Washington’dan uluslararası adalete yaptırım, Tokyo’dan diplomatik denge arayışı

Washington’ın Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) üzerindeki baskısı genişlerken, mahkemenin Japon Başkanı Tomoko Akane, ABD yaptırımlarına meydan okuyarak adaletin yenilmeyeceğini söyledi.

Akane, Washington’ın mahkeme mensuplarını hedef alan yaptırımlarının uluslararası hukuk açısından ciddi bir baskı oluşturduğunu belirterek Japonya’dan ABD yönetimine karşı daha güçlü bir tutum sergilemesini istedi.

Lahey’den video konferans yoluyla basın toplantısına katılan Akane, geçen hafta ABD yaptırımlarına maruz kalan son UCM mensubu olduğunu hatırlatarak "Yaptırıma uğramam için hiçbir neden yok" dedi.

ABD yönetiminin uyguladığı yaptırımlar, UCM mensuplarının ABD yargı alanındaki mal varlıklarının dondurulmasının yanı sıra kendileri ve ailelerinin ülkeye girişlerinin engellenmesini ve temel finansal hizmetlere erişimlerinin kısıtlanmasını öngörüyor.

Washington, UCM'yi yetkilerini aşmakla suçlarken, mahkemenin Gazze’deki İsrailli yetkililer ile Afganistan’daki ABD askeri personeline ilişkin soruşturmalar yürütmesine tepki gösteriyor.

Trump yönetiminin son adımlarıyla birlikte UCM’nin 18 hakiminden 9’u yaptırım listesine alınmış durumda. Mahkemenin iki başsavcı yardımcısı, eski başsavcısı ve savcılık bürosundan bir yetkili de Washington’ın yaptırımlarından payını aldı.

Böylece ABD yönetiminin uluslararası yargı kurumuna yönelik baskısı, tekil bir diplomatik anlaşmazlığın ötesine geçerek mahkemenin hakim kadrosunun yarısını hedef alan kapsamlı bir yaptırım politikasına dönüşmüş oldu.

Akane, yaptırımların kendisini yıldırmadığını ve yargısal çalışmalarını etkilemeyeceğini vurgulayarak "UCM asla yenilmeyecek. Adalet kazanmalı ve kazanacaktır." ifadelerini kullandı.

ABD yaptırımlarının kişisel yaşamında ciddi sıkıntılara sebep olduğunu belirten Akane, kredi kartlarının dahi kullanıma kapatılmasının kendisi açısından makul olmayan bir rahatsızlık ve tehdit oluşturduğunu söyledi.

Ancak Akane, buna rağmen UCM’yi, hakimleri ve çalışanlarını korumaya ve mahkemenin faaliyetlerini sürdürmeye kararlı olduğunu belirtti.

Akane’nin çağrısının adresi ise ABD’nin yakın müttefiki Japonya oldu. Tokyo yönetiminden Washington’ı yeni yaptırımlara başvurmaktan vazgeçirmesini isteyen Akane, Japonya’nın uluslararası hukukun korunması konusunda daha fazla sorumluluk üstlenmesi gerektiğini söyledi.

Akane, Japonya’dan ayrıca diğer UCM üyesi ülkeleri de ABD baskısına boyun eğmemeleri ve mahkemeden çekilmemeleri konusunda ikna etmesini istedi.

"UCM, ağır uluslararası suçların mağdurları için son umut." diyen Akane, Japonya’nın mahkemeyi ve uluslararası hukuk düzenini savunmak için elinden geleni yapması gerektiğini belirtti.

Japonya Başbakanı Sanae Takaichi ise Washington’ın Akane’ye yönelik yaptırımlarının ülkesinin tutumuyla uyumlu olmadığını söyledi. Takaichi, gelişmeleri son derece ciddi değerlendirdiklerini belirterek Akane’ye gerekli desteğin sağlanacağını ifade etti.

Ancak Tokyo’nun açıklamaları, ABD ile stratejik ittifakını koruma çabası nedeniyle daha sert bir siyasi karşılık verme konusunda ne kadar ileri gidebileceği sorusunu da gündeme getiriyor.

Tokyo’dan tepki, Washington’a karşı sınırlı adım

Japonya’da iktidar ve muhalefet partilerinden milletvekillerinin oluşturduğu gruplar, Trump yönetiminin UCM Başkanı Akane’ye yönelik yaptırım kararını kınadı ve Washington’dan kararını geri çekmesini istedi.

Bazı Japon milletvekilleri Takaichi hükümetini ABD’ye karşı daha sert önlemler almaya çağırırken, Dışişleri Bakanı Toshimitsu Motegi de Lahey’e bir yetkili göndererek Akane ile görüşülmesini sağladı.

Motegi, ABD’nin UCM’ye yönelik tutumunun "son derece ağır" olduğunu belirterek Washington’ın ilave yaptırımlar uygulayabileceği sinyalini verdiğini söyledi.

Böylece Japonya, bir yandan dış politikasında hukukun üstünlüğünü temel ilkelerden biri olarak savunurken, diğer yandan ABD ile ittifak ilişkilerini sarsmama hesabıyla Washington’a karşı daha sert bir tutum almakta zorlanıyor.

Japonya, eski Başbakan Shinzo Abe döneminde 2007 yılında UCM’nin 105’inci üyesi olmuştu. Washington’ın mahkeme üzerindeki baskısının genişlemesi ise Tokyo’nun yıllardır savunduğu "hukukun üstünlüğü" ilkesinin, ABD ile müttefiklik ilişkisi söz konusu olduğunda ne ölçüde uygulanabileceğini yeniden tartışmaya açıyor.

İLKHA