Kitap Künyesi

Yazar: Server Tanilli

Yayın Evi: Adam Yayınları

İSBN: 9789754185010

Sayfa Sayısı: 273

--reklam--

İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi? Ne Anlatıyor? Konusu, Ana Fikri, Özeti

Son yıllarda hemen hemen bütün Müslüman ülkeler, şeriatçı akımlarla çalkalanıyor. Kimi yerde iktidara da geçmiş bu akımların mesajında, din ve inanç özgürlüğü ile yetinmeyip, toplumu, devleti, giderek bireyi, İslama göre yeniden biçimlendirmek var; ve, işin gerçeği, İslam da malzeme veriyor onlara.

Çağımızla ilgisi ne bu mesajın?

Aklın ve bilimin öncülüğü, düşünce ve örgütlenme özgürlüğü, başta emekçilerin ve kadınların olmak üzere temel insan hakları, kısacası uygarlığın ulaştığı vazgeçilmez değerler göz önünde tutulduğunda, neyi temsil ediyor bu akımlar? İslamın uyanışı mı gördüklerimiz? Yoksa, çağını yakalama yolunda XIX. yüzyıldan bu yana hayli mesafeler almış Müslüman dünyanın ilerleyişini durdurmakla kalmayıp, onu daha da gerilere savıp savuracak gericilik rüzgarları mı?

Hangisi?

Türkiye gibi "Aydınlanma" yolunda nice menzillere erişmiş; akılla bilimi tek yol gösterici olarak bellemiş ve, öyle olduğu için de, laik ilkeyi kabul etmiş bir ülke bakımından, daha da yakıcı sorular bunlar.

Türkiye söz konusu olduğunda, demokrasi de gündeme geliyor: Onu, laik zeminden ayrı düşünebilir miyiz? Yoksa demokrasi ile laiklik, etle tırnak gibi birbirine bağlı süreçler mi?

Okuyunuz göreceksiniz.

(Arka Kapak)

--reklam--

İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi? Alıntıları - Sözleri

  • bilim ve felsefe arasında böyle bir zıtlık yoktur. çünkü her ikisi de özgür aklın işlediği konulardır ve dogmalara karşıdırlar. özellikle çağımızda felsefe bilimsel verilerin çok daha geniş sentez potalarında eritilmesidir; öyle olunca felsefe yaşadığımız bu bilim çağında çok daha zorunludur. bilim insanoğluna gerçeği gösteriyorsa felsefe ufuk kazandırıyor. dinci çevrelerin bilimle flört ederken felsefeyi horlamalarının altında yatan bu.
  • Miraç, hicretten bir yıl önce, Muhammed'in peygamberliğini tanıtlamada, büyük çetinliklerle yüzyüze kaldığı bir dönemde olmuştur; mucizesiz peygamber olamayacağından, Muhammed de pek göz alıcı bir örnek koymuştur ortaya. Aslolan bir iddiaydı ve bunu tutturmaktı. Heryıl Recep ayının 27.nci gecesi, milyonla müslüman, milyonlarca hristiyanın, İsa'nın göğe çıkışını kutlaması gibi, Muhammed'in göğe çıkışını Miraç kandili adıyla anar ve kutlar. Bunlar arasında ertesi günü hiçbir şey olmamış gibi akla ve bilime inandıklarını söyleyenler de görülür.
  • Sonra unutmayalım: Tanrının kendisi bizzat tartışma konusudur; tartışma konusu olan birşeyin kelâmı olamaz. Ama Muhammed'in kelâmı olur; çünkü Muhammed'in varlığını tartışmıyoruz.
  • El ifrıki bin yılına doğru yazdığı yergisinde bakınız ne diyor: "Hayır, yoksul kaldığım sürece, Allah'a asla dua etmeyeceğim. Duaları şeyhe, mahzenleri dolup çatırdayan silahlı komutana bırakalım duaları. Ne diye dua etmeliy mişim? Güçlü müyüm? Sarayım, atlarım, has giyisilerim, altından kemerim mi var? Bir tutam toprağım yokken dua etmek iki yüzlülüğün dik alasıdır!
  • Genç içinde yapraklı bir göl, gölgeli bir sesle dergaha katılmak istediğini söyledi. Derviş dalgınlıktan öte gözlerle baktı gence. Birşey söylemeden usulca kapattı kapıyı. Şaşkın kalıverdi tanrı heveskarı. Kısacık, uzunca, bir zaman sonra kapı açıldı. Derviş elinde su dolu bir kova, birşey söylemeden gencin önüne koydu. Sonra bin yıllık bir bilginin karşılığını bulmak için baktı gence. Genç, bu sırrı binlerce yıl önceden biliyormuş gibi incecik bir gülümsemeyle yanı başındaki gül'den bir yaprak kopardı, suyun üzerine bıraktı. Derviş, üstündeki esrara yakışan bir gülümseme, aradığı yanıtı bulmanın sessiz sevinciyle, dergah kapısını ardına kadar açtı. Derviş, harflerin sesiyle büyüyü bozmadan, genci incitmeden "doluyuz" demiştir. Genç, bilgeliği görmüştür, içerdeki dünyayı görmüştür. Kendi sığlığında boğulan dünyadan, doğru yere geldiğine inanmıştır. "Ben taşırmam" demiştir.
  • Okullarda din derslerinin salt varlığı, çocuk içinde ailesi içinde, inanç ve vicdan özgürlüğüne aykırıdır.
  • Din adamı olur, ama aydın din adamı olmaz.
  • Peygamber çeşitli vesilelerle şunları söylüyor: uğursuzluk şu üç şeyde var; karıda, evde ve atta, benden sonra erkekler için kadından daha zararlı bir fitne bırakmadım.
  • Din ezilmiş insanın iç çekişi, taş yürekli dünyanın ruhu.
  • "-yönetenlerin, yönetilenlere devlet yararına söylemesi gerekli kimi yalanlardan biri olarak bakıyordu dine."
  • Bir dil bilgini olan Max muller, dini, "dilin bir hastalığı" sayar. Freud'a göre tanrıların üç ana işlevi vardır. Doğanın yol açtığı dehşeti uzaklaştırmak İnsanın yazgısının acımasızlığı ile barıştırmak Toplu yaşamanın kişiye dayattığı acıları ve yoksunlukları ödünlemek.
  • Özellikle çağımızda felsefe, bilimsel verilerin, çok daha geniş sentez potalarında eritilmesidir; öyle olunca, felsefe, yaşadığımız bu bilim çağında daha da zorunludur. Bilim insan oğluna doğruları gösteriyorsa, felsefe, ufuk kazandırıyor; dinci çevrelerin, bilimle flört ederken felsefeyi horlamalarının altında yatan bu.
  • Kur'an'ın, yetimler ve öksüzlere olanca özenin gösterilmesi hakkındaki ısrarından anlıyoruz ki, Muhammed'in çocukluk ve gençlik yılları acılar içinde geçmiştir.
  • Kökünden kopmuş ve medinilelilere de her bakımdan yük olup bağımlı olmak istemeyen göçmenler, kendilerine açık bulunan bir yola çevirdiler yüzlerini: Kervan soymaktı bu! Bir peygamberin, kendi yandaşlarını alıp kervan soygunlarına götürmesi, bize garip görünebilir bugün; ne var ki, sözünü ettiğimiz halkarın yaşam koşulları ve ahlaki düşünceleri bakımından doğal ve meşru bir uğraştı bu; öyle olduğu içinde, Muhammed bunu uyguladığından dolayı saygınlığını yitirmez.
  • Peygamber, cinlerin başı olarak gösterilen, İbranice "satan" ile Hristiyanlığın iblis'ini de (Zerdüştlük de ehriman) "diabolos" kabul etmiştir. Bunlar İslam'da varlığını sürdüren düpedüz pagan kalıntılarıdır.

--reklam--

İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi? İncelemesi - Şahsi Yorumlar

İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?: Öncelikle şunu belirtmek istiyorum, bu kitap kendisine mürşit olarak bilimi ve fenni rehber edinenlere son derece yol gösterici ve sorgulayıcı bir araştırma ve eleştirilerle insan aklının dogmalardan arınmasına yardım etmek amacıyla hazırlanmış ve yazılmıştır. Dolayısıyla kendisini İslam düşünce ve ideallerine adayıp bunu bir yaşam şekli olarak seçen okuyucuya hitap etmemektedir. Bu kitap inançlı olduğu halde içinde bazı kuşkular yatan okuyucuya deliller sunarak onu aydınlatmak niyetindedir. Dolayısıyla ön yargılı olarak okumak isteyen inançlı okuyucu bu kitaptan kendisi yararına birşey elde edemez. Uzun zamandır bu ve benzeri kitapları takip eden benim gibi okuyucu için doyurucu ve yeterliliği olan bir araştırmadır. Kitabın yeni baskısı olmadığı için ikinci el kitap satan sitelerden uygun fiyatla alıp okuyabilirsiniz. (Kurtuluş Yalçın)

Sevdiğim insanın sahafın birini kırmamak için aldığı kitabı bana hediye edip okumamı istedi. Kitaba bilinçli olarak başlamadım ama hediye olduğu için bitirip yorumumu yapmak istedim. Kitabın ilk bölümleri dinin içeriğine yönelik eleştirileri çok sığ ve saçma buldum. İlerleyen kısımlarda dinin sosyolojik kısmı kadın ile ilgili tespitleri güzeldi. İslamın ilerleyişini bugün neden çağdan koptuğunu çok güzel anlatmış ama dediğim gibi başını beğenmedim. Bana bir şeyler öğretti mi, kesinlikle öğretti sıfır beklenti ile okuduğum bir kitap olmasına rağmen. (Kürşat)

Server Tanilli yazar da okunmaz mı...Muhteşem bir analiz.İslamiyetin ölmemesi için, Müslümanların hemen bu kitabı okuyup köklü bir şekilde reforma sokmaları gerekmekte.Tabii öncelikle " Bizim dinimiz zaten yeni" şeklindeki tıraşı keserek.. (Nietsche'nin Evlatlığı)

--reklam--

İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi? PDF indirme linki var mı?

--reklam--

Server Tanilli - İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi? kitabı için internette en çok yapılan aramalardan birisi de İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi? PDF linkidir. İnternette ücretli olarak satılan çoğu kitabın PDFleri bulunmaktadır. Ancak bu PDF'leri yasal olmayan yollarla indirmek ve kullanmak hem yasalara hem de ahlaka aykırıdır. Yayın evlerinin sitesinden PDF satılıyorsa indirebilirsiniz.

Kitabın Yazarı Server Tanilli Kimdir?

Server Tanilli (d. 1931 - ö. 29 Kasım 2011) Türk yazar, anayasa hukuku profesörü.

1980'den önce Türkiye'de İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nde ve Devlet tatbiki Güzelsanatlar Yüksekokulu'nda "Uygarlık- tarihi" dersi veriyordu. 7 Nisan 1978 günü terör ortamında silahlı saldırıya uğrayıp, belden aşağısı tutmaz oldu. Fransa'ya gidip uzun yıllar Strazburg Üniversitesi'nde çalıştı. 2000 yılında yurda dönüş yaptı ve Cumhuriyet Gazetesi'nde köşe yazıları yayınlandı.

1980 sonrasında düşün ortamını ve özellikle de gençliği etkilemiş olan "Uygarlık Tarihi (1973)", "Devlet ve Demokrasi: Anayasa Hukukuna Giriş" kitaplarını yazdı. "Uygarlık Tarihi" üniversitelerde ders kitabı olarak okutuldu. 2011 yılında Prof. Dr. Server Tanilli evinde yaşamını yitirdi. Karacaahmet Mezarlığı 'na defnedildi.

--reklam--

Server Tanilli Kitapları - Eserleri

  • Uygarlık Tarihi
  • Yüzyılların Gerçeği ve Mirası I
  • Yaratıcı Aklın Sentezi
  • Nasıl Bir Eğitim İstiyoruz?
  • Nasıl Bir Demokrasi İstiyoruz?
  • İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?
  • Yüzyılların Gerçeği ve Mirası 2. Cilt
  • Yüzyılların Gerçeği ve Mirası Cilt III
  • Değişimin Diyalektiği ve Devrim
  • Dünyayı Değiştiren 10 Yıl
  • Yüzyılların Gerçeği ve Mirası Cilt IV
  • Fransız Devrimi'nden Portreler
  • Yüzyılların Gerçeği Ve Mirası V
  • Voltaire ve Aydınlanma
  • Devlet ve Demokrasi
  • Yüzyılların Gerçeği ve Mirası VI
  • Çağdaşımız Victor Hugo
  • Türkiye'de Aydınlanma Hareketi
  • İnsanlığı Nasıl Bir Gelecek Bekliyor?
  • Ne Olursa Olsun Savaşıyorlar
  • Din ve Politika
  • Strasbourg Yazıları
  • Diderot

--reklam--

Server Tanilli Alıntıları - Sözleri

  • Bizans ve Müslüman sanatçıları, süsleme anlayışları bakı­mındanda birbirlerine yaklaşmaktadırlar. Anıtsal heykel ve süs­leme yüksek-kabartma kaybolmuş, çoğu kez ayrıntılı ve aşırı, kimi zaman renkli kimi zaman oyma bir süsleme geçmiştir yeri­ne. Tekrar olacak söyleyeceğimiz: İslâm, canlı varlıkların betim­lemesini yasaklıyordu. Aslında bağnaz bir yorumdu bu, dahası sonradan ortaya çıkmıştı; kaldı ki, İranlı sanatçılar hiçbir zaman uymadılar böylesi bir yasağa. Kuşkusuz, dinsel yapılarda, Allahı insan ya da bir hayvan biçiminde betimlemek söz konusu değil­di; çünkü Allah, tanımı gereği, somut varlıklara üstün bir cev­herdi. Bunun gibi, yaratıkları oldukları gibi canlandırmak da olmuyordu. Ne var ki, Müslüman sanatçı, örneklerini çokça gör­düğümüz gibi, sivil yapılarda, bitki, hayvan dünyasının, hâttâ günlük yaşamı içinde, avda ya da savaşta insanların ona esinlen­ dirdiği her şeyi süslemede kullandı. Aslında, özellikle Yahudi çevrelerde, sanatçı, varlıkları biçimleme eğilimindeydi; Arap dünyasının pek güzel biçimde kullandığı«arabesk» bundan esin­lenmiştir. Aynı eğilim, Bizans sanatçılarının da yabancısı değil­di. Onlar da, tasvir mücadelesinden sonra, tapmaklarda, kutsal kişileri, hatta Tanrıyı betimlemekte duraksama göstermediler. Ne var ki, Kutsal Kitab’ın öykülerini insanîleştirmeye girişecek. olan Batı sanatçılarının tersine, Bizanslı sanatçılar, dogmatik olarak tanımlanmış ve değişmez, İnsanî olmayan ya da insanüs­tü biçimlerde soyut bir teolojiye gittiler. (Yüzyılların Gerçeği ve Mirası 2. Cilt)
  • 1789'da, burjuvaziye karşı soyluları, onların düzenini - yani feodaliteyi- tutmak çağdışı idi. Peki, ya bugün, emekçilere karşı burjuvaziyi tutmak? Sosyalizme karşı kapitalizmi, milli bağımsızlığa karşı emperyalizmi, laikliğe karşı ümmetçiliği, demokrasiye karşı diktatörlüğü, giderek faşizmi tutmak? (Uygarlık Tarihi)
  • Reklamlar, çağın yeni amentüleri. Markalar, çağın yeni kutsal öğretileri. Alışveriş merkezleri yeni tapınaklar. (Yaratıcı Aklın Sentezi)
  • Din ezilmiş insanın iç çekişi, taş yürekli dünyanın ruhu. (İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?)
  • Milliyetçiliğin göstergeleri pek değişiktir ve başlıcalarından biri de, ırkçılıktır: Aşağı ve istilacı diye görülen insanlara karşı sistemli düşmanlık vardır. (Yüzyılların Gerçeği ve Mirası VI)
  • Madem ki maşinizm kötü bir şeydir ve felaketlere yol açıyor, öyleyse yalnız “zekânın düşmanı” değil, işsizlik ve sefaletten de sorumlu olan bu “yeni Prometheus’u zincire vurmak” gerekmez mi? (Yüzyılların Gerçeği ve Mirası VI)
  • Okullarda din derslerinin salt varlığı, çocuk içinde ailesi içinde, inanç ve vicdan özgürlüğüne aykırıdır. (İslam Çağımıza Yanıt Verebilir Mi?)
  • Modern tarihin büyük devrimci yüzyılı XVII. yüzyıldır; XVII. yüzyıldadır ki insan soyunun düşüncesinde köklü bir değişim olmuştur: Galilei, nesnelerin düşüşü kanununu, dinamiğin bu ilk kanununu bulup dile getirdiğinde, gerçekliğin ölçülür, hesaplanır olduğunu gözler önüne serdiğinde, insan aklının önüne yeni bir yol açar; modern bilimi kanatlandırır, giderek yeni bir dünya koyar insanoğlunun karşısına. Evet, gerçekten XVII. yüzyıldır «Büyük Yüzyıl»; Voltaire doğruyu görmüştür. Ne var ki, bunu söylemek, XVIII. yüzyıl insanlarının yaptıklarını hiç de küçültmez ve o devrin önemini azaltmaz. Gerçekten, XVII. yüzyılın başlarında bir dere olan akış, o yüzyılın sonlarında sel haline gelir ve XVIII. yüzyılda bir ırmak olup çıkar. XVIII. yüzyıl, akılcılığa yürekten bağlanışı, deneysel yöntem kaygısı ile, XIV ve XV. yüzyılın büyük nominalistlerinin, Ockham’lı Guilaume’un, Paris Okulu’nun, Jean Buridan’ın, Saxe’li Albert’in başlattığı eseri tamamlamış; Aristoteles’in büyük yorumlarının, XV ve XVI. yüzyılda Padua Okulu’nun, İbni Rüştçülerin ve Pomponazzi’nin akılcı çabalarını bir sonuca erdirmiştir. XVIII. yüzyıl, beş yüzyıl boyunca açılıp serpilen ve XVIII. yüzyılda yepyeni bir ivme kazanan Avrupa düşüncesinin, o dev uğraşın bir çiçeklenişidir. (Yüzyılların Gerçeği ve Mirası Cilt IV)
  • İnsanoğlu, oldum olası sayısız boş inanç ve temelsiz fikir üretmiş. Bunlar arasından bazıları -özellikle dini ve ahlaki inançlar- cahil halk yığınları tarafından benimsenmiştir. (Yaratıcı Aklın Sentezi)
  • Kadın öncüler, erkeklesme, her türlü cekiciliklerini kaybetmek, giderek türün üremesini tehlikeye sokmakla suclanirlar. Bir de, kadınlara, çalışacakları görevlerde, kadinlasmak suçlaması da yapılmıştır. (Ne Olursa Olsun Savaşıyorlar)
  • "Din, siyasal iktidarı ne denli kötü olursa olsun destekler; ve iktidar da, ne denli ahmak ve boş olursa olsun dinin yardımcısıdır." (Dünyayı Değiştiren 10 Yıl)
  • Düşünce düşüncedir ve içeriği ne olursa olsun, insan etkinliğinin en soylusu olarak saygıya değerdir (Nasıl Bir Demokrasi İstiyoruz?)
  • Eğitim akılcı, bilime da­ yanan ve laik içeriğinden soyutlanmış ve yozlaştırılmıştır; yön­temi çağdışıdır ve her kademesi derin sorunlar içindedir. Oku­lu, üniversitesine kadar her yönüyle çağa, yaşama ve topluma açmak, başta bir devlet görevidir. Gençler, bu görevin yerine getirilmesini istiyorlar ve bekliyorlar. (İnsanlığı Nasıl Bir Gelecek Bekliyor?)
  • “...ne monarşi söz konusudur artık, ne demokrasi, ne de despotizm. Bugün, ticaret her şeydir... Kazanç, bütün devletleri yöneten ilke olup çıkmıştır.” (Dünyayı Değiştiren 10 Yıl)
  • Cicero, şöyle demişti bir gün: "Ruhsuz hitabet olmaz"; Robespierre, ruhunu alıp olduğu gibi söylevlerine koyar. "Genel kanıyı okşamak için düşünceme ihanet etmeyi bilmiyorum... Halkı, çiçekli yollardan geçirip uçurumun kenarına götürme sanatını da bilmiyorum" der bir gün. (Fransız Devrimi'nden Portreler)
  • Var olmayı öğrenmek, büyük bir özerklik ve yargılama yeteneğine bağlıdır. (Nasıl Bir Eğitim İstiyoruz?)
  • Tiberius’un ölüm haberi coşkunlukla karşılandı. Halk, gömülmesini bile istemeyip, Tiber ırmağına atılmasını istiyordu cesedinin. Buna karşılık, Germanicus’un oğlu Caius’un iktidara gelişini büyük coşkunlukla karşılandı. Halk, sağlık ve afiyeti için kurbanlar kesiyordu her gün, «Güneş» diyorlardı ona; askerler ise -asker ayakkabısı (kaliga) dan gelen- Kaligula adını takmışlardı. Seferde doğduğunu, askere yakınlığını belirtmek istiyorlardı böylece. (Yüzyılların Gerçeği ve Mirası I)
  • Mutlak monarşi, feodal öğelerin yerel özerkliklerine karşı bir ağırlık olmak üzere, krallık iktidarının güçlenişiydi; her üç zümrenin (ordre) temsilî kurumlarının can sıkıcı iddialarından da yakasını sıyırarak oluyordu bu güçleniş. Ulusal zenginliği elinde tutan birbirine zıt iki sınıf, zayıflayan soylularla yükselen burjuvazi arasında gerçekleşen geçici güçler dengesinden yararlanan krallık otoritesi, bir hakem rolüne soyunarak, onların üstüne yükselebildi. Krallık iktidarındaki bu açık sıyrılış, kendi sosyal temeli karşısında kazandığı bu bağımsızlık, burjuvazinin, siyasal iktidara göz koymak, yani soyluların tekeli için bir tehdit olmak için yeterince güçlendiği andan başlayarak, buharlaşıp kaybolur. Bu anda, krallık bu tekelin savunucusu olarak kendini açıkça ve hiçbir kayıt göstermeden ortaya koyar. Ne var ki, mutlakiyet, hakem rolünü oynamaktan çıkar çıkmaz, çökmeye başlar. Nasıl kapitalist üretim biçiminin doğuşu ve burjuvazinin sınıf olarak ortaya çıkışı, mutlakiyetin gelişinin kaynağında bulunuyorsa, mutlakiyet de -hiç olmazsa başlangıçta- kapitalizmin gelişmesine, olgunlaşmasına -büyük ölçüde- katkıda bulundu. Şaşırtıcı hiçbir yanı da yoktur bunun; çünkü, burjuvazinin devletin kasalarına soktuğu para, feodal monarşinin temel maddi dayanaklarından biri oluyordu. Krallığın, «ulusal» burjuvazi ile ilgili olarak, belli bir süre, koruyucu bir politika izlemesinin nedeni budur. Krallık iktidarı, dışarıdan getirilen sanayi malları ile dışarıya gönderilen ham maddelerin üzerine yüksek vergiler koyarak, ülkede imalâthaneleri destekleyen bir fiyat dengesi yaratır. Dahası, Krallık Hazinesi, çoğu kez yeni imalâthanelerin kurulmasını destekler: Para yardımı ve özençlerde bulunur; ülkede bilinmeyen uzmanlık alanlarında dışardan ustalar getirmeyi iş edinir, ya da onların mesleki sırlarını bulma denemesine kalkar. Yollar ve kanalların yapımı yeni boyutlar kazanır; yolculukların güvenliği sağlamak için önlemler alınır. Dış politikasında da, mutlakıyet, burjuvazinin çıkarlarını desteklemeye yönelir; mutlak monarşi, yeni sömürgeler ele geçirir, tacir gemilerinin yanına savaş gemilerini katar, uluslararası boyutlarda çeşitli ticaret ayrıcalıkları elde eder. (Yüzyılların Gerçeği ve Mirası Cilt III)
  • Yeryüzündeki insanların temel sağlık ve yiyeceğe harca­maları gereken parayı, Birleşik Devletler'le Avrupa Birli­ği'nde yaşayanlar her yıl parfüme veriyorlar; Beslen­meye şunu da ekleyelim: Beslenme maddeleri, hiç olmadığı kadar bol dünyamızda. Ama her yıl 30 milyon insan açlıktan ölüyor. Kaçınılmaz bir sonuç mu bu? "İklimin, büyük kıtlıklarda rolü sınırlıdır; insanı aç bıra­kan insandır artık," diyenler yanılıyorlar mı? (İnsanlığı Nasıl Bir Gelecek Bekliyor?)
  • Descartes, düşünen insanlara, skolastiğin, yaygın kanının, otoritenin, tek kelimeyle boşinançların ve barbarlığın boyunduruğundan kurtulmayı gösterme yürekliliğinde bulundu en azından; bugün yemişlerini derlediğimiz bu başkaldırı iledir ki o, kendinden sonra gelen mirasçılarının yaptıklarından - belki- çok daha fazla hizmette bulundu felsefeye. Sonunda her şeyi açıkladığına inanmış da olsa, hiç olmazsa her şeyden kuşkulanmakla başladı işe; bugün ona karşı çevirdiğimiz silahlar onun silahları yine de... (Yüzyılların Gerçeği ve Mirası Cilt IV)