Kitap Künyesi

Yazar: Ziya Kazıcı

Yayın Evi: Çamlıca Yayınları

İSBN: 9789758646050

Sayfa Sayısı: 368

--reklam--

Hz. Muhammed'in Aile Hayatı ve Eşleri Ne Anlatıyor? Konusu, Ana Fikri, Özeti

Hz. Peygamber’in aile hayatını ve onun aile fertleri ile olan münasebet erini anlatan bu eser, temel kaynaklara dayanılarak kaleme alınmıştır. İslam’dan önceki din ve sistemlerde kadının durumu ele alındıktan sonra İslam’da kadın konusu işlenmiştir Bundan sonra da “Ummehatu’l-Mü’minin” denilen müminlerin annelerinin biyografileri ve onların Hz Peygamberle nasıl ve niçin evlendikleri anlatılmıştır.

Hz. Peygamber, gençlik hayatının en hararetli çağında ve henüz peygamberliğin gelmediği bir dönemde, Asya Kıtası’nın hemen hemen en sıcak bölgesi olan Mekke şehrinde 25 yaşına kadar hemşehrilerinin arasında iffet, şeref ve namusun en yüksek temsilcisi olarak biliniyordu. Böyle bir bölgede, her türlü cahili adetlerin kötülüklerinden korunan genç Muhammed, ömrünün yirmi beşinde, kendisinden 15 yaş büyük ve başından iki evlilik geçmiş olan bir hanımla evlendi. O, yirmi beş yılını bu hanımla geçirdi. Resulullah, onun sağlığında başka bir kadınla evlenmedi. Halbuki o dönemde, memleketin örf ve gelenekleri, başka kadınlarla evlenmeye müsait idi.

Hz. Peygamber, farklı sebeplere bağlı olarak birden fazla kadınla evlenmek zorunda kalmıştı. Bunun içindir ki, onun, reisi bulunduğu ailede, değişik yaş, bilgi, kültür ve anlayışlara sahip kadınlar bulunuyordu. Onun, Medine döneminde birçok kadınla evlenmesinin dini, sosyal, ekonomik ve ahlaki sebepleri vardı. Nitekim bu evliliklerin bir kısmı (Cüveyriye, Safiyye ve Marie’nin evliliklerinde olduğu gibi) barışı ve dolayısıyla İslam’ın yayılmasını sağlamak içindi. Bir kısmı da kendine olan bağlılığı, akrabalık bağları ile kuvvetlendirmek gayesini güdüyordu. (Aişe, Hafsa ve Zeyneb’in evliliklerinde olduğu gibi). Bir kısmı da yardım ve koruma amaçlı idi (Sevde, Ummü Habibe ve Ümmü Seleme’nin evlilikleri).

Bir aile reisi olarak Hz. peygamber, bütün hanımlarına karşı iyi davranır ve hanımlarına karşı iyi davranmayı, iyi bir Müslüman olmanın ölçüsü olarak kabul ederdi Bu konuda o Hayırlımız, ailesi için hayırlı olandır. Ailesine karşı en hayırlımız ise benim” derdi.

--reklam--

Hz. Muhammed'in Aile Hayatı ve Eşleri Alıntıları - Sözleri

  • İslam, hakları erkeklere, vazifeleri de kadınlara ayırmış değildir. Her iki cinsi de hak ve vazife sahibi yapmıştır.
  • (Batı) hiçbir ilgisi olmadığı halde bir sanayi mamülünün yanına bir kadın resmi koyup reklamcılığa başladı. Bu arada erkeğin kadına karşı olan zaafını da istismar etti. Böylece HEM KADINI İFFETTEN UZAKLAŞTIRDI, HEM DE MALINI SATTI. Halkın mala olan ihtiyacı ile erkeğin kadına olan zaafını birleştirdi.
  • Namaz kılmak veya oruç tutmak isteyen bir Müslüman, başını yerden kaldırıp gökleri araştırmak, ay ve güneşin hareketini takip etmek zorundadır. Böylece basit de olsa bir astronomi bilgisine, zekat vermek isteyen bir başkası, matematik bilgisine, hacca gitmek veya namaz için kıble yönünü bulmak isteyen bir diğeri de coğrafya bilgisine sahip olma zaruretini duyar. (Okuyucu görürüşü: Müslümanların neden hiçbir teknoloji geliştiremedikleri bu basit benzetme de gizlidir.)
  • Evlenmekten kaçınan ve cinsi arzusunu tatmin etmek isteyen bir erkek, herhangi bir kadınla bu arzusunu yerine getirecektir. Bu da kadını anne olma şeref ve şansından uzaklaştırmış olur. (Okuyucu notu: Kadının cinsel arzusu yok mudur?)
  • Bir hastalığa yakalanmış olan bir kadını boşamak, ikinci bir kadının ona vereceği ezadan daha ağır olsa gerekir. Probleme erkek açısından baktığımız zaman daha farklı durumlarla karşılaşırız. Zira hasta olan veya erkeğin cinsi arzusunu yerine getiremeyen bir kadına karşı erkek nasıl davranmalıdır? Ya hayatının sonuna kadar perhize girecektir ki, bu da insanın yaratılışına aykırıdır veya dışarıdan başka çarelere başvuracaktır. (Okuyucu Notu: Çok eşliliğin alt yapısı nasıl oluşturuluyor. Erkeğin hasta olma durumunda kadın da ikinci bir eş ile evlenemez mi?)
  • Cahiliye döneminin bir adeti, evlatlığın, öz evlat gibi sayılması idi. Evlatlık, öz evladın bütün haklarına sahip olurdu. İslamiyet bu geleneği kaldırdı. Kur'an-ı Kerim, evlatlığın dul kalan zevcesini nikahlamayı manevi babalara helal kıldı.
  • Kadının Cennete gidebilme yolunu da çok basitleştiren Allah elçisi, ''Kocası kendisinden razı olarak ölen kadın, Cennet''liktir. diyerek bu yolun kapısını sonuna kadar açmıştır. (Okuyucu Notu: Bir kadın ağzı ile kuş tutsa eğer kocası memnun değilse, cennet yolları kapalı.)
  • Aişe validemiz, kendisiyle oynadığı bebeklerinin bulunduğunu, bazen komşu olan arkadaşlarının da yanına geldiğini ve onlarla birlikte oynadıklarını anlatır. Peygamber'in ise bunlara engel olmaya ve onları yasaklamaya kalkışmadığını, aksine bu hususta kendilerine yardımcı olduğunu söyler. (Okuyucu Notu: Bebekleriyle oynayan bir çocuğu akşam yatağa almak nasıl bir düşüncedir?)
  • Sevde, Peygamber'in gönlünün, kendisi ile mukayese edildikleri zaman çok genç ve güzel olan hanımları ile bulunduğunu biliyordu. Buna rağmen bu kadın, yeme, içme, giyim ve mesken gibi maddi konularda diğer hanımlarından aşağı kalmayacak imkanlara sahipti. Bununla beraber gönül işinde o derecede bir imkana sahip değildir. Peygamber bu durumdan memnun değildi. Bu duruma en iyi çare onu boşamak olacaktı.
  • Gerek sahih hadis kaynaklarından, gerekse diğer temel kaynaklarda, Hz. Aişe'nin evlilik yaşının altı olduğu kesinlik kazanmış gibi görünmektedir.
  • Müslümanlardan biri bir bela ve musibete uğrar da ‘innâ lillâhi ve innâ ileyhi râciûn’ (Biz, Allah’a aitiz ve tekrar O’na döneceğiz) der. Sonra da ‘Ey Allahım, uğradığım bu musibetin ecir ve mükafatını ihsan et. Beni, ondan daha hayırlısına nail et.’ derse Allah onun duasını kabul eder.” (İbn Hanbel, Müsned, IV, 278)
  • Ebû Lübabe’nin tevbesinin kabul edildiğine dair olan ayet (Tevbe,102) Rasulullah’a, Hz.Ümmü Seleme’nin evinde iken bir seher vakti nazil oldu.
  • Zeyneb b. Cahş: -“Ben kulağımla gözümü, işitip görmediğim her şeyden muhafaza ederim. Allah’a yemin ederim ki ben Aişe hakkında hayırdan başka bir şey bilmem.”

--reklam--

Hz. Muhammed'in Aile Hayatı ve Eşleri İncelemesi - Şahsi Yorumlar

Genelde İslam tarafgirliği düşüncesi ile yazılmış kitaplarda İslam: İnsanlar arasında barış, sevgi ve adaleti yerleştirmek üzere gönderilen, ırk, asalet ve cinsiyete bağlı üstünlük ve ayrıcalığa yer vermeyen bir din olarak anlatılır. Ancak bütün bu söylenenler koca bir yalandan başka bir şey değildir. İslam savaş dinidir. İslam'da adalet yoktur. Irk ayrımı yapar. Cinsiyet ayrımı yapar. Benim bu tür kitapları okumaktaki amacım, satır aralarında sıkıştırılan gerçekleri yakalamak. (caner akcan)

--reklam--

Hz. Muhammed'in Aile Hayatı ve Eşleri PDF indirme linki var mı?

--reklam--

Ziya Kazıcı - Hz. Muhammed'in Aile Hayatı ve Eşleri kitabı için internette en çok yapılan aramalardan birisi de Hz. Muhammed'in Aile Hayatı ve Eşleri PDF linkidir. İnternette ücretli olarak satılan çoğu kitabın PDFleri bulunmaktadır. Ancak bu PDF'leri yasal olmayan yollarla indirmek ve kullanmak hem yasalara hem de ahlaka aykırıdır. Yayın evlerinin sitesinden PDF satılıyorsa indirebilirsiniz.

Kitabın Yazarı Ziya Kazıcı Kimdir?

1945 Yılında Şanlıurfa Bozova Karacaviran’da doğdu. 1965 yılında Kahramanmaraş İmam-Hatip Okulu’nu, 1969 yılında da İstanbul Yüksek İslam Enstitüsü’nü bitirdi. Mezuniyetinden sonra Isparta İ.H.L.’ne öğretmen olarak atandı. Askerlik görevini yaptıktan sonra tayin edildiği Kandıra Lisesi’nde öğretmen ve yönetici olarak çalıştı. Fakültemizdeki görevine YİE döneminde 1974 yılında asistan olarak başladı. Bu Enstitü’ye 1977 yılında öğretim üyesi ve müdür yardımcısı olarak atandı. 1983 yılında Atatürk Üniversitesi İslamî İlimler Fakültesi’nde ‘Osmanlılarda İhtisab Müessesi’ adlı doktora tezini verdi. 1987 yılında doçent, 1993 yılında da profesör ünvanını aldı.

--reklam--

Ziya Kazıcı Kitapları - Eserleri

  • Hz. Muhammed'in Aile Hayatı ve Eşleri
  • İslam Medeniyeti ve Müesseseleri Tarihi
  • Osmanlı'da Toplum Yapısı
  • Osmanlı'da Eğitim Öğretim
  • Anahatlarıyla İslam Eğitim Tarihi
  • Sultan Abdülhamid ve Dönemi : Osmanlı Devleti
  • Osmanlı'da Vakıf Medeniyeti
  • Uçbeyliği'nden Devlet -İ Aliyye'ye Osmanlı
  • Müslüman-Hıristiyan İlişkileri Tarihi
  • Hıristiyanlık
  • Osmanlı'da Yerel Yönetim
  • Misyonerlik ve Tebliğ Açısından İncil-Kur'an
  • İslam Kültürü ve Medeniyeti
  • Anahatları ile İslam Eğitim Tarihi
  • Unutulan Medeniyet Osmanlı
  • Osmanlı Devleti Tarihi
  • Osmanlı'da Vergi Sistemi
  • İslami ve Sosyal Açıdan Vakıflar
  • Osmanlı Medeniyeti Tarihi
  • Osmanlı Kültüründe Hz. Peygamber

--reklam--

Ziya Kazıcı Alıntıları - Sözleri

  • Ahilik, fütüvvet teşkilatının Anadolu’da aldığı bir biçim olarak yorumlanır. (İslam Medeniyeti ve Müesseseleri Tarihi)
  • Emevi halifeleri döneminde eğitim için genel ve kararlaştırılmış bir sistem bulunmuyordu. (Anahatlarıyla İslam Eğitim Tarihi)
  • Ekin (ziraat) ve onun vasıtası ile elde edilen maddeler, insanların yaşamalarını sağlayan hayati gıdalar olduğu gibi kültür kavramına giren unsurlarda da bu şekilde hayatî önemi haiz unsurlar bulunmaktadır. (İslam Medeniyeti ve Müesseseleri Tarihi)
  • Bu arada haremin Osmanlılarla birlikte ortaya çıkmadığını işaret eden bir yazar şunları söylemektedir: ”Harem denildiğinde akla önce Osmanlı İmparatorluğunu getiren batı nedense diğer ülkelerde olup biteni çıkarları nedeniyle sessiz kalmış ve sömürgeci bir tavırla diğerlerinin harem hayatını ve buna bağlı olarak gelişen esir ticaretini görmezlikten gelmişti. Oysa harem ne Türk ne de Osmanlı kaynaklı idi. Harem Osmanlılardan önce Emevîler’de, Abbasiler’de, İran ve Bizans,ta vardı (Osmanlı'da Toplum Yapısı)
  • Aişe validemiz, kendisiyle oynadığı bebeklerinin bulunduğunu, bazen komşu olan arkadaşlarının da yanına geldiğini ve onlarla birlikte oynadıklarını anlatır. Peygamber'in ise bunlara engel olmaya ve onları yasaklamaya kalkışmadığını, aksine bu hususta kendilerine yardımcı olduğunu söyler. (Okuyucu Notu: Bebekleriyle oynayan bir çocuğu akşam yatağa almak nasıl bir düşüncedir?) (Hz. Muhammed'in Aile Hayatı ve Eşleri)
  • Kadının Cennete gidebilme yolunu da çok basitleştiren Allah elçisi, ''Kocası kendisinden razı olarak ölen kadın, Cennet''liktir. diyerek bu yolun kapısını sonuna kadar açmıştır. (Okuyucu Notu: Bir kadın ağzı ile kuş tutsa eğer kocası memnun değilse, cennet yolları kapalı.) (Hz. Muhammed'in Aile Hayatı ve Eşleri)
  • İnsanın, bütün ihtiyaçlarına cevap veren İslâm Dini, onun çeşitli şekillerde maruz kalabileceği maddî sıkıntıları da ortadan kaldırmak üzere emirler vermiştir. Bu açıdan bakıldığı zaman İslâm, başka hiç bir din veya felsefî görüşle mukayese edilmeyecek kadar ilerdedir. Daha ilk kuruluş yıllarında ve Mekke’li müşriklerin bütün baskılarına rağmen Müslümanlar birbirleriyle kenetlenip yaşamaya çalışıp ve birbirlerine yardımcı oluyorlardı. İhtiyaç içinde bulunanlara yardım etmenin, İslâm’m önemli prensiplerinden biri olduğunu bilen Müslümanlar, bu yolda bütün varlıklarını harcamayı bile göze alıyorlardı. Nitekim İslâm tarihinin sayfaları bu şekilde harcamalarda bulunanların isimleri ile dolu bulunmaktadır. İslâm’ın en önemli şartlarından biri olan Zekât, bu anlayışın Cenab-ı Hakk tarafından ibâdetleştirilmiş şeklinden başka birşey değildir. Hz. Peygamberin “dinin ölçü ve belirtisi” olarak kabul ettiği Zekât, İslâm toplumunda çeşitli sebeplerden dolayı sıkıntıya düşmüş olan yoksullara yardım edip onları tekrar cemiyetin normal bir ferdi haline getirmek içindir. (Unutulan Medeniyet Osmanlı)
  • Kendilerinden bahs ederken, hatıralarının hafızamızda birer hikâye ve menkıbe gibi canlandığı ilk Müslümanlar, bu rahmet bulutunun boşalttığı sudan, kana içmişlerdi. Göğün, yeryüzüne son hediyesi olarak gönderilen bu rahmet sayesinde insanlar, madde ve menfaatin esiri olmaktan kurtulup, ruhî bir zevkin sırrına erdiler, Yasir ailesi, maddî bedenlerinin yok olması pahasına bu zevkin tadını çıkarmaktan geri kalmadı. Efendisi tarafından kızgın kumlar üzerine yatırılan Bilal, bu zevkin tadına erdiği için durmadan “Allah bir” diyordu. Mekke’de zenginleşen demircinin sırtına kızgın demirler yapıştırılırken o, bu zevki daha çok tatmak için putlarla alay ediyor ve “Allah bir” diyordu. “Muhammed’i benden başkası öldüremez” deyip yalın kılıç yola çıkan Hattab’ın oğlu koca Ömer, bu rahmet suyundan içtikten sonra, birçok kimsenin gizlice Mekke’yi terk ettiği hicret esnasında o, Kâbe’ye giderek Kureyş topluluğuna “Ben Medine’ye hicret ediyorum. Karısının dul, çocuklarının yetim, anne ve babasını evlatsız bırakmak isteyen varsa arkama düşsün” diyordu. Dillere destan cömertliği ile Hz. Ebubekir, bütün malını Allah yolunda sarf ederken bu rahmet kaynağından kana kana içiyordu. Vücudundaki, demir parçasının namazda çıkarılabileceğini, aksi takdirde acısına dayanamayacağını söyleyen Hz. Ali’nin, Allah huzurunda vücudunu, benliğini ve her şeyini unutacak derecedeki huşu’u, bu rahmetten kaynaklanıyordu. Gerekirse iki hanımından birini boşayıp Mekke’li Müslüman kardeşine (muhacir) nikâhlatmayı isteyecek kadar cömertlikte ileri giden Medine’li (ensar) , bu sırrın zevkini tadıyordu. Harpte, bir hurma tanesini yiyecek kadar zamanı çok bulan sahabi, bu zevki tattığı için düşman üzerine atılıyor, savaşıyor, vuruyor, öldürüyor veya şehid oluyordu. (Unutulan Medeniyet Osmanlı)
  • Cahiliye döneminin bir adeti, evlatlığın, öz evlat gibi sayılması idi. Evlatlık, öz evladın bütün haklarına sahip olurdu. İslamiyet bu geleneği kaldırdı. Kur'an-ı Kerim, evlatlığın dul kalan zevcesini nikahlamayı manevi babalara helal kıldı. (Hz. Muhammed'in Aile Hayatı ve Eşleri)
  • Zeyneb b. Cahş: -“Ben kulağımla gözümü, işitip görmediğim her şeyden muhafaza ederim. Allah’a yemin ederim ki ben Aişe hakkında hayırdan başka bir şey bilmem.” (Hz. Muhammed'in Aile Hayatı ve Eşleri)
  • DÅRU'L-HADİSLER Hz. Peygamberin söz, fiil ve takrirlerinden ibaret olan Hadis tedris ve tetkiklerine tahsis edilmiş olan bu medreselerin ilki Haleb Atabeklerinden Nureddin Mahmud b. Zengi (541-569/1146-1174) tarafından Şam'da açılmış olup kurucusunun lakabına nisbetle en-Nuriyye» adiyle anılmıştır. Bunların ikincisi Musul'da açılmıştı. Daha sonraları da pek çok yerde bu medreseler açılmışlardı. Bu arada, Anadolu'da da benzer müesseselerin açıldığı görülmektedir. Nitekim, Anadolu Selçuklularının meşhur veziri Sahib Atà Konya'da Ince Mináre Daru'l-Hadisi'ni, İlhanlı veziri Şemseddin Cüveyni ise Sivas'ta Çifte Minare Dåru'l-Hadisini tesis etmişlerdir. (Anahatları ile İslam Eğitim Tarihi)
  • Sevde, Peygamber'in gönlünün, kendisi ile mukayese edildikleri zaman çok genç ve güzel olan hanımları ile bulunduğunu biliyordu. Buna rağmen bu kadın, yeme, içme, giyim ve mesken gibi maddi konularda diğer hanımlarından aşağı kalmayacak imkanlara sahipti. Bununla beraber gönül işinde o derecede bir imkana sahip değildir. Peygamber bu durumdan memnun değildi. Bu duruma en iyi çare onu boşamak olacaktı. (Hz. Muhammed'in Aile Hayatı ve Eşleri)
  • Osmanlı döneminin, tarih, medeniyet veya müesseseleri üzerinde çalışmak isteyen bir kimsenin, her şeyden önce o dönemde kullanılan alfabeyi bilmesi gerekir. Böyle bir ifade kullanıyoruz çünkü günümüzde pek çok kişi, bu alfabe ve hele arşiv belgelerinin dilini anlamadan tarih yazmaya kalkışıyor. Belli bir gaye ve ideolojiye göre yazılan bu neviden eserler, bazı kesimler yanında revaç bulmaktadır. Aslında bu neviden eserlere bir anlamda tarihî roman demek gerekir. Osmanlı alfabesi sayesinde, Osmanlı döneminden kalma yazma veya matbu eserler okunup anlaşılabilir. İş bununla da bitmiyor, zira Osmanlı dönemi demek, bir anlamda arşiv belgeleri demektir. Devlet kayıt ve yazışmaları dediğimiz bu belgeler, hemen her sahada bilgi edinmemize yardımcı olurlar. İşte bunun için arşiv belgelerine dayanmayan bir Osmanlı çalışması da eksik olmakla karşı karşıyadır. Bununla beraber Osmanlı araştırmaları, sadece arşiv belgelerine değil, daha başka kaynaklara da muhtaçtırlar. Bu kaynaklardan bazılarının isimleri şöyledir: Devlet Kayıt ve Yazışmaları (Arşiv belgeleri) , Kanunnâmeler, Şer’iyye Sicilleri, Vakfıyeler, Tarihler, Vekayinâmeler, Salnâmeler, Siyâsetnâmeler, Tereke Defterleri, Tahrir Defterleri, Seyahatnâmeler, Tarik Defterleri, Hâtıralar, Kitâbeler. Teşrifatnâmler, Tabakat ve Biyografi Kitapları. (Unutulan Medeniyet Osmanlı)
  • Ebû Lübabe’nin tevbesinin kabul edildiğine dair olan ayet (Tevbe,102) Rasulullah’a, Hz.Ümmü Seleme’nin evinde iken bir seher vakti nazil oldu. (Hz. Muhammed'in Aile Hayatı ve Eşleri)
  • Sultan III. Mehmed'in cülusundan (1595) itibaren şehzadelerin fiilen sancağa gönderilme usulü tamamen terk edildi. Bundan sonra şehzadeler adeta Harem'e hapsedildiler. (Bu arada Osmanlı'da Harem Batılı oryantalistlerin uydurduğu şekliye ve dizilerde gösterildiği gibi Padişahların gönül eğlendirdiği bir kurum kesinlikle değildir. Orada hatunlara ve Enderunlulara eğitim verilmekteydi.) XVII ve XVIII. asırlarda Topkapı Sarayı'nın Harem kısmında "Şimşirlik" denilen dairede hayatlarını geçiren şehzadelerin şahsiyetleri tam gelişememiş, ilim ve kültür bakımından zayıf kalmışlardı. (Sultan Abdülhamid ve Dönemi : Osmanlı Devleti)
  • Sultan III. Mehmed'in cülusundan (1595) itibaren şehzadelerin fiilen sancağa gönderilme usulü tamamen terk edildi. Bundan sonra şehzadeler adeta Harem'e hapsedildiler. (Bu arada Osmanlı'da Harem Batılı oryantalistlerin uydurduğu şekliye ve dizilerde gösterildiği gibi Padişahların gönül eğlendirdiği bir kurum kesinlikle değildir. Orada hatunlara ve Enderunlulara eğitim verilmekteydi) XVII ve XVIII. asırlarda Topkapı Sarayı'nın Harem kısmında "Şimşirlik" denilen dairede hayatlarını geçiren şehzadelerin şahsiyetleri tam gelişememiş, ilim ve kültür bakımından zayıf kalmışlardı. Bununla beraber XVIII. asrın sonlarında şehzadeler, tekrar serbest hareket eder olmuş ve devlet işleriyle ilgilenir olmuşlardı. (Sultan Abdülhamid ve Dönemi : Osmanlı Devleti)
  • Birgün Alparslan Nizamülmülk ile Nisabur'da caminin kapısında üstü başı perişan gençleri görünce bunların kim olduklarını ve niçin böyle bir durumda bulunduklarını sormuş, vezir de ona ''bunlar, insanların en şereflileri olup, dünya zevki bulunmayan ilim talibleridir.'' Cevabini vermiş. Bunun üzerine şıktan, bunlara bir yurt inşa edilmesini ve maaş bağlanmasını emretmiş. (Anahatlarıyla İslam Eğitim Tarihi)
  • İnsan fıtratında mevcud olan yardımlaşma hissi, şüphesiz ki insanlık tarihi kadar eskidir. Bu his, dinî emir ve hükümlerle birleşince daha bir kuvvet kazanır. İslâm ülkelerinde vakıfların, asırlarca büyük bir fonksiyon icra etmesinin sebebini burada (dinî his) aramak lâzımdır. Çünkü “İnsanların en hayırlısı, insanlara faydalı olan, malın en hayırlısı, Allah yolunda harcanan (başka bir ifade ile vakfedilen), vakfın en hayırlısı da insanların en çok duydukları ihtiyacı karşılayandır” prensibinin mânasını çok iyi bilen Müslümanlar, bu yolda birbirleri ile âdeta yarış edercesine vakıf eserler kurmuşlardır. Kişinin, kendine ait bir malı sırf Allah rızası için kendi mülkiyetinden çıkarma diyebileceğimiz vakıf geleneği Islâm dünyasında o kadar yaygın bir hal aldı ki, başta hükümdar ve aileleri olmak üzere ; malî imkâna sahip pek çok Müslüman'ını yukarıda temas edilen hadiste belirtilen müjdeye nail olmak için bütün imkânlarını kullanma gayretine düştüğü görülür. Bu anlayıştan hareketledir ki, İslâm âleminde sâdece insanlar için değil, hayvanlar için de vakıflar kuruldu. İnsanın, gıda, saglık, ibâdet, egitim, ulaşım, ticaret vb. gibi daha nice ihtiyaçları hep vakıflara karşılanır oldu. Bunun içindir ki özellıkle Osmanlı döneminde hangi sahaya el atarsak atalım orada karşımıza bir vakfın çıktığını görürüz. Nitekim vakıf eserlere bakıldığı zaman onların şu kısımlara ayrıldığını görmek mümkündür: dini saha ile ilgili olanlar, eğitimle ilgili olanlar, sivil ve askeri konularla ilgili bulunanlar, ekonomik saha ile ilgili bulunanlar, sosyal saha ile ilgili olanlar, su tesisleri ile ilgili olanlar, spor tesisleri ile ilgili olanlar. Bunlardan başka, makbereler (mezarlıklar) , zayıf hayvanların atlaması için çayır ve meralar, hasta veya uçamayan göçmen kuşlara kışın bakmak, yaşlı ve çalışamaz durumdaki hamallara yardım, köle ve cariyelerin azad edilmesi için para yardımında bulunmak, kırdıkları kapkacağın benzerini almak ve böylece efendileri tarafından azarlanmaktan kurtulmaları gayesiyle hizmetçilere yardım için kurulan vakıflar, çocuklar için oyuncak vakıfları, fakirlere bayramda elbise almak ve fakir kızlara çeyiz parası sağlamak için kurulan vakıflar. Burada kısaca isimlerini verdiklerimizden başka daha nice vakıf kuruldu. Bütün bunlar, zengin olan Müslümanların kendi malları ile başkasına yardım için baş vurduğu çarelerden birkaçıdır. (Unutulan Medeniyet Osmanlı)
  • Osmanlı Devleti’nde, sosyal (ictimaî) yardımlaşmayı sağlayabilmek ve halka yardımcı olma hususunda çeşitli zamanlarda hastahane, han, kervansaray, çeşme, sebil ve imâret (aş evi) gibi bir çok müessese meydana getirilmiştir. Buralarda tedavi olmak, konaklamak veya yararlanmak için başvuranlara her türlü hizmet, karşılıksız olarak yapılır. Bu müesseselerdeki hizmetin bedeli de onların bânisi olan kimselerce kurulmuş bulunan vakıflardan sağlanırdı. Bu sâyede, fakir ve yoksul halk ile yolcular, hayatlarını normal şartlar altında idâme etme imkânlarına kavuşabiliyorlardı. Hâlâ bugün bile, memleketimizin birçok yerinde, bizimle birlikte yabancıların da hayranlık nazarlarını celb eden sayısız han, kervansaray, tarihî hastahane ve çeşmeler gibi eserler bulunmaktadır. Han ve kervansaraylara gelen yolculara üç gün için her türlü hizmet, karşılıksız olarak verilirdi. Bunlara yemek verildiği gibi çamaşırları da yıkanırdı.ı Gerek misafirin kendisinin, gerekse hayvanının hastalığında tedavisi cihetine gidilirdi. Böylece hem kendisine, hem de hayvanına en güzel şekilde muamele edilerek, mümkün mertebe yolculuğun verdiği sıkıntı giderilmeye çalışılırdı. Bütün bu hizmetler, o han veya kervansarayın kurucusu tarafından yapılmış bulunan vakıflarca karşılanırdı. Bu hizmetler, vakfın vakfiyesinde yazılı olurdu. Herkes buna uymak zorunda idi. (Unutulan Medeniyet Osmanlı)
  • “Ey güzel görüşlü, sirke bile balla düşüp kalkarsa baş ağrısına ilaç olur.” (İslam Medeniyeti ve Müesseseleri Tarihi)