Kitap Künyesi

Yazar: İmam Şafii

Çevirmen: Abdulkadir Şener

Çevirmen: İbrahim Çalışkan

Yayın Evi: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları

İSBN: 9789753892339

Sayfa Sayısı: 392

--reklam--

Er Risale Ne Anlatıyor? Konusu, Ana Fikri, Özeti

Fıkıh usulü kitabı olarak günümüze ulaşan en eski eser olma özelliği taşıyan bu eser, fıkıh usulünde var olan iki ana damardan biri olan Mütekellim’in temelini oluşturuyor. Mütekellim ekol, hüküm istinbat ederken aklı ön planda tutmak ve fazla örnek vermemek ile bilinir. Tümdengelim yöntemine göre mantık kurallarını işletirler. Genel fıkıh kaidelerinden hüküm istinbat ederler.

Eserde dikkatimizi çeken temel husus, İmam Şafii’nin nevi şahsına münhasır olarak ortaya koyduğu usul kaideleridir. Usul kaide ve izahlarının maddeler halinde ele alınması anlaşılmasını kolaylaştırıyor. Tercüme dili çok titiz bir çalışmanın meyvesi olduğunu her hali ile belli ediyor. Aynı eserin Türkçeye ilk tercümesi kültürel anlamda büyük bir kazanım olsa da anlaşılabilirliği konusunda bir kısım sorunlara sebep olduğundan bu şekli ile tercümenin gerçekten güzel yapıldığını ifade etmek gerekiyor.

Her usul kitabında kendisine has bir özellik söz konusudur. Er Risale’de göze çarpan farklılık ise, has-amm ve nasih-mensuh konusu en ince ayrıntılarına kadar ele alınmıştır. Öyle ki, bu konularda hiç bilgisi olmayan bir insan dahi, Er Risale’den okuduğu zaman konuya vakıf olacaktır. Aynı zamanda muhaddis olan İmam Şafii’nin ulumul hadis ile ilgili kavramlara da fıkıh ile ilgili olarak değinmesi ayrıca göze çarpıyor.

Eserin kaleme alınması konusunda şöyle bir rivayet vardır. Basralı alimlerden Osman el Betti’ye, İmam Şsfii’nin mürcie olmadığını bildirmek için gönderdiği risalelerden meydana gelmiştir. Bir başka rivayette, Abdurrahman b.Mehdi’nin kendisine bir mektup yazarak ondan Kur’an’ın ahkam ayetlerini, bu ayetler ile ilgili makbul tarihi rivayetleri, icmanın hüccet oluşunu ele alan, Kur’an ve sünnet naslarında nasih ve mensuh olanları açıklığa kavuşturan bir eser telif etme isteğine cevap olarak yazılmıştır. (Menakıbul İmam Şafii- Er Razi)

İmam Şafii, "istihsan” konusunda diğer alimlerden farklı olarak mesafeli durmuş (red etmiştir), literatüre "istidlal” usulünü eklemiştir. İstidlal akli delil olarak istihsan yerine kullanılmıştır.

İmam Şafii’nin fetvaları eski dönem ve yeni dönem olmak üzere ikiye ayrılır. İlim öğrenmek ve öğretmek kasıt ile sürekli sefer halinde olan imam gittiği yerlerdeki şartların değişmesi ile görüşlerini değiştirmiştir. Bu sebeple yazmış olduğu eserlerde ilk dönem ve son dönem eserler olarak ele alınabilir. Er Risale ilk dönem eserlerindendir. Zaferani’ye göre Er Risale Bağdat’t yazılmıştır. Bağdat’tan Mısır’a geldikten sonra er Risale’yi gözden geçirmiş ve bir kısım yerlerini değiştirmiştir. Elimizde tercümesi bulunan şekli kitabın son düzeltilmiş şeklidir. Bu anekdot şu açıdan çok önemli, İmam Şafii’nin bir rivayette şöyle dediği beyan edilir. "Bağdat fetvalarım ile amel edenlerden beriyim.”

İmam Şafii Er Risale’de soru cevap tekniğini kullanır. Bu metoda göre İmam Şafii, cevaplamak istediği soruları karşıdakine sordurur ve cevaplar.

Er Risale’de ele alınan bir kısım konuların daha iyi anlaşılması için, fıkhın furu meselelerini ihtiva eden İmam Şafii’nin El Umm adlı eserinin de okunması gerektiği kanaatindeyim. Misalen, Er Risale’de müstakil ve giriş konusu olan "beyan” konusunda kategorizasyon farklı iken, beyan çeşitlerini El Umm’da 3 kategori olarak okuyabiliriz.

Sünnet ve bağlayıcılığı konusunda İmam Şafii’nin hassasiyetinin görülmesi için Er Risale’nin okunması yeterlidir. Sünnete uymanın farziyetini ayetler ile delillendiren İmam, kendisinden sonra gelenlere de bu anlamda yol göstermiştir.

Eserin yazma nüshaları bugün Kahire Kütüphanesi'nde VII/203, 553'de kayıtlıdır.

--reklam--

Er Risale Alıntıları - Sözleri

  • Sadece Kitab'la yetinmek, sünneti terketmiş nasipsizlerin görüşüdür.
  • Ilimdeki dereceleri yönüyle insanlar sınıf sınıftır ve onların ilim bakımından mevkileri, (Kur'an) ilmindeki derecelerine göredir.
  • Allah'ın kitabında Müslümanlardan birinin karşılaşacağı herhangi bir hadisenin hükmünü doğru olarak gösterecek bir delil mutlaka vardır.
  • İmam şafi rahimehullah derki: ➊Günahları terketmeyi istedik ve onu duha namazında bulduk ❷Kabir aydınlığını istedik ve onu kuran okumada bulduk ❸Sırattan (selametle) geçmeyi istedik ve onu oruç ve sadakada bulduk ❹Arşın gölgesini istedik ve onu salihlerle arkadaşlıkta bulduk

--reklam--

Er Risale İncelemesi - Şahsi Yorumlar

BU BiR "BAŞ İÇİ" KİTABIDIR !: Hârikulâde bir eser... Kitabın sadece fıkıh usulu dair olduğunu söylemek cahillik olur. Kitap fıkıh usulunun yanı sıra hadis, ahlak, cihad, münazara ve muâmelât konularında da engin bilgiler ihtiva etmektedir. İki kapağın arasına bu kadar bilgiyi sığdırmak büyük maharet ve ondan da büyük bir akıl gerektirir. Bir kez daha görmüş olduk ki: İmam Şafiî rahimehullah' ın namı boşuna değil, günümüze kadar saygı duyulan ve hâlâ sözü edilen bir otorite olması da tesadüf değildir. İmam rahimehullah hayâ etmese bütün ilmi bu kitaba sığdıracaktı herhalde... İslami olarak bir ilim iddia eden veya meseleler hakkında muteber fikirler beyan etmek isteyen kişinin mutlaka bu kitabı okuması gerekir aksi takdirde ilim iddiası nâkıs kalır. Günümüzün ilahıyat profesörü, tarikat şeyhi, bilmem ne hocası gibi beş para etmez şarlatanları bırakıp asıllara, Şafiî gibi gerçek adamlara dönmenin vakti geldi de geçiyor dostlar. Ne varsa onlarda var. İlmin lezzeti, tadı bu kitaplarda, bu adamlarda... Gafil kalan kendi nefsini kınasın... (Prudeng)

Elimize ulaşan ilk usul eseridir. Her ne kadar sistematik açıdan okuyucunun anlamakta zorlanacağı yerler olsa da, ehli hadisin temel görüşleri delilleriyle zikredilmiştir. Bir cok konu İmam Şafii'nin muhalif ile diyaloğu içerisinde geçmektedir. Kimi alimler bu muhalifin Imam Muhammed olduğunu zikrederler. Usule dair okuma yapmak isteyenlerin kitaba müracaat etmeden önce daha kolay anlaşılır kitapları okuyarak temel bilgi edinmeleri faydalı olacaktır. Allah Ulemadan razı olsun. (Yunus)

Hukuk ya da İlahiyat alanında bilginiz yoksa kitabı anlamakta zorlanabilirsiniz. Fıkıh Usulü alanında yazılmış bir kitap olduğu için alanla ilgisi olanların okuması gereken bir kitap. (Kahveli Kitap)

--reklam--

Er Risale PDF indirme linki var mı?

--reklam--

İmam Şafii - Er Risale kitabı için internette en çok yapılan aramalardan birisi de Er Risale PDF linkidir. İnternette ücretli olarak satılan çoğu kitabın PDFleri bulunmaktadır. Ancak bu PDF'leri yasal olmayan yollarla indirmek ve kullanmak hem yasalara hem de ahlaka aykırıdır. Yayın evlerinin sitesinden PDF satılıyorsa indirebilirsiniz.

Kitabın Yazarı İmam Şafii Kimdir?

Hicrî 150/Miladî 767 yılında Filistin'in Gazze şehrinde doğdu. Babası İdris bir iş için Gazze'ye gitmiş, orada iken vefat etmişti. Dedelerinden biri olan Şafiî İbn es-Sâib'e nisbeten Şafiî olarak bilinir. Soyu Kureyş kabilesinden Abd-i Menâf'ta Hz. Peygamber'in soyuyla birleşir.

Henüz küçük yaşta iken babasını kaybeder. Fakir bir şekilde yaşayan annesi, oğlunu alıp Mekke'ye gitmeğe karar verir. Mekke'de, daha küçük yaşta kendisini ilme veren İmam Şafiî, yedi yaşında Kur'ân-ı Kerim'i; on yaşında da İmam Mâlik'in el-Muvatta' adlı hadis kitabını ezberlemiş ve on beş yaşına geldiğinde, fetva verebilecek bir seviyeye ulaşmıştı.

Bundan sonra yirmi yıla yakın bir süre çölde, Huzeyl kabilesi içinde yaşayarak fasih Arapça'yı ve câhiliye şiirlerini öğrendi. Hatta Asmaî, onun hakkında; "Huzayl'in şiirlerini Kureyş'ten Muhammed b. İdris denen bir genç ile düzelttim" demiştir. Böylece edip ve Arapçada söz sahibi olmuştur.

Akabinde birçok alimden hadis okudu. Mekke valisinin bir tavsiye mektubu ile Medine'ye gitti. Burada İmam Mâlik'e el-Muvatta adlı eserinin tamamını arzetti. Daha sonra tamamen fıkha yönelerek İmam Mâlik'ten Hicaz fıkhını öğrendi. Şafiî'nin eşsiz kavrayış ve üstün zekâsını müşahede eden İmam Mâlik, ona şu anlamlı tavsiyede bulundu: "Muhammed! Allah'tan kork, günahtan sakın; çünkü ben senin büyük bir şahsiyet olacağını ümid ediyorum. Gönlüne Allah'ın koymuş olduğu bu nuru günahla söndürme."

Medine'de İmam Mâlik'ten fıkıh ve hadis ilmi aldı. Süfyan b. Uyeyne'den, Fudayl b. İyâz ve amcası Muhammed b. Şâfi' ve diğerlerinden hadis rivayet etti.

İmam Şâfiî, bu arada çalışmak zorunda olduğu için bir süre Yemen'e gitti. Yemen kâdısı Mus'ab b. Abdillah el-Kureşî orada kendisine resmî bir iş bulmuştu. Bu arada, Halîfe Hârun er-Raşîd Hz. Ali taraftarlarının bir harekâtından korkuyordu. Yemen tarafından yakalanıp getirilen Şiîler arasında -Şiî olmadığı halde- Şâfiî de Medîne'de Halîfe'nin huzuruna çıkarıldı. Suçsuzluğu anlaşılınca Halife onu serbest bıraktırdı ve maddî yardımda bulundu. Sonra H.183 ve 195'te Bağdat'a gitti. Orada Muhammed b. Hasan eş-Şeybânî'den Irak fakihlerinin kitaplarını okudu. Onunla fikir alış verişinde bulundu.

İmam Şâfiî bundan sonra H. 187'de Mekke'de ve 195'te Bağdat'ta İmam Ahmed b. Hanbel (Ö. 241/855) ile buluştu. Ondan Hanbelî fıkhını ve usulünü, Kur'an'ın nâsih ve mensuhunu öğrendi. Bağdad'ta onun eski mezhebinin esaslarını ihtiva eden "el-Hucce" adlı eserini yazdı. Sonra H. 200'de görüşlerinin en çok yaygınlaşacağı Mısır'a gitti. 204/819'da Receb'in son cuma günü Mısır'da vefat etti ve orada defnedildi.

--reklam--

İmam Şafii Kitapları - Eserleri

  • El-Umm
  • El-Müsned Hadisler
  • Er Risale
  • Sünnet Müdafaası
  • Divan
  • Kitabü's-Sünen
  • el-Fıkhu'l Ekber

--reklam--

İmam Şafii Alıntıları - Sözleri

  • Köpek ile domuz dışında hiçbir canlı şey necis değildir. (El-Umm)
  • İmam Şafiî rahimehullah’dan: Akıl ve edeb sahibine rahat yok oturmakta Bırak memleketi, garib ol, sefere çık Ayrıldıklarına bedel bulacaksın karşılık Ve gayret et, gayrettir hayatın tadı Suyu durgunluk bozar; aksa temizdir, pislenir durursa Avlanamazdı aslanlar ayrılmasa Ve isabet etmezdi ok yayından çıkmasa Arab’ı Acem’i bıkardı tüm insanlar Güneş yörüngesinde çakılıp kalsa. Buhur dalı ağacında bir cins odundur Altın toprak gibidir yerinden oynamasa Kim gurbete çıksa ona arzu duyulur Kim gurbete çıksa altın gibi aziz olur. (Sünnet Müdafaası)
  • İmam Şafii Ra : Eğer Allah'a olan itaatine yardımcı olacak bir arkadaşın varsa onlara sıkıca sarıl. (el-Fıkhu'l Ekber)
  • قَالَ الشَّافِعِيُّ) : حُضُورُ الْجُمُعَةِ فَرْضٌ فَمَنْ تَرَكَ الْفَرْضَ تَهَاوُنًا كَانَ قَدْ تَعَرَّضَ شَرًّا إلَّا أَنْ يَعْفُوَ اللَّهُ كَمَا لَوْ أَنَّ رَجُلًا تَرَكَ صَلَاةً حَتَّى يَمْضِيَ وَقْتَهَا كَانَ قَدْ تَعَرَّضَ شَرًّا إلَّا أَنْ يَعْفُوَ اللَّهُ. “Cumaya gitmek farzdır. Kim farzı tembellikten dolayı terk ederse –Allah’ın affetmesi hariç- şerle (azapla) karşılaşır. Nitekim bir adam bir namazı vakti çıkıncaya kadar terk ederse –Allah’ın affetmesi hariç- yine şerle karşılaşır.” (El-Umm)
  • ..ölüme engel ilaç yoktur. (Divan)
  • İnsanları memnun etmek, ulaşılması imkansız bir hedeftir. (El-Umm)
  • Sizden biriniz bir bahçeye girse oradan yiyebilir fakat elbisesine bir şey doldurmasın. (El-Umm)
  • "وَأحِبُّ كثرةَ الصَّلاةِ عَلَى النَّبيِّ -صلَّى اللهُ علَيهِ وسَلَّم- فِي كلِّ حَالٍ، وأنَا فِي يَومِ الجُمُعةِ ولَيْلتِها أشدُّ اسْتحبَابًا ".. - الإمَامُ الشَّافعي “Allah Rasulune ﷺ her hâldeyken salât etmeyi severim. Cuma günü ve gecesinde salât etmek ise daha da şiddetli bir mustehaptır.” (El-Umm)
  • İnsanların dilinden salim kalamaz kimse Hatta tertemiz peygamber olsa bile. (Divan)
  • İmam Şafiî rahimehullah ilmin Kur’an, hadis ve fıkha has olduğunu şöyle belirtmiştir: “Kur’an, hadis ve fıkıh ilmi dışında Bütün ilimler mesguliyettir Gerçek ilim içinde “haddesenâ” geçen ilimdir Bunların dışındakilere gelince Şeytanın vesvesesinden ibarettir.” (Sünnet Müdafaası)
  • "O gün bir takım yüzler Rabbine bakıp parlayacaktır." El-Kıyame, 22-23 (el-Fıkhu'l Ekber)
  • İmâm Şâfîi (rahimehullah) der ki: “Cumaya gitmek farzdır. Kim farzı tembellikten dolayı terk ederse –Allah’ın affetmesi hariç- şerle (azapla) karşılaşır. Nitekim bir adam bir namazı vakti çıkıncaya kadar terk ederse –Allah’ın affetmesi hariç- yine şerle karşılaşır.” (El-Umm)
  • Peygamberin sünnetindeki her şey, Allah'ın kitabındaki hükümler hakkında bir beyandır. (el-Fıkhu'l Ekber)
  • Tıpkı İmam Şâfiî'nin, İmam-ı Azam Ebu Hanife için; "İnsanlar fıkıhta Ebu Hanife'nin ailesi sayılır." dediği gibi. (Divan)
  • وَالْإِجْمَاعُ حُجَّةٌ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ لِأَنَّهُ لَا يُمْكِنُ فِيهِ الْخَطَأُ. İmâm eş-Şâfi'î (rah) dedi ki; İcmâ herşey de huccettir. Çünkü onda (icmâda) hata olması mümkün değildir. (El-Umm)
  • • İstediğin olur, istemesem de İstediğim olmaz, sen istemezsen • (Divan)
  • Ilimdeki dereceleri yönüyle insanlar sınıf sınıftır ve onların ilim bakımından mevkileri, (Kur'an) ilmindeki derecelerine göredir. (Er Risale)
  • Allah'ın kitabında Müslümanlardan birinin karşılaşacağı herhangi bir hadisenin hükmünü doğru olarak gösterecek bir delil mutlaka vardır. (Er Risale)
  • وَالْإِجْمَاعُ حُجَّةٌ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ لِأَنَّهُ لَا يُمْكِنُ فِيهِ الْخَطَأُ. İmâm eş-Şâfi'î rahîmehullâh dedi ki; İcmâ herşey de huccettir. Çünkü onda (icmâda) hata olması mümkün değildir. (El-Umm)
  • İmam Şafiî’ye göre, sünnetin tespiti ancak Peygamber aleyhisselam’dan gelen haberler ile mümkündür. (İhtilafu’l hadis, s. 12; Beyhaki, Ma’rife.) Çünkü Allah, sünnete tabi olmamızı istemişse, ona ulaşma yolunu da bize göstermiş olmalıdır. O halde Rasulullah’ı görmemiş olan nesillerin sünneti tespit edip, Rasulullah’ın verdiği emirlere uymaları için, ona isnâd edilerek rivayet edilen haberlerden başka bir yolları yoktur. Bu haberlerin kabulu, Rasulullah’tan gelen sünnetlerin kabulu konusundaki Allah’ın emrine dayanmaktadır. (El-Umm) (Sünnet Müdafaası)