Hasidik ne demek, Hasidik Yahudiler kimdir? Nasıl ortaya çıktı? Hasidik Yahudiler nerede yaşıyor?

Hasidik Yahudilik, geleneksel yaşam tarzları ve dini inançlarıyla dikkat çeken bir topluluktur.

“Hasidik” ya da İbranice adıyla Hasidut, Yahudilik içinde 18. yüzyılda Doğu Avrupa’da ortaya çıkan ve dini bağlılığı, manevi coşkuyu ve Tanrı’ya yakınlık fikrini öne çıkaran bir harekete verilen ad olarak bilinmektedir. Kavram, İbranice “hasid” sözcüğünden geliyor; bu kelime “dindar”, “inançlı” veya “dini bağlılığı güçlü kişi” anlamında kullanılıyor. Hasidik Yahudilik, genel olarak Ortodoks Yahudiliğin Haredi olarak adlandırılan ultra-Ortodoks kanadı içinde değerlendiriliyor. İşte, Hasidik Yahudilik hakkında detaylı bilgiler

HASİDİK HAREKET NASIL ORTAYA ÇIKTI?

Modern Hasidik hareketin ortaya çıkışı, 18. yüzyıl Doğu Avrupa’sındaki Yahudi topluluklarının dini ve toplumsal koşullarıyla ilişkilendiriliyor. Hareketin kurucu figürü olarak, “İyi İsmin Efendisi” anlamına gelen Baal Şem Tov adıyla bilinen Israel ben Eliezer öne çıkıyor. Yaklaşık 1700-1760 yılları arasında yaşayan Baal Şem Tov, Yahudi dini hayatında yalnızca yoğun metin çalışmasına değil, kişinin gündelik hayatın her anında Tanrı’ya bağlanmasına ve manevi bir deneyim yaşamasına vurgu yapıyor.

Hasidizm, Yahudi mistisizminin önemli kaynaklarından biri olan Kabaladan etkilenirken, dini bağlılığın yalnızca seçkin bilginlere özgü olmadığı fikrini yaygınlaştırdı. Şarkı, dua, anlatı ve dans gibi ifade biçimleri de bu anlayışın görünür unsurları arasında yer aldı. Hareketin temel hedeflerinden biri, insanın gündelik eylemlerinde Tanrı’yla bağ kurması olarak açıklanan devequt kavramıydı.

İlk dönemlerde Hasidik gruplar ile Hasidik olmayan ve “karşı çıkanlar” anlamındaki Mitnagdim arasında dini uygulamalar ve ibadet tarzı üzerinden anlaşmazlıklar yaşandı. Ancak zaman içinde iki gelenek arasındaki gerilim büyük ölçüde azaldı; her iki yapı da Ortodoks Yahudiliğin daha geniş çerçevesi içinde varlığını sürdürdü.

HASİDİK YAHUDİLERİ DİĞER GRUPLARDAN AYIRAN ÖZELLİKLER NELER?

Hasidik Yahudiler tek tip, merkezi bir topluluk oluşturmuyor. Farklı dini hanedanlara, cemaatlere ve geleneklere bağlı çok sayıda Hasidik grup bulunuyor. Bu grupların başında çoğunlukla rebbe adı verilen dini liderler yer alıyor. Rebbe, yalnızca dini konularda görüş veren bir haham değil; cemaatin manevi rehberi, öğretmeni ve toplumsal önderi olarak kabul edilebiliyor. Bazı gruplarda liderlik, tarih içinde aile hanedanları yoluyla aktarılmış durumda.

Hasidik topluluklar, dışarıdan bakıldığında geleneksel kıyafetleriyle de tanınabiliyor. Bazı erkekler uzun siyah ceket, siyah şapka veya özel günlerde shtreimel adı verilen kürklü başlıklar takıyor; kimi gruplarda sakal ve kulakların yanındaki saç bukleleri, yani peyot, dikkat çekiyor. Evli kadınların saçlarını peruk, eşarp ya da şapka ile örtmesi de bazı Hasidik topluluklarda görülen uygulamalar arasında. Bununla birlikte bu kıyafet ve saç biçimlerinin bütün Hasidik gruplarda aynı olmadığı, bazı uygulamaların Hasidik olmayan başka Ortodoks topluluklarda da bulunduğu belirtiliyor.

HASİDİK TOPLULUKLAR NERELERDE YAŞIYOR?

Hasidik Yahudilerin önemli bir bölümü İsrail’de ve Yahudi diasporasının bulunduğu ülkelerde yaşıyor. ABD’de özellikle New York’un Brooklyn bölgesindeki Williamsburg ve Crown Heights çevresi ile New York eyaletindeki bazı yerleşimler, Hasidik toplulukların öne çıktığı merkezler arasında sayılıyor. İsrail’de ise Kudüs’teki Mea Şearim, Bney Brak ve başka Haredi yerleşimleri önemli merkezler olarak biliniyor.

Hasidik gelenek içinde Satmar, Belz, Bobov, Breslov, Ger/Gur, Vishnitz ve Chabad-Lubavitch gibi farklı gruplar bulunuyor. Bu grupların dini yorumları, toplumsal ilişkileri ve seküler dünyayla kurdukları bağ aynı değil. Örneğin Chabad-Lubavitch, üniversitelerdeki merkezleri, kamusal Hanuka etkinlikleri ve farklı ülkelerdeki outreach çalışmalarıyla daha görünür bir kamusal faaliyet yürütüyor.