normal bir kilise cenaze törenine benzemesi için ondan özel izin aldı. Moliere'in ceseti takdis edilmiş bir kilise mezarlığının duvarla ayrılmış bir köşesinde bulunan ve vaftiz edilmeden, yani Katolik mezhebine kabul edilmeden, ölen bebeklerin mezarlığına gömüldü. 1792'de Fransız Devrimi idaresi sırasında Moliere'in ceseti bu mezarlıktan çıkartılarak o zaman kurulan "Fransız Anıtlar Müzesi"ne geçirildi; 1816'de ise Paris'te tanınmış kişiler için bir mezarlık olan Pere Laschaisee şair Lafontain mezarı yakınında bulunan bir mezara konuldu.
Molière'in bilinen ilk yapıtları, Paris dışında gezgin tiyatroculuk yapmakta iken 1655'te Lyon'da sahnelenen "L'Etourdi ou contretemps" (Türkçe olarak ilk sahnelenme adı "Savruk", 1876; Dünya Edebiyatından Tercümeler serisinde yayımlanma adı "Şaşkın yahut Beklenmedik Engeller", 1944) ve "Le Docteur amoureux (Aşık Doktor)" idi. Bu eserlerle Moliere bu dönemde gezginci tiyatroların uydukları İtalyan ve yarı tuluat şeklindeki Comedia del Arte tiyatro konu ve stilinden ayrılıp kendine has bir oyun uslubu geliştirmeye başlamıştır.
Moliere, 1656'da ilk önemli komedisi sayılan ve Paris'te sahnelenen ilk oyunu olan "Les Precieuses Ridicules"'ü (ilk Türkçe sahnelenme adı "Dudukuşları", 1876; yayımlama adı Gülünç Kibarlar , 1943) yazdı. Sosyetenin kibar davranışlarına özenen iki taşralı genç kızı konu alan bu oyun, Moliere'in bütün yapıtlarında öne çıkan bir temanın ilk işlenişiydi. Moliere burada, toplumsal kuralların gerektirdiği yüzeysel kibarlıkla altta yatan içgüdüsel davranış arasındaki uyumsuzluğun yarattığı gülünçlüğü ele alıyordu. Bu oyunla Moliere çok dikkat çekti ise de Paris'in tiyatro seyircileri bu oyundan özellikle hoşlanmadılar ve çok tenkide uğradı. Bu sefer Moliere toplulukta arkadaşı olan ve "Scaramouche" karekteri ile ün yapan İtalyan aktör Tiberio Fiorell'den Commedia dell'arte hakkında epey ders alıp bunları uygulamaya koyuldu. 1660'da temsile koyduğu "Sganarelle, ou Le Cocu imaginaire (Hayalde Aldatılmış Koca)" adlı oyunu çok tutuldu. Bu eserin aile içi ilişkiler teması Moliere'in insan ilişkilerinin yapmacıklığa dayandığı hakkındaki pesimist dünya görüşünü dramatik olarak ifade etmektedir.
Moliere'in topluluğu 1661'de, Kardinal Richelieu'nün bir tiyatro binası olarak yaptırdığı Palais Royal'deki (Kraliyet Sarayı) bir salona taşındı. Moliere'in bütün "Paris" oyunları burada sahnelendi.
1662'de sahneye konan ünlü oyunu "L'Ecole des femmes" (Türkçe'de ilk sahnelenme adı "Kadınlar Mektebi, 1876; yayımlanma adı Kadınlar Mektebi", 1941) daha ilk gecesinde skandal yarattı. Seyirciler ve yetkililer, artık hiçbir değere saygısı kalmamış bir komedyenle karşı karşıya olduklarını düşünüyorlardı. Oyun, kadınlardan çekinen ve bu yüzden de saf, gözü açılmamış bir genç kızla evlenerek onu kendi ilkeleri doğrultusunda yönetmek isteyen bir erkeği konu alıyordu. Oyunun sonunda adam genç eşine aşık oluyor, ama aşkı dile getirmesini ve kadınlara bir sevgili gibi yaklaşmasını bilmediği için gülünç durumlara düşüyordu.
Moliere oyuna gelen eleştirilere 1663'te La Critique de L'Ecole des femmes ("Kadınlar Mektebinin Tenkidi, 1944) ve L'Impromptu de Versailles (Versailles Tulûatı, 1944) adlı tek perdelik oyunlarıyla karşılık verdi. Bunlardan ilkinde komedi anlayışını yansıtıyor, ikincisinde ise oyuncuların dinlenme odasını ve prova sırasında sahne arkasındaki konuşmaları çok gerçekçi bir bakışla anlatıyordu.
Molière Kitapları - Eserleri
- Kibarlık Budalası
- Cimri
- Hastalık Hastası
- Scapin'in Dolapları - George Dandin
- Tartuffe
- İnsandan Kaçan
- Kadınlar Mektebi
- George Dandin veya Bir Koca Nasıl Rezil Edilir?
- Kibarlık Budalası - Sevda Doktoru
- Gülünç Kibarlar
- Don Juan
- Zorla Evlenme
- Tartüf
- Hastalık Hastası - Cimri
- Şanlı Aşıklar
- Münasebetsizler
- Şaşkın
- Mösyö de Pourceaugnac
- Sevda Hekim
- Amphitryon
- Zoraki Hekim
- Kocalar Okulu
- Tartuffe Cilt 1
- Don Garcia De Navarre Yahut Kıskanç Prens
- Tartuffe ve Diğer Oyunlar
- Hekim Uçtu ve Soytarının Kıskançlığı
Molière Alıntıları - Sözleri
- Güçlükler, muvaffakiyetin değerini artıran süslerdir. (Şaşkın)
- Siz erkekler bir tuhafsınız! İnsan sizi yüreğinin bütün açıklığıyla sevdi mi, sevgisini gösterdi mi, hemen soğuyuverirsiniz; hem de nasıl! Ölsek kılınız kıpırdamaz. (Cimri)
- Ama, açık söyliyeyim, siz dediniz diye hiçbir huyumu değiştirmeye niyetim yok. Ben dinlesem dinlesem keyfimi dinlerim, yaşayışımdan da pek memnunum. (Kocalar Okulu)
- "Kalbini başkasının çalması iki kere acı veriyor bana. Aşkıma mı yanayım, şerefime mi?" (Kadınlar Mektebi)
- Seven adam, güzel duygulardan, insanın gönlüne hoş gelen şeylerden, şefkatten, aşktan ateşli bir şekilde bahsetmesini bilmeli, evleneceği kıza usul ve erkânı ile muamele etmelidir. (Gülünç Kibarlar)
- Doğrulara daima düşman olurlar; hasetler ölür, hasetlik kalır. (Tartuffe ve Diğer Oyunlar)
- Mahsus aldırmadım, anlamamazlıktan geldim. Çünkü, tabiatım hiddetlidir, bir kızarsam kendimi tutamam. (Gülünç Kibarlar)
- Değil mi ki gönlümüz, seviyorum demeye Kararlı olunca çok zorluk çeker (İnsandan Kaçan)
- Ah! İnsan sevdiklerinin sözlerine ne kadar kolay inanıyor. (Cimri)
- Bu cenabet şehir de, burada oturan cenabet insanlar da cehennemin dibine gitsin. Adım başında sizi süzen, sırıtan aptallara rastlamamak kabil değil! Eh aylak baylar, işinize gidin. Herkesin suratına karşı gülmeyi bırakın da yollarına gitsinler. Hele birisi gülsün, görür görmez suratına bir tane yapıştırmazsam allah belamı versin. (Mösyö de Pourceaugnac)
- Hem bilirsin, ben aşkta özgürlüğü severim, dört duvar arasına hapsedemem yüreğimi. (Don Juan)
- Ama aşk kararlılık ister yürekten. (Tartüf)
- ...-sizin kibarlığınız bizim karnımızı doyurmaz!" (Gülünç Kibarlar)
- "Her şeyi mahveden bizim endişelerimiz, sabırsızlığımızdır." (Hastalık Hastası)
- Ah! Sevmek ne kadar güzel Sadıkken kalplerimiz! (Kibarlık Budalası)
- Kalbim ne kadar sağlammış, görecekler... Onu terk edeceğim. (Kibarlık Budalası)
- Ne adaletsiz bir adalet ... (Mösyö de Pourceaugnac)
- Dünyaya güven olmaz. (Şaşkın)
- Güzel bir talihten kolay şüphe edilir. İnanmadan evvel elde etmek lazımdır. (Tartuffe)
- Biz neler gördük be sizin gibi. (Don Juan)
Yorumlar
0 yorumYorum yazmak için tam sürüme geçin