Mardin, insanlık tarihine ışık tutan arkeolojik keşiflerle gündeme gelmeye devam ediyor. Kentte bulunan Çemka Höyük’te gerçekleştirilen kazılarda ortaya çıkarılan yaklaşık 11 bin yıllık pişmiş kil parçaları, tarih öncesi dönemde yaşayan insanların çömlek yapımına yönelik ilk denemelerini gözler önüne serdi.

Arkeofili’de yayımlanan ve Antiquity dergisinde yer alan bilimsel çalışmaya göre, Çemka Höyük’te bulunan kil kalıntıları, Güneybatı Asya’da çanak çömlek üretiminin yaygınlaşmasından çok daha eski bir döneme tarihleniyor.

46 parça incelendi

MÖ 10 bin 800 ile 8 bin 700 yılları arasında yerleşim gördüğü belirtilen Çemka Höyük’teki kurtarma kazılarında, dokuz farklı nesneye ait olduğu değerlendirilen 46 pişmiş kil parçası bulundu. Araştırmacılar, bunlardan sekizine ait parçaları ayrıntılı olarak inceledi.

MÖ 9 bin 350 yıllarına tarihlenen bir yapı katından çıkarılan buluntular, bölgede bilinen en eski pişmiş kil kap örnekleri arasında gösteriliyor.

Farklı yöntemlerle kap yapmayı denemişler

Araştırmada, dönemin insanlarının kil kullanarak farklı yöntemlerle kap üretmeye çalıştığı belirlendi. Bazı parçaların organik malzemelerden yapılmış nesnelerin kil ile kaplanmasıyla oluşturulduğu, bazılarının ise kil levhaların birleştirilmesiyle hazırlandığı değerlendirildi.

Bir başka buluntunun farklı bir malzemeden yapılmış kabın kapasitesini artırmak amacıyla kullanılmış olabileceği belirtildi. Parça üzerindeki deliklerin ise bir kapağı sabitlemek için ip geçirme amacı taşıyabileceği ifade edildi.

Bilimsel analizler, kil parçalarının yaklaşık 600-700 derece sıcaklıkta, kontrollü açık ateşte pişirildiğine işaret etti. Bu durum, söz konusu nesnelerin tesadüfen ateşe maruz kalmadığını, bilinçli bir üretim sürecinin ürünü olduğunu gösteriyor.

Çömlekçiliğin gelişim sürecine ışık tutuyor

Araştırmacılara göre Çemka Höyük buluntuları, bölgede henüz yerleşik bir çömlekçilik geleneğinin oluşmadığı dönemde insanların kilin farklı kullanım alanlarını keşfetmeye çalıştığını ortaya koyuyor.

Çemka Höyük sakinlerinin taş duvarları kaplamak için kili zaten kullandığı, zamanla bu malzemeyi farklı amaçlarla değerlendirmeye başladığı düşünülüyor.

Mardin’deki bu keşif, çömlekçiliğin bir anda ortaya çıkmadığını, insanların farklı malzemeleri ve üretim tekniklerini deneyerek uzun bir süreç içerisinde geliştirdiğini göstermesi bakımından büyük önem taşıyor.