NEDEN ERTELİYORUZ?

PSİKOLOG RENGİN İLHAN

PSİKOLOG RENGİN İLHAN

NEDEN ERTELİYORUZ?

Gündelik yaşamımızda belirli bir düzen oluşturmak için planlar yaparız. Ancak çoğumuz bu planlara uymakta zorlanır ve yapmamız gereken işleri erteleriz.

Erteleme davranışı; tamamlanması gereken işleri geçerli bir neden olmaksızın sürekli ileriye bırakmak ya da uzun vadeli kazanımlar yerine kısa vadeli haz ve ödülleri tercih etmek olarak tanımlanır. Erteleme, bireyin üretkenliğini azaltan ve gelişimini olumsuz etkileyen bir davranış örüntüsüdür. Erteleme sorunu yaşayan bireylerde, yapmak istedikleri ve yaptıkları arasında belirgin bir tutarsızlık görülür.

Erteleme davranışı üzerine yapılan araştırmalar, bu davranışın birçok farklı nedenden kaynaklanabileceğini göstermektedir. Bunları kısaca şöyle sıralayabiliriz;

• Zamanı etkili kullanamama,
• Motivasyon eksikliği,
• Dikkat ve konsantrasyon güçlüğü,
• Mükemmeliyetçilik,
• Gerçekçi olmayan hedefler,
• Kişinin kendi yeterliliğine ilişkin olumsuz inançları,
• Kaygı ve endişe

Araştırmalar, ertelemenin stresi artırabildiğini; artan stresin ise erteleme davranışını yeniden tetikleyerek bir kısır döngü oluşturduğunu göstermektedir. Bunun yanı sıra erteleme; düşük öz saygı, düşük öz disiplin ve düşük öz yeterlilikle ilişkilendirilmektedir. Aynı zamanda başarısızlık korkusu, etkisiz zaman yönetimi, anlık haz arayışı, can sıkıntısı, depresyon ve kaygı gibi birçok psikolojik durumla da bağlantılıdır.

Peki, erteleme davranışıyla nasıl baş edebiliriz?

Ertelemeyle başa çıkmanın ilk adımı, neden ertelediğimizi fark etmektir. Hangi işleri ertelediğimizi, bu işlerle ilgili düşüncelerimizi ve alışkanlıklarımızı gözden geçirmek değişimin başlangıcıdır.

• Mükemmeliyetçilik, başarısızlık korkusu, özgüven eksikliği, değerlendirilme kaygısı ve sorumluluktan kaçınma gibi ertelemeye neden olan etkenler üzerinde çalışılmalıdır.
• Zamanı etkili yönetmek ve önemli işleri en verimli olduğumuz saatlerde planlamak, işleri tamamlamayı kolaylaştırır.
• Gerçekçi hedefler belirlemek ve büyük işleri küçük, yönetilebilir parçalara ayırmak erteleme eğilimini azaltır.
• Uzun süren görevlerde motivasyonu koruyabilmek için küçük ödüller belirlemek ve planlı molalar vermek faydalı olabilir. Çalışırken telefon, sosyal medya gibi dikkat dağıtıcı unsurları ortamdan uzaklaştırmak ve aynı anda birden fazla işe odaklanmamak da verimliliği artırır.
• Kendimizi verimsiz hissettiğimiz günlerde ise kısa yürüyüşler yapmak veya kısa molalar vermek, zihnimizi dinlendirerek üretkenliğimizi yeniden artırabilir.

Erteleme davranışı, bireyin kendini tanıması, ertelemenin altında yatan nedenleri fark etmesi ve bunları yönetmeyi öğrenmesiyle değişebilir. Ancak bu döngü uzun süredir devam ediyorsa ya da kişi tek başına baş etmekte zorlanıyorsa, psikolojik destek almak süreci kolaylaştırabilir ve kalıcı değişime katkı sağlayabilir.