Modern İlahiyat Ve "Kur'an Müslümanlığı" İllüzyonu

Türkiye’de yaklaşık çeyrek asırdır hemen her akşam televizyon ekranlarında boy gösteren, din adına konuşan ilahiyatçılara tanıklık ediyoruz. Bu zevat, akademik yahut bilgi düzeyinde belirli bir birikime sahip görünse de üslup ve metodoloji bakımından adeta birer "din eleştirmeni" gibi hareket etmektedirler. Söylediklerinin toplumsal karşılığı ve irşad boyutu bir yana, topluma fayda sağlayan bir tarafı da bulunmamaktadır.

Yakın tarihimizde gerçek İslami bilginin önünün kesildiği, halkın dini inanç ve pratiklerini son derece kısıtlı ve zor şartlar altında korumaya çalıştığı malumdur. İşte tam da bu dönemden sonra ekranları dolduran söz konusu ilahiyatçılar, halkın elinde kalan, gelenekle yoğrulmuş samimi dini inançları kökünden yıkmış; fakat yıktıkları bu yapının yerine ihya edici hiçbir şey inşa edememişlerdir. Yaptıkları şey, kendi zihinsel fantezilerini topluma icra etmekten ibarettir. Büyük alimlerin ve mürşid-i kâmillerin asırlık mirasını reddederek ortaya attıkları "Kur'an Müslümanlığı" adı verilen bu yeni akım, zamanla toplumsal ve fikri bir felakete dönüşmüştür. Öyle ki, bu mantık silsilesinin vardığı nihai noktada namazı dahi inkâr eden marjinal anlayışlar türemiştir.

Bu zevatın yürüttüğü söylem sebebiyle insanlar, asırlardır yaşadıkları dinden ve amellerinden şüphe duyar hale getirilmiş; fakat önlerine kuşatıcı bir alternatif de konulmamıştır. Oysaki Allah dileseydi, her insanın kucağına bir Kur'an-ı Kerim indirir ve "Alın, dininizi buradan öğrenin" derdi; şüphesiz Allah’ın kudreti buna kâfidir. Fakat ilahi murat böyle tecelli etmemiştir. Allah, içimizden birini görevlendirmiş; bizim gibi yiyen, içen, ağlayan, sevinen, savaşan ve insani halleri yaşayan bir peygamber seçmiştir. Ona dini tebliğ etme görevini verirken de "O, hevasından ve hevesinden konuşmaz" buyurmuştur.

Görüldüğü üzere Hz. Peygamber’in (s.a.v.) hayatı ve yaşantısı, adeta Kur’an’ın ameli bir pratiği ve haşiyesidir. Peygamber Efendimiz (s.a.v.) haşa kuru bir "postacı" değildir; onun sünneti ve hadis-i şerifleri, Kur’an-ı Kerim’in en sahih açıklamasıdır. Ondan sonra gelen ilmiyle amil alimler de tam olarak bu yöntemi takip ederek İslam’ı insanlığa tebliğ etmişlerdir.

Bir diğer önemli husus ise İslam’ın coğrafi yayılımı ve kavimlerin mizaç farkıdır. İslam geniş coğrafyalara yayıldıkça, ana prensiplerde (akaid ve esaslarda) tam bir fikir birliği muhafaza edilmekle birlikte, her kavmin karakteristik özelliğiyle farklı tezahürler ve yaşayış biçimleri ortaya çıkmıştır. Bu durum bir ayrışma değil, İslam medeniyetinin muazzam bir zenginliğidir.

Örneğin, Arap coğrafyasında doğrudan nassa bağlı biçimsel islami söylem karşılık bulurken; Türkler, Kürtler, Hintliler, Kafkas halkları ve Balkan topluluklarında tasavvufi ve irfani yaşayış biçimi kabul görmüştür. Bu saydığımız kavimler için Resulullah’ı (s.a.v.) çağrıştıran, onun gibi giyinen, onun ahlakıyla ahlaklanan mürşid-i kâmillerin etrafında kenetlenmek her zaman daha kuşatıcı ve çekici olmuştur. Türkiye’deki Müslümanlar da asırlar boyunca medrese alimlerinin ve tasavvuf büyüklerinin tebliğleriyle ruhi hayatlarını muhafaza etmişlerdir. Bu toprakların irfan harcına yabancı olan Selefi düşünce ise bu coğrafyada ancak bir "ayrık otu" mesabesinde kalmaya mahkûmdur.

Bugün bahsi geçen ilahiyatçıların formasyonuna bakıldığında sorunun kaynağı netleşmektedir. Bu zevat, seküler kurumsal yapılar olan resmi devlet üniversitelerinde "eğitim" görmektedir. Müfredatları haftalık ders saatleri ve dönemlik kredilerle sınırlıdır; hoca-talebe ilişkisi ise klasik İslam medeniyetindeki o deruni alim-talebe rabıtasından uzaktır. Klasik metinlerin yanında Batı metodolojisi, sosyoloji, felsefe ve psikoloji gibi sosyal bilimler süzgeçten geçirilmeden zihinlere boca edilmektedir. Neticede ortaya çıkan profilde, ne yazık ki İslami edep, incelik ve vakar bulunmamaktadır.

Oysa geleneksel medrese alimleri, tamamen İslam medeniyeti referanslı ve metin merkezli bir gelenekten gelirler. Kendilerinden önce gelen selef-i salihîne derin bir hürmet besler, onların ismini edep ve tazimle anarlar. Eskiden alimlerimiz bir mürşid-i kâmilin rahlesinde ders alırken yalnızca ilim öğrenmez; aynı zamanda takvayı, edebi, sükûneti, vakarı ve en önemlisi halka karşı derin bir sevgiyi kuşanırlardı. Halkın seviyesine inen, yapıcı ve irşat edici bir tebliğ dili geliştirirlerdi.

Maalesef bugün ekranları işgal eden bu akademik zevat, halkın gelenekten süzülüp gelen ve zaten zayıflamış olan dini yaşantısını "İslam dışı" ilan etmekten öteye gidememiştir. Bu üslup ve yöntem, tebliğden ziyade tahribe hizmet etmektedir.

Açıkça ifade etmek gerekir ki; mezhepleri ve fıkhi birikimi yok sayan, tasavvufun irfani derinliğini reddeden ve tamamen Batılı akademik reflekslerle metin okumaları yapan bu "Kur'an Müslümanlığı" söylemi, Müslüman zihnine kurulmuş sinsi bir tuzaktır. İslam; birtakım akademisyenlerin masa başında ürettiği soyut ve fantezi kuramlar değildir. İslam; Allah’ın vahiyle sabitlediği, Peygamber Efendimizin sünnetiyle hayata geçirdiği ve asırlar boyu âlimlerin edep, takva ve sorumluluk bilinciyle günümüze taşıdığı ebedi ve sarsılmaz bir hakikattir.