ABD'nin Türkiye'ye uyguladığı CAATSA yaptırımları ne anlama geliyor?

CAATSA (Countering America's Adversaries Through Sanctions Act), ABD'nin Rusya, İran ve Kuzey Kore gibi hasım olarak gördüğü ülkelerin ekonomik ve askeri gücünü sınırlamak için 2017'de çıkardığı bir yasadır.

CAATSA Nedir ve Neden Uygulandı?

 Türkiye, 2019 yılında Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi satın alınca, ABD bu hamleyi yasanın 231. maddesinin (Rus istihbarat ve savunma sektörüyle büyük ölçekli iş yapma yasağı) ihlali olarak değerlendirdi. Bunun sonucunda Aralık 2020'de Türkiye'ye yönelik yaptırımlar devreye girdi.

Yaptırımlar Türkiye İçin Ne Anlama Geliyor? (Doğrudan Etkileri)

Metinde de belirtildiği üzere, bu yaptırımlar Türkiye'nin askeri ve finansal hareket kabiliyetini doğrudan kısıtlayan şu sonuçları doğurdu:

• Savunma Sanayii Başkanlığı'na (SSB) Engel: Türk savunma projelerini yürüten ana kurum olan SSB, ABD'den askeri teknoloji ve ihracat lisansı alamaz hale geldi.

• F-35 Programından Çıkarılma: Türkiye, parasını ödediği ve üretim ortağı olduğu yeni nesil F-35 savaş uçağı projesinden tamamen menedildi.

• Kişisel Yaptırımlar: SSB'nin dönemin başkanı İsmail Demir ve üst düzey bürokratlarına ABD'ye giriş yasağı ve mal varlığı dondurma gibi finansal kısıtlamalar getirildi.

Güncel Durum ve İlişkilerin Geleceği

Haberde dikkat çeken en önemli detay, ilişkilerin tamamen kopmaması ve Ankara'daki NATO Zirvesi öncesinde Trump ile Erdoğan arasındaki diyalog kanallarının açık olmasıdır. Süreç şu an iki eksende ilerliyor:

• F-16 Başarısı: Türkiye'nin İsveç'in NATO üyeliğine onay vermesinin ardından, hava filosunu yenilemek için talep ettiği F-16 modernizasyon paketine ABD Kongresi'nden onay çıktı.

• KAAN için F110 Motoru: Trump yönetiminin milli muharip uçağımız KAAN'da kullanılmak üzere 80 adet F110 jet motorunun satış niyetini Kongre'ye bildirmesi, CAATSA krizinin gölgesinde atılmış çok büyük bir diplomatik ve askeri adımdır.

Özetle;

CAATSA yaptırımları, Türkiye'nin savunma sanayiinde kendi kendine yetebilme ve alternatif stratejiler üretme (KAAN, yerli motor projeleri, Eurofighter alternatifleri vb.) sürecini hızlandırırken, ABD ile ilişkilerde hala aşılması gereken kurumsal bir engel olarak masada duruyor. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın da belirttiği gibi, iki liderin çözme iradesi olsa da bu yaptırımların kalıcı olarak kaldırılması sadece Trump'ın onayına değil, ABD Kongresi'nin de ikna edilmesine bağlı.

(BBC.COM/TURKCE)