Kış mevsiminin yaklaşmasıyla birlikte birçok ülkede solunum yolu enfeksiyonlarında artış görülürken, grip, koronavirüs ve solunum sinsityal virüsü (RSV) yeniden gündeme geldi. Ancak mevcut veriler, dünya genelinde yeni bir koronavirüs dalgasına işaret etmiyor.

Dünya Sağlık Örgütü'nün 11 Kasım tarihli son değerlendirmesine göre Kuzey Yarım Küre'nin bazı bölgelerinde grip aktivitesi kademeli olarak yükseliyor. Koronavirüsün küresel aktivitesi ise düşük seviyelerde kalırken bazı ülkelerde yerel artışlar görülüyor.

Grip, koronavirüs ve RSV'nin ateş, öksürük, boğaz ağrısı, burun akıntısı ve halsizlik gibi ortak belirtilere yol açması nedeniyle yalnızca semptomlara bakılarak hangi virüsün etkili olduğunu belirlemek mümkün olmayabiliyor.

Grip öne çıkıyor, koronavirüs düşük seyrediyor

Dünya Sağlık Örgütü'nün 1 Kasım'da sona eren haftaya ilişkin verilerine göre grip testlerinin pozitiflik oranı küresel ölçekte yüzde 10'un altında bulunmasına rağmen Kuzey Yarım Küre'nin ılıman ve subtropikal bölgelerinde artışını sürdürüyor.

Asya, Avrupa ve Amerika kıtasındaki bazı ülkelerde grip oranları küresel ortalamanın üzerinde seyrederken, pozitif örneklerde influenza A türü daha sık tespit ediliyor.

Koronavirüsün etkeni SARS-CoV-2'nin aktivitesi ise küresel ölçekte düşük kalıyor. Bununla birlikte Avrupa ve Batı Asya'nın bazı bölgelerinde artışlar kaydediliyor.

Uzmanlar, bu artışların tek başına yeni bir pandemi anlamına gelmediğine dikkat çekiyor. Solunum yolu enfeksiyonlarında görülen yükselişin, kış mevsiminde birden fazla virüsün aynı dönemde yayılmasıyla ilişkili olabileceği belirtiliyor.

Üç virüsün belirtileri birbirine benziyor

Grip genellikle ani başlayan ateş, kas ağrısı, baş ağrısı, yorgunluk ve öksürükle kendini gösterebiliyor. Koronavirüste ise boğaz ağrısı, burun akıntısı, halsizlik ve bazı vakalarda nefes darlığı görülebiliyor.

RSV ise çoğunlukla burun tıkanıklığı, öksürük ve hapşırma gibi soğuk algınlığı belirtilerine neden oluyor. Ancak özellikle bebekler ve bazı ileri yaştaki kişilerde bronşiolit veya zatürreye yol açabiliyor.

Çocuklarda RSV enfeksiyonu bazen belirgin ateş olmadan beslenme güçlüğü, nefes almada zorlanma veya hareketlerde azalma şeklinde ortaya çıkabiliyor.

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri de yalnızca belirtilere bakılarak grip ile koronavirüsün güvenilir biçimde birbirinden ayırt edilemeyeceğini belirtiyor. Bu nedenle özellikle risk grubundaki hastalarda virüsün tespit edilmesi tedavi kararları açısından önem taşıyabiliyor.

Bazı moleküler testlerle grip ve koronavirüs aynı örnek üzerinden tespit edilebilirken, RSV için de ayrı testler uygulanabiliyor.

Yeni bir küresel koronavirüs dalgası var mı?

Mevcut raporlar, dünya genelinde koronavirüs vakalarında geçmişteki pandemi dönemlerini andıran yeni bir dalga yaşandığına ilişkin kanıt ortaya koymuyor.

Dünya Sağlık Örgütü'nün Ağustos 2026 değerlendirmesinde Kovid-19'un küresel halk sağlığı riski "orta" seviyede değerlendirilmişti. Örgüt, virüsün dolaşımının sürdüğünü ve özellikle ileri yaştakiler, bağışıklığı zayıf kişiler ile kronik hastalığı bulunanlarda ağır hastalık ve ölüme yol açabileceğini bildirmişti.

Kovid-19'a ilişkin küresel acil durum Mayıs 2023'te sona erdirilmiş olsa da bu karar virüsün ortadan kalktığı anlamına gelmiyor.

Uzmanlara göre yerel vaka artışı, yeni bir varyantın ortaya çıkması ve küresel sağlık tehdidi oluşturan yeni bir dalga birbirinden farklı durumlar. Salgın tablosunun değerlendirilmesinde yalnızca vaka sayıları değil, test pozitiflik oranları, hastaneye yatışlar, varyantların takibi ve ağır hastalık oranları da dikkate alınıyor.

Kimler daha dikkatli olmalı?

Solunum yolu enfeksiyonlarının büyük bölümü ciddi komplikasyon olmadan iyileşiyor. Ancak ileri yaştakiler, hamileler, bebekler, kalp veya akciğer hastalığı bulunanlar, diyabet hastaları ve bağışıklık sistemi zayıf kişilerde daha dikkatli olunması gerekiyor.

Şiddetli veya giderek artan nefes darlığı, sürekli göğüs ağrısı, yeni başlayan bilinç bulanıklığı ya da uyanık kalmakta güçlük çekilmesi durumunda acil tıbbi yardım alınması öneriliyor.

Çocuklarda nefes almada güçlük, ciddi sıvı kaybı ve olağandışı halsizlik de acil değerlendirme gerektiren belirtiler arasında yer alıyor.

Uzmanlar, solunum yolu enfeksiyonlarından korunmak için önerilen aşıların yaptırılmasını, kapalı ortamların havalandırılmasını, ellerin düzenli yıkanmasını ve hastalık belirtileri gösterildiğinde başkalarıyla yakın temastan kaçınılmasını öneriyor.

Mevcut veriler, kış aylarında solunum yolu enfeksiyonlarında artış yaşandığını ancak bunun tek başına yeni bir koronavirüs salgınının başladığı anlamına gelmediğini gösteriyor.