Artuklular döneminde yapımına başlanan medresenin inşası Timur dönemindeki Moğol saldırıları nedeniyle yarım kalmış, 15. yüzyılın sonlarında Akkoyunlu Sultanı Kasım İbni Cihangir döneminde tamamlanmıştı. Eğitim verdiği dönemde bölgenin en önemli merkezleri arasında yer alan Kasimiye Medresesi, şimdi de Mardin'in turizmine katkı sunuyor. Gelen konuklar, 700 yıllık bir tarihe sahip mükemmel bir mimari yapısıyla, nakış, nakış süslenmiş, her köşesi ilim ve irfan kokan Kasımiye Medresesi'nde geçmişte dini ilimler ve fenni ilimler icra edildiği derslikleri inceleyerek tarih meraklarını gideriyor. İstanbul'dan kentte gezi amaçlı gelen Mehmet Taner Kasimiye Medresesi'nin büyüsüne kapıldıklarını söyledi. Mardin'in eşsiz tarihi karşısında çok güzel zaman geçirdiklerini belirten Taner "Mardin'i gezerken bize Kasımiye Medresesi'ni tavsiye ettiler. Biz de buraya geldik, özellikle medresenin El Cezire müzesine dönmesi ayrı bir güzellik katmış" dedi.

Şanlıurfa'dan gelen başka bir ziyaretçi Havva Derin ise, bugüne kadar gezdiği en güzel mekanlarından birinin Kasımiye Medresesi olduğunu söyledi. Derin, insanların buraya gelerek hem medreseyi hem de burada bulunan müzeyi ziyaret etmelerini tavsiye ettiğini söyledi.


 


KASİMİYE MEDRESESİ
Rivayetlere göre Kasım Paşa burada katledilmiştir. Kasımiye Medresesi eyvanı, rivayete göre, Kasım Paşa'nın kız kardeşi, Kasım Paşa öldüğünde kanlı gömleğini ağıtlar eşliğinde bu eyvanın duvarlarına sürmüş ve hala o duvarlara su döküldüğünde duvardaki kan izleri belli olmaktaymış, duvarlardaki kan izlerinin bunlara ait olduğu söylenir. Yine rivayetlere göre medresenin avlusundaki havuzda akan su tasavvufi bir betimlemeyi saklıyor. Suyun akışı ile doğumdan ölüme kadar insan hayatı ve sonrası simgelenmiştir. Çeşmeden çıkan su doğumu, döküldüğü yer gençliği, ince uzun oluk olgunluğu ve suların bir havuzda toplanması ölümü temsil ettiği belirtiliyor. Daha sonra bu su kanallarla toprağa aktarılır ve buda topraktan tekrar can buluyormuş. Kasımiye Medresesi değişik bir mimari ile tasarlanmış, gün doğduktan sonra güneş batana kadar cephe önemli olmaksızın tüm derslikler güneş ışığından faydalanabiliyor. Dersliklerin kapı yüksekliği bir metreden biraz fazla. Bu yüksekliğin özellikle tercih edildiği ve öğrencinin hocasının huzuruna girerken başını eğmesi ve hürmet göstermesi anlamında yapıldığı belirtiliyor. Orta Asya'dan gelen sembolizmin İslam felsefesi ile kucaklaştığı bir şah eser olarak bilinen Kasımiye Medresesi günümüzde ise Medrese El Cezire Sanat Müzesi olarak ziyaretçilerini ağırlıyor.