Türk Sanat Kuramcı ve Yazın Bilimci Zeynep Sayın edebi kişiliği, hayat hikayesi ve eserleri merak ediliyor. Kitap severler arama motorlarında Zeynep Sayın hakkında bilgi edinmeye çalışıyor. Zeynep Sayın hayatını, kitaplarını, sözlerini ve alıntılarını sizler için hazırladık. İşte Zeynep Sayın hayatı, eserleri, sözleri ve alıntıları...

Doğum Tarihi: 1961

Doğum Yeri: İstanbul, Türkiye

Zeynep Sayın kimdir?

Sanat kuramcı ve yazın bilimci. 1961 İstanbul doğumlu, İstanbul ve Salzburg’da filoloji, sanat tarihi ve felsefe okudu; İstanbul Üniversitesi’nde profesör oldu. Bilgi, Işık, Marmara, Okan Üniversitelerinde yarı-zamanlı çalıştı. Defter dergisini çıkaranlardandır. İmgenin Pornografisi, Mithat Şen ve Bedenyazısı, Noli me tangere, Kötülük Tekilcilik Postmodernizm gibi kitapları vardır. Ağustos 2013’den itibaren Mardin Artuklu Üniversitesi Mimarlık Bölümü’nde profesörlük yapmaktadır.

--reklam--

Zeynep Sayın Kitapları - Eserleri

  • Ölüm Terbiyesi
  • İmgenin Pornografisi
  • Kötülük Cemaatleri
  • Kötülük, Tekilcilik, Postmodernizm

--reklam--

Zeynep Sayın Alıntıları - Sözleri

  • Sanat bir yandan doğamın yapmaya muktedir olmadığı, yarım bıraktığı şeyi yapar, diğer yandan taklit eder. (Ölüm Terbiyesi)
  • “Her büyük çağ, kendini tamamlayan değer ifadesini inşaat yapıtlarında bulur. Halklar içsel olarak büyük zamanlardan geçtiğinde bu zamanlar kendilerini dışsal olarak ifade eder. Yapıtların dile getirdikleri böyle zamanlarda konuşulandan daha ikna edicidir: taştan yapılma bir sözdür,"4 4. Hitler’in “Alman Mimarlık ve Sanat Dergisi” açılışında yaptığı konuşmadan alıntı. (Ölüm Terbiyesi)
  • "Cennetten kovulduğu andan itibaren dünyanın sorumlusu insanın kendisiydi. Yaradan artık tanrı değil, insandı ve ' kendini yaratan bu insan ' kesin bilimlerin deney ve kullanım dünyasını yarattığı gibi, ahlaksal değerlerle tarihi de kendisi yaratmıştır. " (Kötülük Cemaatleri)
  • Görünenin ardında ve içinde yatan görünmeyeni görmezden gelme kipidir yüzeyselleştirme: Yeniçağlı imge, bakışım alanından kaçınmayı ve pornografikleşmeyi bu sayede başarır. (İmgenin Pornografisi)
  • "Cennetten kovulduğu andan itibaren dünyanın sorumlusu insanın kendisiydi. Yaradan artık tanrı değil, insandı.." (Kötülük Cemaatleri)
  • Nitekim Duchamp'ın ölümünden birkaç ay sonra 1969'da Phila- delphia'da Veriler sergilenir. İçine girmesi olanaksız bir mekân tasarı­mıdır bu, çünkü ağır İspanyol bir kapı tarafından perdelenir ve seyirci­nin anahtar deliğinden iki büklüm içeri bakmasını gerektirir. Peep- show çağrışımı barizdir. Büyük Cam'dan farklı olarak yüzü görünme­yen gelin gerçekten çıplaktır bu kez, 150 vatlık bir ışıkla aydınlatılmış, elinde ışık tutmaktadır. "Çıplaklığa soyunmuş gelinin doyum önceki halidir"görünen, gelinin bacakları sonuna kadar açıktır. Koltuk altı­nın tüylü olmasına karşın gözleri kaçırması olanaksız tüysüz bir vul-vayla karşılaşır bakış; Bataille'ın eril imgeleminin aksine bu kez elinde tuttuğu ışıkla boşalan, kadındır. Dudaklar şişmiş, vajina açılmıştır. Anahtar deliğinden bakan göz, kendini çıplak olarak soymuş ya da ken­dini çıplaklıkla perdelemiş bir kadınla karşılaşır: Kadının boşalma anından daha çok soyunabileceği bir an yoktur. Boşalmak, içindeki giz­lilik çekirdeğinden bile feragat ederek görünenin ardında soluk alan kendi görünmeyenini, arzulayan göze bağışlamak demektir. Ne var ki kendini arzuladığı erkeğin maskesiyle beraber maskelemeyen boşalma anının çıplaklığı bile, kadın tarafından sahnelenen bir perdedir. Kadın boşalırken kendi çıplaklığa soyunuşunu ve teslimiyetini göze getirmek­te, kendini teslim olma perdesiyle perdelemekte, içindeki gizli-öte'nin yokluğunu çıplaklık perdesiyle ikame etmektedir. Yüzü görünmeyen kadın, aslında kendi çıplaklığa soyunuşunu seyretmekte, içindeki göz­lemci bakışla kendini gözlemekte, çıplaklığı perdeye dönüştürmekte­dir. Peep-show'da eril bakış için eyleyen kadının, dahası kendi imgesi­nin seyredilişini seyreden kadının varoluşu budur: Kadının içindeki gözlemci erildir, kadını gözlemektedir.13 Kadın, boşalma anını çıplak­lık olarak eril bir bakış için örgütlemekte, eril bakışın iştahını doyura­rak kendi doymak istemektedir. Kendini çıplaklıkla perdeleyen kadın gerçekten çıplaktır çünkü, içindeki oyuk boştur, göründüğünün ötesin­de sunabileceği bir şey yoktur - onun yapabileceği, erkeğe kendi bakı­şını vermekten başka bir şey değildir. Kadın ancak erkeğin bakışı saye­sinde doyuma ulaşabilir; erkeğin bakışını doğurduğu an içindeki boş­luk dolacaktır. Kadının arzusu erkek değil, erkeğin bakışıdır. Duchamp' m yaptığı, dahiyane ve bayağı bir biçimde kadının kendini çıplaklıkla perdelemesini kendinden çıkarmak ve çıplaklığına soyunmuş bir kadı­nın çıplaklık perdesini bakışa sunmaktır. Bir bakıma Veriler: 1. Şelale 2. Aydınlatıcı Gaz, Iç Görünüm, pornografi dersi gibi bir imgedir - Ko­nu: Bakışın pornografisi, Ders: Bir. Çıplaklığa soyunmuş kadın, bakı­şın kendini ve bakışın pornografisini göze getirir. İmge ile göz birdir. Birliği vurgulayan anahtar deliğinin bu türden bire bir ve ucuz kullanı­mı, aslında bayağılığın da basitliğin de ötesindedir: Çiğliktir. Ama anahtar deliğinden bakan göz, kadına baktığı an, çıplaklığa soyunmuş bir kadının "imge" tarafından çıplaklık perdesinden soyunmasına yine de tanıklık edebilir. Bu, bir yanıyla imgeyle gözü çakıştıran pornogra­fik bir imgeyken diğer yandan imge ile göz arasına mesafe koyan bir imgedir. Aynı anda pornografiktir ve pornografinin tersinlenmesidir. "Bakışı çeken vulvanm kendi midir, yoksa burada vulva mı bakış ola­rak belirlenir?"14Ama eğer seyirci bunu yapamazsa, anahtar deliğinden bakan erkek pornografik bakışa tanıklık edemez ve gördüğü imge, çıplaklığa soyun­muş bir kadın olarak kalırsa, o zaman eril bakış, sözcüğün gerçek anla­mıyla nesnesel bakışa indirgenir: İmgenin sunduklarını görmez, sadece vulvaya bakar. Vulvanın kendini, çıplaklık giyinerek perdelediğini ve tam bu noktada çıplaklaştığını ayırt etmez, edemez. Kadının teslim ol­duğunu, boşalmakta olduğunu, boşalmanın çıplaklık olduğunu düşünür o, röntgencileşir. Sahneye konan görünümün figüranlarından biri oldu­ğunu aynmsayamaz seyirci. Oysa kadının teşhirciliği, erkeğin bakışını hesaba katması temelinde örgütlenmiştir ve imgeyle bakışın örtüşmesi ancak bu sayede gerçekleşebilir. ZiZek'in sözünü ettiği nesnesel bakış budur işte; buyurgan ve egemen olduğunu sanan ve anahtar deliğinden gözleyen erkek, vulvanm bakışı tarafından yönlendirilir, biçimlendiri­lir, belirlenir. Perdenin kendini perdeleyişini göremediği, perdenin ol­mayan bir gizli-ötenin yokluğunu gizlediğini, gizli-öte'nin kendi için­deki bakış arzusu dışında bir şey içermediğini fark edemediği için por­nografik bakışa tâbi olur, pornografinin kölesi olur. Bilinçdışı da denet­lenebilir; bilincin dışı, zaten ona bakan vulvanın ezberini sürdüğü için rüya gördüğü an bile masum değildir, simgeselliğin ezberidir, bakışın düzeniyle kirlenmiştir. Dahası, "bilinçdışı" diye bir şeyin olmadığı bile söylenebilir; bakış sayesinde doyurulan boşluğun kendisidir o. Kapalı kapılar ardında bacaklarını açan kadının çıplaklığından bakış çıkarıldı­ğı zaman geriye kalan bir şey yoktur. Vulvanm, tanrının kendini temâşa ettiği göz ya da tarihin kendine baktığı görü gibi kendini erkeğin bakı­şıyla eşitlemesinin nedeni, gösterecek ve gizleyecek bir şeyinin olma­masından kaynaklanır. Duchamp, NIMA'ya uzanan süreci betimlemiş gibidir. (İmgenin Pornografisi)
  • “İnsan yüzü nasıl bireysel tabiatın ifadesiyse, mimarlık da toplumsal tabiatın ifadesidir.” (Ölüm Terbiyesi)
  • Aşk tanrıya mahsus olabilir, şefkat ve ölüm ahlakı, sadece ölümlülüğün olduğu bir dünyaya aittir. (Ölüm Terbiyesi)
  • Kimi zaman giyiniklik bile bir çıplaklıktır, kendini bakışın perdesiyle kapattığı için çıplak kılmakta, bakışın iştahını yanılsamacı bir dolulukla kışkırtmaktadır. (İmgenin Pornografisi)
  • Memleketimde sadece yaşam değil, ölüm de siyasallaşmıştır. (Ölüm Terbiyesi)
  • Felsefenin bütün bu yüzyıllar boyunca el ele yürüdüğü kilise, gnostisizmin köktenciliğini, dünyayı iyi bir tanrının yarattığı, ancak insanin kötü olduğu ve kötülükler yaptığı düşüncesiyle hafifletmeye çalıştı. Dünya, insan için yaratılmış olduğu gibi, iyi, doğru ve güzeldir. Ama insan, ona verilen özgürlüğü yanlış kullanmıştır. (Kötülük, Tekilcilik, Postmodernizm)
  • Bir nesneyi görmek demek, bilen özne ile bilgi nesnesini aynı imge uzamında birleştirmek demektir. Göz nasıl görüyorsa, imge de ona öyle gelir. Görünenin ötesinde bir tutku uyandırmasına olanak yoktur bu türden bir imgenin, onun ötesinde gözü baştan çıkartan bir nitelik yoktur. İmge, içinden fışkıran bir fazlalıkla değil, içinde eksilen bir yoksunlukla göze gelir. O nedenle göz yerine bakışa yönelir imge, bakışı kışkırtır, bakışı çağırır. Bakış gözden kolay baştan çıkarılır. Bakışı yakaladığı zaman ona egemen olacağını bilir imge; sürekli bir tatmin peşinde koşan bakış, göz üzerinde mutlak bir egemenliğe sahiptir. ... Özneyi nesne, kendini de özne kılan ve bakışı kendi arzuları doğrultusunda yönlendiren imgeler totaliter ve haysiyetsizdir. (İmgenin Pornografisi)
  • Emile Cioran, 'Semereli olun ve çoğalın' sözleri iyi bir tanrının ağzından çıkmış olamaz. Söyleyecek bir şeyi olsaydı, azalın derdi. (Kötülük, Tekilcilik, Postmodernizm)
  • "Sözcüklerden başka yasalar yapıyor muyuz? Yaşam, özgürlük, mülkiyet, onur, sahip olduğumuz en değerli şeyler sözcüklerin seçimine bağlıdır." (Ölüm Terbiyesi)
  • Romalılar evlerini atalarının mezarı üzerine inşa eder, atalarını kişisel tanrılarına dönüştürürlerdi. Hem tanrının evi, hem insanlığın ilk evi kabul edilen Kabe de bir mezardır, Hicr-i İsmail'de Hacer yatmaktadır. Mezar ile ziyaret aynı kökten gelir. (Ölüm Terbiyesi)
  • "Hepsini yakın, tanrı kendi kullarını ayırt eder." (Kötülük Cemaatleri)
  • "Benim tanrım, Sokrates'in, Franklin'in, Voltaire'in, Be­ranger'in tanrısıdır! Ben 'Savua papazının amentüsü'nden ve 89'un ölümsüz ilkelerinden yanayım. Bastonu elinde çiçek bahçesinde dolanan iyi bir tanrının dostlarını balina­ların karınlarına yerleştirmesini, bir çığlık atıp ölmesini ve üç gün sonra da dirilmesini kabul edemem. Baştan başa saçma, üstelik fizik kurallarına aykırı şeylerdir bunlar; bu da papazların yüz kızartıcı bir bilgisizlik içinde çürüdüklerini gösterir. İşin kötüsü, kendileriyle birlikte halkı da batırmak istiyorlar bu bilgisizliğe" diyordu bu bağlamda Madame Bovary'nin unutulmaz eczacısı.; söyledikleriyle gerçek bir aydınlanma çocuğu olduğunu kanıtlamış oluyordu. (Kötülük, Tekilcilik, Postmodernizm)
  • Si­noplu Marcion'un ana düşüncesi, dünyayı yaratan ve ya­rattığı insandan mutlak bir inanç bekleyen tanrının aynı zamanda -Yehova'nın sürekli yaptığı gibi- yarattığı varlıktan tiksinerek ondan öç almak istemeyeceğiydi. Ye­hova örneğinde somutlaştırdığı üzere ,insanı yaratan ve evrene bir düzen getiren, ancak aynı zamanda kurbanlar isteyen ve dünyayı sellerle yok etmeye çalışan ve yeryüzüne çekirge sürüleri ve depremler ve felaketler gönderen ve son aşamada oğlunu öldüren bu tanrı, kötü bir iblisten başka bir şey olamazdı. (Kötülük, Tekilcilik, Postmodernizm)
  • Lacan'dan hareket eden Zizek'e soracak olursak pornografinin birincil özelliği, göz ile bakış arasındaki ayrımı ortadan kaldırması ve ekranda gördüğü imgeler karşısında mıhlanan seyirciyi, felce uğramış nesnesel bir bakışa indirgemesidir. Aslında mekânı nesneleştirdiğini düşünen özne, mekân tarafından nesneleştirilmektedir. Ama pornografi deyince -popüler bilinçteki yaygın anlamıyla- cinsel ilişkiyi her tür ayrıntısıyla göze getiren temsil biçimini anlamaz Zizek. Kişiye ait bir gözden hareketle arzu nesnesine yönelen bir bakış değildir pornografik bakış; bunun tam tersi bir hareketle pornografi, kendine ait gö­zü yitirmek ve ona bakmakta olan ötekinin bakışma indirgenmiş olmak anlamına gelir. "Utanç, ayıplanabilir şu ya da bu nesne olma duygusundan değil, bizatihi nesne olmanın kendinden kaynaklanır. Bu, kendimi ötekinin gözünde dönüşmüş olduğum halimle, indirgenmiş, bağımlı ve sabitlenmiş bir nesne olarak görmemdir." (İmgenin Pornografisi)
  • Ona düşen, düzeni korumanın onurunu yaşamaktır; beşbin cesedi yan yana görerek yine de namuslu kalmaktır. (Kötülük, Tekilcilik, Postmodernizm)