Kitap Künyesi

Yazar: Fakir Baykurt

Editör: Gökçe Çiçek Çetin

Editör: Kenan Kocatürk

Tasarımcı: Mithat Çınar

Yayın Evi: Literatür Yayıncılık

İSBN: 9789750404665

Sayfa Sayısı: 371

--reklam--

Yüksek Fırınlar Ne Anlatıyor? Konusu, Ana Fikri, Özeti

Gurbette bir garip işçidir Koca İbrahim. Karısı Elif ve kızı Gülten′le, Almanya′nın Duisburg şehrinde yaşar ve zorlu ekmek kavgasında, çalışır yüksek fırınların karşısında. Yalımlar vurdukça yüzüne, tez zamanda para biriktirip ana vatana dönmeyi hayal eder; ama bilir, gelmek kadar gitmek de zordur bu topraklardan. Hem çekip gitse ne olacak? Memlekette ekmek aslanın ağzında; üstelik durumlar da bir hayli karışık: Tükenmekte gencecik hayatlar mapushanelerde...

Bağrı ne kadar yanıksa, gönlü o kadar kırıktır İbrahim′in. İlk karısını hastalık almıştır elinden, ikincisini ise eller. Biraz buruk, biraz onuru ayaklar altına alınmış bir halde kalakalmışken öyle, Elif′i, Türkmen Kızı′nı, yepyeni bir umutla eş diye seçer kendine. Koca İbrahim bir namuslu olmasını ister ondan, bir de erkek çocuk doğurmasını. İlk bebekleri kız olur, ikincisi ise yoldadır. Bu kez muradına erer İbrahim; Deniz Bebek dünyaya merhaba der. Ama şimdide öyle bir kuşku düşmüştür ki yüreğine, gözü ne karısını ne bebeği görür...

Fakir Baykurt bu romanında, Almanya′daki bir grup işçi ailesinin öyküsünü anlatıyor. Çalışma koşullarından uyum sorununa, geleneksel aile yaşantısından namus anlayışına yayılan geniş yelpazede, hem Almanya′yı hem de orada yaşayan Türk ailelerin genel yapısını yine ustalığına yakışır bir biçimde öyküsüne katıyor.

--reklam--

Yüksek Fırınlar Alıntıları - Sözleri

  • Kâr tutkusu düşüncelerini tıkamış! Para tutkusu gözlerini per­delemiş! Yoksullar yaşamak için, varsıllar daha çok varsıl olup ayakta kalmak için para diyor durmadan!
  • Milleti koyun sanıp çobanlık taslamayın!
  • Çok alacağım var Allahımdan çooook!
  • Bizim edepsiz insanı­mızda ar haya nerde?
  • Sultan Yenge, 'Gözün aydın Elif; satıldın. Çabuk üstünü değiştir!' diyor. Dedem de, değiştir diye göz ediyor. 'Satıldın; hazırlan! Bayramlıklarını giy! Ayaklarına çorap geçir! Kundura giy!'
  • Türkiye'yi burda gördüğü "kaba saba insanlar"ın daha çok olduğu yabanıl bir ülke olarak tasarlıyor. Kadınların durmadan dayak yediği, annelerin çok acı çektiği bir ülke orası!...
  • İnsanın yurdu zorda olunca yüzü solar!...
  • Almanya'da doğumdan ölünmez. Türkiye'deymiş onlar. Hiç korkma!
  • Gelin diye getirdi, haftasında dövdü beni. Ben gene de insanlığımı yapıyorum. Türkmenliğimin temiz görgüsünden geri kalmayıp, her çocuk doğuruşta, bir şeyler yapındırıp, "Buyur Koca İbrahim!' diye önüne koyuyorum. Ama vurduğu yumrukları asla unutmuyorum. Unutmuş gibi yapıp, sırf evimin erkeği, doğmuş, doğacak çocuklarımın babası diye hoş görüyorum.
  • Çok sarsıldım yaşamda; kendime gelemiyorum. Ayağa kalksam, yıkılıyorum. Sırtımı nereye, hem de kime dayayacağımı bilemiyorum. Bir sıkımcık canım kaldı; tükenip bitmiş gibiyim.
  • "Ellerin karıları oğlan doğurur, senin gibi kız doğurmaz arka arkaya. Biliyorum, bu kez de kız doğuracaksın sen. O zaman sıçacağım ağzına! Götürüp dedenin köyüne atacağım. Sonra bir mahkeme! Çok sürmez; iki yıla koymaz, temizlerim. Ondan sonra ağzı yüzü düzgün, konuşmasını, susmasını bilen, yeni bir karı alacağım. Yaylalardan. Alıp buraya getireceğim. Gözümün önünden ayırmayacağım. Hele bu kez de bir kız doğur..." diye geçirdi içinden Koca İbrahim.
  • Uygarlık tar­lasından deveyle mi geçtin? Niçin eline sağlık, şöyle olmuş, böyle olmuş demiyorsun?
  • "Paranın değeri yükselince, can güvenliği geri gelince döneriz." Can güvenliği geri gelmiyor; paranın değeri yükselmiyor.
  • "Oğlum giyer tulumunu. İşten çıkar. Biner otomobiline. Anasını bindirir. Anasını gezdirir benim oğlum! Anasını hiç dövmez benim oğlum! Dövmez oğlum; döv-dür-mez!"
  • Kadın kısmına Almanlar gibi değer veren Öğretmen Osman Hoca'yla takışmak istemezdi ne olsa.

--reklam--

Yüksek Fırınlar İncelemesi - Şahsi Yorumlar

Yüksek Fırınlar: İşbu kitap; Fakir Baykurt'un 8 ciltlik özyaşam öyküsünü okuduğum esnada, araya mola babında farklı kitaplar alma isteğim tezahür edince, çok düşünceli canım arkadaşım Ggunayy tarafından önerilmiştir. Baykurt serisine, Baykurt serisi molası :) Sevgili Fakir Baykurt ilk baskısı 1983 yılında yapılan "Yüksek Fırınlar" adlı bu kitabında, ülkemizde 60'lı yıllarda görülmeye başlayan dışgöç olgusu çerçevesinde yurtdışına işgücü göçüne dahil olan bireylerimizin sorunlarına değinmeyi amaçlamıştır. Bu değinmeyi ise, para biriktirip, bir traktör alabilmek maksadıyla Anadolu'nun bağrından kopup işçi olarak Almanya'ya gelen, burada Duisburg'da bir çelik fabrikasında yüksek fırın işçisi olarak çalışan İbrahim Mutlu ve ailesinin günlük yaşamı, birbirleri ile ilişkileri ve geçmişleri üzerine kurgulamıştır. Benim de bu eser sayesinde tanımını öğrenmiş olduğum yüksek fırın işçiliğine biraz değinmek istiyorum. Yüksek fırın işçisi; takribi 1800 derece sıcaklıktaki fırınlardan demir ve çelik temini için, fırın deliğini matkap ile açan, aynı sıcaklık karşısında gelberi adı verilen küreklerle tortuları toplayan, akabinde deliği kapatan ve işlem sonunda saha temizliği yapan işçidir. Böyle ağır bir iş yükü olmasına rağmen İbrahim, Baykurt tarafından, işçi sınıfına dahil olmanın bilincine erişmemiş, işçileşmemiş bir 'işçi' olarak çizilmiş. Oldukça önyargılı, bunalımlı, saplantılı, içedönük ve gelenekçi bir kişilik. Almanya'ya geldiği ilk yıl, köyünde bıraktığı karısının (ölen eşinin ardından evlendiği baldızı) başkasına gönül vermesi nedeniyle bir yıkım yaşayan ve sekiz bin lira başlık parası ödeyerek üçüncü kez evlendiği, kendisinden on dört yaş küçük Elif ile de aradığı mutluluğu bulamayan İbrahim, ağzı yüzü düzgün, konuşmasını, susmasını bilen, yeni bir 'karı' bulma hayali güder. Onu bu arayışa iten en büyük etmen ise, çocuklarının İbrahim'in hesapladığı tarihten daha erken ve de kız olarak doğmasıdır!..Tüm bu koşullar etrafında, günden güne içine kapanan İbrahim, içsel hesaplaşma ve içsel çatışmaları ile mücadele etmeye başlar. Baykurt da İbrahim'in bu haleti ruhiyesini, onun özünde köylü oluşuna bağlamış ve romanını bu olgu etrafında şekillendirmiş. Hayatında sendikacılığın çok önemli bir yer tuttuğu, 1965-1971 yılları arasında faaliyet gösteren Türkiye Öğretmenler Sendikası'nın kurucu başkanlığını da üstlenen Baykurt, romanının ana karakteri İbrahim üzerinden de bu konuya atıfta bulunuyor. Şöyle ki, bir fabrikaya işçi olarak girerek, emek karşılığı ücret kazanmanın toplumsal, bireysel ve sınıfsal bilinç ediniminde yeterli sebepler olmadığını, bu bilinçlerin ayırdına tam anlamıyla varabilmek için sendikalaşmanın mutlak şart olduğunu öne sürüyor. Fabrikada sınıfsal bir mücadele elbette ki var lakin İbrahim öyle bir kimlik arayışı içerisinde ki, sürekli bir dışlanmışlık, sürekli bir değersizlik hissiyatı ile dolu. Bu sancıları İbrahim'in hayattaki yanlışları için geçerli bir bahane mi derseniz, asla! Yurdunda, köyünde görüp bellediği gibi, Elif'in sırtından sopayı, karnından sıpayı eksik etmez,en azından hayali bu...Zerre acımaz Elif'e. Elif ki, okuma yazması olmayan, hayatı boyunca ilk defa köyünün dışına çıkmış, gurbet elde kendini öksüzoğlan çiçeğine benzeten, kimi kimsesi olmayan, konuşmaya, dertleşmeye, sevgiye, ilgiye aç bir gariban. Gariban lakin kocası gibi kapalı bir kutu değil, girişken, canlı, konuşkan. Kocası ile dört duvar arasında olan iletişiminde bu özellikleri günyüzüne çıkamasa da, hastane günlerinde buna çok net şahit oluyoruz. Vesselam, Baykurt'un karakterleri için büyük bir titizlik ve ironi ile seçtiği "Mutlu" soyadının anlamını taşıyamayan bir çift... Yüksek Fırınlar dar bir düzlemde gözükse de bence ciddi anlamda çok katmanlı bir yapıda. Beyin göçü, kültürel farklılıklar ve bunu yarattığı sonuçlar, kırsal kesimin zorlukları, kentleşme, insan ilişkileri, kadının toplumdaki yeri, önemi, Türk ile Alman evliliği, zina olarak adlandıracağımız evlilik dışı ilişkiler, iş kazaları, çalışma koşulları, grev, dayanışma, namus anlayışı, hurafeler gibi temaların da en az, ana tema olan işgücü göçü kadar önem arzettiği bir roman. Romanının bütününde sıklıkla iç monolog, geriye dönüş ve içe bakış tekniklerinden yararlanan Baykurt'un yer yer de alegorik bir anlatım tekniği kullandığını görüyoruz. Romanın diline gelince, mevzubahis Fakir Baykurt ise bu konuda söyleyecek sözüm pek olamıyor tabii ki. Temiz, duru ve özenli dil işçiliği misyonunu her zamanki gibi üzerine geçirmiş bir Baykurt var karşımızda. Ondan alışık olduğumuz yöresel sözcükler bu eserde de yine sahneye çıkıyor ve bizi mest ediyor : Aklı fırtmak, evik çabuk, çelişik çülüşük, tingedenek düşmek, camkışmak, ödü sıdmak, çığrınmak, özöldürüm... Yüksek Fırınlar, yazarın Duisburg üçlemesinin ilk kitabı. Seri, Koca Ren ve Yarım Ekmek kitapları ile devam ediyor. Kültür Bakanlığı danışmanlığı yaptığı 1979 yılında "Yabancı Çocuk ve Gençlerin Teşviki ve Bölgesel Çalışma Kurumu”nda eğitim uzmanı olarak görevlendirilerek Duisburg’a gönderilen Baykurt, bu vesileyle yaşamının 20 yılını Almanya'da geçirir. Dolayısıyla, bu romanlarına konu olan olayları, kişileri, mekanları birebir gözlemleme şansına erişir. Kitabın girişinde bizi karşılayan 'Alınlık' adlı bölümde okuduğumuz Elif Mutlu-Fakir Baykurt diyalogundan yapabileceğimiz çıkarım ise olay örgüsünün bizzat yaşanmış olduğu gerçeği... Konu güzel, anlatım güzel, üslup, dil güzel, yazar şahane...Diyeceğim odur ki, dilleriniz aşınmaz, gözleriniz bozulmaz, okuyunuz, okuyunuz efendim. (Seda Bera)

Zamanında Almanya'ya işçi olarak giden 1200 metrede kömür kazanlar ve 1800 derece de demir eriten bantlarda çalışan gurbetçilerimizin yaşadıklarını, çektikleri zorlukları, kültür farklılıklarını anlatmış yazar Fakir Baykurt bizzat aralarında onlarla konuşarak. Egenin köylerinden gelip biraz para kazanıp geri dönecektir Türkmen Koca İbrahim üç kez evlendi arabasını aldı ama dönmek nasip olmadı. Hep öyle değil mi o kadar akrabalarımız dostlarımız var ama dönemediler. Boşuna dememiş eski aklı erikler (Kitaptaki tabiri ile) doğduğun değil doyduğun yer diye. Aslında koca İbrahimin hikayesi var , düşününce kimbilir ne hikayeler var kolay değil yıllarca vatanından sevdiklerinden uzak belki bir başına kalmak. Yazarın kalemi çok güzeldi özellikle şiveli olarak çoğu yerde konuşmaları birebir yazmış kimi zaman gülerek okudum. (Cavit Çilesiz)

Avrupa'daki kimsesiz, dilsiz gelinlerimize...: Yıllar olmuştur hiçbir kitap yüreğimi bu kadar çırpındırmadı. Hiçbir karaktere bu kadar üzülmedim, bir yandan başka karaktere bu kadar nefret duymadım. Benim için ilk kitabıydı Baykurt'un anlayarak okuduğum... (Lisedeyken ödev için okuduğum Yılların Öcü hariç.) Kitap, Werner Schiffauer'in dediği gibi "Türk ailesinin tam bir etnografisi..." Genç kızlarımız Alamancıyla evleniyorum diye seviniyor ya onların öyküsü... Yobaz bir Türk erkeğinin gözünden Almanya ve kadına bakışını okuyacaksınız. Körü körüne yalan, galyana getiren kelimeler değil; her türlü yemin ederim Baykurt'u sevmeyen yada tanımayan için... Bu kitabın ilk yayım tarihi 1983... 2015 Almanya yol arkadaşım Trabzonlu Müberra. İki erkek arasında küçük bebeğiyle yolculuğa çıkmış... Erkek arkadaşımdan rica etti. "Bebeğimi emzircem abi yer değiştirir misin benimle?" Yer değiştirdik. 18'inde gelin gelmiş Almanya'ya. 5 sene sonra Türkiye'ye geliş, babasının ölümü için... Az dertleştik .Kaç yıl var arada değil mi? Değişen bir şey olmamış! Baykurt'un Elif'iyle aynı baht! Beni kitap belki bu yüzden bu kadar sarstı. Nasıl kitabı yorumlacağım bilmiyorum ama sadece şunu belirtmek istiyorum incelemeyi okuyan genç kız kardeşlerime; Alamancı, şöyle arabayla görücü geldi diye aldanmayın.. Alamanya dediğiniz altın kafese esir olursunuz( dil bilmezseniz), iyi insanlara denk gelmezseniz! Eserin diline gelirsek; köy şivesinde yazılmış. Solcu Sabahat Ablamız, Osman Hocamız, Alman Oma'mız var. Ben yazılanları sağcı solcu propagandası olarak düşünmüyorum. İnsan giyimi, inancı senin kalbindeki barkottur. Ben de giyimi, rengi, inancı sıfır çeker;anasından emdiği çiğ sütünü ağzından dışarı akıtan hariç... Şöyle böğrüme bir taş otursun diyorsanız, okuyun efenim...Hayattaki düğümümüz bitmez! Bir de Baykurt'tan düğüm atın! (Verda)

--reklam--

Yüksek Fırınlar PDF indirme linki var mı?

--reklam--

Fakir Baykurt - Yüksek Fırınlar kitabı için internette en çok yapılan aramalardan birisi de Yüksek Fırınlar PDF linkidir. İnternette ücretli olarak satılan çoğu kitabın PDFleri bulunmaktadır. Ancak bu PDF'leri yasal olmayan yollarla indirmek ve kullanmak hem yasalara hem de ahlaka aykırıdır. Yayın evlerinin sitesinden PDF satılıyorsa indirebilirsiniz.

Kitabın Yazarı Fakir Baykurt Kimdir?

Fakir Baykurt (Asıl adı Tahir'dir) (d. 15 Haziran 1929, Burdur - 11 Ekim 1999, Almanya) Türk yazar, sendikacıdır.

Çocukluğu

Fakir Baykurt (Asıl adı Tahir'dir) Burdur'un Yeşilova ilçesine bağlı Akçaköy'de doğdu, Doğum tarihi kesin olarak bilinmemekle beraber şu sözleri ile 1929 yılında haziran ortası olduğu varsayılmaktadır; "1929 doğumlu olduğum doğru. Ay, gün bilinmiyordu. Anamla konuştuk. Köyde orak mevsimi. Tarlada sancılanıp eve gelmiş. Haziran ortasıdır..." Tahir Baykurt'un annesinin adı Elif ve babasının adı Veli'dir. Doğduğunda ona savaşlarda vurulup geri dönmeyen Amcasının adı olan Tahir adı verilir. Tahir 1936 yılında Akçaköy İlkokulu'na başlar ve iki yıl sonra babasını kaybeder. Babasının ölümünden sonra dayısı Osman Erdoğuş tarafından Balıkesir iline bağlı Burhaniye köyüne götürülür ve orada dayısının yanında dokumacılık yapmaya başlar. II. Dünya Savaşı'nın başlaması ile dayısı askere alınır ve Tahir Akçaköy'e dönerek okula devam etme imkânı bulur. 1942 yılında ağır bir sıtma geçirir bu dönem aynı zamanda şiir yazmaya başladığı dönemdir.

Köy Enstitüsü yılları

İlkokulu bitirdikten sonra Isparta Gönen Köy Enstitüsü'ne yazılır. Köy enstitüsü yıllarında özellikle şiire olan ilgisi artar, kendini okumaya verir. Bu dönemde özellikle Türkçe'ye çevrilen klasikleri okur. Fakir Baykurt Köy enstitüsündeki yıllarını ve kendisine kazandırdıklarını şu şekilde anlatmıştır;

"...Köy enstitüsü benim için olağanüstü bir fırsat oldu. İlkokulu bitirdikten sonra gidebileceğim başka hiçbir okul yoktu. Ailemin gücü yetmezdi. Ben okumak istiyordum enstitü benim gibi köy çocuklarını çağırıyordu..."

"...Klasiklerin en iyi okuru enstitülü gençlerdi. Ceplerimizi ona göre yaptırırdık, kitap sığsın. Kız arkadaşlarımız koyun kuzu gütmeye giderken, torbaya azıkla birlikte kitap da katardı..."

Bu yıllarda Bursa Cezaevi'nde olan Nazım Hikmet'in şiirleri ise gizli gizli yayılmaktadır. Tahir Baykurt da bu dönem Nazım Hikmet'in şiirlerini bulur ve gizli gizli okumaya başlar.

"...Kitaplıkta Nazım Hikmet'in kitapları yoktu. Yasaklandığını öğrenince Çivril'in bir köyüne gidip onları buldum. Nazım'ın yedi kitabını kendi yaptığım defterlere kitap harfleri ile yazıp defalarca okudum."

Köy enstitüsü yıllarında ilk şiiri Fesleğen Kolum Eskişehir'de çıkan Türke Doğru dergisinde çıkar. Edebiyata olan ilgisinden dolayı enstitüde de kitaplığın yönetimine seçilir ve daha fazla okuma fırsatı bulur. 1947 yılında Köy Enstitüleri ve Kaynak Dergisi'nde şiirleri çıkar ve bu yıllarda önce şiirlerinde daha sonra tüm yazılarında Fakir Baykurt adını kullanmaya başlar. Köy enstitüleri üzerindeki baskıların artması ile birlikte tüm enstitülere daha baskıcı yönetimler atanmaya başlar. Bu dönemde enstitüler daha önceki bir çok özelliğini yitirmeye başlarken eski öğrencilerin yaşam alışkanlıkları da bu yeni yönetimlerce sorun olmaya başlar. Fakir Baykurt da yeni atanan müdürle sorunlar yaşar ve defalarca kovuşturmaya maruz kalır. Ancak 1947 yılında Köy enstitüsünü başarı ile bitirir ve Yeşilova'nın Kavacık Köyü'ne öğretmen olarak atanır.

Öğretmenlik ve yazarlık yılları

1951 yılında ölene kadar birlikte olacağı Muzaffer Hanım'la evlenir. Bu yıl ayrıca körbağırsağı patlar ve iki kez amelliyat olur. Öğretmenliği Dereköy'e aktarılır. Üzerindeki baskılar devam eder, savcılıkça evine baskın yapılır ve koğuşturma geçirir. 1953 yılında Ankara Gazi Eğitim Enstitüsü Edebiyat Bölümü’ne girer ve bir sene sonra bu sefer Gayret Dergisi'nde çıkan bir yazısı nedeni ile yargılanır. 1955 yılında Gazi Enstitüsü'nü de başarı ile bitirirerek Hafik'de açılan ortaokula atanır. Aynı yıl ilk kitabı olan Çilli yayınlanır. 1957 yılında askere alınır ve Ankara Piyade Yedek Subay Ortaokulu'na öğretmen olarak atanır. İlk kızı Işık da bu yıl dünyaya gelir. 1958 yılında ilk romanı Yılanların Öcü Cumhuriyet Gazetesi'nin açtığı Yunus Nadi Roman Ödülleri'nde birinci olur. Ancak roman nedeni ile hem Baykurt hem Cumhuriyet koğuşturma geçirir. Baykurt bu dönemden sonra Cumhuriyet Gazetesi'nde yazmaya başlar.

Askerlikten sonra Şavşat Ortaokulu'na öğretmen olarak atanır ve ikinci kızı Sönmez dünyaya gelir. Yılanların Öcü adlı romanı da Remzi Kitapevi tarafından basılır. Ardından Köy ve Eğitim Yayınları tarafından Efendilik Savaşı adlı kitabı yayımlanır. Cumhuriyet'teki bazı yazıları yüzünden öğretmenlikten alınıp Ankara'da Milli Eğitim Bakanlığı Yapı İşleri Bölümü'nde görevlendirilir. Sürüp giden yazıları ve Yılanların Öcü romanı yüzünden Bakanlık buyruğuna alınarak cezalandırılır. Altı ay açıkta kaldıktan sonra 27 Mayıs 1960'da Ankara İlköğretim müfettişliğine atanır ve aynı yıl Efkar Tepesi adlı kitabı basılır. 1961 yılında yazarın Yılanların Öcü adlı romanı tiyatroya ve filme uyarlanır. Tiyatro gösterimi yasaklanır, film ise ancak Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel'in konuya el koyması ile gösterime girer ancak filmin gösterimi sırasında olaylar çıkar. Bu yıl ayrıca yazarın Onuncu Köy, Karın Ağrısı, Irazca'nın Dirliği kitapları yayımlanır. Bir sene sonra yazarın oğlu Tonguç dünyaya gelir. Baykurt Amerika'ya giderek, Bloomington'daki Indiana Üniversitesi'nde göze kulağa hitap eden ders araçları ve yetişkinler için yazma öğrenimi görür. 1963 yılında yurda dönerek Ankara İlköğretim müfettişliği görevini sürdürür. Onuncu Köy Bulgarca'ya çevrilir ve kitapları Bulgaristan'da Türkçe olarak da basılır. Yılanların Öcü ile Irazca'nın Dirliği de Almanya'da, "Die Racheder Schlangen" adıyla basılır. Yılanların Öcü Rusça'ya çevrilir.

Türkiye Öğretmenler Sendikası

1965 yılında TÖS'ün kuruluşuna katılır ve genel başkan seçilir. 1966 yılında İlköğretim müfettişliğinden uzaklaştırılarak yeni kurulan Milli Folklor Enstitüsü'nde uzman olarak atanır. Kaplumbağalar ve Amerikan Sargısı romanları yayımlanır. 1967 yılında Onuncu Köy adlı eseri de Rusça'ya çevrilir. Yazıları ve TÖS'teki çalışmaları yüzünden sık sık kovuşturma geçiren Baykurt Gaziantep'in Fevzipaşa bucağına sürülür. TÖS "Devrimci Eğitim Şurası"nı düzenler. Bir yıl sonra da TÖS "Büyük Eğitim Yürüyüşü"nü bir sene sonra da "Genel Öğretmen Boykotu"nu düzenler. Bu faaliyetlerinden sonra tekrar görevden alınarak bakanlık emrine alınır ancak Danıştay kararı ile görevine geri döner. 1970 yılında Fevzipaşa'dan Ankara'ya Ortadoğu Teknik Üniversitesi Halkla İlişkiler ve Yayın Müdürlüğü görevine getirilir. Anadolu Garajı ve Tırpan kitapları yayımlanır. Tırpan ve Sınırdaki Ölü ile TRT Ödülleri'ni kazanır. Ardından Onbinlerce Kağnı adlı kitabı yayımlanır.

Sıkıyönetim yılları

1971'de ordunun yönetime el koyması ile başlayan sıkıyönetim döneminde Baykurt iki kere gözaltına alınır. Aynı yıl Tırpan ile Türk Dil Kurumu Ödülü'nü kazanır. Kitaplarının yeni basımları yapılırken yazar askeri tutukevinden Ankara Merkez Cezaevi'ne aktarılır. 1973 yılında Can Parası ve Köygöçüren basılır. Baykurt'un yurt dışına çıkışı da yasaklanmıştır. 1974 yılında İçerdeki Oğul basılır. Keklik romanını yazar. Can Parası ile Sait Faik Ödülü'nü kazanır. Askeri Yargıtay'da TÖS Davası'ndan beraat eter. Sınırdaki Ölü ve Keklik kitap olarak basılır. 1976 yılında Sakarca basılır.

Emeklilik Yılları

Sosyal Sigortalar Kurumu'ndan emekli olan Baykurt Madaralı Roman Ödülü'nün kuruluşuna yardımcı olur. 1977 yılında İsveç'te öğretmen yetiştirme çalışmalarına katılır ve Yayla romanı basılır. Frankfurt Uluslar arası Kitap Fuarı'na katılır ve Almanya, Hollanda ve İsviçre'ye geziler yapar, göçmen işçilerle iletişim kurar. 1978 Yılında Sakarca sahneye uyarlanarak İstanbul Şehir Tiyatroları'nca oynanır. Kara Ahmet Destanı ile Orhan Kemal Ödülü'nü kazanır ve Kültür Bakanlığı'na danışman olur. 1979 yılında Tırpan adlı eseri de tiyatroya uyarlanır. Devlet Tiyatrosu tarafından İzmir, Ankara ve Antalya'da oynanır. Baykurt, göçmen işçi konusunu incelemek üzere tekrar Almanya'ya gider. Duisburg şehrinde yaşamaya başlar. Yandım Ali kitap olarak basılır. Bu dönemde ODTÜ'de öğrenci olan oğlu Tonguç da tutuklanır. 1980 yılında Tırpan İstanbul Şehir Tiyatroları'nca da sahneye konulur ve iki mevsim oynanır. Tırpan'dan ötürü Baykurt ve Taner Barlas, "Avni Dilligil En Başarılı Yazar" ödülü kazanırlar. Suna Pekuysal da "En Başarılı Oyuncu" seçilir. Rur Havzası'nda Türk işçi çocukları için başlatılan RAA programında görev alır ve bir İngiltere gezisi yapar. Kızı Işık da bu yıl tutuklanır. Baykurt, Taner Barlas ve oyunda rol alan sanatçılar "İsmet Küntay Ödülü" kazanırlar. Tırpan'daki oyunu nedeniyle Suna Pekuysal "Ulvi Uraz Ödülü"nü kazanır.

1981'de "Sakarca" İsveç'te çizgi film yapılır ve Macarca'ya da çevrilir. DDR'de bir inceleme gezisi yapar. Öyküleri Gürcistan'da da kitap olarak basılır. "Kaplumbağalar" filminin senaryo çalışmalarına katılmak üzere İsviçre'nin Neuchatel şehrine gider. Almanya'daki göçmen işçilerin yaşamını konu alan öyküleri "Gece Vardiyası" adıyla basılır. İşçi çocuklarının yaşamını dile getiren öyküleri de "Barış Çöreği" adıyla basılır. Kitaptan yapılan seçmeler Almanya ve Hollanda'da iki dilli olarak yayımlanır. 1983 yılında "Yüksek Fırınlar" kitap olarak basılır. Oğlu Tonguç'la birlikte Sovyetler Birliği gezisi yapar. Moskova, Bakü, Batum ve Leningrad şehirlerine ve Yasnaya Poliana'ya giderek Tolstoy'un Yurtluğu'nu ziyaret eder.

1984 yılında Berlin Senatosu Çocuk Yazını Ödülü'nü kazanır. Gece Vardiyası ve Kara Ahmet Destanı Almanca, Yılanların Öcü ile Irazca'nın Dirliği Bulgarca basılır. Türkiye'de "Barış Derneği İkinci Davası"nda sanık olarak aranır. 1985 yılında Gece Vardiyası ile Alman Endüstri Birliği BDI'nin Yazın Ödülü'nü alır. Dünya Güzeli ve Saka Kuşları adlı Kitapları Türkçe ve Almanca olarak basılır. 1986 yılında Duisburg'ta öğretmenliğe başlar ve yurt dışında oluşan Türkiye Aydınlarıyla Dayanıma Girişimi'nin yönetiminde görev alır. "Duisburg Treni" adlı eseri basılır. Kopenhag'ta Dünya Barış Kongresi'ne katılır aynı yıl Koca Ren basılır.

1987 yılında Keklik romanı 20 öyküsüyle birlikte Rusça’ya çevrilip basılır. Londra’ya bir gezi yaparak Highgate’te Karl Marx’ın gömütünü ziyaret eder. Aynı yıl aralarında birçok yabancı dile çevrilen kitabının da bulunduğu 19 kitabı Yaşar Kemal, Orhan Kemal, Aziz Nesin, Halikarnas Balıkçısı, Mihail Şolohov, Ernest Hemingway, İvan Gonçarov, Tolstoy, Gogol, Panait Istrati gibi yazarlarla beraber gerekçe göstermeden yasaklanır. Aynı yıl Sakarca adlı eseri de Hollandaca ve Almanca olarak basılır. Türkiye – Yunanistan Dostluk Gelişimi’nin Avrupa’da kuruluşunda görev alır. Tiflis’te İlaya Cavcavadze’nin 150’nci doğum yıldönümü konferansına katılır.

1988 yılında İçerdeki Oğul’u oyun olarak tekrar yazar. A. Çetinkaya ile birlikte Fridan Halvaşi’nin şiirlerini Türkçe’ye çevirir; Kitap Eninde Sonunda adıyla Almanya’da basılır.

1989 yılında Kuru Ekmek romanını yazar. İçerdeki Oğul, Amersfoort Halk Tiyatrosu’nda oynanır. Şiirleri de Bir uzun yol adıyla basılır. Moskova’ya yeni bir gezi yaparak Nâzım Hikmet’in evinde ve arşivinde çalışır.

Baykurt ders vermeyi Pestalozzi Okulu’nda sürdürür. Şiirleri Hollanda’da “Vuurdoorns – Ateşdikenleri” adıyla basılır. 1991 yılında Ortaokul öğrencileri için, “KALEM – Schreiber” dergisini çıkarmaya başlar aynı yıl boynundan bir ameliyat geçirir. 1992 yılında, bugün Literaturcafé Fakir Baykurt adıyla varlığını sürdüren Duisburg Edebiyat Kahvesi'ni kurar. Bir Uzun Yol’un Almanca’sı “Ein langer Weg” adıyla çıkar. Yazar bu yıl bir de Çin gezisi ertesi yıl da Avustralya gezisi yapar. 1995 yılında Almanya’da öğretmenlik yaptığı çalıştığı Pestalozzi Okulu’ndan emekliye ayrılır. Öykü Kitabı bizim İnce Kızlar basılır ve 7 kitaptan oluşan Özyaşam öyküsünü bititir. 10 Mart'ta Devlet Tiyatroları Opera ve Balesi Yardımlaşma Vakfı tarafından “Fakir Baykurt’a Saygı Gecesi” düzenlenir. Bu yıl Yarım Ekmek romanı da yayımlanır. 1998 yılında Telli Yol öykü kitabı ile birlikte, “Özyaşam” dizisinin ilk cildi “Özüm Çocuktur” yayımlanır. Gezi yazılarının bir bölümünü Dünyanın Öte Ucu (Avustralya Gezi İzlenimleri) adıyla yayımlanır. Benli Yazılar deneme kitabıyla birlikte “Özyaşam” dizisinin ikinci ve üçüncü ciltleri (Köy Enstitülü Delikanlı; Kavacık Köyünün Öğretmeni) çıkar. 1999 Nisan genel seçimlerinde Özgürlük ve Dayanışma Partisi İzmir milletvekili Adayı olur. 11 Ekim 1999 Pazartesi günü tedavi gördüğü Almanya’da Essen Üniversitesi Kliniği’nde pankreas kanserine yenik düşerek ölmüştür.

--reklam--

Fakir Baykurt Kitapları - Eserleri

  • Özüm Çocuktur
  • Köy Enstitülü Delikanlı
  • Kavacık Köyünün Öğretmeni
  • Köşe Bucak Anadolu
  • Bir Tös Vardı
  • Sıladan Uzakta
  • Yılanların Öcü
  • Irazca'nın Dirliği
  • Eşekli Kütüphaneci
  • Kaplumbağalar
  • Onuncu Köy
  • Yarım Ekmek
  • Köygöçüren
  • Koca Ren
  • Genç Emekli
  • Yüksek Fırınlar
  • Yayla
  • Keklik
  • Tırpan
  • Amerikan Sargısı
  • Kara Ahmet Destanı
  • Yandım Ali
  • Dost Yüzleri
  • Dünya Güzeli
  • Can Parası
  • Dünyanın Öte Ucu
  • Benli Yazılar
  • Sakarca
  • Telli Yol
  • Gönül Ustası
  • Çilli
  • İçerdeki Oğul
  • Efkar Tepesi
  • Efendilik Savaşı
  • Sabır Dağı
  • Gece Vardiyası
  • On Binlerce Kağnı
  • Sınırdaki Ölü
  • Duisburg Treni
  • Bizim İnce Kızlar
  • Kalekale
  • Barış Çöreği
  • Unutulmaz Köy Enstitüleri
  • Öğretmenin Uyandırma Görevi
  • Sendika Ve Grev
  • Saka Kuşları
  • Anadolu Garajı
  • Yanar Bir Işık
  • Çilli Karın Ağrısı Cüce
  • Anadolu Garajı
  • Şamar Oğlanları
  • Yeni Kölelik mi?
  • Bir Uzun Yol
  • Ateşdikenleri
  • Kovboyculuk Oyunu

--reklam--

Fakir Baykurt Alıntıları - Sözleri

  • Yaşam yenileniyor,töreler kalıyor... (Yarım Ekmek)
  • Aborcin denilen o insanlar kendi aralarında barışçıl yaşıyor, savaş bilmiyorlar. İlkel silahları sadece avlanmak içindi. Amiral Cook'un adamları karaya çıkar çıkmaz, ilk el de 40000 Aborcin öldürdü. Aborcinler kurşun renkli, oval büyük burunlu insanlar. Gelen beyazları kendilerini var eden ataların dirilip gelen ruhu sandılar. Koşarak, toplanarak atalarını en saygılı devinimlerle, seslerle karşılamak istediler. Karşılık olarak kafalarına, gövdelerine durmadan kurşun yediler. Atalar kurşun attığına göre bunca yıldır biriken suçlarının cezasını veriyorlar diye yorum yaptılar. Birdenbire 40 bin ölü. (Dünyanın Öte Ucu)
  • Eskiden cahillik fazlaydı;şimdi daha fazla. (Eşekli Kütüphaneci)
  • Ankara uzak, seçim uzak, okul uzak, gökyüzü uzaktı.Büktü boynunu. (On Binlerce Kağnı)
  • Tavuklar, horozlar, bizden erken uyanıyor. Kurt, kuş bizden erken uyanıyor. Biz niye geriye kalıyoruz. Hatta bazı horozlar, bizi daha tez uyandırmak için daha erken ötüyorlar. Ama niçin erken öten horozların boynuna vuruyoruz? (Efkar Tepesi)
  • Bir sidikli yorgan meseli vardır hani: İnsanlar uyanacağına yakın, ecinni tayfası, sidikli yorganı alıp sokaklarda dolaşırmış. Hangi evde duman tütmüyor, o evin bacasından girermiş. Yorganı, şafak söktüğü halde eşşek gibi yatanların üzerine örtermiş. Yani bu yorgan, değirmen taşı...Ağır! Onu örtünen, öğlelere kadar uyurmuş. Uyansa bile bir ağırlık; kalkamazmış. Yani ben kısa aklımla şöyle diyorum: Bizim köylü milletinin de üstüne sidikli yorgan örtülmüş, kalkamıyor vesselam... (Onuncu Köy)
  • "Eller bizi kınar, nerelere gidelim?" "Ellerden arkalara kaldık tüüüüüh!" (Yandım Ali)
  • Sabahattin Ali; Pir Sultan Abdal, Garcia Lorca, Nazım Hikmet gibi büyük sanatçılardandı. Kahraman ve kurban olmasa da, olmadan da büyüktü. Onun yaşamında ve yapıtlarında büyük sanatçılığın bütün belirtileri vardır. Biliyoruz, büyük sanatçıların yaşamları da büyüktür. Onlar acıyı da, sevinci de büyük boyutlarda yaşarlar. Yapıtları, sadece içerik, biçim ve estetik yönlerinden değil, sanatın işlevi yönünden de bambaşka özellikler taşır. Bundan ötürü kitleleri çok yakından ilgilendirirler. Bu ilgi de giderek onları etkiler, sarsar, onlara bilinç verir, bunalımlardan çıkış yönlerini, yollarını sezdirir, eyleme dönüşecek maddi gücü aşılar. Büyük sanatçılar bu işlevi, bunalım içindeki halkların yaşamına karışarak, onlarla birlikte soluk alıp vererek, acıyı sevinci onlarla paylaşarak, dayatılan haksız koşullara direnerek, diretmekle yetinmeyip, gerektiğinde savaşarak; savaşım içinde oluşturdukları yapıtlarda halkın dilini, duygularını, düşüncesini sevgiyle, saygıyla kullanarak sağlayabilirler. Böylece yeni tipler, karakterler, yazma yenilikleri ortaya koyarlar. abece, Sayı 12 Mart 1987 (Yanar Bir Işık)
  • Camiye, okula, kışlaya, fabrikaya, karakola siyaset girmez, Ferhat Efendi! Girdi mi, o melmeket hapı yutar! (Tırpan)
  • Para gibi maymuncuk yoktur! (Duisburg Treni)
  • “Evet Pablo Neruda çok büyük bir şairdir. Yalnız Şili’nin degil butün dünyanın, en başta da işçilerin, köylülerin şairidir!” (Genç Emekli)
  • Asıl anlatılacak işler "Yılanların Öcü"nde oldu ... (Çilli Karın Ağrısı Cüce)
  • Ta yirmi yıl önce bir iğde silkimi zamanı, köyünden kalkıp Almanya'nın yolunu tuttuğu günü hiç unutamaz Salih. Umutlarla doluydu. İçi o gün Karadenizin suları gibi çalkanıyordu. Hiç hesapta olmayan yönlere aktı gitti yaşam. " Bir yıl sonra yirmi olacak! Yaş da kırk yedi! Yaşadığım kadar yaşayacağım nereden belli? Ne anladım ben bu kıyımcı feleğin yönettiği dünyadan?" (Gece Vardiyası)
  • Denizgil hücrelerinden çıkmışlar, kapılarının önündeki dar yerde geziniyorlar. Kuzey hücreler, hiç güneş almıyor. Kapılarının ortasında "gözet deliği" var. Celâl'le gözlerimizi uydurup baktık kaçak olarak. Hüseyin'i, Metin'i, Hacı'yı, Mustafa'yı gördük şöyle böyle. Yusuf çıkmamıştı belki... (İçerdeki Oğul)
  • "Çok acılar çektik! Karamsar etti acılar bizi..." (Duisburg Treni)
  • Eskiden cahillik fazlaydı; şimdi daha fazla. (Eşekli Kütüphaneci)
  • Dillerinden bir tane “r” çıkmaz bunların. Doğru dürüst “Murat” diyemezler. O güzelim adı “Muğat Muğat” diye rezil ederler. (Barış Çöreği)
  • « İstanbul'da Yaşar Kemal İnce Memed' i yazmış. Ben de Ali enişteyi yazacağım. Evinin önüne ev yapıyorlar, sesini çıkaramıyor. Kuzusunu çalıyorlar, sesini çıkaramıyor. Çıkarsam daha beter çullanırlar üstüme diye korkuyor» (Köşe Bucak Anadolu)
  • “ Bugün it bağlasan eğleşmez olmuş hepsi .” (Gece Vardiyası)
  • “Pişesiye sabreder, soğuyasıya sabredemez!” (Sabır Dağı)