Kitap Künyesi
Yazar: Ali Ayçil
Yayın Evi: Timaş Yayınları
İSBN: 9789752635616
Sayfa Sayısı: 142
Ceviz Sandıklar ve Para Kasaları Ne Anlatıyor? Konusu, Ana Fikri, Özeti
Artık seni aramaktan vazgeçtim. Bunu bana "şiir" öğütledi. Yazdığım her şiirde, senin, yeryüzünde bir karşılığının bulunmadığını, şu sebepsiz sıkıntılar bize uğradıklarında evsiz kalmasınlar diye bahane edilmiş bir imge olduğunu, geç de olsa kavradım. O sıkıntılar hep gelecek ve biz onları, aslında hiç olmayan sende ağırlayacağız. O sıkıntılar nereden mi gelecek? Doyamadan terk ettiğimiz cennetten ve yarım bırakılmış çocukluğumuzdan. Yani tam dünyaya atıldığımız yerin iki yakasından.
Ceviz Sandıklar ve Para Kasaları Alıntıları - Sözleri
- Efendim, İşte işaret ettiğin mevsime geldik. Dünya bir top ateş ve ona kim dokunsa kül oluyor parmakları. Söndüremiyoruz bu yangını, içimizdeki kaynak kuruyalı çok oldu. Çok oldu, baygın kokulara geçit vermeyen o bakir ormanı terk edeli. Aramızdan hiç kimse, bizi alevlerin yalımından koruyacak serin bir yer gösteremiyor. Bilginlerimiz kayıp; kılavuzlarımız kötürüm; mühendislerimiz, dünyaya dayanıklı evler üretmekle meşgul. Ne bu ateşten kaçmaya akıl erdirebiliyoruz, ne de bu ateşi söndürecek bir yandaşlık kurabiliyoruz aramızda. Biz yalnızca buradayız: Adressiz, kafası karışık ve biçare, toplaşmış bekliyoruz... Toplaşmış bekliyoruz, çünkü bilmiyoruz toparlanmak nedir! Senin son sözlerini duymak için kulak kesilmiş o yüz bin insanın, su bile sızdırmayan saflarını tutacak omuz yok bizde. Bizim omuzlarımız ne zaman yan yana gelse, bir mesafe hesabına tutuşuyoruz: Hangimiz hangimizden kaç parmak daha uzun. Ancak üstünlüğümüzü kontrol etmek için irtbat kuruyoruz birbirimizle. Fakirsek yaltaklanıyoruz, zenginsek yaltakçılar arıyoruz. Ya zenginleşmeye can atıyoruz, ya da fakirleşmekten ödümüz kopuyor. İstesek de denk olamıyoruz; çünkü denk olmak dengemizi sarsıyor bizim. Biz kendi kendimize hasımız... Oysa sen düşmanlarını hısımlarından seçmezdin. İki millet arasına kalın, hiç esnemeyen bir çizgi çekerdin ve yanında olanlar, yandaşın olurlardı. Kuşanırdın da, kuşandığını duyan kim varsa peşin sıra yollara düşerdi. Kimse tasalanmazdı; ser düşünce yârin hâli nic'olur. Ama biz başkayız: Biz; birbirimizin kuyusunu kazarak kendimize yer açmaya çalışıyoruz. İşbirlikçilikle tımar edilmiş bir ruhumuz var artık. Hısımlarımıza galebe çalmak için, hasımlarımızdan yardım dileniyoruz. Onların gözlerine girebilmek o kadar kolay değil! Bu yüzden sürekli gömlek değiştiriyoruz, renkten renge giriyoruz durmadan. Ve adım adım belirsizleşiyor, onlarla aramıza çektiğimiz o müsamahasız hat. Orada, mevkisi kaybolmuş bir alanda şaşkınlıkla bekleşiyoruz. Öyle muallakta duruyoruz ki, yüzümüz ne dosta ne düşmana "itimat telkin etmiyor..." Efendim, Seni kim dinlese, içlerinde ipekten bir deniz dalgalanırdı. İçlerinde yumuşak bir rüzgârın ıslığı; içlerinde tatlı bir esinti. Kimseye el öptürmezdin, insanlar durulanarak çıkarlardı yanından. Oysa biz, yanaşmalar arıyoruz kendimize, kapıkulları, kurnaz hizmetçiler. Göğsümüzün genişliğiyle değil, maiyetimizin çokluğuyla övünüyoruz. Belki bu yüzden, sayımız çoğaldıkça direncimiz düşüyor; bir rakama dönüşüyoruz her birimiz, kâğıtlara atılan bir çentiğe. Arttıkça azalıyoruz, arttıkça beyhudeleşiyor hayatımız. "Buradayız", diyoruz şişinerek, alnımızın damarları zonkluyor bunu deyince. Ama bir mağdurun parmakları cebimize dokununca; dilimiz kuruyuveriyor, rengi atıyor yüzümüzün. Bize bel bağlayanın belini kırıyoruz hemencek; bizim tarzımız bu... Efendim, Sen bir çölü yeşertiyordun; biz ise nerede bir yeşerti görsek hemen çöle döndürüyoruz. Yani hemen kirletiyoruz büyümekte olanı, hemen başında bitiyoruz boy veren sürgünün. Herkesin elinde bir keski, herkesin gözleri arzudan kan çanağı. Bize boynunu uzatmasını telkin ediyoruz her yeni çıkan sürgüne. Boyunun bizde daha da uzayacağına inandırıyoruz onu. Sonra bahaneler arıyoruz bütün bu yaptıklarımıza, insancıl meşruluklar. "Çok incitilmiştik" diyoruz mesela; "böyle bir ruh kıyımına ihtiyacımız vardı!" Biz merhametin merheminden nasipdar değiliz; yaralanan yerlerimizi başkalarının derisini yırtarak sarıyoruz... Efendim, İçimiz karmakarışık, Hangi günahın, hangi ağrımıza daha iyi geleceğini yazan reçeteler tutuşturuluyor elimize. Artık yalnızlık nedir çok iyi biliyoruz. Ama yine de içimizde mahcup bir yer var. İçimizde bir yer, senden bahsedilince, bir çocuk gibi başlıyor kıpraşmaya. O yer aşkına!
- “Ocaktaki çayın demini artırıyorsak boşuna değil;boşuna değil nikotinin sararttığı üst dudak.Ezberleyemediğimiz satırların,bizden öç almasından korkuyoruz.”
- Eğer hayatın, öte yakada daha renkli olduğuna bir kere inanmışsak, sınırın bize ait yakasını solgun bir bahçe gibi görmekte gecikmeyiz. Daha da kötüsü, bir süre sonra o sınır da kaybolur ve öteki hayatların biçimsiz bir gölgesi haline geliriz.
- Yaşamak ve inanmak güzeldir...
- Kendi kaybettiğimizi başkalarına aratmaktan vazgeçmedikce, kendimizi kaybetmeye devam ederiz.
- Biz merhametin merheminden nasipdar değiliz; yaralanan yerlerimizi başkalarının derisini yırtarak sarıyoruz.
- zamanla şunu öğrendik: biz mutsuz oldukça hiçbir şey düzelmeyecek.
- “Gerçek tek bir acısına bile dokunamadığımız dünyanın,bütün acılarına merhem olmayı göze alacak kadar çocuktuk ve küçük bir baskıda paramparça olacak kadar naif.”
- Eğer hayatın, öte yakada daha renkli olduğuna bir kere inanmışsak, sınırın bize ait yakasını solgun bir bahçe gibi görmekte gecikmeyiz.
- Üstelik gizli bir anlaşma var hepimizin arasında: En çok ezmek için eşitiz.
- İnsanlar sanıldığı gibi acı çektikleri için yıkılmazlar. Acılarını paylaşacakları insanlar ve eşyalar hayatlarından çekildiği için yıkılırlar.
- Hayatta hiçbir rastlantı, aşk kadar pahalıya patlamamıştır.
- sanıldığı gibi insanı yıkan çektiği acılar değildir. insan, çektiklerini paylaşamadığı için kendi acısıyla söyleşmeye başladığında yıkılır.
- Ey kaderimizin sahibi Artık içimiz bütün rüzgarla açık. Ne bir sınır, ne bir elek var dünyayla aramızda. Bizi saklı tutan perdeyi yine biz yırttık; makasımız hala keskin, ama iğne yok yanımızda. Şimdi yakarıyoruz: Bizi dünyadan sen sakla!
- “Kalbim, seni alıp nereye gideyim?”
Ceviz Sandıklar ve Para Kasaları İncelemesi - Şahsi Yorumlar
Ödünç bir bedenin içinde, çaresizlikle bekliyoruz.: Ali Ayçil’den bundan önce Kovulmuşların Evi deneme kitabını okumuştum. Bu okuduğum kitap da deneme kitabı. İçerisinde otuz beş deneme var. Her bir deneme hayatın içinden. Yaşanmışlar ya da yaşanamamışlara dair. Deneme’nin kendine mahsus bir üslubu var ve ben bu üslubu seviyorum. Kişilerin yaşanılan durum üzerine yorumlarını, eşyalar karşısındaki kişisel düşüncelerini merak ediyorum. Gözlemlerini ve hayat tecrübelerini aktarmalarını önemsiyorum. Bu sebeple okuduğum çoğu kitabın türü deneme oluyor son zamanlarda. Ali Ayçil kelimeleri özenle seçiyor, cümleleri güzel oluşturuyor. Fazlalık yok. Her şey yerli yerince olunca yazılar sürüklüyor. Ama deneme kitaplarında her yazıda farklı konular ele alınınca bir oturuşta okumak bazen sıkabiliyor. Bu sebeple birkaç deneme kitabını aynı anda okuyup birinden sıkılınca diğerine geçmek hoş oluyor. Ben öyle yapıyorum. Kitaba adını veren hikâyede ceviz sandıktan söz ediliyor. Eskiden kız doğar doğmaz onun için bir sandık alınır ve çeyizi dizilmeye başlanırmış. “Kız beşikte, çeyiz sandıkta” deyişimiz de vardır hani. (Bu deyimin yarısını vermiş, öğrencilerimden diğer yarısını tamamlamasını istemiştim yıllar önce. "Kız beşikte" dedim ve bekledim. Bir cevap geldi, “Kız beşikte oğlan eşikte.” Bu da deyimler hazinemize bizden armağan olsun.) Yazarımız büyük annenin ceviz sandığını merak ediyor. Yalvar yakar görmek istiyor. Büyük anne de bin bir nazla ancak cevizden çeyiz sandığının sırlı kapağını torunu için açıyor. Görüyor ki, “Sandık kadın için koca bir mahremiyet ülkesi. Tılsımlı bir ada, sahibi ile söyleşen sırlı bir arkadaş.” Bir de para kasaları var tabi. Bu, “Daha çok erkeğin ülkesi. Her şeyi ifsat eden gücün loş deposu, bozulmuş bir sahil, içinde kirli ellerin parmak izleri bulunan karanlık bir mağara.” Anlayacağınız çeyiz sandığı ak, para kasası kara. “İnsanlar sanıldığı gibi acı çektikleri için yıkılmazlar, acılarını paylaşacakları insanlar hayatlarından çekildiği için yıkılırlar. Yüreğinde dürüstlükten küçük bir çizik kalmış olanlar bilirler ki; yeni dostlarımız, ceviz sandıkları tedavülden kaldıran para kasalarlıdır.” “Hayatta hiçbir rastlantı aşk kadar pahalıya patlamamıştır.” der yazar “O Perde Hiç Aralanmadı” denemesinde. Çilli. Zavallı Çilli. Âşık Çilli. Bir kez gördüğü kızın penceresinde; perde açılır, bir kıpırtı görür, bir gölge belirir umuduyla yıllarını çürüten Çilli. Huzuru, neşesi ve de canı çekilen Çilli. Ah o perde, bir kere aralanmaz mı, ah o perdenin arkasında bir hareket, bir kıpırtı olmaz mı? Olmamış işte! “Aşkın bütün tarihi boyunca, iki kalp arasında hep bir perdenin gerili durduğunu” Çilli sayesinde keşfediyoruz. O Vakit Kopuyor İp, Uzun Samsun İçenler Aşireti denemelerini çok beğendim. Ama en beğendiğim Annesi Erken Ölmüşlerin Yüzü denemesi oldu. “Annesi erken ölmüş insanların yüzleri; üzerinde annenin yalnızca birkaç sıcak dokunuş izinin bulunduğu uçsuz bucaksız bir çöle benzer. O çölde nice fırtınalar kopmuş, nice yeni şekiller ve biçimler oluşmuş, fakat yüzün sahibi, hayat kumlarının, anneden kalma dokunuş izlerini silmesine asla müsaade etmemiştir. Etmemiştir çünkü o izler saklanması gereken biricik anı, kendisine bırakılmış tek eşsiz armağandır. Anneden erken ayrılanların bir yanlarının bir türlü büyümemesi belki de bu izlerde saklıdır.” Belki de. Kim bilir… İşte kitaptan altını çizdiğim cümleler: Kalbimizi defalarca daldırıp hayat için su çektiğimiz berrak bir göle benziyor anne. * Ödünç bir bedenin içinde, çaresizlikle bekliyoruz. Beklerken kavrıyoruz ki, bir hazzı var bekletmenin; bekleteni bile sabırsızlıktan tüketen garip bir haz bu. * Biz hepimiz kardan bir adama benziyoruz. Zorluklara karşı dayanıksız, güce karşı kırılgan, gerçeklere karşı kör ve hafızası alabildiğine silik insanlarız. Biz güçsüzüz ve kar bizden daha güçlü… Ve bütün kardan adamlar erir. (Sait Köşk)
Yalnızlıktan korunmak için sadece kendi hemcinslerimizle ünsiyet kurmaz, eşyalarla da gizli bir akrabalık oluştururuz. Hatta bazı eşyalar hayatımızda ayrıcalıklı bir yer tutarken, diğer bazıları ise bizde yalnızca nefret duygusu uyandırırlar. Çünkü eşyaların da bir ruhu vardır ve insan onların arasından kendine en yakın olanını tercih eder. İşi biraz daha ileri götürerek şunu bile söyleyebiliriz: Bir toplumun tarihi, tercih ettiği eşyaların tarihidir. Örnek mi? Hepimizin çokça aşina olduğu "ceviz sandıklar" ve "para kasaları." İşte denemeye adını veren olay burada başlıyor. Yazar ilk denemede; ninelerimize ait, üstüne yorgan döşek dizilip, yüklük olarak kullanılan, boyaları atmış ve yer yer çatlamış eski ceviz sandıklardan ve günümüzde yerini almış para kasalarından bahsediyor. Kitap 3-4 sayfalık denemelerden ve son kısımda yer alan 2 kişiden oluşuyor. Ali Ayçil'in okuduğum ilk kitabı. Severek okuduğum ve bazı satırlarda kendime, toplumun sıkıntılarına rastladığım bir kitap oldu. Deneme seven okurlara tavsiye ederim. (ebrar)
Herkesin bir gün kalemiyle mutlaka tanışacağını umduğum kıymetli bir yazar Ali Ayçil. Iki öykü ve iki denemesinden sonra rahatlıkla söyleyebilirim ki eserleri Türk Edebiyatı açısından büyük zenginlik ve umut. Kitaplarının genel olarak (öykü ve denemeleri dâhil) modern zamanın; para kasaları peşinde koşarken, ceviz sandıkları çatılara kaldıran insanın ruhunda açtığı derin yaraları işaret etmek gibi bir misyonu var. Kaybettiğimiz bazı değerleri hatırlatma, sahip olmadığımızı sandığımız bazı değerleri ise fark ettirme gibi... Hassas ve naif ve alabildiğine kırılgan ve bu çağın insanı olamamış, o kadar büyüyememiş bazı çocuk ruhların kendisine rastlayacağı satırlar ve her biri kısa öykü tadında denemeler için sevgiyle öneririm. (SaYe)
Kitabın Yazarı Ali Ayçil Kimdir?
1969 tarihinde Erzincan'da doğdu. İlk ve örta öğrenimini Erzincan'da tamamladı. Erzurum Atatürk Üniversitesi Kâzım Karabekir Eğitim Fakültesi Tarih Bölümünü bitirdi. İstanbul'da gazetecilik ve öğretmenlik yaptı.
Dergâh dergisinde şiirleri, Merdiven dergisinde ve Akit gazetesinde poetik yazıları yayınlandı.
Ali Ayçil Kitapları - Eserleri
- Sur Kenti Hikayeleri
- Kovulmuşların Evi
- Yenilgiden Dönerken
- Ceviz Sandıklar ve Para Kasaları
- Bir Japon Nasıl Ölür
- Usta Konuşmak İstiyor
- Naz Bitti
- Arastanın Son Çırağı
- Arastanın Son Çırağı
Ali Ayçil Alıntıları - Sözleri
- sanıldığı gibi insanı yıkan çektiği acılar değildir. insan, çektiklerini paylaşamadığı için kendi acısıyla söyleşmeye başladığında yıkılır. (Ceviz Sandıklar ve Para Kasaları)
- Benim davudi bir sesim yok Lidyalı kardeşlerim Herkes birbirini üzüyor burada çok üzüyor (Bir Japon Nasıl Ölür)
- döndüm uzun uzun kırlara baktım, şuramda büyürken hasar (Bir Japon Nasıl Ölür)
- “şimdi bana efendim yeni bir hayat gerek göğüs kafesim için Dede’den birkaç nağme eşiğinizde bitti sürdüğüm belirsiz iz teli kopuk bu çalgı ne söylese beyhude...” (Naz Bitti)
- “tıpkı çıktığım yolculuklar gibi, görüştüğüm insanların sayısını da seyrettikçe seyrelttim. kendimle kendim arasında gidip gelen yeni bir yol açtım. günler, niçin uzadığını, niçin kıvrıldığını bilmediğim bir sarmaşık gibi dolanıp durdu boynuma. dünya, bensiz de dünyaydı; darılmadım…” (Yenilgiden Dönerken)
- Unutma ey kurumuş köklerimde diri duran kalleşlik çünkü senle çok eski bir kovukta kardeştik. (Arastanın Son Çırağı)
- kırıldı kuş sesinden direkleri dünyanın kaldım eşikte sübyan (Bir Japon Nasıl Ölür)
- Kalkılması gerektiği için kalkıyor, yenilmesi gerektiği için besleniyor, konuşması gerektiği için bir şeyler söylüyor ve bütün bunları yeni baştan tekrar edebilmek için uyuyup dinleniyor. Bu büyük çöle bir günde gelmedi elbette; bütün dişler bir günde sökülmedi. Belki de bu yüzden nihai çöle vardığını kimse göremedi. İşte bir akşamüzeri daha, telefonundaki rehberi karıştırırken kendi kendine söyleniyor adam: Dünya bende iflas etti, bu da bir zaferdir… (Usta Konuşmak İstiyor)
- Üstelik gizli bir anlaşma var hepimizin arasında: En çok ezmek için eşitiz. (Ceviz Sandıklar ve Para Kasaları)
- Sınırlarım uzadıkça uzuyor bir kıyıda alnımı buluyorum ötekinde alnımın izlerini (Bir Japon Nasıl Ölür)
- “insanları hiç anlamıyorum; yaz geldiğinde sıcaktan, kışa vardıklarında soğuktan yakınıyorlar. oğullarından ve kızlarından, ülkelerinden ve dünyadan yakınıyorlar. yürümekten ve oturmaktan yakınıyorlar. işten ve işsizlikten yakınıyorlar. hiç mi yaşamadılar, hiç mi yaşatılmadılar? yılların bir yerlerine gizlenmiş bir mutluluğu alıp bugüne getirmek çok mu zor? onlar için duvarları şikayet taşlarından örülmüş bir hapishaneye benziyor mevsimler.” (Usta Konuşmak İstiyor)
- "Gündelik hayat", sanki şehrin üzerine serilmiş bol desenli bir telaş kilimidir. (Usta Konuşmak İstiyor)
- Çünkü yalnızlık tedavisi zor bir hastalıktır… (Usta Konuşmak İstiyor)
- Burada bir boşluğa kapı yaptılar beni kansız düşmüş yapraklarla desteklendi eşiğim. Bu kırık buğdayların, bu sararmış otların arasında kıpırdasam hemen anlaşılıyor, kaç uçurum çıktığım ve kaç gökten indiğim. (Naz Bitti)
- Öğretmen, pencereden bakarken gözüne göçmen kuşlar takılan bir öğrencinin hayretini dikkat dağınıklığı saydığı gün kaybetti. (Usta Konuşmak İstiyor)
- Henüz ufak bir çocukken tozlu köy yolunda düşlerime üşümesinler diye sardığım atlasta senin gözlerin ışıldıyor aliya (Arastanın Son Çırağı)
- Kabul edelim ki insan, ölünceye kadar hep içindeki bazı başlıklara çalışan bir psikoloji öğrencisidir… (Usta Konuşmak İstiyor)
- Biliyorum ki insan, kendi cevapsız sorusunun çengelinde asılır, ölünceye kadar kendine mağlup olur. (Kovulmuşların Evi)
- Dokundukça dağılan bir hatırayım, al ipekte besmele (Bir Japon Nasıl Ölür)
- “ruhun rahat uyusun ya kapı açılacak ya kilit kırılacak” (Naz Bitti)
Yorumlar
0 yorumYorum yazmak için tam sürüme geçin