Doğum Tarihi: 1913
Doğum Yeri: Gence, Azerbaycan
Ölüm Tarihi: 1981
Ölüm Yeri: Bakü, Azerbaycan
Nigâr Refibeyli kimdir?
Nigâr Refibeyli 1913 yılında Azerbaycan’ın nüfus ve önem bakımından ikinci büyük şehri Gence’de asil bir ailede doğdu. Dedesi Elekber Refibeyli tek Gence’nin değil, tüm Azerbaycan’ın en ünlü ve saygıdeğer kişilerindendir. Onun vefatı zamanı o devrin Azerbaycan gazeteleri bu kederli haberi manşetlerden duyurdu. Tüm ülkedeki camilerde Elekber beyin anısına mevlit okundu. Refibeyli neslinin Rus imparatorluğuna karşı baş kaldıran kahraman Gence hükümdarı Cavat Han’a kadar uzandığını, ünlü Rus yazarı kont Lev Tostoy ile akraba olduklarını söyleyen araştırmacılar vardır. Nigâr Refibeyli’nin babası Hudadat bey ilk Azerbaycan Cumhuriyetinin ilk Sağlık Bakanı idi. Daha sonra Gence’nin general-valisi olmuştur. Sovyetler Birliği kurulduktan ve Azerbaycan da bu birliğe katıldıktan sonra Bolşevik iktidarı halk arasında en büyük saygınlığa ve ağırlığa sahip olan Refibeyli ailesine karşı amansız ve sert takiplere başladı. Hudadat Refibeyli Bolşevikler tarafından öldürüldü. Refibeyli ailesinin bazı mensupları Türkiye’ye, İran’a gitmeli oldular. İzlerini kaybettirmek için soyadlarını bile değiştirdiler. Türkiye’de Arran, Saygın, Askeran soyadlarını aldılar. Türkiye Cumhuriyetinde de yüksek askeri görevler üstlendiler. Refibeyli soyadına karşı takipler, kabullenememe Sovyetler Birliğinin bütün zamanlarında devam etmiştir. Bütün bunlara rağmen Nigâr Refibeyli şiirler yazıyor, Azerbaycan’ın edebi ortamında eserleri ile kendinden söz ettiriyordu. 1937 yılında Azerbaycan’ın ünlü şairi Resul Rıza ile evlendi. Rejimin takiplerine ve yasaklarına rağmen, Nigâr Refibeyli şiirleri ile halkın takdirini kazanmış, Azerbaycan’ın edebî muhitinde söz sahibi olmayı başarmıştır. Refibeyli soyadına karşı alerjisine bakmaksızın, halk arasında Nigâr Refibeyli’nin popülaritesini gören iktidar ona fahri adlar, madalyalar ve sonunda SSCB’nin en prestijli “Devlet Sanatçısı” ünvanını vermiştir. Nigâr Refibeyli 1981 yılında çok sevdiği ve aşkları masal, efsane olan eşi Resul Rıza’nın vefatından 100 gün sonra dünyasını değişmiştir. Nigâr Refibeyli’nin şiirleri Rus, Türk ve bazı Avrupa dillerine çevrilmiştir. Þimdi Nigâr Refibeyli’nin Gence şehrinde heykeli dikilmiş, adı okula verilmiştir. Başkent Bakü’nün merkez caddelerinin birine Nigâr Refibeyli adı verilmiştir. Nigâr Refibeyli ve Resul Rıza’nın yaşadıkları evin dış duvarında “Burada Azerbaycan’nın Devlet Sanatçıları Resul Rıza ve Nigâr Refibeyli yaşamıştır” yazılı hatıra panosu asılmıştır. Resul Rıza ve Nigâr Refibeyli’nin yaşadığı evin müze olması hakkında devlet kararı çıkarılmıştır. Nigâr Refibeyli’nin şiirleri okul ve üniversite programlarına alınmıştır. Halen de şiirleri yayın evleri tarafından tekrar-tekrar basılıyor. Nigâr Refibeyli’nin üç çocuğu vardır. Nigâr Refibeyli ve Resul Rıza’nın oğlu Anar Rızayev Azerbaycan’ın “Devlet Sanatçısı”, millet vekili, parlamento Kültür Komisyonu Başkanı, Azerbaycan Yazarlar Birliği Başkanı, Azerbaycan ile Türkiye Parlamento Dostluk Komisyonu başkanıdır. Torunu: Tural Rızayev
--reklam--
Nigâr Refibeyli Kitapları - Eserleri
- Seçilmiş Eserleri
- Bahar Neğmesi
- Bir Cüt Xurma Ağacı
- Seçilmiş əsərləri
--reklam--
Nigâr Refibeyli Alıntıları - Sözleri
- Çəkir çiçəklərin gözü intizar, Ayrılıqdan betər dünyada nə var, Bu bahar axşamı səni bax, Nigar Həzin-həzin yada salır, neyləyim? (Seçilmiş Eserleri)
- İndi həsrət yaşını gözlərimdən silirəm, Yanında olmasam da, qəlbindəyəm, bilirəm! (Seçilmiş Eserleri)
- Gəlsən ölərəm sevincdən, səadətdən; Gəlməsən ölərəm qəmdən, həsrətdən... İndi ki ölümüm yaşayır səndə Nə fərqi var, əzizim, Gəlsən də, gəlməsən də. (Seçilmiş Eserleri)
- Çiçəklərin çəkir gözü intizar Ayrılıqdan betər dünyada nə var? (Bahar Neğmesi)
- Seninle xoş keçen o görüşleri ömrümün en şirin yuxusu sandim. Seni tanidığım o günden beri Ele bil yuxudan birden ayıldım. (Bahar Neğmesi)
- Ne şirin, ne gözel bir röya idi Şirin söhbetlerin, şirin vüsalın. Bu bir dostlug idi, ya sevda idi, İlişib könlümde galdı heyalın. (Bahar Neğmesi)
- Bir son bahar da düşdü ömrümün təqvimindən, Nə sənə məhəbbətim, nə həsrətim azaldı. Özüm də heç bilmirəm niyə bir ömür boyu Gözüm uzaq yollarda - sənin yolunda qaldı. (Bahar Neğmesi)
- Qızıl lalələr... siz xoşbəxtsiniz, lakin sizin çarpan qəlbiniz yoxdur... O gün nə qədər fərəhli idi... Yaşıl otların üzərində bir-birini qovan əlvan kəpənəklər, alınca budaqlarında sabahın şən nəğməsində səs verən sarı bülbül, al qırmızı çiçəklər insan qəlbinə yalnız yaşamaq, çarpışmaq, sevinmək və sevmək həvəsi verirdi. O gün mayın ikisi idi. Qızıl lalələr, bu tarixi yaxşı xatırlayın.... O mənə "qızım!"- deyir və bir uşaq kimi baxırdı. Lakin bu “uşaq" qəlbində nələr, nələr vardı... O bəzən əllərini sizə doğru uzadır,sizin nazik yarpaqlarınızla oynayırdı... mən onu sizdən nə qədər qısqanmışdım. Qızıl lalələr, o, məni oxşamırdı, sizi oxşayırdı... Siz nə qədər amansızdınız... Mən bu dəqiqədə sizə nifrət edirdim... Günəş batırdı... Siz, gözəl lalələr, başınızı əymiş elə bil ki, batan günəşlə bir gecəlik vidalaşırdınız. Biz gəzintidən qayıdırdıq... yaşıl otlar axşamın nəmli sərinliyi altında xumarlanır, yarpaqlar üzərinə düzülmüş xırda şeh damlaları inci kimi parıldaşırdı... O sizin içinizdən bir gözəlini qoparıb, mənim yaxama taxdı. "Qoy bu lalə dostluğumuzun ilk nişanı olsun!" -dedi. Qızıl lalələr... Eşqimin yaraşığı qızıl lalələr. Mən sizi nə qədər sevdim... Mən o gündən sizi nə qədər sevirəm!... (Seçilmiş Eserleri)
- Əfsus ki, qəmdən məni azad edəcək yox. Viranə dili bir daha abad edəcək yox. Ya Rəb, nə üçün zarı Nigarı şu cahanda Naşad edəcək çoxsa da, bir şad edəcək yox. (Seçilmiş Eserleri)
- əzizim, bulaq suyu kimi soyuqdur gözlərin... (Seçilmiş Eserleri)
- Tez də gəlsə, gec də aparsa ölüm. Həyatın günləri keçsə də acı, Ölümdən istəmir insan əlacı... (Seçilmiş Eserleri)
- Əsən rüzgarın da yoxdur vəfası, Düşmüşdür başına özgə sevdası. (Seçilmiş Eserleri)
- Bir son bahar da düşdü ömrümün təqvimindən, Nə sənə məhəbbətim, nə həsrətim azaldı. Özüm də heç bilmirəm niyə bir ömür boyu Gözüm uzaq yollarda - sənin yolunda qaldı. Bir qocaman dağ olsan səni vurub yıxardım. Ürəyimdən ən incə teli necə qopardım? Dünyada gözəl də çox, gözəl ürəklər də çox. Şirin-şirin arzular, incə diləklər də çox. Bir sən oldun könlümün yaxın dostu, həmdəmi. Sən olmazsan tutmazdı bəlkə əlim qələmi. Sən olmazsan baharın yazın ətri olmazdı. Sən olmazsan bir dünya sevinc belə çox azdı. Baharın çiçəkləri açıb solmasın sənsiz. Ömrüm sənsiz olmasın, şerim olmasın sənsiz. (Bahar Neğmesi)
- İnsan vücudunu Rahat, təmiz istəyir, Bəs niyə daşıyır Lazımsız, gərəksiz hisslərin, Duyğuların yükünü? (Seçilmiş Eserleri)
- Məni bu yuxudan oyatmasınlar, Xəyalın könlümdən qoy silinməsin. Yandırsın qəlbimi bu eşqin odu, Yandırsın, aşkarda heç bilinməsin. (Seçilmiş Eserleri)
- Gün batanda üfüqlərə qəm dağılır, Elə bil ki, dünyamızdan nəsə bir şey əksilir. Hər kəsdən artıq bu itkini insan duyur, insan bilir. (Bahar Neğmesi)
Yorumlar
0 yorum