Mardin’in Dargeçit ilçesinden dünyaya uzanan lezzet: Karpuz çekirdeği 5 ülkeye ihraç ediliyor

Mardin’in Dargeçit ilçesinde kuşaktan kuşağa aktarılan geleneksel yöntemlerle hazırlanan karpuz çekirdeği, yurt içinin yanı sıra Avrupa ve Amerika’da da sofralara ulaşıyor. Meşe odunu ateşinde, kaya tuzu ve meşe külüyle haşlanarak kendine özgü lezzet kazanan yöresel ürün, 5 ülkeye ihraç edilirken üretim tesisinde 15 kişiye de istihdam sağlanıyor.

MARDİN – Mardin’in Dargeçit ilçesinde geçmişi yıllar öncesine dayanan geleneksel karpuz çekirdeği üretimi, hem kültürel mirası yaşatıyor hem de bölge ekonomisine katkı sunuyor. Annelerden çocuklara aktarılan eski bir gelenek olan karpuz çekirdeği hazırlama yöntemi, bugün modern üretim tesislerinde geleneksel özellikleri korunarak geleceğe taşınıyor.

Dargeçit ilçesine bağlı Gürışık Mahallesi Zeytinli mezrasında üretim yapan Celal Doğan, çocukluk yıllarında annesinden öğrendiği karpuz çekirdeği hazırlama geleneğini yaklaşık 15 yıldır ticari üretime dönüştürerek sürdürüyor. Küçük miktarlarla başladığı üretimini zaman içerisinde büyüten Doğan, bugün hem Türkiye’nin farklı bölgelerine hem de yurt dışındaki tüketicilere yöresel lezzeti ulaştırıyor.

MEŞE ODUNU, KAYA TUZU VE MEŞE KÜLÜYLE GELENEKSEL LEZZET

Dargeçit karpuz çekirdeğini farklı kılan en önemli özelliklerden biri, hazırlanışında kullanılan geleneksel yöntemler. Üretimde karpuz çekirdekleri öncelikle temizlenerek elekten geçiriliyor. Ardından meşe odunu ateşinde, kaya tuzu ve meşe külü kullanılarak yaklaşık bir saat kaynatılıyor.

Haşlama işleminin ardından kavurma aşamasına geçilen çekirdekler, yaklaşık 30 ila 45 dakika boyunca işlemden geçiriliyor. Son kontrolleri ve eleme işlemi yapılan ürünler, paketlenerek satışa hazır hale getiriliyor.

Meşe odununun ateşi ve külüyle hazırlanan çekirdekler, kendine özgü aroması ve lezzetiyle diğer ürünlerden ayrılıyor. Yıllardır uygulanan bu yöntem, yöresel üretimin en önemli özelliklerinden biri olarak dikkat çekiyor.

DARGEÇİT’TEN İSVEÇ’E, ALMANYA’YA, AMERİKA’YA...

Geleneksel yöntemlerle hazırlanan karpuz çekirdeği, artık yalnızca bölge halkının tükettiği bir çerez olmaktan çıkarak uluslararası pazarda da kendine yer buluyor.

Celal Doğan'ın verdiği bilgilere göre Dargeçit'te üretilen karpuz çekirdekleri başta İsveç, Almanya, İsviçre, Fransa ve Amerika olmak üzere farklı ülkelere gönderiliyor. Güney Afrika pazarına yönelik çalışmaların da sürdüğünü belirten Doğan, yöresel ürünü daha geniş kitlelere tanıtmayı hedefliyor.

Özellikle Avrupa ülkelerinden gelen siparişler doğrultusunda üretim gerçekleştiren tesis, Mardin'in geleneksel lezzetlerinin uluslararası alanda tanıtılmasına da katkı sağlıyor.

GÜNLÜK ÜRETİM 5 TONA KADAR ÇIKIYOR

Üretime küçük miktarlarla başladığını ve zamanla kapasitesini artırdığını anlatan Celal Doğan, bugün günlük üretim miktarının 2 ila 5 ton arasında değiştiğini ifade ediyor.

Yaklaşık 15 kişinin çalıştığı tesiste, sipariş yoğunluğuna göre üretim yapılıyor. Böylece geleneksel bir yöresel lezzet, hem ekonomik bir faaliyete dönüşüyor hem de bölgedeki vatandaşlara iş imkânı sunuyor.

Doğan, çocukluk yıllarında annelerinin hazırladığı karpuz çekirdeğini yeniden canlandırarak hem bölgeye hem de dünyaya tanıtmak istediğini belirtiyor.

‘ÇOCUKLUĞUMUZDA ANNELERİMİZ YAPARDI’

Yaklaşık 15 yıldır bu işle uğraştığını belirten üretici Celal Doğan, geleneksel lezzetin geçmişine ve üretim sürecine ilişkin şunları söyledi:

“Bu işi 15 yıla yakındır sürdürüyorum. Bu mesleğe kilo ile başladım. Günden güne üretimi artırarak bugün yurt dışına da gönderim yapmaya başladık. İsveç, Almanya, Fransa ve Amerika'ya gönderiyoruz. Güney Afrika'da da bir çalışmamız var, onu da inşallah başarırız.

Karpuz çekirdeği eskiden annelerimizin yöntemiydi. Eski bir gelenekti. Çocukluğumuzda bize yaparlardı, biz de çerez olarak tüketirdik. Ben de bu lezzeti hem bölgemize hem de bütün dünyaya tanıtmak istedim.

Üretimimizi meşe odunuyla yapıyoruz. Çekirdekleri meşe odununun külünü de kullanarak hazırlıyoruz. Daha sonra yıkayıp temizliyoruz ve paketliyoruz. Yaklaşık 15 kişi çalışıyoruz. Günlük üretimimiz 2 tondan 5 tona kadar çıkabiliyor. İnşallah daha da ilerlemeye çalışacağız.”

SABAHIN ERKEN SAATLERİNDE BAŞLAYAN EMEK

Tesiste üretim aşamasında görev alan çalışanlardan Süleyman Özdemir ise karpuz çekirdeği üretiminin yoğun emek gerektirdiğini belirtiyor.

Sabahın erken saatlerinde başlayan mesailerinde sipariş miktarına göre üretim gerçekleştirdiklerini anlatan Özdemir, çekirdeklerin eleme, kaynatma, kavurma ve paketleme aşamalarından geçtiğini ifade ediyor.

Üretim sürecini anlatan Özdemir, “Sabahları saat 03.30'da evden çıkıyoruz. Saat 04.00 gibi işe başlayıp öğleye kadar çalışıyoruz. Tabii siparişe göre günlük üretimlerimizi yapıyoruz. Önce elekten geçiriyoruz, ardından bir saat kaynatıyoruz. Daha sonra kavurma bölümüne geçiyor. Orada yarım saat, 45 dakikaya kadar kavuruyoruz. Sonra yeniden eleğe getiriyoruz. Ardından paketleme bölümüne gönderiyoruz. Ürettiğimiz çekirdekleri Avrupa'ya kadar gönderiyoruz” dedi.

GELENEKSEL LEZZET BÖLGE EKONOMİSİNE KATKI SAĞLIYOR

Dargeçit'te yıllardır sürdürülen karpuz çekirdeği üretimi, geçmişten gelen bir mutfak kültürünün korunmasının yanı sıra yerel üretimin ekonomik değere dönüşmesine de örnek oluşturuyor.

Annelerin evlerinde hazırladığı ve geçmişte daha çok bölge halkı tarafından tüketilen karpuz çekirdeği, bugün artan üretim kapasitesi, yurt dışından gelen siparişler ve sağladığı istihdamla dikkat çekiyor.

Mardin'in yöresel ürünlerinin uluslararası pazarlarda tanınmasına katkı sunan üretim, Dargeçit'in geleneksel lezzetlerinin sınırları aşabileceğini bir kez daha gösteriyor. Küçük miktarlarla başlayan bir girişimin bugün günlük tonlarca üretime ulaşması ise yöresel değerlerin doğru değerlendirilmesi halinde önemli ekonomik fırsatlara dönüşebileceğini ortaya koyuyor.