Dünya buğday piyasası, modern tarihin en ağır ve karmaşık krizlerinden biriyle karşı karşıya bulunuyor. Sert iklim koşulları, Hürmüz Boğazı’nın kapanması ve tedarik zincirlerindeki aksaklıklar aynı anda etkisini gösterirken, küresel gıda güvenliği ciddi tehdit altına girdi.

Geçen yıl düşük fiyatlar nedeniyle dünya genelinde ekim alanlarının daralmasının ardından, 2026-2027 sezonunda kuraklık ve artan üretim maliyetleri nedeniyle buğday arzında ciddi daralma yaşanması bekleniyor. Uzmanlar, yaklaşan fiyat artışlarının milyonlarca yoksul insanı ekmeğe erişimden mahrum bırakabileceği uyarısında bulunuyor.

ABD Tarım Bakanlığı verilerine göre dünya buğday üretiminin bu sezon 819,1 milyon tona gerilemesi bekleniyor. Bu rakam, 2025-2026 sezonuna göre 24,8 milyon tonluk düşüş anlamına geliyor.

AVUSTRALYA’DA SERT DÜŞÜŞ

Dünyanın en büyük üçüncü buğday ihracatçısı olan Avustralya’da üretim ve ihracatta ciddi gerileme öngörülüyor. Uzmanlar, ülkenin gelecek sezon buğday ihracatının 10 milyon tona kadar düşebileceğini belirtiyor. Bu miktar, dünya yıllık buğday ihracatının yaklaşık yüzde 5’ine denk geliyor.

Reuters’a konuşan altı tarım analistine göre Avustralya’daki buğday ekim alanları geçen yıla kıyasla yüzde 7 ila 20 arasında azalabilir. Bu da Belçika büyüklüğünde bir alanın üretim dışı kalması anlamına geliyor. Tahminlere göre üretim, geçen yılki yaklaşık 36 milyon tondan 21,3 milyon tona kadar düşebilir.

Ulusal Çiftçiler Birliği Başkanı Hamish McIntyre, ülkede halen yaklaşık 600 bin tonluk üre gübresi açığı bulunduğunu ve bunun normal yıllardaki tüketimin yaklaşık yüzde 20’sine karşılık geldiğini söyledi.

KÜRESEL İHRACATTA BÜYÜK DARALMA

ABD merkezli tarım platformu Progressive Farmer’a göre Arjantin, Avustralya, Kanada, Avrupa Birliği, Rusya ve Ukrayna’dan oluşan büyük ihracatçı grubunun toplam buğday üretimi geçen yıla kıyasla 32,28 milyon ton azalacak.

ABD Tarım Bakanlığı, bu ülkelerin toplam buğday ihracatının da yaklaşık 7 milyon ton düşmesini bekliyor.

Avrupa’da üretimin 9,1 milyon ton azalacağı tahmin edilirken, bunun temel nedenleri arasında Hürmüz Boğazı’nın kapanması nedeniyle azotlu gübre fiyatlarında yaşanan sert artış ve kışlık buğday ekim alanlarındaki daralma gösteriliyor.

RUSYA VE UKRAYNA’DA ÜRETİM BASKISI

Dünyanın en büyük buğday ihracatçısı olan Rusya’da üretimin bu yıl 4,3 milyon ton gerilemesi bekleniyor. Artan tarımsal maliyetler nedeniyle birçok Rus çiftçinin ayçiçeği gibi yağlı tohumlara yöneldiği belirtiliyor.

Ukrayna’da ise savaşın etkileri devam ediyor. Üretimin hâlâ savaş öncesi seviyelere ulaşamadığı belirtilirken, ülkenin düşük kaliteli eski stokları hayvan yemi olarak ihraç ettiği ifade ediliyor.

ABD’DE TARİHİ DÜŞÜŞ BEKLENİYOR

ABD’de de kuraklık, don olayları, güçlü El Nino etkisi ve gübre maliyetlerindeki artış nedeniyle üretimde sert düşüş bekleniyor. ABD Tarım Bakanlığı’na göre ülkedeki toplam buğday ekim alanı 1919’dan bu yana en düşük seviyeye gerileyebilir.

Uzmanlar, 2026 yılı buğday üretiminin 1972’den bu yana en düşük seviyede gerçekleşebileceğini belirtiyor.

HÜRMÜZ BOĞAZI KÜRESEL TARIMI VURDU
Körfez ülkeleri doğrudan buğday ihracatçısı olmasa da, dünya gübre ve enerji piyasalarının merkezi konumunda bulunuyor. Küresel gübre ihracatının yaklaşık yüzde 30’u Körfez ülkelerinden sağlanıyor.


Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının ardından dünya genelinde gübre fiyatlarının yıllık bazda yaklaşık yüzde 80 arttığı bildirildi. Aynı zamanda petrol ve doğal gaz fiyatlarındaki yükseliş, tarım makineleri ve küresel taşımacılık maliyetlerini de sert biçimde artırdı.


Uluslararası Tahıl Konseyi, aşırı iklim olayları nedeniyle küresel buğday üretiminin bu sezon yüzde 2 düşmesini bekliyor. Uzmanlar, Avrupa ve Kuzey Amerika’daki kuraklıkların yalnızca buğdayı değil mısır ve soya gibi temel ürünleri de tehdit ettiğini belirtiyor.

ARJANTİN VE KANADA’DA DA ALARM
Buğday ekimine başlayacak önemli ihracatçılardan Arjantin’de çiftçilerin yüksek maliyetler nedeniyle ekim alanlarını küçülttüğü bildirildi. ABD Tarım Bakanlığı Dış Tarım Servisi’ne göre ülkenin 2026-2027 sezonundaki buğday üretiminin 27,8 milyon tondan 20,7 milyon tona düşmesi bekleniyor.

Kanada’da ise ilkbahar ekimlerinin normal takvimin gerisinde kaldığı belirtilirken, üretimin geçen yılki 39,96 milyon tondan bu sezon 35 milyon tona gerileyeceği tahmin ediliyor.