Batı Avrupa’daki ölümcül sıcak hava dalgasının nedeni: Omega Blokajı

Batı Avrupa’yı etkisi altına alan ve Fransa’da 40’tan fazla kişinin hayatını kaybetmesine neden olan aşırı sıcak hava dalgasının, meteorologların "omega blokajı" olarak adlandırdığı atmosferik bir sistem tarafından beslendiği bildirildi.

Adını Yunanca Ω (omega) harfinin şekline benzemesinden alan omega blokajı, iki düşük basınç sistemi arasında sıkışıp kalan güçlü bir yüksek basınç alanı nedeniyle oluşuyor. Uzmanlara göre bu sistem, normal şartlarda hava olaylarını batıdan doğuya taşıyan jet akımının akışını bozarak sıcak hava kütlesinin belirli bir bölgede uzun süre sabit kalmasına yol açıyor.

Meteorologlar, omega blokajı sırasında jet akımının kuzey ve güneye doğru büyük dalgalanmalar gösterdiğini, bunun da yüksek ve alçak basınç sistemlerinin hareketini engelleyerek günler hatta haftalar boyunca aynı bölgede etkili olmasına neden olduğunu belirtiyor.

Yüksek basınç alanının hakim olduğu bölgelerde bulut oluşumu baskılanırken, açık ve güneşli hava koşulları sıcaklıkların hızla yükselmesine zemin hazırlıyor. Fransa ve İspanya’da son günlerde hava sıcaklıklarının 40 santigrat derecenin üzerine çıkmasında da bu sistemin etkili olduğu ifade ediliyor.

Sıcak hava dalgasının iki yanında kalan alçak basınç bölgelerinde ise daha serin ve yağışlı hava koşullarının görüldüğü kaydedildi. İngiltere Meteoroloji Ofisi, ülkenin yüksek basınç sistemi ile kuzeybatıdaki serin hava kütlesi arasında yer alması nedeniyle güney ve doğu kesimlerde aşırı sıcakların, kuzey ve batı kesimlerde ise daha serin ve yağışlı havanın etkili olduğunu açıkladı.

Bilim insanları, iklim değişikliğinin omega blokajı gibi atmosferik olayların görülme sıklığını artırıp artırmadığı konusunda henüz net bir görüş birliğine varabilmiş değil. Ancak küresel bilim çevreleri, iklim değişikliğinin sıcak hava dalgalarının hem sıklığını hem de şiddetini artırdığı konusunda hemfikir.

Uzmanlar, kömür, petrol ve doğal gaz kullanımından kaynaklanan sera gazı emisyonlarının sanayi öncesi döneme kıyasla dünya sıcaklığını yaklaşık 1,3 derece artırdığını belirtiyor. Bu durumun sıcak hava dalgalarının daha yüksek sıcaklıklara ulaşmasına neden olduğu ifade ediliyor.

Londra merkezli Imperial College'da aşırı hava olayları ve iklim alanında araştırmalar yürüten Clair Barnes, Avrupa'da yaşanan sıcak hava dalgalarının insan kaynaklı küresel ısınma olmasaydı görülecek seviyelerin 2 ila 4 derece üzerinde gerçekleştiğini söyledi.

Uzmanlar, omega blokajı gibi hava sistemlerinin geçmişte de görüldüğünü ancak küresel sıcaklıkların yükselmesi nedeniyle bu tür olayların yol açtığı sıcaklıkların artık çok daha yüksek seviyelere ulaştığına dikkat çekiyor.

İLKHA