Kazakistan'da LPG zamları ile 5 Ocak'ta başlayan protestolar devam ediyor.

Protestolar sonucunda hükümetin istifa etmesine rağmen eylemler sürerken, göstericiler ile güvenlik güçleri arasında çatışmalar yaşanmaya devam ediyor.

Protestoların yayılması sonucu önce başkent Nur Sultan ardından ise ülke genelinde OHAL kararı açıklandı.

Kazakistan Cumhurbaşkanı Cömert Tokayev ise olayların büyümesi üzerine dahil oldukları Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü (KGAÖ) üyesi ülkelerden yardım istediğini açıklamıştı.

Bunun üzerine KGAÖ üyelerinden Ermenistan, anlaşmanın 4. maddesine atıfta bulunarak sınırlı bir süreiçin kolektif barış gücünü ülkeye gönderme kararı aldıklarını duyurdu.

Rusya da tesis ve altyapıların güvenliğini sağlamak amacıyla kuvvetlerini gönderme kararı aldığını açıkladı.

Peki Kazakistan'ın yardım istediği KGAÖ nedir, bu örgüte hangi ülkeler üyedir ve hangi koşullarda yardım etmektedir?

KGAÖ NEDİR? KİMLER ÜYEDİR?

Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü (KGAÖ) 7 Ekim 2002'de kurulan ve Rusya, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Belarus ile Ermenistan'ın yer aldığı bir ittifaktır.

Ancak Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü'nün temelleri aslen 15 Mayıs 1992'de imzalanan Kolektif Güvenlik Antlaşması'na dayanmaktadır.

7 Ekim'de 6 ülke tarafından imzalanan anlaşmaya göre, bu ülkelerin başka ittifaklara katılması yasaktır.

Yine bu anlaşmaya göre KGAÖ üyesi ülkelerden birisine yapılan saldırı, hepsine yapılmış kabul edilmektedir.

2005 yılından sonra askeri tatbikatlar gerçekleştiriliken KGAÖ üyesi ülkelerden Tacikistan, Temmuz 2021'de sınırdaki Afganistan gerilimine ilişkin yardım istedi.

Son olarak ise Kazakistan'da başlayan gerilimlerin ardından Cumhurbaşkanı Tokayev, yardım talebinde bulundu.

KGAÖ'NÜN SAHİP OLDUĞU ASKERİ GÜÇLER

Moskova Devlet Uluslararası İlişkiler Enstitüsü'nden Yulia Nikitina'ya göre, 2013 itibariyle KGAÖ'nun dört tür kolektif gücü var.

Dış askeri saldırılara tepki verebilen iki bölgesel grup (Rusya-Belarus ve Rusya-Ermenistan); Orta Asya için 4 bin kişilik Toplu Dağıtım Gücü ve devletlerarası çatışmalar dışındaki durumlara tepki vermek üzere tasarlanmış 20 bin kişilik bir Hızlı Tepki Gücü.

Ayrıca yaklaşık 3500 asker, subay ve 800'den fazla sivil polis memurundan oluşan bir toplu barış gücü de bulunmaktadır.

Kazakistan'daki olaylar kapsamında da barış gücü gönderilecek.

Bu güçlerin ne kadar süre ile bölgede kalacağı ise henüz net olarak bilinmiyor.

KGAÖ NEDİR? KGAÖ ÜYESİ ÜLKELER HANGİLERİ

Peki, KGAÖ nedir? KGAÖ’nün temelleri 15 Mayıs 1992 tarihinde Özbekistan’ın başkenti Taşkent’te imzalanan Kolektif Güvenlik Antlaşması’na dayanıyor.

KGAÖ ise Rusya’nın eski SSCB ülkeleri ile bir çatı altında ortak güvenlik alanı oluşturma hedefiyle kuruldu.

KGAÖ ÜYESİ ÜLKELER HANGİLERİ?

KGAÖ üyesi ülkeler şöyle:

  • Rusya
  • Kazakistan
  • Kırgızistan
  • Tacikistan
  • Beyaz Rusya
  • Ermenistan

KGAÖ’ye 2006 yılında katılan Özbekistan 2012 yılında kulüpten ayrıldı.

Ekonomist’in haberine göre KGAÖ, Rusya’ya bölgedeki diğer yabancı üsler üzerinde veto hakkı veriyor.

Buna karşılık KGAÖ üyeleri, eğitim ve indirimli silah satışları dahil olmak üzere Rusya’nın silahlı kuvvetleriyle işbirliğinden yararlanıyor.

KGAÖ 2007’de 3.600 kişilik bir barışı koruma kuvveti oluşturmayı kabul etti.

İki yıl sonra bünyesinde 20.000 seçkin personel olduğu iddia edilen hızlı tepki kuvveti kurdu.

Ancak bu haftaya kadar hiçbir KGAÖ üyesi, NATO’nun iyi bilinen 5. Maddesine benzer bir karşılıklı savunma maddesi olan antlaşmasının 4. maddesine başvurmamıştı.

Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, ülkedeki mevcut durum nedeniyle üyesi oldukları Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü (KGAÖ) liderlerinden yardım istediğini açıklamıştı.

KGAÖ’nün dönem başkanlığını yürüten Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan önceki gün grubun Kazakistan’a barış gücü göndermeyi kabul ettiğini söyledi.

Dış müdahale dahil, Kazakistan’ın ulusal güvenliğine ve egemenliğine yönelik tehditlerin göz önünde bulundurulduğunu belirten Paşinyan, “KGAÖ Kolektif Güvenlik Konseyi, Kolektif Güvenlik Anlaşması’nın 4. maddesi uyarınca Kazakistan’daki durumu normalleştirmek ve istikrara kavuşturmak için KGAÖ’nün kolektif barış gücünü sınırlı bir süre için bu ülkeye göndermeye karar verdi.” demişti

Rusya ve Beyaz Rusya’ya ek olarak, Tacikistan ve Ermenistan da Kazakistan’a mütevazı sayıda birlik göndermeyi kabul ettiğini duyurmuştu.

KAZAKİSTAN’A KGAÖ’DEN ASKER

KGAÖ Kolektif Güvenlik Konseyi’nin aldığı karar doğrultusunda Kazakistan’a asker gönderildi.

KGAÖ’nün barış güçleri arasında Rusya Hava İndirme Kuvvetlerinin askeri birimlerinin bulunduğu ve Kazakistan’a ulaştığı belirtilmişti.

KIRGIZİSTAN VE TACİKİSTAN DA ASKER GÖNDERİYOR

Kırgızistan Meclis Genel Kurulu, Kırgız askerlerin Kolektif Güvenlik Anlaşması Örgütü (KGAÖ) Barış Gücü kapsamında Kazakistan’daki durum nedeniyle asker gönderilmeyi içeren tezkereyi görüşmek için olağanüstü toplandı.

Tezkere, büyük çoğunlukla kabul edildi.

Tacikistan’ın Kazakistan’a asker göndermesini öngören tezkere de parlamento tarafından kabul edildi.

Buna göre, Tacikistan KGAÖ Barış Gücü kapsamında Kazakistan’a 200 asker gönderecek.