Oda binasında bir araya gelen ziraat mühendisleri adına açıklama yapan Mardin Ziraat Mühendisleri Odası Başkanı Vedat Durak, Türkiye'de tarımsal yayım ve danışmanlık hizmetlerinin, Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı gözetiminde Ziraat Odaları, Danışmalık şirketleri ile serbest çalışan bireysel tarım danışmanları vasıtasıyla yürütülürken, tarım alanında büyük gelişmişlik sergileyen AB üyesi ülkelerinde de benzer kuruluşlarca yürütüldüğünü hatırlatarak “Bitkisel ve Hayvansal üretim deseninde modern tarım teknikleri uygulayan tarımsal üretim alanında söz sahibi olan ülkelerde uzun soluklu sürdürülebilinir tarım politikaları kapsamında yürütülen tarımsal projeler teknik elemanlar nezaretinde ve denetiminde yürütülürken ülkemizde üreticilerin sınırlı bilgi ve becerisine bırakılmıştır” dedi.
Toprak analizi ile tarımsal yayım ve danışmanlık hizmetlerinin destek dışı bırakılmasının son derece yanlış olduğunu dikkat çeken Mardin Ziraat Mühendisleri Odası Başkanı Vedat Durak, “ Söz konusu kararla binlerce ziraat mühendisi işsiz kalacak. Bu danışmanlar alanda çok verimli çalışmalar yapıyorlar. Bunu suistimal edenler varsa... bazı özel sektör kuruluşlarının bunu suistimal ettiği söylemleri kulağımıza geliyor, buna biz talibiz. Ziraat Odaları ve diğer üretici birlikleri çok daha fazla sayıda tarımsal danışman çalıştırabilir. Bunlar gerçekten köyde üretimin, kalitenin, verimin artması noktasında katkı sağlıyor. Binlerce ziraat mühendisimiz işsiz, bizden iş istiyor. Böyle bir sınırlama getirdiğinizde o zaman bunları nerede istihdam edeceğiz. Önceki dönemlerde ziraat odaları, üretici örgütleri, danışmalık şirketleri ve serbest çalışan bireysel danışmanlar vasıtasıyla destek kapsamında üretici başına 600 TL ödenirken Resmi Gazetede yayınlanan tebliğ ile Tarımsal Yayım ve Danışmanlık Desteği, Bakanlıkça yetkilendirilen tarımsal yayım ve danışmanlık hizmeti sunan Ziraat Odası ile Üretici Örgütlerine, işletme bazlı danışmanlık yapmak üzere en fazla iki tarım danışmanı ve istihdam edilen her bir tarım danışmanına on iki aylık hizmet sunumuna bağlı olarak 20.000 TL, eşit iki dilim halinde ödenecek denmektedir. Ülkemizde üreticilerin sınırlı bilgiye sahip olmalarından kaynaklı sorunların çözümünde aktif rol alan danışmanların, üreticiye ödenen onlarca destek deseni içerisinde en masum kısmını temsil ettiği ve görevleri gereği kırsalda yaşayan insanlara tip örnek olmalarından Tarımsal yayım dışında sosyal sorunların gidermesi açısından önemli bir yere sahip olan Danışmanlığın destek kapsamından çıkarılması yöremiz başta olmak üzere ülke tarımı ve işsizlik anlamında büyük sorun teşkil etmektedir. Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı önceki dönemlerde çiftçi kayıt sistemine kayıtlı üreticinin sahip olduğu tarım arazisinin gübre desteği ödemesinden yararlanabilmesi için '' bakanlıkça yetkilendirilmiş laboratuvarlarda toprak analizi yaptırılması'' şeklinde zorunlu kılınanarak 2015 yılı için 2,5 TL/dekar toprak analizi desteği veriyordu. Toprakta mevcut olan bitkiye yarayışlı bitki besin maddesi miktarlarını tespit ederek, toprakta yetiştirilecek bitkilerin istekleri doğrultusunda gübrelerin cins ve miktarını belirlemek açısından önemi bilimsel olarak kabul edilen bu uygulama yayınlanan tebliğ ile destek kapsamından çıkarıldı.Bunun yerine ÇKS'ye dahil olan çiftçilere dekar başına 11 TL mazot ve gübre destekleme ödemesi şekli-ne dönüştürüldü. Üreticimizin bilinç düzeyi göz önüne alındığında bu uygulamanın çiftçiye zorunlu hale getirilmesi beklenirken tamamen çiftçinin keyfi uygulamasına bırakılarak bilimsellikten,teknikten uzaklaştırdığı kanısındayız.”
Durak, önceki gün açıklanan tarımsal desteklemeleri değerlendirirken, mazot ve gübre desteğinin yaklaşık olarak aynı kaldığına vurgu yaparak, “Mısır prim desteğinin tekrar gözden geçirilmesini Bakanlığımızdan talep ediyoruz. Hayvancılık desteklemelerindeki artış da yerinde. Buzağı ve malaklarda 4 ay yaşatma zorunluluğu ve soy kütüğü desteği getirilmesi önemli. Gübre, mazot ve toprak analizi desteğinden toprak analizinin çıkarılması gübrenin bilinçli kullanımını olumsuz etkileyecek." Ayrıca, bunun için istihdam edilen ziraat mühendislerinin de işsiz kalması demektir. O açıdan toprak analizi desteğinin 2,5 lira civarında tekrar verilmesini Bakanlıktan talep ediyorum. Desteklemeler kapsamında ESK'nın yapacağı müdahalelerde kullanılmak üzere Hayvancılık Genel Müdürlüğüne 45 milyon lira ek ödenek verilmiştir, bu yerindedir." 14.4.2009 tarih 27200 Sayılı Resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğü giren çiftçi kayıt sistemine dâhil olan çiftçilere; Mazot, Gübre ve Toprak Analizi Desteklenmesine dair Tebliğin 7. Maddesi ve 3. Bendinde ÇKS Sistemine dâhil çiftçilerin 50 dekar ve üzeri her bir tarım arazisine Kimyevi gübre destekleme ödemesi yapılabilmesi için Tarım Bakanlığı'nca yetkilendirilmiş laboratuarlarda yaptıracakları toprak analizi ve sonuç raporu ile il/ilçe müdürlüklerine müracaat etmesi gerekmekteydi.2009/ 1 Toprak, Bitki, Analiz Laboratuarları Yetkilendirme ve Denetimleri Genelgesinde bu hususa yer verilmiştir.
Toprak analiz desteklemesinin başladığı 2009 tarihinden bu güne kadar 392 adet toprak analiz laboratuarı kurulmuş ve hali hazırda kurulumu devam eden çok sayıda laboratuar vardır.
Toprak Analiz desteği verilmeden önce yapılan analiz miktarı yok denecek kadar azken devletin vermiş olduğu 2,5 TL / da destek ile bu sayıda ciddi bir artış görülmüştür. Üreticiler bu konuda sağlanan devlet desteği ile birlikte teşvik edilmiş ve toprak analizine ilgi sağlanmıştır. Bu ilgiyle birlikte toprak analizine olan talep artmış karşılığında tarımsal ve ekonomik faydalar topluma yansıtılmıştır.
Dolayısıyla söz konusu etkileşimle birlikte 392 laboratuar, çalışan personel ve sektöre katkı veren tedarikçi firmalar ekonomik olarak çok büyük sıkıntıya düşecek sosyal sıkıntılar yaşanabilecektir. Bu laboratuarlarda çalışan 2000'in üzerinde Ziraat Mühendisi ve Teknik Personel istihdam dışı kalacaktır.
Tüm bu hususlarla birlikte sektörde hizmet veren laboratuarlar olarak bugüne kadar verilmiş olan bu desteğin amacına ulaşmamasında bizlerin de ihmali olmuştur. Söz konusu destek verimli gübreleme sağlanması, bilinçsiz gübrelemeden kaynaklanan üretim maliyetlerinin düşürülmesi ve hepsinden önce de tarım coğrafyası olan Ülkemizde toprak kirliliğinin önlenerek, toprağın koruma altına alınması doğrultusunda çiftçilere ulaştırılmıştır. Fakat istenen hedefe henüz ulaşılamamıştır.
SONUÇ OLARAK:
1-Toprak analiz hizmeti tarımsal üretimde verimliliğinin sağlanması, toprak kirliliğinin önlenmesi, gübre ithalatının kontrollü olarak azaltılabilmesi ve hem üretici hem de kamu yararı adına zorunluluk arz etmektedir.
2- Laboratuarların toprak analiz hizmetini yürütebilmeleri için çiftçilere yapılan toprak analiz desteğinin devamı ve gübreleme desteğinin belirli şartlar altında toprak analiz sonucuna endekslenmesi gerekmektedir.
3- Toprak analiz faaliyetinin amacına ulaşabilmesi için laboratuarların denetiminin daha sıkı yapılması, usulsüz işlem yapan laboratuarların yaptırıma tabi tutulması ve neticesinde sorumluluklarının gereğini hakkıyla yerine getirmeyen laboratuarların sistem dışı bırakılması gerekmektedir.
4-Tarım il/ilçe müdürlükleri ve laboratuarlar koordineli bir şekilde toprak analizi ile ilgili eğitim ve yayın faaliyetleri yürütmeli ve sistem geliştirilerek fayda arttırılmalıdır.
5-Toprak analiz sonucu olarak verilen gübre tavsiyelerinin üreticiler tarafından uygulanmasına yönelik tedbirler alınarak hizmetin amacına ulaşması sağlanmalıdır.
6-Sektörde yer alan laboratuarlar aldıkları hizmet bedeli karşılığında verdikleri tavsiyelerin de sorumluluğunu alabilmeli ve teknik yeterliliklerini eksiksiz ifa edebilmelidir.
7-Toprak analizi konusunda tespit edilen eksiklikler gerek sistem gerek laboratuar gerekse çiftçi kaynaklı da olsa ilgili her kesimin katkılarıyla giderilmeli ve idare bu konuda gerekli tedbirleri almalıdır.
8-Bu konudaki desteklemenin akıbeti muhakkak ki idarenin takdirindedir fakat bu konuda analiz desteğine yer olmadığının idarece takdir edilmesi durumunda dahi sisteme dahil olan laboratuarların birden ekonomik olarak telafisi mümkün olmayan zararlara düşmemesi adına bir geçiş süreci öngörülmesi zarurettir.
Netice itibariyle bizler toprak analiz sektörünün hizmet sunanları olarak toprak analiz faaliyetinin gereğini tekrar vurgularken, bu gerekliliğin yerine getirilebilmesi ve ifa edilebilmesi adına Bakanlığımızın üreticiler lehine bu güne kadar sürdürdüğü toprak analiz desteğinin devamını talep eder saygıyla arz ederiz.