Kitap Künyesi

Yazar: Wade Davis

Çevirmen: Akın Terzi

Tasarımcı: Deniz Akkol

Orijinal Adı: The Wayfinders: Why Ancient Wisdom Matters in the Modern World

Yayın Evi: Kolektif Kitap Yayınları

İSBN: 9786055029395

Sayfa Sayısı: 224

--reklam--

Yol Bilenler Ne Anlatıyor? Konusu, Ana Fikri, Özeti

Her kültür “İnsan olmanın ve yaşamanın anlamı nedir?” sorusuna verilen emsalsiz bir yanıttır. Antropolog Wade Davis dünyadaki yerel kültürlerin bilgeliğini methettiği nefes kesici bir yolculuğa çıkarıyor bizi. İlkin Polinezya’da, ataları İsa’dan bin yıl önce Pasifik’te yaşayan seyrüsefercilerle denizlere yelken açıyoruz. Derken Amazon’da kayıp bir medeniyetin torunlarıyla, Anakonda halklarıyla tanışıyoruz. Ardından Andlar’da yeryüzünün gerçekten canlı olduğunu keşfederken, Avustralya’da Afrika’dan yola çıkan ilk insanların her şeyi kapsayan felsefesini, Rüya Zamanı’nı deneyimliyoruz. Sonra Nepal’e gidip kırk beş yılını tefekküre ve yalnızlığa adamış en büyük kahramanla, gerçek bir Bodhisattva’yla karşılaşıyoruz. En nihayetinde de soluğu hayatta kalma savaşı veren son yağmur ormanı göçebelerinin mekanı Borneo’da alıyoruz. Bu yolculuktan çıkarılacak dersleri anlamak gelecek yüzyılda görevimiz olacak. Zira insanlığın mirası –engin bir bilgi ve deneyim arşivi, koca bir hayal gücü kataloğu– büyük tehlike altında. Kültürün ifade ettiği şekliyle insan ruhunun çeşitliliğini yeniden takdir etmek, zamanımızın en zorlu ve temel vazifelerinden biri. “Değişim de teknoloji de kültürel bütünlüğü tehdit eden şeyler değildir. Esas tehdit iktidardır, vahşi tahakkümdür. Batı’daki yaygın düşünceye göre, söz konusu yerli halklar, yani Batı’yla pek de ilgisi olmayan ‘ötekiler’, her ne kadar olağandışı ve renkli olursa olsun, adeta doğa yasaları gereği, modernleşmek ve Batılılar gibi olmak konusunda sanki başarılı olamamışlar gibi, öyle ya da böyle yok olup gitmeye mahkumdur. Düpedüz yanlış bir düşüncedir bu.”

Yol Bilenler Alıntıları - Sözleri

  • “Eğer okyanusu okuyabilirsen, zihninde adayı görebilirsen, hiçbir zaman kaybolmazsın.”
  • Eğer okyanusu okuyabilirsen, zihninde adayı görebilirsen, hiçbir zaman kaybolmazsın.
  • Batı'da zaman altın gibidir. Onu ya değerlendirir ya da kaybedersiniz; ya harcar ya da yeteri kadar sahip olmazsınız. Oysa Barasana dilinde zaman anlamına gelen bir sözcük yoktur.
  • İlk göç dalgası ta 50.000 yıl önce Asya kıyılarını takip edip kıtanın altından dolaşarak Avustralya'ya ulaştı. İkinci bir göç dalgası da Ortadoğu'yu katederek kuzeye yöneldi, sonra doğuya döndü ve 40.000 yıl önce bir kere daha bölünerek güneyde Hindistan'a, batı ve güneyde Güneydoğu Asya'dan geçerek Çin'in güney kısımlarına ve kuzeyde Orta Asya'ya yerleşti. Sonraları Orta Asya'dan, dünyanın en büyük kıtasının göbeğindeki azametli dağlardan başlayan iki göç dalgası sonucu insan toplulukları (30.000 yıl önce) Avrupa'ya ve 20.000 yıl önce de doğuda Sibirya'ya yerleşti. Nihayet, 12.000 yıl kadar önce, Ortadoğu'dan Güneydoğu Avrupa'ya doğru yeni bir göç dalgası gerçekleşirken, kimi insan toplulukları Çin'i katederek kuzeye yöneldi, küçük bir avcı-toplayıcı grubu Beringia denen kara köprüsünden geçerek Amerika kıtasına ilk defa ayak bastı. 2000 yıl içinde de bu insanların soyundan gelenler Tierra del Fuego'ya ulaştı. Afrika'daki mütevazı anavatanlarından yola çıkan atalarımız, 2500 nesil süren bir yolculuktan, 40.000 yıl boyunca gerçekleşen bir göçten sonra dünyanın tamamını mesken edindi.
  • “Hepimiz aynı dili konuşsaydık, dünya daha iyi bir yer olmaz mıydı? İletişim kolaylaşınca birbirimizle daha rahat anlaşmaz mıydık?” Buna her zaman şu cevabı veririm: “Harika bir fikir, ama yeter ki bu evrensel dil Haida, Yoruba, Lakota, İnuit ya da San dili olsun.” İşte o zaman, insanlar anadillerini konuşamamanın nasıl bir şey olduğunu biraz olsun anlayıverir.
  • Öjenik, "iyi doğ­muş" anlamına gelir. Yirminci yüzyıl başlarında gelişen bu akım, insanlığın gen havuzunu iyileştirmek amacıyla sağlıklı ve dinç bi­reylerin seçilmesini öngörmüştü. 1920'lere gelindiğinde bu ideal, cebri sterilizasyona ve anormalliklerin ayıklanmasına yönelik bir gerekçeye dönüştürüldü. Şayet seçerek ıslah etme yoluyla gen ha­vuzu iyileştirilebiliyorsa, aynı amaca istenmeyen öğeleri havuzdan atarak da ulaşılabilirdi. İleride Almanların milyonlarca masum in­sanı sistemli bir şekilde katledip öldürmesine gerekçe sağlayan da işte bu çarpık bilimsel ilkeydi.
  • Sezgisel akıl kutsal bir lütuf, rasyonel akılsa sadık bir hizmetkardır. Yarattığımız toplumlar, hizmetkara saygı göstereyim derken lütfu unutmuştur.
  • Bilim, bilgi edinme yollarından ancak bir tanesidir ve amacı da mutlak hakikatler ortaya koymak değil, olgulara dair daha iyi düşünme yolları konusunda ilham vermektir.
  • Bilim, bilgi edinme yollarından ancak bir tanesidir ve amacı da mutlak hakikatler ortaya koymak değil, olgulara dair daha iyi düşünme yolları konusunda ilham vermektir.
  • Mağara sanatı huzursuzluğumuzun ortaya çıkışına, insanı o günden bugüne dek hayal kurmaya sevk eden amansız anlam ara­yışına da işaret eder. Son 50.000 yıldır tür olarak yaşadığımız bü­tün varoluşsal deneyim şu iki sözcüğe indirgenebilir: nasıl ve niçin. Bütün sorgulamaların hareket noktası ve kültürleri billurlaşmış bir halde etrafına toplayan içgörü parçaları işte bunlardır.

Yol Bilenler İncelemesi - Şahsi Yorumlar

Yol bilenler’den, ‘yolunu bilenler’e evrilen, insanlığın kadim hikâyesi...: Sanlar, Arhuacolar, Wiwalar ve Kogiler, Kiowalar, Barasanalar, Makunalar, Penanlar, Gitxsanlar, Wet'suwet'enler, Haidalar, İnuitler, Polinezyalılar ve diğerleri... Böyle tek tek okunduğunda herhangi bir anlam yüklemekte zorlandığımız bu isimler, aslında içinde yaşadığımız dünyanın muhtelif yerlerine gizlenmiş, kendi kültürlerini, kendi yaşam tarzlarını ve kendi inançlarını yaşamaya çalışan halkları işaret ediyor... Antropolog Wade Davis, Yol Bilenler adlı eserinde, zaman zaman belgesel kanallarında veya National Geographic tarzı dergilerde karşımıza çıkan, 'ilkel kabile' olarak tanımladığımız, kendilerine özgü danslarına bakıp eğlendiğimiz, yamyam diye karikatürlerini çizdiğimiz insanların gizemli dünyasıyla tanıştırıyor bizleri... Kitap, Kahverengi Sırtlan Mevsimi, Yol Bilenler, Anakonda Halkları, Kutsal Coğrafya ve Rüzgarlı Yüzyıl başlıklarını taşıyan beş bölümden oluşuyor... Sayfalar içerisinde ilerledikçe kendinizi kimi zaman Amazon nehrinin kıyısındaki yağmur ormanlarının muhteşem coğrafyasında, kimi zaman uçsuz bucaksız okyanusun ortasında, haritalarda bile yeri olmayan takım adalarına doğru ilkel bir gemide yol alırken, kimi zaman Sahra Çölü'nün kavurucu sıcağında, kimi zamansa kutupların dondurucu soğuğunda hayatta kalmaya çalışan insanların arasında buluyorsunuz... Davis, meslek yaşamı boyunca yaşadığı deneyimlerden hareketle, bırakın gidip görmeyi, bu gizemli halkların tahayyül etmekte dahi zorlanacağımız hayatlarını avuçlarımızın arasına kadar getirerek bir çeşit farkındalık yaratmayı hedefliyor. ---------------------- Kitapta gerçekten çok önemli bilgiler, onlardan da önemli birtakım mesajlar var... Kendisi de bir bilim insanı olmasına rağmen Davis'in bilime olan mesafeli yaklaşımı, bu konuda verdiği pek çok örnek, hem bilgiye dair yeni bakış açıları kazanmama hem de söyleyeni kim olursa olsun her türlü kelamın mutlaka şüphe süzgecinden geçirilmesi noktasında uyarılmama vesile oldu... Bu kısmı biraz daha açmakta fayda var... Bilimin mutlak doğruluk imajı, bilimsel bilginin neredeyse tartışılmazlığı tarih boyunca önemli ölçüde sömürülmüş ve günümüzde de sömürülmeye devam ediyor... Bilim, bazı 'bilim insanları'nın elinde bir manüplasyon aracına, bir çeşit kitle yönlendiricisine, veya egemenlerin propagandasına dönüşebiliyor... Zamanında bilimsel bilgi olarak kaydedilmiş ve yazıldığı dönemlerde yüzbinlerce satmış bazı kitaplar veya dile getirilen görüşler, zamanla geçerliliğini tamamen yitirmiş ve çağımızın bilim insanlarının kitaplarında 'toplumlar nasıl kandırıldı' konularına malzeme olmuş durumda... Sürekli kıyas yapıldığı için örneği de buradan vermek gerekirse, din asırlar boyunca egemenler tarafından nasıl sömürülmüş ve amacından tamamen saptırılmışsa, bilimin de aynı şekilde gerek duyulduğunda bir 'afyon' olarak toplumlar üzerinde kullanıldığını söylemek yanlış olmaz... Yukarıda bir kısmını dile getirdiğim kadim halkların bin yıllara uzanan gelenekleri; rüzgarlar, dalgalar, bulutlar, yıldızlar, güneş, ay, kuşlar ve denizler yardımıyla edindikleri hayata ve yaşamaya dair tecrübeleri, yaşadıkları coğrafi bölgenin koşullarına göre şekillenen yaşam tarzı ve inanışları; bir yerden sonra 'sezgisel akıl' olarak adlandırabileceğimiz duyumsal ve ampirik bir metod ile nesilden nesile aktarılmış... ------------------ Hikayenin dramatik ve bir o kadar da karanlık tarafı tam da bu noktada başlıyor aslında... Bazılarının kökenleri ilk insanlara kadar uzanan bu gizemli halklar, coğrafi keşiflerle birlikte dünyanın her kıtasında hakimiyeti ele alan 'beyazlar' tarafından tarihin her döneminde ciddi bir sorun olarak görülmüş... Bazıları misyonerlerce Hıristiyan yapılmak için baskı görmüş, bazıları 'medeniyet'in bir parçası olmaları için zorlanmış, kimileri sömürülmüş, kimileri katledilmiş, kimilerinin toprakları, kimilerinin ormanları zorla ele geçirilmiş... Tapınakları yıkılıp kiliseye çevrilmiş... Savaş zamanlarında kadınlarına tecavüz edilmiş... Yaşamları boyunca bir köşeye sıkışmış ve orada yaşamaktan mutlu olan bu halklar, yerleşik hayata dahil olsunlar diye kereste fabrikalarında falan çalıştırılmış, kentlerin varoşlarına sürülmüş... Pekçoğunun dilinde bizdeki 'zaman' kavramına karşılık gelen bir kavram dahi olmayan ve hayatı bizim gibi düz bir çizgide değil de döngüsel bir şekilde yaşayan bu topluluklar, 'bize ait zamanın' içine adeta iteklenmiş... Şimdi de durum çok farklı sayılmaz aslında... Çok yakın tarihlerde dahi çeşitli sebeplerle bu halkların yaşamlarına bir şekilde müdahale edilmiş... Binlerce yıl boyunca damla damla oluşan dil ve kültürlerin yarısından fazlası, sadece bir insan nesli süresince yok edilmiş! Kitapta geçen ifadeyle, bugün geldiğimiz noktada, "bu kültürel katliamın bir sonucu olarak günümüzde konuşulan 7000 dilin yarısı artık yeni nesillere aktarılamıyor. Ortalama olarak iki haftada bir, bir ihtiyar ölüyor ve kadim bir dilin son hecelerini de beraberinde götürüyor." ------------------ Kitaba adını veren ve kitabın ikinci bölümünün de başlığı olan 'Yol Bilenler'in hikayesi, bu sezgisel aklın tam olarak ne olduğunu anlamamız noktasında bize ışık tutuyor. Günümüzde Hawai'de yaşayan Nainoa Thompson, kökeni milattan öncesine dayanan Polinezya dünyasına ait bir seyir kültürünün son temsilcisi... Kitabın kapağında yer alan 'Hokule'a adlı geminin kaptanı... Bu gemi öyle bir gemi ki, içinde sadece mecburi durumlarda kullanılmak üzere bulunan bir telsiz dışında hiçbir teknolojik cihaz, pusula, GPS ve benzeri araç gereç barındırmıyor... Nionia, 'eski Polinezyalılar modern anlamda denizci değil, "yol bilen" insanlardı' diye özetliyor bu durumu... Yol bilenler, pusula dahi kullanmadan okyanusta binlerce kilometrelik mesafeyi aşıp Amerika Kıtası'nın güneyinden mercan adalarına kadar yol alabiliyorlar... Coğrafi keşiflerin gerçekleştiği yüzyıllarda bu adalar pusulalı veya dönemin şartlarına göre en donanımlı gemiler tarafından bile bulunamayacak kadar gizlenmiş durumdalar okyanusun kalbinde... Hatta adayı tesadüfen keşfeden bir kaşif, adada bulunan insanları ve diğer kaynakları tekrar gelip almak üzere adadan ayrılıyor, lakin hazırlıklarını tamamlayıp yola çıktığında gemisindeki tüm donanımına rağmen adayı bir daha bulamıyor:) İşte yol bilenler, hiçbir yazılı kayıt bırakmadan, bin yıllara yayılan ve tamamıyla yeni nesillere sözlü olarak aktarılarak süregelen bir birikim ve sezgisel akıl yardımıyla binlerce kilometre katedip bu adaları elleriyle koymuş gibi bulabiliyorlar... Denizin her dalgası, uçan her kuş, rüzgarın esintisi, yosun öbekleri, balık sürüleri, yıldızların yönleri, kısacası sürekli değişime uğrayan hava ve deniz aleminin her bir parçası bir seyrüsefercinin zihnindeki haritayı meydana getiriyor. Bu seyrüseferciler günde en fazla 2 saat uyuyor ve günün geri kalan her anında zihniyle rotayı takip ediyor... Kitapta buna benzer pek çok farklı kültürü, farklı coğrafyayı , farklı yaşam tarzını ve pek çok hayatta kalma yeteneğini keşfetmeniz mümkün... -------------------- Değerli dostlarım, yazının başında da kısaca değindiğim gibi, Wade Davis bu kitabı yazıp bilgi ve deneyimlerini bizimle paylaşırken, kitabın bir belgesel seyreder gibi tüketilmesinden ziyade dünyamızda hızla yok olmaya yüz tutan kadim kültürler ve sezgisel akıl üzerine bir farkındalık yaratmayı hayal etmiş... Bu bağlamda, kitaptan kendi çıkarımlarımı da dilim döndüğünce birkaç satır da olsa aktarmak isterim... Ölçüsüz sanayileşme ve ölçüsüz teknolojik gelişmeler gün geçtikçe pek çok fiziki ve zihinsel yeteneklerimize gem vurmakta... Bunu bir örnekle açıklamaya çalışayım; Rahmetli dedemin güzel ve geniş bir bahçesi olan müstakilı bir evi vardı. Bu bahçede dedemin kendi elleriyle diktiği onlarca farklı meyve ağacı yaşardı. Her ağacın farklı bir bakım tekniği vardı. Ağaçlar gelişigüzel değil, gün ışığının ve diğer etmenlerin dağılımına uygun olacak şekilde bilgiye dayalı olarak özenle dikilmişti. Evin bodrum katında ise dedemin küçük bir marangoz atölyesi yer alırdı. Hızardan testereye, zımparadan rendeye kadar gerekli olan tüm aletlerin olduğu bu marangozhanede ihtiyaç duyduğu ufak tefek araç-gereçlerini kendisi üretirdi. Özetle, dedem kendine yetecek kadar bahçıvanlık ve marangozluk bilgisi ve yeteneğine sahipti. Bu yeteneklere sahip olan dedem aynı zamanda Cumhuriyet'in ilk öğretmenlerinden birisiydi ve 30 yıl boyunca bu mesleğini de icra etti... Örneği dedemden verme nedenim, pek çoğumuzun dedesinin buna benzer yeteneklere sahip olduğunu tahmin etmemden kaynaklanıyor... Bu vesileyle beni daha iyi anlayacağınızı düşünüyorum... Gelmek istediğim yer şurası; bizden iki nesil önce yaşayan insanların hem meslekleri hem de yetenekleri vardı. Meslekleri olmasa dahi, hayatta kalmaya imkan verecek yeteneklerdi bunlar... Ancak aradan geçen iki nesilde sanayi üretimin ve teknolojinin pik yapmasıyla birlikte insana dair tüm bu yetenekler makinelere ve teknolojik cihazlara aktarıldı. Bir anlamda yeteneklerimiz elimizden alındı. Farazi, internet ve elektrik aynı anda bir aylığına kesilse, bugün pek çoğumuzun dengesi sarsılır. Aramızdan bunalıma girenler dahi çıkabilir... Korona dönemi bile hayata ve doğaya karşı yetersizliğimizi tek başına yüzümüze vurmaya yetti... Kendi kendine yeten toplumlardan tamamen bağımlı toplumlara dönüşmekteyiz. Fiziksel yeteneklerin yanında sezgisel aklımızı da günden güne kaybediyoruz. Farklı bir tabirle, aklımızı yitiriyoruz aslında... Hafızamızı farkında olmadan Google'a aktarıyoruz... Doğayla olan ilişkimiz bilinçli bir şekilde kesiliyor. Artık ormanlar, göller ve denizler sadece servet sahibi bir azınlığın kullanımına hizmet ediyor... 'Medeniyet' adı altında üzerimize yıkılan bu baskının yükünü taşımak hiç kolay değil... Birkaç gün de olsa doğal yaşamın içine girmek için planladığımız çadır kamplarına gitmek için dahi Dechatlon'da tonla para harcayıp bütün o ıvır zıvırları yanımızda taşımak zorundayız. Onlar olmasa bir ateş yakacak, bir öğün dahi olsa karnımızı doyurabilecek bir bilgiye sahip değiliz. Wade Davis, rasyonel akla karşı duran bir bilim insanı değil. Zaten öyle olsaydı en başta kendiyle çelişmiş olurdu:) Ancak rasyonel akıl ile sezgisel aklı bir yerde buluşturacak, insanı fiziki ve zihinsel yeteneklerinden koparmadan fayda odaklı bir orta yol, bir ortak akıl bulunması için herkesin bir arayışa girme noktasında çaba göstermesi gerektiği mesajını veriyor... Bu fikre kesinlikle katılmakla birlikte, bunu başarmak adına kadim kültürlerin izlediği yolu takip etmek, kabile diye küçümsediğimiz insanları ciddiye almak, 'yolunu bilenler' çağında kendimizi silkeleyip kaybettiğimiz yolu bularak yeniden 'yol bilen' olmak gerektiğine inanıyorum... Kimbilir, mutluluk belki de genlerimizi oluşturan sarmalın bir köşesinde saklıdır... Herkese keyifli okumalar dilerim... (Necip G.)

Geçenlerde, severek takip ettiğim booktuber srcnbaylan , bir videosunda, bir yazarın alıntısından hareketle; "bir kitap, içimizdeki donmuş denize inen balta gibi olmalıdır" demişti. Ve eklemişti "oturduğunuz yere mıh gibi çakan,adeta döven, dayak yemiş gibi hissettiren kitaplar var" demişti. Bu kitap öyle bir kitap evet.. ve daha fazlası. Öyle bir öfke, acıma, bağır yanmasıyla okudum ki!! Zaten bildiğim, utanç dolu bilgiler, sağlam bir kaynakça ve isimlerle öyle bir netleşti, öyle bir örtüştü ki. Bu kitabı, yumruklarınızı sıkmadan, göz yaşınız akmadan bitirebilmeniz mümkün değil.. Değerli okur arkadaşım, Sevgili mh_merih , e beni bu kitapla tanıştırdığı için çok teşekkür ederim! Yalan yok, beni uyarmıştı.. Almak kolay, okumaksa zor demişti. Derinden hissettim bunu.. Bu kitapla ilgili, daha iyi bir inceleme okumak için, kendisinin , ilgili yazısına mutlaka bir bakın. gonderi/102139543 Modern toplum insanının saygı göstermediği kadar, birbirlerinin kültürüne, diline, ritüellerine, bilgisine saygı göstermiş olan yerli halklar( Barasanalar, Tatuyolar, Makunolar,Tanimukalar, Letuamalar) sayesinde bir topluluk içinde en az 10 dil konuşuluyormuş. O dili akıcı bir şekilde konuşana kadar, dili öğrenmeye çalışan kişi sadece dinlermiş. Bundan daha modern, etik, hoşgörülü bir davranışı, "Onları hristiyan yapmadan önce, insan haline getirmeliyiz" diyen Fransız Kaşif Charles Marie de la Condamine' den öğrenecek değiliz elbette! (Syf:124) Avrupalıların gözünde Aborjinler barbarlığın cisimleşmiş haliydi. Bu topraklara ilk gelenlerden bir Fransız kaşif Aborjinleri şöyle tarif etmişti: “Dünyanın en sefil halkı; adeta vahşi hayvan bunlar." "Köpeklerden bir farkları yok," demişti din adamı William Yates 1835'te, "size havlayan bir köpeği vurup öldürmek ne kadar caizse, bu insanları vurmak da o kadar caiz." Kırbaç kullanımının serbest bırakılması sonucunda, Batı Avustralya'ya ilk yerleşen topluluk lara mensup biri şunu söylemişti: "Unutulmamalıdır ki yerlilerde, bildiğimiz insanlardaki gibi normal bir deri yoktur, post vardır." Vurulup öldürülen Aborjinlerin cesetleri ağaç dallarına asılmak suretiyle bostan korkuluğu olarak kullanılıyordu. "Onların kaderi," diye yazmıştı Anthony Trollope 1870'te, "yeryüzünden silinip gitmek. Bu iş ne kadar erken olursa o kadar iyi." 1902 gibi yakın bir tarihte bile oyla seçilmiş bir siyasetçi olan King O'Malley parlamentoda şunu söyleyebilmiştir: "Aborjinlerin insan olduğuna dair hiçbir bilimsel kanıt yok elimizde." Ne mi oldu! Vahşice yerli halklar istilâ edildi, değerli her şeyleri ellerinden alındı, 'aileleri uygarlaştırma' düşüncesiyle yola çıkılıp, çocuklarını ellerinden alıp, yatılı okullara zorla gönderip, birer soyadı verilerek, vatandaş olarak kaydedildi. Kadınlar, zengin istilaciların ellerinde hizmetçilik ve fahişelik yapmaya zorlandı. Devamında ne mi oldu! Farklı kültürlerin hepsi, yaşamsal zenginliklerin, yaşamsal yöntemlerin, ritüellerin hepsi uygarlaşma yolunda yok edildi! Tek tip yaşam türedi! Kapitalizm zirveye tırmandı. Devamında ne orman kaldı, ne buz! Elde kalansa; kısa zamanda milyonlarca canlı türünün, binlerce dilin yitip gitmesi oldu. Dünyanın sormakta çok çok geciktiği, çok hazin bir soru var. Ormanı hiç kirletmeden, ormanda yaşayan, ormandan, gökyüzünden, gökkuşağından, topraktan, sudan, buzdan, yeşilden hayat süzen,o hayatı seven, o hayatı yaşayan bu halklardan ne istendi? Ne istendi de birden, kimseye bir şey sormak zorunda kalmamış bu insanların hayatına girip, evliliklerine, çocuklarının velayet haklarına karışıldı/ karşılabildi! Ve bu hakkı kim verdi! (Syf:138) "On yıldan kısa bir zaman zarfında, sistemli kıyımlar sonucu, bufalo nadir görülen tuhaf bir hayvana dönüşmüş ve yerlilerin direnişi kırılmıştı. Bu kıyımı komuta eden General Philip Sheridan, bir yüzünde bufalo ölüsü, öbür yüzünde ölü bir yerli olan bir ma dalya çıkarılması için ABD meclisine önerge sunmuştu. 20 Temmuz 1890'da Güneş Dansı yasaklanmış, Kiowalar ve Büyük Düzlükler'de yaşayan diğer kültürlerin temel ibadetlerini gerçekleştirmeleri engellenmiş, hapse atılmakla tehdit edilmişlerdi. 1892 ilkbaharında başlayan bir kızamık ve grip salgını da ölümcül darbeyi indirmişti. ABD sınırları dahilinde olup bitenler dünyanın diğer yerlerinde de tekrarlanır. 1879'da Arjantin'de General Roca, Çölün Fethi diye bir askeri sefer düzenler. Bu seferin aleni amacı, Pampa yerlilerni ortadan kaldırmak ve topraklarıyla büyükbaş hayvanlarına el koymaktır. Tazmanya'ya sömürgecilerin ayak basmasından yetmiş beş yıl sonra, burada yaşayan halklar ortadan kaldırılmıştır." Bu kitabı Değerli Yazar Wade Davis, dürüstçe, dobralıkla, kendi gezi ve deneyimleriyle, harika bir üslubla yazmış. Okuyun Bu Kitabı! (süheyla çandıroğlu)

Kanlı Kitaplık: "Amerika, kitaplıkların niçin gözyaşı ile dolu?" diyordu şair yazar/i2483 kitap/kitap--110169 kitabında. O, batı uygarlığının bugünlerini kimlerin kanı üzerinde bina ettiğinin farkında olanlardan yalnızca biriydi. kitap/kitap--47462 de Allen Gingsberg'ten yıllar sonra o kanlı kitaplıktaki kitaplardan birinin yazar/i17763 eliyle okura servis edilenlerden belki de en can acıtanı olacaktı.. Wade Davis Amazon'dan Tibet'e Polineyza'dan Kutuplara kadar kültür ve canlı türleri üzerine araştırmalar yapmış, yazar, ekosistem koruyucusu, çevre bilimci ve Nat Geo Society'ye 18 belgesel film çekerek bir çok ödül almış, yerli kültürlerle ilgili çalışmalarıyla tanınan bir Biyolog, Etnolog ve Antropoloji Profesörüdür.. Google Türkçe arama motorunda Profesör hakkında pek bilgi bulamazsınız, daha doğrusu Google'a Çin malı bir kapı ziline bile onlarca Türkçe inceleme bilgisi yerleştiren pazarlamacılar Wade Davis'e pek yer vermemişler, hakkında bir şeyler öğrenebilmek için biraz yabancı kaynakları kurcalamak gerekiyordu.. Mr. Davis, araştırmaları sonucu kaleme almak zorunda kaldığı gerçeklerin okur üzerinde bırakacağı tesiri de şüphesiz öngörmüştür.. Kitabı okuyan herkes gibi ben de bu tesir altında yazabileceğim en 'sakin' üslupla his tercümemi kısaca yapıp geçeyim dedim.. Vereceğim örnekler spoiler değil, kitabı destekler mahiyette, kitap hakkında konuştuğum dost sohbetinden doğaçlama bilgiler olup benzer trajediler kitapta fazlasıyla mevcuttur.. Yeryüzünde kaybolmakta olan dillere dikkat çekerek başlıyor gezegen üzerindeki kadim Yol Bilenleri arayış yolcuğuluna Mr. Wade, ve bu kitabı, sömürecek yeni yerler arayan açgözlü dünyalının mahvettiği yaşamlara dair öncü kâşiflerin yazdıklarından günümüze kadar geçen sürede insanlığın karada ve denizde geniş coğrafyalardaki etkileşimlerini, kültür birikimlerini, sosyal yapılarını 'beyaz adam dokunuşundan' öncesi ve sonrasıyla bir 'yazar/i29854' bilimselliğiyle gözlemleyerek sonuçlarıyla birlikte akademik bir rapor gibi sunuyor.. *Ben coğrafi keşiflerin zamanlama olarak bağnaz din anlayışının egemen olduğu döneme denk gelmesinin insanlık tarihinin en talihsiz olayı olduğunu düşünürüm.. Tüm keşifler tarihi boyunca bilim, gerçekten (bağnaz) inançlardan daha fazla motive aracı olabilseydi eğer, bugün şu videoda öz dili yerine Fransızca konuşan birinin, yerli halkın bahçesinden 'çaldıkları' kakao'dan elde edilen çikolatayı kakonun asıl sahibi o yerlilere ilk kez tattırırken aslında utancından ağlaması gereken ânı, bir pazarlamacı-belgeselci edasıyla sunmasını izlemiyor olacaktık. https://youtu.be/dQIVenWyxTs Öyle ya, Yol Bilenler'de de yazdığı üzere 'keşfedilen' Amerika ve 'sömürülen Afrika' Avrupa'ya tüm zenginliklerini verirken, o yerli, payına düşen kölelik, katliamlar, inancına saldırı, unutturulan dili ve önüne atılan bir parça çikolata ile yetinmek zorundaydı!.. Ne de olsa onlar, örneğin Fransız kâşif Charles Marie de la Condamine'e ve genel anlamda tüm keşif tarihi boyunca batılıların ortak bakış açılarına göre 'Hristiyan yapılmadan önce insan haline getirilmesi gereken 'yarı hayvan vahşiler'di.. Bu videoda da 1970'lerin başında uygar(!) insanla ilk kez karşılaşan ve o uygar insanın kirli, bulaşıcı virüslerine karşı bağışıklığı olmayan kadim son Yol Bilenlerin şaşkınlığını izleyebilirsiniz.. https://youtu.be/M0z6jjVmNzw Ne manidardır ki, öncü kâşiflerin Amazonlar'da, Polinezya'da, Avustralya'da din yayma ve sömürü adına katlettikleri kadim uygarlıkların bu son kalanlarını bugün inançlar değil, yine bilim korumaya çalışıyor.. Şef Seattle, 'beyaz adam'ın trenlerle gelip buffaloları katletmesi karşısında; "Dumanlar püskürten bu demir atın bir buffalo'dan daha değerli olduğunu aklım almıyor. Biz sadece yaşayabilmek için avlardık buffaloları.." diyerek o tertemiz doğal saflığıyla hayret ve isyanını dışa vurmuştu. Oysa 'beyaz adam' milyonlarca buffaloyu katlederek tek yaşama imkânı onlara bağlı olan yerlileri de ortadan kaldırmayı tasarlamıştı. Böylece, buffaloları katledilince aç ve giysisiz kalan Kızılderilileri kış soğuğundan korusun(!) diye ilaçlı battaniyelerle zehirleyerek savaşmadan soykırım uygulayabileceklerdi.. Bu bağlantıda Şef Seattle'ın 1854 tarihinde ABD başkanına yazdığı, insan ve doğa diyalektiğini en evrensel şekilde vurgulayan doğa, çevre ve felsefe harikası mektubunu okuyabilirsiniz.. https://amp.onedio.com/haber/kizilderili-sef-seattle-in-1854-yilinda-amerika-devlet-baskani-franklin-pierce-e-yazdigi-mektubu-852299 Kaybolan, yalnızca insanlık değildi tabi bu uygar(!) istilâda, mahvolan habitatlarla birlikte türler de yok oluyordu; bitkiler, endemik canlılar gözümüzün önünden tek tek yitip gidiyordu.. Adı Kauai olan bir adaya özgü kuşun hayatta kalan son kalan erkek bireyinin dişisine seslendiği çaresiz sesi acımasız insanoğlunun günahlarına bir delildi adeta..Bknz. https://youtu.be/U5QpqmHOw_A Jomo Kenyatta (Kenya kurucu Devlet Başkanı):"Batılılar geldiklerinde ellerinde incil, bizim elimizde topraklarımız vardı. Bize gözlerimizi kapayarak dua etmeyi öğrettiler. Gözümüzü açtığımızda, bizim elimizde incil, onların elinde topraklarımız vardı.” diyerek Wade Davis'in Yol Bilenler'indeki trajedilerin 'mantığı'nı genel olarak özetliyor aslında.. kitap/kitap--47462 kaybolmakta olan kültürlerin, yerinde, tarihsel süreç içerisindeki var olma yolculukları ile birlikte incelendiği mükemmel bir araştırma ve inceleme kitabıdır. Bende uyandırdığı hissiyata göre yazdım, elbette her okur kendi bakış açısı ile değerlendirecektir.. Bazı okur dostlarıma kısa bir inceleme olur demiştim ama.. ibretlik videolara sabır gösterip katlandığınız için teşekkür ederim. Yol Bilenler bir edebi eser değil, dolayısıyla ne şiirsel bir tat ne de okuduğumuz romanlara rakip bir üslup vaadetmiyor, sadece, kültür tarihi yolculuğuna çıktığınız gezegen haritasında acı ve gözyaşı dolu bir genosit müzesinde gezinti yapıyorsunuz. Asıl acı verense bu gezintide yeryüzünün en ücra köşelerindeki kadim homojen topluluklara ait binlerce yıllık yaşam tarzı birikimlerini artık yalnızca kanlı kitaplardan okuyabilecek olmamız. Yeniden yaşama ihtimalini ne yazık ki papalık makamı adına yapılan kanlı yolculuklar ortadan kaldırdı, geri kazanım için artık bilim de yeterli olmayacak. Kitap hakkında görüş isteyen dostlar vardı.. Hepsi bu. :) (merih)

Yol Bilenler PDF indirme linki var mı?

--reklam--

Wade Davis - Yol Bilenler kitabı için internette en çok yapılan aramalardan birisi de Yol Bilenler PDF linkidir. İnternette ücretli olarak satılan çoğu kitabın PDFleri bulunmaktadır. Ancak bu PDF'leri yasal olmayan yollarla indirmek ve kullanmak hem yasalara hem de ahlaka aykırıdır. Yayın evlerinin sitesinden PDF satılıyorsa indirebilirsiniz.

Kitabın Yazarı Wade Davis Kimdir?

Antropolog, etnobotanist, film yapımcısı ve fotoğrafçı olarak pek çok ödül kazanan Davis’in çalışmaları arasında özellikle Kuzey ve Güney Amerika’daki yerel kültürler ve psikoaktif bitkilerin geleneksel kullanımı ve inançları yer almaktadır. Yazıları ve fotoğrafları Globe and Mail, Maclean’s, Newsweek, National Geographic, Wall Street Journal ve Washington Post gibi birçok gazete ve dergide yayımlanmıştır. Davis şu anda Washington D.C.’deki National Geographic Society bünyesinde Explorer-in-Residence görevini yürütmekte, geri kalan zamanlarını da Kanada’da Kuzey British Columbia’da geçirmektedir.

--reklam--

Wade Davis Kitapları - Eserleri

  • Yol Bilenler

--reklam--

Wade Davis Alıntıları - Sözleri

  • “Hepimiz aynı dili konuşsaydık, dünya daha iyi bir yer olmaz mıydı? İletişim kolaylaşınca birbirimizle daha rahat anlaşmaz mıydık?” Buna her zaman şu cevabı veririm: “Harika bir fikir, ama yeter ki bu evrensel dil Haida, Yoruba, Lakota, İnuit ya da San dili olsun.” İşte o zaman, insanlar anadillerini konuşamamanın nasıl bir şey olduğunu biraz olsun anlayıverir. (Yol Bilenler)
  • Eğer okyanusu okuyabilirsen, zihninde adayı görebilirsen, hiçbir zaman kaybolmazsın. (Yol Bilenler)
  • Batı'da zaman altın gibidir. Onu ya değerlendirir ya da kaybedersiniz; ya harcar ya da yeteri kadar sahip olmazsınız. Oysa Barasana dilinde zaman anlamına gelen bir sözcük yoktur. (Yol Bilenler)
  • Bilim, bilgi edinme yollarından ancak bir tanesidir ve amacı da mutlak hakikatler ortaya koymak değil, olgulara dair daha iyi düşünme yolları konusunda ilham vermektir. (Yol Bilenler)
  • “Eğer okyanusu okuyabilirsen, zihninde adayı görebilirsen, hiçbir zaman kaybolmazsın.” (Yol Bilenler)
  • Öjenik, "iyi doğ­muş" anlamına gelir. Yirminci yüzyıl başlarında gelişen bu akım, insanlığın gen havuzunu iyileştirmek amacıyla sağlıklı ve dinç bi­reylerin seçilmesini öngörmüştü. 1920'lere gelindiğinde bu ideal, cebri sterilizasyona ve anormalliklerin ayıklanmasına yönelik bir gerekçeye dönüştürüldü. Şayet seçerek ıslah etme yoluyla gen ha­vuzu iyileştirilebiliyorsa, aynı amaca istenmeyen öğeleri havuzdan atarak da ulaşılabilirdi. İleride Almanların milyonlarca masum in­sanı sistemli bir şekilde katledip öldürmesine gerekçe sağlayan da işte bu çarpık bilimsel ilkeydi. (Yol Bilenler)
  • Sezgisel akıl kutsal bir lütuf, rasyonel akılsa sadık bir hizmetkardır. Yarattığımız toplumlar, hizmetkara saygı göstereyim derken lütfu unutmuştur. (Yol Bilenler)
  • İlk göç dalgası ta 50.000 yıl önce Asya kıyılarını takip edip kıtanın altından dolaşarak Avustralya'ya ulaştı. İkinci bir göç dalgası da Ortadoğu'yu katederek kuzeye yöneldi, sonra doğuya döndü ve 40.000 yıl önce bir kere daha bölünerek güneyde Hindistan'a, batı ve güneyde Güneydoğu Asya'dan geçerek Çin'in güney kısımlarına ve kuzeyde Orta Asya'ya yerleşti. Sonraları Orta Asya'dan, dünyanın en büyük kıtasının göbeğindeki azametli dağlardan başlayan iki göç dalgası sonucu insan toplulukları (30.000 yıl önce) Avrupa'ya ve 20.000 yıl önce de doğuda Sibirya'ya yerleşti. Nihayet, 12.000 yıl kadar önce, Ortadoğu'dan Güneydoğu Avrupa'ya doğru yeni bir göç dalgası gerçekleşirken, kimi insan toplulukları Çin'i katederek kuzeye yöneldi, küçük bir avcı-toplayıcı grubu Beringia denen kara köprüsünden geçerek Amerika kıtasına ilk defa ayak bastı. 2000 yıl içinde de bu insanların soyundan gelenler Tierra del Fuego'ya ulaştı. Afrika'daki mütevazı anavatanlarından yola çıkan atalarımız, 2500 nesil süren bir yolculuktan, 40.000 yıl boyunca gerçekleşen bir göçten sonra dünyanın tamamını mesken edindi. (Yol Bilenler)
  • Bilim, bilgi edinme yollarından ancak bir tanesidir ve amacı da mutlak hakikatler ortaya koymak değil, olgulara dair daha iyi düşünme yolları konusunda ilham vermektir. (Yol Bilenler)
  • Mağara sanatı huzursuzluğumuzun ortaya çıkışına, insanı o günden bugüne dek hayal kurmaya sevk eden amansız anlam ara­yışına da işaret eder. Son 50.000 yıldır tür olarak yaşadığımız bü­tün varoluşsal deneyim şu iki sözcüğe indirgenebilir: nasıl ve niçin. Bütün sorgulamaların hareket noktası ve kültürleri billurlaşmış bir halde etrafına toplayan içgörü parçaları işte bunlardır. (Yol Bilenler)