Borçlanmada yeni gelişme ortaya çıktı! EYT’de sigorta ve prim ile ilgili son dakika!

Emeklilikte Yaşa Takılanlarla ilgili gelişmeler art arda yaşanmaya devam ediyor. EYT'de prim ve yıl şartlarıyla ilgili son dakika açıklaması geldi. Düzenlemeyle birlikte 8 Eylül 1999'dan önce sigortalı olanlara emeklilik yolu açılacak. Prim ve yıl şartları ne zaman tamamlanırsa o tarihte emekli olunacak. Geçmişte sigortası yapılmış primleri yatırılmayan ya da hiç sigortası yapılmamış olanlar için de müjdeli bir haber de geldi. Düzenleme hayata geçerse kapsam dışı kalacak kişiler de ortaya çıktı. Peki borçlanma hakkı nasıl işleyecek? İşte emekli olmayı bekleyen milyonlarca kişiyi ilgilendiren son dakika gelişmeleri...

GÜNCEL EKONOMİ

Emeklilikte Yaşa Takılanlar düzenlemesinde, emeklilerin SGK primlerinde indirimin konuşulduğu belirtilirken; emekli çalışanın priminin normal çalışanla eşitlenmesinin ve emekli çalışanın sigorta primlerinde 5 puanlık indirim formülünün de masada olduğu ifade edildi.

İlk aşamada 1.5 milyon çalışanı kapsaması beklenen düzenlemenin, uygulamada işletmeler için bazı sorunlara neden olabileceği vurgulanıyor.

Milyonlarca kişiyi yakından ilgilendiren emeklilikte yaşa takılanlar (EYT) düzenlemesinde sona yaklaşılırken, işgücü piyasasının etkilenmemesi için de çalışmalar hızlandı.

Bu kapsamda iş dünyasının, tecrübeli çalışanlarının emeklilik haklarını alarak çalışması durumunda normal çalışanlara göre primlerinin 5 puan yükseleceği ve işletmelere ilave maliyet geleceği uyarıları da gündeme alındı.

Edinilen bilgiye göre bu talep haklı bulunurken, emekli çalışanlarla normal çalışanların primlerinin aşağıda eşitlenmesi formülü üzerinde çalışılıyor.

ÇALIŞAN BAŞINA 2 BİN TL’LİK FARK 

Emeklilikte Yaşa Takılanlar düzenlemesinin ilk aşamada 1.5 milyon çalışanı kapsama alması bekleniyor.

Ancak düzenlemenin uygulamaya geçmesi durumunda işletmelerde bir dizi sorunun çıkabileceği de vurgulanıyor.

Son dönemde ise iş dünyası ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı arasındaki temaslar hızlandı.

Bu temaslar kapsamında işverenlerin çalışma hayatındaki temsilcisi TİSK Yönetim Kurulu ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin bir araya gelirken, Bilgin, “Ben her gün veya her hafta bir odayı dinliyorum, bir işveren kuruluşunu dinliyorum, işçileri dinliyorum, işçi sendikalarını dinliyorum.

Bütün tarafları tamamlamak üzereyiz, bitiyor zaten görüşmelerimiz. Onların taleplerini alıp değerlendirdik” açıklamasında bulundu.

EYT İLE MERAK EDİLEN HER ŞEY 

Öte yandan Hürriyet yazarı Noyan Doğan, EYT ile ilgili merak edilen soruları cevapladı: İlk sigorta başlangıcım 1.1.2000 yılı. Prim gün sayım 7900.

1999 öncesi sigortalı değilim ama 1997 Aralık ayında askere gittim, 18 ay yaptım. Askere gittiğimde sigortalı değildim.

Askerlik borçlanması yaparsam EYT’den yararlanabilir miyim?

BORÇLANIRSANIZ EYT’Lİ OLURSUNUZ

Askere gittiğiniz tarih sigorta giriş tarihinizden önce ise, ilk sigorta giriş tarihiniz askerlik borçlanması yaptığınız süre kadar geriye çekilir. Askerlik borçlanması yaparak sigorta girişinizi Eylül 1999 öncesine alabiliyorsunuz. 18 ay askerlik borçlanması yaparsanız hizmet süreniz de 23 yıl 8 ay olur. Bu durumda hizmet sürenizi 25 yıla tamamladığınızda EYT’den yararlanıp emekli olabilirsiniz.

DÜZENLEMEDEN YARARLANAMAZSINIZ

Eşim 2001 SSK girişli. İki çocuğumuz var. İlk çocuk doğumu 2003’te. EYT’den faydalanma imkanımız var mıdır?

EYT düzenlemesi Eylül 1999 öncesi sigortalı olanları kapsıyor. Eşinizin sigorta girişi 2001. Doğum borçlanması sadece prim gün sayısını etkiler. Bu durumda eşiniz EYT’den yararlanamaz.

2024’TE EMEKLİ OLACAKSINIZ

1978 doğumluyum. İlk SSK girişim 15.7.1999. Prim gün sayım 6300. EYT’den bu şartlarda faydalanamıyorum, çünkü 23 sene yapıyor. Ben ne zaman emekli olabilirim?

EYT’den yararlanabilmek için prim gün sayınız yeterli ancak hizmet yılınız iki yıl eksik. Bu durumda çalışmaya devam edip, 2024 yılında EYT düzenlemesinden yararlanıp, emekli olabileceksiniz.

STAJ DÖNEMİ EYT’YE GİRMİYOR

1981 doğumluyum. Sigortalı olduğum tarih 1999 Ocak ayı. 18 yaşını doldurmadan sigortalı oldum. Üniversite eğitimimden sonra 2004’te tekrar çalışmaya başladım. Bu durumda emeklilik yaşımı belirleyen sigortalılık dönemim 1999’da mı, yoksa 2004’te mi başlar? ETY kapsamında hangi tarih baz alınır?

18 yaş öncesi sigorta staj dönemi sigortası. Bu dönemde sadece sağlık primi yatıyor, emeklilik primi yatmıyor. Bu şartlarda ilk sigorta başlangıcınız 2004 yılı. Bu durumda EYT’den yararlanamazsınız.

GÜN SAYINIZ EKSİK

1.8.1997 yılında SSK girişim var. 1800 gün primim var. 1.11.2009’da dükkan açtım ve Bağ-Kur’lu oldum. Bağ-Kur’dan 4663 gün primim var. Bu durumda EYT’den yararlanabilir miyim?

EYT düzenlemesinden Eylül 1999 öncesi sigortalı olan Bağ-Kur’lular da yararlanacak. Erkek çalışanlar da 9000 prim günü tamamladıklarında EYT düzenlemesinden yararlanıp, emekli olabilecekler. Hizmet birleştirmesi ile toplam 6463 prim gününüz oluyor. 2537 gün prim eksiğiniz var. Bunun tamamladığınızda emekli olabilirsiniz.

25 YILA TAMAMLAYACAKSINIZ

Sigorta girişim 1.7.1999. Pirimim 7365 gün. 18.6.1969 doğumluyum. EYT’den emekli olabiliyor muyum?

Eylül 1999 öncesi sigorta girişlisiniz. Prim gün sayınız EYT’den yararlanmak için tutuyor. Ancak hizmet yılınızın 25 yıl olması gerekiyor. Sizin hizmet yılınız 23 yıl, iki yıl eksiğiniz var. Bu 2 yılı doldurduğunuzda, 2024’de EYT’den yararlanıp emekli olabileceksiniz.

HEMEN EMEKLİ OLABİLECEKSİNİZ

4/A SGK’lı işe başlangıç tarihim, 6.10.1994 ve 28 yıl 1 ay 10 gün sigortalılık sürem var. Prim ödeme gün sayım da 6.834 gün. E-devlette toplam gün olarak 4/A + 4/B ikisinin toplamı olarak da 7.199 gün olarak gösteriyor. 2008 den sonraki çalışma SGK 4/A’ya göre. Emekli olabilir miyim?

EYT’den yararlanmak için hem prim gün sayınız hem de hizmet yılınız yeterli. 2008’den beri de 4/A’lı olarak çalışıyorsunuz. Bu şartlarda EYT düzenlemesi çıktığında hemen emekli olabileceksiniz.

EYT’LİYE YARGITAY DESTEĞİ GELDİ

Yeni Asır gazetesi yazarı Faruk Erdem ise EYT ile ilgili şunları aktardı: Geçmişte sigortasız günleri için dava açacaklara Yargıtay’dan çok önemli bir destek geldi. Yargıtay Genel Kurulu bu konuda ispat için mahkemelerin de araştırma yapmasını istedi. Milyonlarca vatandaşın merakla beklediği Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) yasasında artık son viraja girildi. Bu konuda hazırlanan düzenlemenin Aralık ayı içinde Meclis'e gelip yasalaşması bekleniyor.

HERKES EMEKLİ OLACAK 

Verilen bilgilere göre ilk etapta prim ve yılını tamamlamış 1.5 milyon EYT'li hemen emeklilik imkanına kavuşacak. Primi ve yılı henüz tamamlanmamış olanlar ise tamamladıkları tarihte emekli olacak. Böylece EYT'lilerin tamamı kademeli olarak zaman içinde emekli olabilecekler.

EKSİK PRİME BORÇLANMA HAKKI

EYT'lilerin eksik primlerini tamamlamaları için birçok borçlanma yöntemi bulunuyor. Erkekler askerlik, kadınlar doğum borçlanması yaparken Bağ-Kur'lular ise ihya ile eski günlerini kazanabiliyor. Bu arada geçmişte sigortası yapılmış primleri yatırılmayan, ya da hiç sigortası yapılmamış olanlar için ise hizmet tespit davası imkanı bulunuyor.

5 YILLIK SÜRE İŞLEMİYOR 

Hizmet tespit davalarında 5 yıllık hak düşürücü süre bulunuyor. Bu sürenin dikkate alınmadığı haller ise sigorta yapılıp primlerin yatırılmadığı, ya da müfettiş incelemesi ile delillendirilen durumlar. Bunlara ilaveten bir de önce sigortasız çalıştırıldığı işyerinde daha sonra sigorta yapılan işçiler de 5 yıllık süreye bakmadan geriye doğru tescil davası açabiliyor.

DELİL KONUSUNDA MÜJDE

Hizmet tespit davalarında çalışılan dönemle ilgili deliller çok önem kazanıyor. Ancak bu güne kadar bu delilleri işçinin toplaması bekleniyordu. Bu da özellikle yıllar önceki çalışmalarda zor oluyordu. Yargıtay Genel Kurulu'nun verdiği son karar EYT yasasını bekleyen binlerce işçi için bir müjde oldu. Bir işçinin açtığı hizmet tespit davası ile ilgili dosyayı görüşen Yargıtay Genel Kurulu mahkemelerin bu davalarda delil araştırması yapması gerektiği hükmünü verdi. Böylece mahkemeler sadece işçilerden gelecek delillerle değil kendi araştırmaları sonrasında elde edilen belgelerle hüküm kuracak. Söz konusu Yargıtay kararındaki o dikkat çekici ifadeler şöyle:

ÖZEL DUYARLILIK GÖSTERİN 

"Sigortalılık başlangıç tarihi ve hizmet tespitine yönelik davaların kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu sebeple özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi icap eder. Yargıtay tarafından yerleşmiş içtihadı gereği olduğundan kamu düzenini ilgilendiren hizmet tespiti davalarında, hâkimin özel bir duyarlılık göstererek delilleri kendiliğinden toplaması ve sonucuna göre karar vermesi gerekir. Kendiliğinden araştırma ilkesinin uygulandığı bu davalarda ispat yükü, bir tarafa yüklenemez. Hizmet tespiti davalarının hedefi, hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunması olduğundan tespiti istenen dönemde kişinin sigortalı niteliği taşıyıp taşımadığı ile yapılan işin kanun çerçevesinde girip girmediği araştırılmalıdır. Çalışma iddiasının gerçeğe uygunluğu, ancak bu koşullar varsa inceleme konusu yapılabilecektir. Somut olaya ilişkin maddi ve hukukî olgulara göre, tanıkların davacının çalışmalarının kesintisiz devam ettiği yönündeki beyanları ortadadır.

Anılan kısa sürede belediyenin temizlik işlerinin durmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu, ihaleler arasında oluşan boşlukların ihale işlemlerinden kaynaklanan prosedür gereği olduğu, davalı belediyeye karşı aynı tarihlerdeki hizmetlerin tespitine yönelik açılan davalarda verilen kararların Yargıtay tarafından onandığı dikkate alındığında davacının uyuşmazlık konusu yapılan ve mahkemece tespitine karar verilen tarihler arasındaki sürede çalıştığının toplanan kanıtlarla ispatlandığı sonucuna varılmıştır. Hâl böyle olunca usul ve yasaya uygun direnme kararının onanması gerekmiştir."

TAZMİNAT YASAL HAKTIR 

Son günlerde EYT ile emekli olacak sigortalıların kıdem tazminatları tartışma konusu yapılıyor. 1475 sayılı yasanın 14. maddesi çok açık. Bu maddeye göre emeklilik için işyerinden kendi isteği ile ayrılan her sigortalı bir yılı doldurmuşsa kıdem tazminatını alır. Bunu ertelenmesi, taksitlendirilmesi iki yıl sonra ödenmesi gibi uygulamalar tamamen yasaya aykırılık teşkil eder. Bu yüzden EYT ile emeklilik hakkı elde eden çalışanlar önce çıkışlarını alacak tazminatları ödenecek ve emeklilik işlemlerini başlatacak. Yine aynı işyerinde çalışmak isterse yeniden sözleşme yapılıp Sosyal Güvenlik Destek Primi ödenerek kayıtlı olarak çalıştırılacak.

RAKAMLARLA EYT

SGK sisteminin sürdürülebilir olması için emekli başına 3 aktif çalışan olması gerekiyor. Mevcut durumda bu oran emekli başına 1.8 çalışan seviyesinde iken, EYT sonrası bu oranın 1.3’e gerilemesi bekleniyor. Türkiye’de her 4 işletmeden 3’ü nitelikli çalışana erişim sorunu yaşadığını dile getirirken, bir anda 1.5 milyona kadar nitelikli çalışanın işgücünden çıkma ihtimali olduğuna dikkat çekiliyor. Emekli olup çalışmaya devam edenlerin kayıt dışına çıkma ihtimaline de vurgu yapılıyor.

Gazete Vatan
loading...

YORUMLAR

YORUM YAZ!

Yorum Ekle