Ukrayna'da Savunma Bakanı krizi: İstifa, protestolar ve komuta kademesinde güç mücadelesi

Ukrayna Savunma Bakanı Mihailo Fedorov'un istifası ülkede siyasi ve askeri krizi beraberinde getirdi. Teknoloji odaklı reformlarıyla öne çıkan Fedorov'un görevden ayrılması protestolara yol açarken, yerine geçici olarak Ukrayna Güvenlik Servisi (SBU) komutanlarından Yevhen Hmara'nın atanması hem ordu içindeki görüş ayrılıklarını hem de sivil denetim tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı.

Rusya ile savaşın sürdüğü Ukrayna'da Savunma Bakanı Mihailo Fedorov'un istifası, hükümet değişikliğinin ötesinde siyasi ve askeri bir krize dönüştü.

Görevde yalnızca altı ay kalan 35 yaşındaki Fedorov, özellikle insansız hava araçlarının yaygınlaştırılması, ordunun dijitalleşmesi, yapay zekâ destekli sistemlerin geliştirilmesi ve askerlerin koşullarının iyileştirilmesine yönelik reformlarla kamuoyunda geniş destek kazanmıştı.

Ancak Fedorov, istifasının ardından düzenlediği basın toplantısında reform girişimlerinin engellendiğini belirterek Ukrayna Silahlı Kuvvetleri Başkomutanı Oleksandr Sırski'yi dolaylı şekilde eleştirdi. Fedorov, savaşın değiştiğini ve Rusya'ya karşı geleneksel askeri yöntemlerin artık yeterli olmadığını savundu.

İki farklı savaş anlayışı

Siyasi gözlemcilere göre kriz, uzun süredir Ukrayna yönetiminin üst kademelerinde yaşanan görüş ayrılıklarını gün yüzüne çıkardı.

Fedorov, savaşın teknoloji, yapay zeka, büyük veri ve insansız sistemlerle yürütülmesi gerektiğini savunurken, Başkomutan Sırski ise klasik askeri doktrin, saha komutanlığı ve konvansiyonel operasyonlara dayalı yaklaşımı temsil ediyor.

Bu nedenle yaşanan gelişmeler, yalnızca bir bakan değişikliği değil, Ukrayna ordusunun gelecekte nasıl yönetileceğine ilişkin stratejik bir mücadele olarak değerlendiriliyor.

Zelenskiy denge kurmaya çalışıyor

Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy, kriz sırasında birlik mesajı verse de siyasi analistler, Fedorov yerine Sırski'nin desteklenmesini askeri komuta zincirini koruma amacı taşıyan bir tercih olarak yorumladı.

Siyaset bilimci Volodimir Fesenko ise Fedorov'un artan popülaritesinin zamanla siyasi bir yük haline geldiğini belirterek, genç siyasetçinin hükümet içerisindeki en başarılı reformculardan biri olarak görülmesinin bazı çevrelerde rahatsızlık oluşturmuş olabileceğini ifade etti.

Geçici atama tartışması

Zelenskiy, Savunma Bakanlığı görevine geçici olarak Ukrayna Güvenlik Servisi (SBU) komutanlarından General Yevhen Hmara'yı atadı.

Ancak bu karar ülkede hukuki tartışmaları da beraberinde getirdi.

2019 yılında NATO standartlarına uyum amacıyla kabul edilen Ukrayna yasalarına göre Savunma Bakanlığı görevinin sivil bir isim tarafından yürütülmesi gerekiyor.

Muhalefet Milletvekili Volodimir Ariyev, Savunma Bakanı'nın görevinin orduyu yönetmek değil, onu donatmak olduğunu belirterek görevde bulunan bir generalin bu makama atanmasının mevcut yasal düzenlemelerle bağdaşmadığını savundu.

Parlamentonun yaz tatilinde olması nedeniyle yeni bakanın onay sürecinin haftalar sürebileceği, bu süreçte savunma ve dışişleri gibi kritik bakanlıkların vekaleten yönetilmeye devam edebileceği belirtiliyor.

Hmara kimdir?

Yevhen Hmara, Ukrayna Güvenlik Servisi'nin en deneyimli özel operasyon komutanları arasında gösteriliyor.

2023-2025 yılları arasında SBU'nun "Alfa" Özel Operasyon Merkezi'ni yöneten Hmara, Rusya topraklarının derinliklerine yönelik operasyonlarda görev aldı. Ayrıca Karadeniz'deki Yılan Adası'nın yeniden kontrol altına alınması operasyonunda da önemli rol oynadığı belirtiliyor.

Zelenskiy yönetimi, Hmara'nın teknoloji tabanlı askeri operasyonlar konusundaki deneyimine dikkat çekerek bu tercihin Ukrayna ordusunun modernizasyon hedefleriyle uyumlu olduğunu savunuyor.

Yerel basın: Kriz yalnızca kabine değişikliği değil

Ukrayna basınında yer alan değerlendirmelerde, Fedorov'un istifasının hükümet değişikliğinin ötesinde, savaş yönetimine ilişkin derin görüş ayrılıklarını ortaya çıkardığı yorumları yapıldı.

Bazı yerel analizlerde, cephede Rus ordusunun baskısını artırdığı ve Batılı askeri yardımların devamının tartışıldığı bir dönemde komuta kademesinde yaşanan bu tür krizlerin Ukrayna'nın karar alma mekanizmalarını olumsuz etkileyebileceği belirtildi.

Öte yandan Rus askeri çevrelerine yakın bazı yayın organlarının Fedorov'un görevden ayrılmasını memnuniyetle karşıladığı, Batılı müttefiklerin ise Kiev'deki yönetim değişikliğinin kurumlar arasında yeni bir istikrarsızlığa yol açmamasını beklediği ifade ediliyor.

Siyasi analistler, yaşanan gelişmelerin Zelenskiy yönetimi açısından yalnızca bir kabine revizyonu olmadığını, savaş döneminde sivil yönetim ile askeri komuta arasındaki dengenin korunmasına yönelik önemli bir sınav niteliği taşıdığı değerlendirmesinde bulunuyor.

İLKHA